(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Analecta Hymnica Medii Aevi"

ANALECTA HYMNICA 

MEDII AEVI. 

Herausgegeben 
VOl1 
Clemens Blume un uido M. Dreves. 

XXXIII. 

t'lA DICTAMINA. 
Rlcimgebetc md Leselieder 
des 
Mitt, ela, lters. 

8echs/e Fo lg..\-- 

Leipzi'. 
O. R. Reisland. 

1899. 



PIA D ICTA]IINA. 

Reimgebete und Leselieder 

de8 

Mittelalters, 

Seehste Folge. 

Handsehriften und Wieffendrucken 

herausgegeben 

VOll 

Clemêns Blume 

Leipzig. 
O. R. Re island. 

1899. 



VORWORT. 

De,- vorliegende Band bringt die stattliche Series der Reim- 
gebete und Leselieder, die mit dem 15. Bande erffnet und ira 
29. bis 32. fortgesetzt wurde, zum Abschhffs. Dafs dieses nicht 
gleichbedeutend sein soli mit Ahschlufs der tlynmen-Publikation 
tiberhaupt -- Hynmen hier in des Wortes weiterer Bedeutung w, 
scheizlt an sich doch selbstverstiindlich. I)a aber eine abnlieho 
Bemerkung ira 23. Bande, welcher die Schlufslieferung der ]itul-- 
gischen Hynmen ira engel'en Verstande dieses Wortes bi]dcte, 
von einigen mifsverstanden wurde, sel ]flet'mit ausdrïtckli('h 
bemerkt, dafs noch die ganze Series der Psaltcrien und ein 
deutender Teil der Sequenzen aussteht, abesehen von (æruppn 
liturgischer und aufserliturgscher geistlicher Iichtungen. clic 
bestimmten Autoren zuzuschreiben sind, und von einer Blïtten- 
lese rhythmischer oder metrischer Tropen. Daran werden sich 
'achtrige reihen nlld die Herausgabe schon anderweitig edierter 
Ilynmen aus ()riuinalquellen, ohue dafs hier das Programm betreffs 
letzterer niiher bezeichnet werden soli. 
Aufser den Pia Dictamina auf die Engel und Heiligen, welche 
itl alphahetischer Reihenfidg aufgeftihrt sind, bietet dieser Band 
mehrere Diversa oder Moralia, von denen sel,on ira 15. t),ande 
einzelne Proben vorgelegt wurden. Wenn nicht bel allen, so 
,loch bel einigen dersclben kann der berechtige Zweifel entstehen, 
oh sie noch der religiï)sen Lyrik beizuzihlen sind und somit 
einen Unterschlupf ira Gehege der Hymnologie beansprachen 
dtirfen, oder oh sie iris Gebiet der w e 1 t 1 i c h e n Lyrik, specie|l 
der Satyre, verwiesen werden mOssen. Dem asketischen Dichter, 
als welchen der Siinger von Reimgebeten und Leseliedern sich kenn- 
zeichnet, steht es ja frei, die gaze Skala der verschiedensten 
Affekte zu durchlaufen, und dabei kann es ihm nicht verwehrt 



-- 6 -- 

sein, bei Spott- und Riigeliedern gegen Welt und Laster auch 
ira Stil und in der Sprache des weltlichen Lyrikers sich den 
satyrischeu Launen seiner Muse zu tiberlassen. Letzterer hin- 
gegen wird des reli-ii)s-geistlichen Momentes bei seinen Satyren 
«les i)fteren nicht ganz entraten k5nnen oder wollen. Wer m5chte 
da bei jedem Eizelfalle die Grenzscheide scharf ziehen? 
Es genfige, diese Stticke wenigstens als auf der Grenzscheide 
stehend bezeichnet zu haben, ohne tiber ihren geistlichen oder 
rein weltlichen Charakter das li)sende Wort sprechen zu wollen. 
Sie sid deshalb als Anhang beigefiigt. Wenn der Vertasser 
des Iepertoium hymnologicum »tout pice saty'ique" aus dem 
Icpertoire der Hymuendichtung auseschlossen wissen will, so 
ist «las thcoretisch uuberechtigt und praktisch von ihm selbst 
keineswegs ausgefïhrt worden. Neben manchen satvrischen 
Liedern, die als geistliche mit Recht im genannten Rel)eoEorium 
verzeichnet sind, haben eben dort icht wenige Aufnahme ge- 
fimde, die ganz entschieden als weltliche auszumerzen sind. 

Wien, 13. Mïrz 1899. 

Clemens Blume. 



DE 

SANCTIS. 



1. 0 beata 1finiras, 
Rectrix saeculorum, 
Una et par deitas, 
Unus tex caelorum, 
Pater, nate, spiritus, 
Precibus sanctorum, 
Quaeso, me de funibus 
Solve peccalorum. 
2. Are, rnari stellula, 
Rosa puritatis, 
0 Maria, cellula 
Summae trinitatis, 
Angelorum speculum, 
Au]a pietatis, 
0ra, mater, filium 
Nostris pro peccatis. 
3. Salveto archangele 
Michael beate, 
Turmae tu uranicae 
Princeps nominate, 
(ui pugnando fortiter 
Zabulmn sprevisli, 
Regnaturum iugiter 
Fac me caelo sisti. 
4. Angele, qui meus es 
Custos, are, bone, 
Nunc et omni tempore 
Salvum me dispone, 
Pelle procul zabulum 
Mortis in agone, 
Intra caeli gaudium 
Animam reporte. 
5. Salve, mater aurea, 
Anna amorosa, 
Stirpe regum genita, 
Yalde generosa, 
Iuva nosmet tertia 
In hae criminosa 
¥ita, Iesu avia, 
Duleis et formosa. 

De Omnilms Sanctis. 
6. Salve, Adam, maxime 
Protoplaste Dei, 
Microcosme nohilis, 
Memor esto met, 
Quem a Deo credimus 
De limo formatum, 
Nature fac me fieri 
Dei adoptatum. 
7. Salve, sancte Moyses, 
Princeps prophetarum, 
Doctor et. dux inclite 
Israelitarum, 
Per quem nobis caelicam 
Deus dedit legem, 
Tuis placa meritis 
lIihi caeli regem. 
8. Salve, Davil, regie 
Vates et psalmista 
Ac divini pnêumatis 
Dulcis citharista, 
In conspeclu Domini 
Meas rege vias, 
Fac me pure cancre 
Deo psalmodias. 
9. Salve, pater Ioachim, 
Pater venerande 
Angelorum, Cherubim 
Laude praedicande, 
Patriarcha celebris 
Semper salutande, 
Cure dilecta coniuge 
Portam caeli pande. 
10. Salve, vir spectabilis 
Ioseph, o Mariae 
Sponse, tu amabilis 
Tutor et Messiae, 
Fac mihi placabilis 
Sit Mariae natus, 
Tibi tam affabilis 
Preee rogitatus. 



-- 10 -- 

11. 0 praecursor Domini, 
Iohannes Baptista, 
Praecellentis meriti 
Vates et legista, 
Yerbi vox, par angelis» 
Potens agonista, 
Confer pacem famulis 
Proelia post ista. 
12. Patriarchae veteres, 
Otaries vos beati, 
Et prophetae celebres 
Pneumate adflati, 
uorum est ex sereine 
Deus homo natus, 
Icos vestris meritis 
Solvite reatus. 
13. Petre beatissime, 
Dux apostolorum, 
Claviger aetheree, 
Ianitor caelorum, 
Veritatis regula, 
Fidei et morum, 
Prece tua vincula 
Laxa peccatorum. 
14. Salve, lux fidclium, 
Vas elecfionis, 
Paule, doctor gentimn, 
Flos dilectionis, 
Sidus apostolicum, 
('acli micans donis, 
Porrigc suffragium 
Tcmporc agouis. 
15. Salve» maior Iacobe, 
Salve, lux caelorum, 
Christo iunctus sanguine, 
Regi saeculorum, 
Doctor et apostole 
Dulcis Hispanorum, 
Tuo lac nos muncre 
Çompotes sanctorum. 
16. Salve» princeps maxime 
Evangelistarum, 
Iohannes apostole, 
Lux ecclcsiarum, 

Mihi, quaeso, obtine 
Dona gratiarum, 
Locum paenitentiae, 
Veniam culparum. 
17. Salve, vit dignissime, 
Caelorum senator, 
0 Andrea maxime, 
Crucis praedicator, 
Tu, qui prinms Domini 
Eras imitator, 
Sis in fine saeculi 
Bonus mediator. 
18. Salve, Thoma Didyme, 
Sol Christianorum, 
Indorum apostole 
Et lux populorum, 
Qui palpasti ruinera 
Christi resurgentis, 
Iram mei iudieis 
Placa saevientis. 
19. Salve, sancte Iacobe, 
lXlundi supplantator, 
Iesu consanguinee 
¥itaeque sectator, 
0 sancte apostole 
Et patrone care, 
Pro me, precor, scdule 
Digneris orare. 
20. 0 lampas ccclcsiae 
Fidcique sator, 
Philippe clarissime, 
Orbis illustrator, 
Precor te, apostole, 
5Iihi quem" elegi, 
Ut commendes iugiter 
]Ie caelorum rcgi. 
21. Salve, vir mitissime, 
0 Barflolomaee, 
btobilis apostole, 
Vitae tutor meae, 
Qui pro Christi nomine 
Es excoriatus, 
Fac, ut sit propitius 
Mihi Dei natus. 



22. 0 Matthaee inclite, 
Domini symmista, 
bIobilis apostole 
Et evangelista, 
Quibus Deum hominem 
Factura declarasti, 
Fac, ut per te corpore 
Menteque sint casti. 
23. O Simon clarissime, 
Precor, caelestine, 
lobilis apostole, 
Chrisfi consobrine, 
Munus mihi impetra 
Caritatis binae 
Sanctaque carismata 
Deitatis trinae. 
24. Tlmddaee dulcissime, 
0 amice Dei, 
('um germano Simone 
Memor esto mei, 
Me confirma tempore 
loctis et diei 
Fidei munimine 
Atque sanctac spci. 
25. Salve, evangelicae 
Doctor veritatis, 
0 Matthia, nantie 
Sanctae trinitatis, 
Tu, qui in aposlolum 
Es eleelus sorte, 
Fac, at per te pateanl 
Mihi caeli portae. 
26. Omnes vos apostoli 
Nostri redemploris 
Sanctiqne discipuli 
Iesa salvatoris, 
Vos cure eoeta omnium 
Evangelistarum 
Donam mihi poscite 
Dei gratiarum. 
27. Salve, Christi pugilum 
Signifer beate, 
Protomartyr Stephane, 
lIiles lapidate, 

0 levita candide, 
Fulgens puritate, 
Posee donum animae 
Plenum earitate. 
28. Christi martyr inclite, 
Decus athletarum, 
0 Laurenti, maxime 
Splendor levitarum, 
Dispensator optime 
Rerum divinarum, 
Mea, quaeso, dirime 
Yincula culparum. 
29. 0 Vincenli, assecla 
Dei qui fuisti, 
Per virtutum opera 
Mundo effulsisti, 
Dura tormenta varia 
Forliler vicisti, 
Mihi reo mitiga 
Iram Iesu Christi. 
30. Salve, vir clarissime, 
0 Sebastiane, 
Martyr Dei strenue, 
Miles christiane, 
A peste morbifera 
Sero arque mane, 
Quacso te, me libera 
Stygioque carie. 
31. Maxime pontificum, 
Princeps confessorum, 
0 Erasme, speculum 
Pastorque lmstorum, 
Martyr robustissime, 
¥ictor tormentorum, 
Sis tuorum sedule 
Memor famulorum. 
32. Salve, decem milium 
Martyrum famose, 
0 Achati, signifer 
Et dux gloriose, 
Tuis cure sodalibus 
Pro me, precor, ora 
E culparum omnium 
Veniam implora. 



33. Christi martyr inclite, 
Decus athletarum, 
0 Georgi, maxime 
Splendor tenebrarum, 
liiles invictissime 
Duxquc Clusinorum, 
Nostra, precor, dirime 
Vincula malorum. 
34. 0 Mauriti inclite, 
Princeps beatorum 
Legionis militum 
Sacrae Thebaeorum, 
5lartyr o spectabilis, 
Audi devotorum 
Tuis aune cure sociis 
Preces famu]orum. 
35. Onmes sancti martyres 
hIundique victores, 
lesu ('hristi nfilites 
Arque pugnatores 
(lui x icistis genera 
Saeva torlnentorum, 
Nostra, precor, vincula 
Solvite nerx orum. 
36. Salve, par apostolis, 
I.ux episcoporum, 
O lIartine nobilis, 
Medicina morum, 
Suscitator hmnilis 
Trium mortuorum, 
Aufer pestera corporis, 
Poudus vitiorum. 
37. Nicolae, pontifex 
lIirae sanctitatis, 
Sis salutis opiïex 
Nostrae pravitatis, 
Unctionem impetra 
Tibi dedicatis 
Et post mortcm caelica 
Regna cure beatis. 
38. 0 Gregori maxime, 
Pastor Romanorum 
Gentis et apostole 
Nobilis Anglorum, 

Audi nos, o praesulum 
Regula cunctorum, 
Et disrumpe scelerum 
Vincula nostrorum. 
9. Salve, vir darissime, 
Lux catholicorum, 
0 Ambrosi inclite, 
Splendor confessorum, 
hlagistrorum optine 
Doct«rque doctorum, 
Pia vota suscipe 
]'ibi devotorum. 
40. Salve, decus praesulmn, 
Sol theologorum, 
Augustine, speculum 
Luxque clericorun b 
Exstirpator criminum, 
hlucro perfidormn, 
0ra pro me Donfinmn 
Cure coetu doctorum. 
41. Salve, lux ecclesiae, 
Faix haereticorum, 
Doctor, o Ieronyme, 
Gloriose mormn, 
Divinorum maxime 
Interpres librorum, 
Pro me bona l«,quere 
Domino deorum. 
42. Salve, mundi speculum, 
Pater Benedicte, 
llonacbormn omnium 
Princeps o invicte, 
Fac praecepta regulae 
lIe servare stricte, 
¥ivere in ordiue 
Vere et non ficte. 
43. Salve, llaure, nobilis 
Dux discipulorum 
Bencdicti, principis 
Divi monachormn, 
0 lux nostri ordinis, 
Stella confessorum, 
Placa tuis meritis 
Regem saeculorum. 



44. Salve, martyr Placide, 
Christi athletarum 
Cornes invictissime, 
Lux coenabitarum, 
Benedicti assecla, 
Sidus mundi clarum, 
Nos in ista adiuva 
Valle lacrimarum. 
45. Salve, Paule inclite 
I)ux eremitarum 
Et princeps clarissime 
Anachoritarum, 
Sine dolo socius 
Israelitarum 
Ad me veni protinus 
In fine horarum. 
46. 0 Antoni maxime, 
Salus monachorum, 
Dux orientalium 
Luxque populorum, 
Gloriose daemonum 
Victor malignorum, 
Per te sim caeligerum 
Consors gaudiorum. 
47. Salve, Christi assecla, 
Spretor mundanorum, 
0 rseni, regula 
Recta monachorum, 
Patrum lux et lilium 
Eremi cultorum, 
Placa mihi Dominum, 
Regem angelorum. 
48. Iubila, melliflue 
Doctor de,otorum, 
0 Bernarde, maxime 
Institutor morttm, 
0 divina caelibum 
lqormula cunctorum, 
Posce mihi scelerum 
Yeniam meorum. 
49. Salve, o Dominice, 
Dux praedicatorum 
Et fundator ordinis, 
Per doetrinam morum 

Convertens ad Dominum 
Turbas pol»ulorum, 
Sis adiutor omuium 
Ad te conversorum. 
50. O Franciste, caeliee 
I)ei eontemplator, 
Summus evangelieae 
¥itae 1)raedic.ator, 
Stigmatum seraphiee 
Christi exemplator, 
ioster contra zabulum 
Sis auxiliator. 
51. 0 beati lIagi tres, 
Vos virtutum flores 
Primique ex gentibus 
Christi confessores, 
tuem laudastis munere 
Trino tune infantem, 
Hune orate hune pro me 
In caelo tonantem. 
52. Salve, ir spectabilis, 
Cornes palatine, 
Antistes eeclesiae 
Tu Hildesianae, 
1Oivo qui coenobimn 
Fundas Ilichae|i, 
Gaudiis post obitum 
Iungito nos caeli. 
53. Omnes beatissimi 
Christi confessores, 
Eremitae, monachi 
Cunctique doctores, 
qui tempsistis gaudia 
l're) Cristo terrena, 
lqos, precamur, ducite 
Caeli ad amoena. 
54. Salve, sancta Agatha, 
Dulcis et benigna, 
l[artyr Christi fulgida 
Sponsaque praedigna, 
(Juae vicisti gmvia 
Pro ('hristo tormenta, 
Ante Demn precibus 
Pro me sis intenta. 



-- 14 -- 

55. Salve, rosa martyrum, 
Agnes, virgo grata, 
Per amoris annulum 
Christo subarrhata, 
Inclito martylo 
Fulges purpurata, 
Ora pro me misero 
Deleque peccata. 
56. Salve, Apollonia, 
Virgo peramoena, 
Virginum lux splendida 
In virtute plena, 
Tuum ob martyrium, 
0 pudoris ena, 
Barathri ac dentium 
Salva nos a poena. 
57. Sancta confer Barbara 
Regni portionem, 
Tua propter merita 
Atque passionem, 
lIei, mi fanmli, 
Tutum fac agonem 
Corporis Dominici 
Per susceptionem. 
58. Sponsa Christi florida, 
Salve, Dorothea, 
Quae a Deo diceris 
:Nobis data dea, 
Sanctis tuis meritis 
IIens firmetur mea, 
IIorum semper C«»lda 
Crcscat ut in ca. 
59. lIartyr invictissima, 
Salve, lIargareta, 
Quae divino fueras 
Numine repleta, 
Dura draconem iceras, 
Fortis o athleta, 
Perduc me ad agmina 
P, eatorum laeta. 
60. Salve prudentissima 
Virgo Katharina, 
Regis Costi filia, 
lIartyr et regina, 

Rogo, mihi impetra 
Munera divina, 
Cor refertum gloria 
Arque disciplina. 
61. Salve, sancta Ursula, 
lIundum quae sprevisti, 
Virgo constantissima, 
Oh amorem Christi 
Tuis cure sodalibus 
Sanginem fudisti 
Serra me ab hostibus 
Et a morte tristi. 
62. Cure patronis omnibus 
hIeis vos, beatae 
Virgines casissimae 
Pro me supplicate, 
¥irginis me tîlio 
Reconciliate 
lIortis in articulo 
Ad me properate. 
63. Salve, Iesu Domini 
bobilis amatrix, 
Huius o Eiisabetb 
Saeculi calcatrix, 
Sanctae elcmosynae 
Larga dispensatrix, 
Precor te, sis animae 
lleae dispensatrix. 
64. 0 Maria vernula 
Cbrisi hlagdalena, 
Spei primiceria, 
Caritate plena, 
Iorma paenitentiae, 
Prece me serena 
De peccatis erue 
Et de Stygis poena. 
65. Igitur vos pater 
Omnes, ad quos clamo 
quosque specialiter 
Veneror et amo, 
De culparum nexibus 
Et de mortis hamo 
Solvite me citius 
Caritatis ramo. 



66. Poscite prudentiam 
Et cum caritate 
Firmam patientiam 
In adversitate, 
Sanctam continentiam 
Cure sobrietate 
Et oboedientiam 
Cure humilitate. 
67. dihi Dei gratiam, 
Quaeso, impetrate, 
Vestram per instantiam 
Dominum placate, 
In extrema horula 
8imul me iuvate, 
Cuncta adversantia 
A me propulsate. 

68. Otaries sancti angeli, 
Patres et prophetae, 
Nobis cum apostolis 
l'acem obtinete, 
Çonfessores, martyres, 
Virgines, athlelae, 
Delictorum maculas 
Precibus delete. 
69. Otaries sancti simulque 
Et vos sanctae Dei, 
Pro me intercedite, 
lIementote rei 
Coram Christo iudice, 
Obitusque mei 
Post finem me iuugite 
Sanctae requiei. 

70. Praesta, sancta Trinitas, 
Mihi patronorum 
lIeorum per merita 
Gaudia caelorum; 
Tibi laus et gloria, 
Deus angelorum, 
lIunc arque per saecula 
Cuncta saeculorum. 

C«,d. Guelfenbyteran. Helm. 1076. saec. 15. -- Nach tr. 42 ist der 
Verfasser ein Benediktiner, nach Str. 52 wahrscheinlich aus der Abtci 
St. 51iehael in Hilde8heim. 

2. De Omnibus Sanctis. 

1. 0 patcr ingenite, 
 mnium creator, 
Atque unigenite, 
Vitae reparator, 
Sancteque paraclite, 
Iitis consolator, 
Deus unus credite, 
loster sis [utator. 
2. 0 Iesu castissima 
Genctrix, Maria 
Virgo prudenfissima, 
Clemens, dulcis, pia, 
Fac, Christi carissima, 
qos finira via 
Caeli suavissima 
Frui melodia. 

3. 0 vos archangelici 
Spiritus beati 
Simuhlue augelici 
Chori Dco grati, 
Estote causidici 
lostri, ut purgati 
Valeanms adici 
Summae claritati. 
4. 0 vos venerabiles 
Dci praeelecti, 
Patriarchae nobilcs, 
Viri circumspecti, 
Deo nos odibiles, 
Vitiis infecti, 
Fiamus amabi]es 
Per vos et dilecti. 



5. 0 prophetae, flamine 
Divino repleti, 
Praefantes de virgine 
Iasciturum laeti 
Cbristum, euins nomine 
Hostes snnt deleti, 
 estro nos precamine 
Iungite quieti. 
6. 0 Baptista, elarius 
Pollens vi amoris, 
Qui fuisti praevius 
Christi salvatoris, 
Nobis hic inferius 
In valle maeroris 
Fae ut sit propitius 
Deus cunctis horis. 
7. 0 Perte apostoliee, 
Princeps ceterorum, 
0 Paule benevole, 
Doetor populorum, 
0 veri ehristieolae, 
Socii eorum, 
l'er vos simus aceolae 
In regno eaelorum. 
8. 0 vos evangelii 
Sacrati scriptores, 
Doctores egregii, 
Fidei cultores, 
In die iudicii 
Nostri defensores 
Sitis, ne nos impii 
Cucient tortores. 

9. 0 sacra collegia, 
Pulchra, rubicunda 
Martyrum, qui omnia 
Spernentes immunda 
Tradidistis propria 
Poenis membra munda, 
Nos ad eaeli gaudia 
Dueite iucunda. 
10. 0 devoti famuli, 
Sobrii, pudiei 
Confessores, saeeuli 
Huius inimiei, 
Vestri nunquam ser,uli 
Stygis dentur piei, 
Sed vestro eonsortio 
Iungamur feliei. 
11. 0 puellae languidae 
Christi earitate, 
Castitate candidae, 
Angêlis aequatae, 
Virgines praefulgidae 
Vitae sanctitate, 
Vi,ere intrepide 
Nobis impetrate. 
12. 0 Deus, qui praemium, 
¥irtus, laus et honos 
Es sanetorum omnium 
Te per dulees sonos 
Semper eollaudantium, 
Nos effeetos bonos 
Trahe post exsilium 
Ad caelestes thronos. 

Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clm. Monacen. 20001. A. -- Orat. ms. 
Tegurinum anni 140. (lm. M»uaceu. 20021. B. -- trat, ms. Tegurinum 
saec. 15. Clin. Monacen. 20124. C.  Orat. ms. Underdorfense saec. 15. 
Cqm. M,-,naceu. 7815. D. 

3. De Omnibus Sanctis. 

1. Caeli sacri principatus 
Operentur, ut sit datus 
Nobis fructus caelicus. 
2. Patriarchae, viri iusti 
l'raestênt, ut simus adusti, 
Ut gustus sit fêllicus. 

3. Prophetae, qui hic scripserunt 
Quod bonorum bona erunt, 
Nos bonos efficiant. 
4. Apostoli, Dei faces 
Donent, ut sicut veraces 
Et nos pios faciant. 



-- 17 -- 

5. Martyres in bello fortes 6. Confessores mansueti 
Praestent, ut simus consortes Donent ut simus quieti 
Ipsorum in praemio. Et in Dei gremio. 
7. Virgines Deo placentes 
Dent, ut simus resplendenles 
In caeli palatio. 
C«»d Unir. Patavin. («d. S. Iustinae} 1328. saec. /ls. -- 2, 3 Ut gu.tus 
felicus. ,Soli der 81nn sein: mSge uns weltliche Lust vergillt werden? 

4. De Omnil»us Sanctis. 
1. Salvete, principes otaries heroici 
Caelestis ptriae, preces suscipite, 
Salutem poscite et mala pellite, 
Ut serviamus Domino. 
2. Ilariam virginem, sanctorum kyriam, 
Extollat laudibus virtus seraphica, 
Per quam homuncio repperit gratiam, 
Parentes quam amiserant. 
3.0 lux vivifica, accende intima 
Amoris facula, ut laudum flosculos 
IAtemus angelis, quorum custodia 
Ciugat nos in periculis. 
4. En, sancte spiritus, nos viros colimus, 
Quos hora tertia musto repleveras, 
Donis carismatum; per horum merita 
Dele reatus crimimlm. 
5.0 Christi mari)res, flores purpurei, 
Testes idonei, vestra coustantia 
Det nos hilariler crucem salvificam 
Baiularc post Dominum. 
6. Gaudete, praesules, doctores incliti, 
Nec non et ceteri, quos vitae sanctitas 
Et morum claritas coniunxit Domino, 
Quem vos placate precibus. 
7. Turma virginea, sole micantior, 
Per castimoniam lac nos contemncre 
Florem cure germine, quem offert horlulus 
Saecularis cupidinis. 
8. Sanctorum omnium assint suffragia 
llatri ecclesiae ut possit vincere 
Quaeque contraria et Deo vivere 
Per caritatis opera. 
Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clin. M«macen. 2012:. 
Blume, Pia Idictaraina. V[, 



5. De Omnibu Sancti. 

1. Omnipotens miserere, 
lIaria semper assiste 
Ne deseras, Benedicte, 
Angeli, nos custodite. 
2. Omnes sancti, succurrite 
l'unc semper hic et ubique, 
Ut nos crimen non iniquet, 
lqe Deus aeterne damne/. 

3. Sed in caritate sancta 
Nunc nostra fiant omnia, 
Ut victis culpis et hoste 
Hanc vitam claudamus pie. 
4. Quare tune nobis dicere 
Audiamus Christi vote: 
Venie, vos benedicti, 
Possidete regnum caeli. 

5. Gloria aeterno Deo, 
Mariae et Benedicto, 
Angelis et sanctis cunctis 
Quies sit aeva defunctis. 
Orat. ms. Teffurinum anni 1470. CIm. 51onacen. 20021. A.- Orat. ms. 
Tegurinum saee. 15. Clin. 51onacen. 20124. B. 

6. De Omnibus Sanctis. 

1. Omnes sancti, dirigite 
un« cursum vitae nostrae, 
Sicut nostis relie Deum 
Ad salutem animarum. 
2. Omnia interiora 
lqostra et exteriora 
Deum collaudent de cuuctis, 
Tare prosperis quam adversis. 

3. Ut nunc omnibus mundanis 
Nobisque ipsis relictis 
Miti corde et humili 
Sectemur filium Dei. 
4. Observemusque mandata 
Sua per sancta opera 
Usque in finem non ficte, 
In ride, spe et caritate. 

5. Uuare nunc luantur culpae 
Digna satisfactione, 
Ut contriti et confessi 
Semper apii simus mori. 
l trat. ms. Teg'urinum anni 1470. Cire. M,,nacen 20021 A. -- Orat. 
Tegurinum saec. 1.5. Clin. Monacen. 20124. B. 

7. De Omnibus Sanetis. 

1. Salve, redemptor Domine, 
qui passus es pro homine, 
lqostra peccata hodie 
Dele pro tuo nomine. 
2. Salve, regina virginum, 
Quae genuisti Dominum, 
Hune pro salure hominum 
Exora, mater omnium. 

3. Salve cure sanctis angelis, 
llichael venerabilis, 
luvamen miserabilis 
Plebs petit et instabilis. 
4. Salve cum sanctis patribus 
Omnibus arque valibu% 
Baptista Christi, suavibus 
Caelorum ciba dapibus. 



5. Salvete, terrae principes. 
Venturi quoque iudices, 
Regni Dei participes, 
Nos satiate pauperes. 
6. Salve, felix societas 
5Iartyrum vestrum dignims 
Nos protegat et pietas: 
Ne maculer iniquitas. 
7. Salve, cure confessoribus, 
Augustine, et doctoribus, 
Nos ab inferni foribus 
Custodi et doloribus. 

8. Salve, o turba irginum, 
tuae tïores sieur lilium, 
Precare Dei filium, 
Ut tollat molem crimiaum. 
9. Salveto, eaeli curia, 
Sa|va nos ab iniuria 
Eripe et a furia 
Hostis, qui nutrit iurgia; 
10. E post hane vitam labilem, 
Brevem et lamentabilem, 
lqos semper lac amahilem 
Dci videre faciem. 

Orat. ms. Augustinum saec. 15. Cod. Cremifanen. 413. -- 1, 1 redenl,tor 
noster.  2, 40ra nater.  5, 4 satiatis. -- 8, 1 o fehlt. -- 9, 1 8alve 
tota caeli. 

8. Ire 0nttmib**s San¢tis. 
Litania 1I et ri ca. 
bIobis in munus se donet trinus et unus. 
Gloria sanctorum, memor esto, Maria, tuorum. 
Collocet in caelis nos sancta cohors lIichaelis. 
Christi baptista, nobis ad opem miseris sta. 
Liberet a poena nos turba fratrum duodetaa. 
lIartyrii sanguis sanet, quos vulnerat anguis. 
lqos confessorum prece dirige, Christe, tuorum. 
Christe puellarum turmis nos iunge sacrarum. 
lotra iuvet vota sanctorum contio tota. 
Orat. ms Crthus. t',,i-n, saec. 15. Cod. Coionien. 2.q. -- Diese litallia 
metrica macht ganz tlel Eindruck, ais besteh sie ans 9 s. . benedictiol,eS 
ad lectt, noclt. Indes lifst sich die Sache nur vermuten, nicht laC|lweisçn. 

9. De sam'tis Angeli.. 

1. Coram choris augelorum 
Vox erumpat canticorum 
In carmen laetitiae, 
Voci via sit unita, 
lova laude recensila 
Caelestis militiae. 

2. In suprema hierarchia 
Dulci canant harmonia 
Christo caeli car,lines, 
Sub electi monarchia 

Gaudent novem melodia 
Angelorum ordines, 
Cure canora symphonia 
Celso promuat euphonia 
Nellitas dulcedines. 
3. Assistentes trini triao, 
Canticantes eaelestino 
Digna daat praeconia 
Una throni cure Seraphi m 
llinistrantes et C h e r u b i m 
Regis ad obsequia 
2* 



-- 20 -- 

]ntendentes sapientes 
]usta quoque decernentes, 
Praesident in gloria. 
4. In secunda hierarchia 
Clamant »Vale, vitae via, 
Qai das tuis praemia" 
Potestates et virtutes, 
Dominationes, duces 
Patrantes magnalia ; 
Dominantes orbem ferunt, 
Potestates bella gerunt, 
¥irtutes prodigia. 

5. In extrema hierarchia 
Radiante luce dia 
Sunt, qui nos «ustodiunt, 
P r i n c i p a t u s principantes, 
A rch aD gel i revelantes, 
A n g e 1 i subserviunt. 
6. 0 quam raira theoria, 
Quod sub trina hierarchia 
Praeter trinos ordines 
Caelum terris reseratur, 
Ut mens nostra rapiatur 
Snpra caeli cardines. 

7. Horum prece, pater patrum, 
Deus homo, frater fratrum, 
Pone nos in gloria, 
Et tu, virgo, mater matrum, 
Confer lucem tollens atrum 
In caelesti curia. 
Clin. Monacen. (ol. Emmeramen I 14343. anni 1:351. -- 2, 7 cure corona. -- 
3, 7 Incedentes. -- 3, 8 Iuxta quodque. 
10. De sanetis Angelis. 
1. 0 virtutis infinitae 5. Nos compassione mentis 

Artifex, aeternae vitae, 
Tu conditor spirituum, 
0rdinasti expolite 
lovem choros trium rite 
Ierarchicorum sitnum. 
2. Unaquaeque ierarchia 
Agmina sortitur tria 
])istinctis cum nominibus, 
Per hoc datur clara via, 
Ut credaris mente pis 
Unus trinus hominibus. 
3. Ad hos lacis sublevari, 
Qui virtute pollent pari 
Ex omnibus terrigenis, 
Qui te debent contemplari 
Et a quibus vis laudari 
Iugiter cure caeligenis. 
4. Fac nos pios, gratiosos, 
Proximis obsequiosos, 
Ut pares simus a n g e 1 i s. 

Cnm bonornm incrementis 
Aequa v i r t u t u m statibus ; 
Da viro hostis saevientis 
Resistendi temptamentis 
Similans potestatibus. 
6. Fac, ut mundo elucremur, 
Principatuum aequemur 
Sic sanctis stationibus 
Da, ut carni dominemur, 
Qua subacta gloriemur 
Cure dominationibus. 
7. Per sinceram aequitatem 
Ad thronorum paritatem 
In cunctis nos rectifica; 
Per noscendi claritatem 
Ipsam puram veritatem 
Nos Cherubim parifica. 
8. Inflammati zelo toti 
Pares simus impermoti 
Sic ordini S e r a p h i c o ; 
His, o Deus, culpi. loti 
Conscribamur tamquam noti 
In libro theographico. 



9. Est beatum supergresse 
8anctis choris interesse 
8pirituum et hominum, 
Ubi vident tare expresse 
Et collaudant indefesse 
8emper te sanctum Dominum. 
(rat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. -- Nach 4, 3 
fehlt eine auf die Erzengel beziigliche Ilalbstrophe. -- 8, 4 clypeis loti. -- 
9, 4 Ubi videtur. 

!!. 
1. Seraphim, quae sunt amanda 
Ardenter et honoranda, 
Nos faciant diligere. 
2. Cherubim, quae sunt scienda 
Et quae sunt intcllegenda, 
Nos faciant percipere. 
3. Throni, quae sunt iudicanda 
Iuste sunt et discernenda, 
Nos faciant advertere. 
4. Dominationes pravis 
Documentis pravae avis 
Nos faciant resistere. 

De san('tis An',elis. 
5. Potestates mundi vana, 
Foeda, fluxa et profana 
Nos faciant contemnere. 
6. Principatus, corpus prave 
Cupit semper quod suave, 
Nos faciant perstringere. 
7. Virtutes, quae sunt timenda, 
lIagna raira et stupenda 
Nos raclant pavescere. 
8. Archangeli, qui proelia 
Vincunt et portant lilia, 
Nos faciant hoc facere. 

9. Angeli, bona qui portant 
Cordi nostro et confortant, 
Nos faciant recipere. 
Cod. Unir. Patavin. (ol. S. Iustinae) 1328. saec. 
mundi. 

-- 5, 1 varia 

12. De sanctis Angelis. 

1. 0 milites angelici, 
Robusti custodes nostri, 
A ruina praeservati 
Et in dono confirmati, 
2. Nobis semper assistite 
unc in vita et in morte, 
Ut abiciamus malum 
Et perficiamus bonum, 

3. Hostesque nostros crudeles, 
Carnem, mundum et daen:ones 
¥incanms semper fortiter, 
Ne ruamus letaliter. 
4. Corda nostra et corpora 
Vestra servate tutela 
In Deo semper tranquilla 
Et proximis utilia. 

5. Quare nulla nos prospera 
Inflent nec frangant adversa, 
Sed ad Deum et homines 
Sancte simus conversantes. 
Orat. ms. Tegurinnm anni 1470. Clin. Monacen. 20021. A. 
Tegurinum saec. 15. Clin. Monacen. 20124. B. 



-- 22 -- 

13. Ad s. Angelum Custod,.m 

1. 0 beate angele, 
Cornes generose, 
Cornes individue, 
Dux solaeiose, 
Ambulans in croceis, 
Dei commensalis, 
Affluens deliciis, 
Cornes socialis. 
2. Eia, vivum speculum 
8ummae claritatis, 
Nobile signaculum 
Sanctae trinitatis, 
Veni ad delicias 
Onmium sanctoruni, 
Ad regales epulas 
Regis angelorum. 
3. Veni ad conivium 
Regis delieatum, 
Contreetenms inelitum 
Verbum increatum, 
l'ancre suavissimum 
Pariter edemus, 
Uvae meracissimum 
Sanguinem I»ibemus. 

ante sacrum oratio. 
4. In hoe sacrifieio 
Diligens observa, 
Ne qua cogitatio 
Turpis aut proterva 
Mentem meam obruat 
Mole peeeltorum, 
lleque intus polluat 
Flamma vitiorum. 
5. Quaero ueglegentiam 
lullam committamus, 
Summam diligentiam 
Hic adhibeamus, 
Imbeeillem adiuva, 
Debilem sustenta, 
Ruetuent praeeordia 
Gratiae fluenta. 
6. Esca suavissima 
Tecum satiatus 
Maneam in gratia 
Dono Dei gratus, 
Ut per hoc viatieum 
Transeam securus 
Ad caeleste bravium 
Tecum gavisurus. 

7. Ubi pro victoria 

blundi consolamen 
In aeterna gloria 
Detur nobis. Amen. 
t;rat, ms. S. AII,ani Treviren. saee. 1.5. Çod. Treviren. 199. 

14. 
1. In virtute maiestatis 
llla, virtus angelica, 
Sub cuius sum custodiis, 
Mea te clamat anima. 
2. Omni tua dulcedine 
Semper praesens me refi»ve, 
Sit tua vigilantia 
Mihi semper melliflua. 
3. 0 tu nfi princeps angele, 
Cuius sacrae potentiae 
Me commisit divinitas, 
tuam eolit chri.-tianitas. 

I|e s. An.elo 
4. 

6Q 

('ustode. 
]tcr coetus angelorum 
Te vencror ut proprium, 
Inter coetu fidelium 
Tu me custodi proprium. 
Tu fanfiliarissimus, 
Tu sis mihi eontinuus 
Et familiarissimum 
Fae me tibi eontinuum. 
Horis, momentis omnibus 
Mihi tias assiduus, 
Per omne vitae spatium 
Me fac tihi assiduum. 



7. Mentem meam tu protegas, 
Corpus memn castodias, 
liihil adversi noceat, 
Sed vis tua me foveat. 
8. 0 quam mihi dulce esset, 
Te videre, si liceret, 
Si liceret osculari 
Tui pedem vestigii. 
9. Hic, precor, ut me diligas 
Toiumque le exhibeas 
Repellas adversarium 
Veritatis inimicum. 
10. Per abrupta vitiorum 
Si nie ire perspexeris 
Pie reduc ad Dominum 
Per catenam carilatis. 
11. lon accuses infestanter, 
Sed mulceas temperanter 
Et de fonte maiestatis 
Stillam funde pietatis. 
12. Ut, quod meritis nequeo, 
Tua sancta precatio 
Obtineat apud Deum, 
(ui corda novit omnium. 
13. Hostis invidi callidas 
Tu averte insidias, 
Fraudes eius evacua, 
Me tuuln semi)er adiuva. 
Orat. ms. Caclestin. saec. 15. 

14. 0 mi custos dulcissime, 
0 mi custos carissilue, 
Serra sacras vigilias, 
lie expugnet impietas. 
15. Et si permittit iudicis 
Summe benigna pietas, 
lotum diem meae mortis 
liihi, precor, ut facias. 
16. Cure transibo de corpore, 
Tu me potenter erue 
Ex daemonum potestate 
Et duc ad regem gloriae. 
17. Ante cuius pium vultum 
lIe defenses excusatum, 
Obtineas et veniam 
Et praedulcem clementiam. 
18. Quidquid hostis malitia 
Aceusarit, evacua, 
Ne valeat pars sinistra, 
Sed evincat pars dextera, 
19. Ut gaudeam de gratia 
Mihi per te exhibita, 
Tu vero de custodia 
Congaudeas ministrata. 
20. In caelesti civitate, 
In qua gaudes assidue, 
Yultus Christi benignitas 
lIe foveat et claritas. 

Cod. Metcn. 571. 

15. De s. Angelo 
1. Yeni, creator spiritus, 4. 
Et mentem range caelitus, 
Ut sauctum meure angelum 
Honorem, laudem, praedicem. 
2. Salve, patrone nobilis, 5. 
Venuste et spectabilis, 
Honoro te, mi domine 
Honore laudis duliae. 
3. Sit iibi revereniia, 6. 
Laus honor, excellenlia, 
Es enim meus legifer 
Et contra hostes signifcr. 

Custode. 
Es sidus roture rutilum, 
Excellens solis spiculum, 
Es lilium pulcherrimum 
Florescens ante Dominum. 
Tua potestas regia 
Extendit se ad maxima, 
In terra regis homines, 
In orco arces daemones. 
Eia, regalis domine, 
Te rogo, in me respice, 
Manum iutricem porrige 
Et vitam meam corrige. 



m 24 -- 

7. Cor meure serenifica. 
Scriplurae sensum resera, 
Ad bonum meulera excita 
Et vitiosa compula. 
8. Têmplatum clemens adiuva, 
Aufer a me erralica 
E totam vilain perfice 
Ad regulam iustitiae. 

9. Fac fruclus paenitentiae 
Dignos in vita agere, 
Ne culpis exigêntibas 
Disiungar a caeleslibus. 
10. In hora mortis ultima 
Assiste per auxilia, 
Fac me victorem omnium 
Malornm occurrentium, 

11. Ut tecam tandem gloriam 
• Nanciscar post victoiam, 
Et creatoÏem enlium 
I,audemus in perpetuam. 
Chn. 1M,,nacen. {ol. Tegurin.) 19636. saec. 1,5. 

16. De s. Ang'eh, Custode. 

1. Ave, custos mihi datus 
Dura per Christum sure vocatus 
Ad baplismi gratiam, 
Dulcis angele, procura, 
I_'t ad gaudia venlura 
Te duce pervêniam. 

2. Fox e, protege, defende, 
Arma, sculum apprehende, 
5leos hostes contere, 
In praêsenli et fmuro 
Angelorum vallo, muro 
Ile digneris cingere. 

rat. ms. Augustiuum saee. 15. Cod. Cremifanen. 413. -- 1, 40 «hdcis 
angele mihi. -- 2, 1 Rctbve. -- 2, 2 ci scutum. 

17. De s. Angelo Custode. 
Angêle, qui meus es cuslos pietate superna, 
Me tibi commissure serra, defende, guberna, 
Terge meam mêntem vitiis a labe veterna 
Assiduusque cones mihi sis x itaeque lacerna. 
Oral. ms. ltalicum, saet'. 15. ex. Cod. S. lgnatii L-ndinen. s. n. 

18. De s. An,elo Custode. 

1. Gratu]are, ave, cure, 
Angele dulcissime, 
Salve, curam profuluram 
5Ieae agens animae. 
2. Te deposco, quem cognosco 
ble salis diligere, 
Quod digneris nec lasseris 
Pro me preces fundere. 
Cod. Londinen. Ar. 201 .aee. 13. 

8. Ut ab hoste et a peste 
Me Christus eripiat 
Et gaudêre, te videre 
lle in caelis facial. 
4. Et eoronam tibi bonam 
Pro mei custodia 
Det l',lariae nalus piae 
In superna gloria. 



-- 25 -- 

19. De sanctis Apostolis. 

1. 0 viri apostolici, 
Legislatores incliti, 
Vestris orationibus 
Preeate nobis veniam. 
2. 0 vera mundi lumina, 
Luslrale eordis intirna, 
Ut sciamus sagaciter 
Vitare mundi prospera. 
8. 0 saecli iusti iudices, 
Sancte iusteque vivere 
Ob pis vestra merita 
lIereamur hilariter. 
Orat. ms. Tegurinum anni 1467. 

4. 0 lampades duodecim, 
Fundamenta ecclesiae, 
Firmate eam dogmate 
Thesauris sapienliae  
5. Fortis in bello iugiter 
Contra serpentis aciem 
Sit circumspeeta undi, tue, 
Ne foedetur peccamine. 
6. Te hune, redemptor, quaesumus, 
Ut ipsorum eonsortio 
lungas precantes servulos 
In sempiterna gloria. 
Clm. Monacen. 19991. 

20. De sanelis Evangelisfis. 
Quo sine fine manes, perdue nos, sancte lohannes, 
Sis nobis, 5larce, caelestis gradns in arce, 
Ablue cnnca reae mala mentis, sanete liatlhaee, 
tuo luter I,ucas, nos, Christe milissime, ducas. 
Miss. ms. Altovadense saec. 12. Cod. Altovaden. CXII. add. saec. 1:].- 
,,Versu. isti pretiosi suut per manus Marcelli scriptoris." 

21. De s. qualluor i)octoribus. 

0 doetores spiritales 
Quatluor vos principales, 
lominaim bene noti 
lllucelis mundo toli. 
5. Excellenter instar solis 
Documentis absque dolis. 
Sieur mundo nil prodesset, 
Si lux solis non adesset 
Sic otaries excaecaremur, 
10. Si per vos non doceremur; 
Vestra dicta, scripta, faeta 
Puris veris sunt compacta, 
Sanctae vitae tenent formam, 
Recli iuris praebent normam, 
1. Et doctrinis firmitatem 
Dant per puram veritatem. 
0 magistri scripturarum, 
Summi correctores harum, 
Yera dieto eonfirmando, 
20. Falsa prorsus refutando, 

Exponendo dubiosa, 
l'unquam fallit vestra glosa. 
O quanlum nos honorare 
Vos tenemur et amare, 
25. Qui hausistis nobis mella 
Ex scriplurae dura cella, 
Trfluraslis nobis grana, 
Quibus corda fiunt sana, 
Et quae nos ad vitam pascunt, 
30. Ubi null veterascunt. 
I)efensores veritatis, 
Vastatores pravilatis, 
Mallei haereticorum, 
Lucernae eatholicorum. 
85. Vos sal terrae et lux orbis, 
5ledici a cunctis morbis, 
Domus Dei provisores, 
Vigiles dispensatores, 
Commonentes Christi gregem, 
40. Ut divinam servent legem. 



-- 26 -- 

Papa sancte, o Gregori, 
Plus virtutum instas mori, 
Augustine disputator, 
Profundorum es scrutator, 
45. leronime, tu es verus 
Interpres, translator merus, 
Es sermonis, o Ambrosi, 
Summe firmi, minus rosi. 
Smnmae gemmae vos doctorum 
50. Et coronae confessorum 
Praedicantum firmamenta 
Per sermonunl ornamenla, 
Brevi fine ut eoncludam, 
Veritatem fertis nudam. 
Orat. mS. Carthusian. saec. 15. 

55. Hinc patroni hic electi, 
Deo plebique dilecti, 
Vos amantem instruatis 
Veram viam earitatis, 
l'er quam sperat vester verna 
60. Bene duci ad superna, 
Ubi plena est sophia 
In fruitione dia, 
Nain semel Deum vidisse 
Iam est cuncta didicisse. 
65. Ut vos queam invenire 
Et vobiscum cuneta seire, 
Illue vestrum per iuvamen 
Me perdueat Deus. Amen. 
Cod. Capit. Treviren. 116. A. -- Oral 

lns. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. IV ° 29. B. l 7 mundos A. 1 
9 nos otaries B. -- 12 Lies: Puris verbis? -- 13 normam A. -- 14 formam 
A. -- 19 dieta A. -- 26 ff fehlcn B, weil ein Blatt der Hs. ausgerissen. 

22. De s. quattuor Doetoribus. 

1. Papa beatissime, 
nobilis Gregori, 
Fae me, pater inelite 
ira munào mori, 
tduoà placere valeam 
meo creatori, 
Ne amittam gaudia 
supernorum chori. 
2. Tu exeellentissime 
doctor Augustine, 
Fae, ut digne serviam 
caelorum reginae, 
lle eadam in laqueos 
frauàis Sataninae, 
Seà in eaelis gaudeam 
tecum sine fine. 
Oral ms. Tegurinum saee. 15. 

3. Praesul praeelarissime 
doctorque Ambrosi, 
Fac, ut me non maculent 
aetus criminosi, 
Nec in me praevaleant 
hostes tartarosi, 
Mihique non noeeant 
daemones exosi. 
4. 0 felix Ieronyme, 
scripturae translator, 
Per te pius conditor 
meus sit amator, 
Ut non apprehenàat me 
calliàus temptator, 
Sed tuis piis meritis 
salvet me creator. 
CIm. Monacen. 20 1:2. 

23. ,lemore des saintes privileiés. 
I. 
1. Dionysi, radius Graeeiae, 
Fide regnum illustrans Franciae; 
0 Georgi, toiles egregie, 
Hostem vincens armis potentiae. 



-- 27 -- 

2. Christophore, tinctus in sanguine, 
Christum ferens umeris flumine; 
Blasi, praesul vivens purissime, 
Plagas curans carnis et animae. 
3. 0 Aegidi, cure feris habitans, 
Regis crimen Karoli recitans, 
Cure sociis, quod peto flagitans, 
Sis, ne malis his sire pcriclitans. 

II. 
4. Katharina, lyrannum supcrans, 
Doctos docens et rotas laceransl 
Margareta, te castis foederans 
Et draconis latera reserans; 
5. Martha, Christum domi reficiens 
Et draconem victum eiciens ; 
0 Barbara, idola fugiens 
Tormentorum poenas despiciens; 
6. 0 Cbristina, deos despiciens 
Et de Christo x'ictimam faciens: 
Impetrate, quod sit compatiens 
Deus mihi, vos peto totiens. 
Orat. ms. Gallicum saec. 15. Cod. Va¢ican. 3767. A.- Orat. ms. Galli- 
cure aaec. 15. Cod. Parisin. 1347. B. -- 1, 1 Dionysius A. --1, 2 Regnum 
reguaus A. -- 2, 3 vincens A. -- 3, 2 Crimen regis A. -- 5, I dt»mo Ai 
dciciens B. -- 5, 3 Ab idolis Barbara fugiens, Verbesserung B. -- 6, 3 sire 
A. -- ]Jie ersten drei Sirophen vgi. bei M«mc III, 268. Aufschrift ans A; 
in B: ,,De quinque aanctis, quibus datum est summum privilegium." 

24. 
1. Exstas, vir egregie, 
Oriundus Graeciae 
Partibus Athenis, 
Genus ducis nobile 
Theodoro patte nomine, 
Pelagia ma|rouis. 
2. ]amque |unc disposius 
Aevo tener spiritus 
Ad haec rudimeuta, 
Dura dot|ores laicos 
Vincis et grammatieos 
Gratiae per fluenta. 

De sancto ,egidio. 
3. In templo pergis propere, 
ludum diras opere 
Veste sibi data, 
Ubi aeger munere 
Vesti|ur in corpore, 
['assio fugata. 
4. icque ab ecdesia 
Dura hinc redis in via 
NUl»er a serpente 
çerens membra tunc laesa, 
Sed oratione fusa 
Sanas hunc repente. 



-- 28 -- 

5. Raplus a daemonio 
Clamitat Aegidio: 
IIac me, pater, quare 
Exire daemonio 
More tubes solito 
Hinc nec remcare? 

11. l?um adis regem Carolum, 
(uendam energumenum 
Liberas in via, 
Egressus dehinc filium 
Principis iam mortuum 
Suscitas ad vitam. 

6. Cuque multa talia, 
Haec et his similia 
Graecis ostendisses, 

12. Lugensque rex facinus 
|'erpetrasse hactenus 
Metuit fateri, 
Egidio cum precibus 
Commendavit artius, 
l'etens haec deleri. 

7. Sicque pergis naviter 
Areluten, pariter 
Cum tuis consedes 
Susceplusque hi]ariter, 
IIospitae sed graviter 
Natam vexat febris, 
8. Cuius preee solita 
Rogat te Theotrica, 
Natae ut succurras 
A te sana reddita, 
Malri quoque tradita, 
Èremo te curvas. 

13. Scd vir Dei caelitus 
Agnovit regis faeinus 
In schedula allata. 
Tuis quisque prccatibus 
l'eccans non ulterius 
Gaudet venia data. 

14. |gitur te pelimus, 
Aegidi, cure fletibus 
Per haec l ua dona 
A culpis, quas fecimus, 
Liberari caelitus 
l'er acta lua bona. 

9. Namque Veredemio, 
Tibi par in praemio, 
Diu adhaesisti. 
l}ie quadam languido 
Curam praestas subito, 
Frequenter ut fecisti. 
10. Intras tune secretius 
Eremum quantocius 
Et gaudenter remis 
Tibi eervam divinilus, 
Cuius lacte alitus 
Es et terrae herbis. 

15. Longum e»t et reliqua 
Narrari et actita, 
In mundo quae gessisti, 
Ergo, caeli incola, 
Laxa nostra peccamina.. 
Regi ut fecisti. 

16. Tecum simus caelica 
Recepturi praemia, 
Christus ut promisit; 
Vivens per haee saecula 
Cure paire gubernacula 
Tenet, ut praedixit 

17..Semper et nunc iudicat 
Saeclum, quod redemerat, 
Substantia una. 

C-d. Palat, ¥indobonen. 3301. saee. 16. in. -- 4, 2 Dura fehlt. -- 8, 5 
Matrique. -- 10, 4 divinis. -- 13, 3 in cedula. -- 17, 2 quem redemerat. -- 
Akrostich: Egidius Grecus scandit caelestia letus. 



m 29 -- 

25. De sanc{a Anele. 

1. 0 si possem et si nossem, 
llira libens promerem, 
Ad honorera et decorem 
Resultando psallerem 
Gloriosae, pretiosae 
Agnetis Christi virginis, 
Cuius fesla, euius gesta 
llirae sunt duleedinis. 
2. 0 miranda et laudanda 
Summi regis filia, 
Rubens rosa, speciosa, 
Cuius odor lilia 
Vincit nimis, me ab imis 
Relevari penitus, 
lrrigari et finnari 
Fae cor meure caelilus. 
3. O Romana mis parona, 
Stirpe nata nobili, 
Felix Agnes, foris magnes, 
Assis mihi labili ; 
Pauper ego te non nego, 
lIihi fae du|eissimam 
$ciens vere te habere 
lIentem benignissimam. 
4. Quam amoena, quant screna 
Sion haec iuvencula, 
Quam amavit et ornavit 
lIanens rex per saecula; 
11i dileeta et colleeta 
Tu de spinis rosula, 
Carens relie 7 plus quam ruelle 
Duleior puellula. 
5. Serrure tuum, qui cor suum 
Tibi dêdit, respiee, 
Diligenter et libenter 
De me, sancta, prosl,iee; 
0 quis scier, quantum flet 
De te mihi gaudium, 
Transituras et ilurus 
Quando sure ad bravium. 
6. Tuus ero, non despero, 
Solo, quod non despicies 
lIe indignum, hoe in signum 
Caritatis racles, 

Vu|tu rubens, sponso nubens, 
Agno Dei filio, 
Rubicundo qui iucuudo 
Loeans te in solio. 
7. lml,erare et regnare 
Fecit te quam prospere, 
Aditware me dignare, 
llater mea, propere, 
Iives donis, me de bonis 
Imple fundens nocua, 
Si aeeedis, non recedis 
A dileeto vaetm. 
8. Quem vidisti, quem quaesisti 
Tuo tincla sanguine, 
0 felicem te victricem, 
Quo extollam earmine? 
quae unxisti et traxisti 
5Ieum cor radieitus, 
Ut erectum et directum 
Amet te medullitus. 
9. 0 quam suavis et no gravis 
Amor hic illahitur, 
l,ibens vero laetus ero, 
Tecum si morabitur 
Plaeens Deo, eordi meo 
Tu mnoris oculus, 
Dulcis tota, lacte lota 
Partdisi flosculus. 
10. Geris sertum tu confcrtum 
Flore decenissime 
Et post malrem summum 
patrem 
Sequeris laetissime, 
0 mi dea, in te mea 
Anima iaudabiur, 
Semper tibi hic et ibi 
Cor meure parabitur. 
11. Dulcis plane men/is sanae 
Tui recordatio, 
Yalde pia tu es quia, 
lIea gloriatio, 
Quam iucunda, quam profunda 
Tua laus et gloria, 
Et haec digne, quae in igne 
Aurum ris de scoria. 



-- 30 -- 

12. Vas insigne, quod condigne 
Viii de materia 
Deus fecit et perfecit 
Laude multifaria, 
Violeti et roseti 
Locus es et plantula, 
Tu salutis et virtutis 
Doctrix es et formula. 
13. Margaritum exquisitum, 
Agnes, x irgo nobilis, 
Super aurum et thesaurum 
Omnem delectabilis, 
0 beata, Deo grata, 
Candens, fraglans lilium, 
]Xlagnum magna, agnum agna, 
Seqaens Dei filium. 
14. Quorsum vadit, non evadit, 
Cursum velox sequeris. 
Roborari, non lassari 
Ab hoc cursu.poteris; 
0 quanl plaudis, quando audis: 
Stage, sponsa, propere, 
Tibi gratum et amalum 
Sponsum circumplectere. 
15. Quis, benigne Iesu, digne 
Hoc edicat gaudiunl, 
Agnes freta quo iam laeta 
lullum habens medium, 
Quo dileco et electo 
Fruitur ex milibus, 
Concupitis et mellifis 
tIaerens in amplexibus. 
16. Fclix illa, de ancilla 
(uae sic liber redditur, 
Ut sponsetnr, copuletur, 
Cui mundus subditur; 

Felix ausus et adplausus, 
Omi laude pulehrior, 
Tuus tibi cure se sibi 
Dulci iungit dulcior. 
17. Puellare singulare 
Decus decentissimum, 
Per amorem et dulcorem 
Peto iucundissimum, 
Quo abundas, ut effundas 
Pro me preces misero, 
In te spero, tuus ero, 
Narn etsi peccavero, 
18. Tuum erit, nemo petit, 
Pro quo tu rogaveris, 
l'on cessabo, sed orabo, 
Donec me audieris; 
Tu in Deo cordi meo 
Facta es iucunditas, 
Hilarescit, cure quiescit 
In te mea caritas. 
19. Tu scis sane, quod te planc 
Toto corde diligo, 
Èxcusare tu dignare 
Bona, quae heu negligo, 
0 puella mea bella, 
Et incursus hostium 
Tu fugato tribulato 
lIihi dans auxilium. 
20. Pondu» porta, me conforta 
Et, nc lassus peream, 
Meure curum rege sursum, 
(duo te semper videam, 
Ut sire tecum et tu mecum 
In Dei tunc praesentia, 
tduod praestare ac donare 
Dignetur rex per saecula. 

Cod. 8angallen. 520. anni 14:J6. A. -- Cire. Monacen. (ol. Augustan.} 
3577. saec. 1.5. B. -- , 1 bis 4 ilcl, fehlen B. -- , 6 lac fehlt B. -- 4,  
puella B.  5, 8 pravium A. -- 6, 4 Pietatis facies B. -- 6, 5 sponso 
fehlt B. -- 7, 6 Implens bono ocua B. -- 7, 7 Si accedes, nn recedes B. -- 
8, 2 tracta sanguine B. -- 8, o ° O felicem et nutricem A. -- , 4 Quam ex- 
tollam B.  8, 5 Lies vinxisti? -- ,  modellitus B. -- 9, 1 et fehlt B. -- 
9, 8 flosculis A. -- 10. 1 .eris serrure A. -- 10, 3 sq. fehlen B. -- 10, 6 
Lies laetabitur? -- 11. 1 Lies menti? -- II, 7 haec fehlt B; quam in AB. -- 
11, 8 Aurum sis AB. -- 14. 4 Ad hoc cursum A: ex hoc cursu B. -- 15, 5 
Pro dilecto B. -- 16, 2 Libera A. -- 16, 6 dulcior B. -- 16, ;5 Dulcem A. 



Dilectu.q iunit pulchrior B.  17, 8 decorem B. -- 17. 5 et effudaa B. -- 
17, 8 si fehlt IL -- 20, 2 percam lassuq 13. k 20, 5 sqq. fhlen B. -- 20, 7 
Quod precare et digmre A. k A,n Schlusse B: 
Ut ferrure magnes, sic ad se me trahit Agnes. 

26. De sancta Agnete. 

1. Are, Agnes generosa, 
lomanorum rubens rosa 
Prodiens ex genere, 
Quae aetate tenerosa 
Claruisti fructuosa 
In virtutum operc. 

7. Are, Agnes pulchra tota, 
Infus, foris sine nota 
Omnis immunditiae, 
Firma mente ac devota 
In adversis non ris mota 
Tramite iustitiae. 

2. Docta ride christiana, 
Simulacra spernens vana 
Suis cure dulcorihus, 
Parvipendens post mundana, 
Deum docens mente sana 
Venerandum omnibus. 

8. Ignis flamma tormentata 
Et acerbe flagellata 
E pro Christi nomine, 
Post cervice detruncata, 
lIartyr Deo consecrata 
Proprio in sanguine. 

3. lIe in ride serra recta, 
Dulcis virgo, mi dilecta, 
Te exoro precibus, 
Caritate da perfecta 
Deum, per quem es electa, 
Colere prae omnibus. 

9. A te, virgo mitis, peto, 
In adversis vultu laeto 
Confer patientiam, 
Post caelorum in secreto 
Corde mihi cure quieto 
Dona permanentiam. 

4. Ave, Agnes verecunda, 
Casta, pura, tota munda 
Criminum a vitiis, 
Templamenta furibunda, 
Hostem vincis laetabunda 
Dei beneficiis. 
5. Spreto sponso saeculari 
Pollucnda lupanari 
Duceris malitia, 
A quo nequis inquinari 
Custodita singulari 
Angeli custodia. 
6. Dulcis virgo et decora, 
Deum pro me semper ora 
Te instanter rogito, 
E servare me labora 
Impollutum omni hora, 
Ad te, pia, clamito. 

10. Are, Agnes fructuosa 
Tua morte pretiosa 
Facta Christi hostia, 
Peccatorum gratiosa, 
Universis dulcorosa 
Positis angustia. 
11. Iam in caelo collocata, 
Stola alba decorata 
Agnum sine macula 
Sequens, lande praemiata, 
Cum lIaria deputa.ta 
E nunc digna famula. 
12. lIagnam in te spem habentem 
Tuum Agnes ad clientem, 
Supplice, nunc respice, 
In peccatis dormientem, 
Usque buc non paenitentem, 
Pia, tu non despice. 



-- 32 -- 

13. Sed festina tua prece 
Liberare me a faece 
Peccatorum omnium, 
'e aeterna damner noce, 
Sed caelestis apothecae 
Dignnm fac me socium. 

14 

Ut de dulci tecum vino 
Caritatis in camino 
Laete queam bibere, 
In caelesti crystallino 
Abs timore serpentino 
In aeterlmm vivere. 

Diurn. Misnene imp. Lipsiae 1511. -- ,5, 3 ex malitia.- 8, 1 tor- 
menta. -- 14, 4 Et in caelesti. 

27. IDe .anda Agnete. 
1. Gaude Christi sponsa, Agna, 3. Gaude, quod flammam urentem 

Quae mnndi transisti stagna 
Dnlci cum constantia; 
Gaude, qnod, cure nudabaris, 
{_'fine magis tegebaris 
Speciali gratia. 
2. Gaude, quod in lupanari 
Te non permisit foedari 
Angeli custodia ; 
Gaude, per te suscitatur 
luvenis, qui necabatur 
Satanae nequitia. 
Collect. ms. Campoliliense saee. 14. 

Yicisti te non nocentem 
Salvatoris gratia  
Gande, quod transgutturata 
Et cruore lanreata 
Mercaris caelestia. 
4. Gande, qnod perdendo mortem 
Invenisti vitae sortem 
Felici victoria; 
Gande Chrito sociata, 
Duc nostra delens peccata 
Nos ad caeli gandia. 
Cod Campolilien. 40. A. -- Orat. 

ms. Augustinum saec. 15. Cod. l'remifanen. 413. B. -- 1, 1 sponsa Christi 
A; Christi :ponsa Agnes beatissima IL -- l, i magis quam amietu. --2, 4 
(;aude, quod per te B. -- 2, /5 necatur B. -- 4, i l»c nos delens B. -- 
4, 6 Ad aeterna gaudia B. 

(»rat. ms. saec. 1.5. 

28. De saneta Agnete. 
Ave, virgo generosa, 
Are martyr gloriosa, 
Agnes, rubens velut rosa. 
Are, Christi sponsa vera, 
5. Ave mitis et sincera. 
Agnes, virgo Deo digna, 
Christo prece me consigna, 
Preces andi peccatoris, 
Ut me mnndet intns, foris. 
10. Preces andi praesta votnm, 
Cor in bono fa¢ immotum, 
Confer mihi cor contritnm, 
lege visum et auditum, 
lege gustum et olfactum 
15. Virgo sancta, rege tactum, 
Ut in eunctis te regente 
Vivam Deo omni tempore. 
Cod. Sangallen. 20. 



-- 33 -- 

29. De sancto Aibano. 

1. 0 Albane, Deo grate, 
Coram tua sanctitate 
IIihi, tuo servulo, 
Clemens esto supplicanti 
Et succurre deprecanti, 
Ut sic in hoc saeculo 
2. Christo possim militare, 
le a cultu deviare 
Videar iustiliae. 
Iundo isto consummato 
Et antiquo debellato 
Principe malitiae, 
3. Te rectore teque duce 
Rcgnum Dci plenum |uce 
Introire valeam, 
Ubi sanctam trinitatem 
Eiusdcmquc maiestatem 
Sine fine videam. 
4. lIartyr pie, martyr bonc 
Pie pater et patronc, 
Me iuvare propera, 
Ut adversa me non lacdant, 
Sed nec prospcris succedant 
llihi semper prospera. 

5. Audi, quaeso, preces mcas 
Clementerque offer eas 
Ante regem gloriac, 
Pro quo mortem amplexatus 
luuc refulges laureatus 
Corona victoriae. 
6. Gloriose martyr Dei, 
lIiserere, precor, mei, 
Peccatoris miseri, 
Roga fontem pietatis, 
Ut me salvet a peccatis 
E a poenis inferi. 
7. lIartyrum flos Anglicorum 
Et coheïes angelorum, 
Y, Iihi posce veniam 
In delictis, quibus premor, 
Apud Christum mei memor, 
Eus ut per gratiam 
8. Sibi digne deservire 
Possim hic et hinc transire 
Ad caelestêm patriam, 
Ubi tecum gralulari 
lIerear et contemplari 
Divinam praesentiam. 

9. Ora, mari)r, pro me Deum, 
Ne me damnet tamquam reum 
In die noissimo, 
Sed mundatum a peccaiis 
Collocet me cum beatis 
In regno clarissimo. 
Orat. ms. Ang|icanum saec. 13. Cod. Londinen. Ar. 201. 

30. De sancto Alberto. 

0 mi sancte pater, Alberte vit inclite, salve, 
Salve, dans miseris saepe salulis opem. 
Salve, dulce decus, salve, spes magna tuormn, 
Virtus nostra, raie, vir pietatis, are. 
5. Sit tibi laus, tibi dignus honor, tibi gratia detur, 
Qni, licet indignis, das bona saepe reis. 
Infirmis medicus, tu sors praegnantibus et spes, 
lgaviticis portus naufragiisque salus. 
0 quot saepe malis, quibus hostibus arque periclis 
10. 1%s, pater, ereptos prosperitate foves. 
Biume, Pia Dietamina. VI. 3 



]<il, libi quod dignum, paler optitne, reddele quimus, 
tdui nostris volis saepe favere soles. 
llitis mire pater, miseris miserere benigne, 
Ut potes arque soles, auxiliare tuis. 
15. Esto luis monitor Carmelilisque magister, 
Ut vitium vitenl, posee, beate pater. 
Ut eito profieiant, pro servis ingiler ores, 
Ut meritis valeant praemia iusla sequi. 
Sosque tuo Domino servos lac esse fideles 
20. Et duplicata sibi ferre talenta sua, 
Sicque tuis preeibus mereamur gaudia vitae, 
t)uae dabit ipse suis diclurus fine ,,Venite". 

{}rat. ms. saec. 1.5. Cod. Londinen. Harl. 211. 

31. De sanclo Alexi». 

1. Ut inter spinas lilium 
Beatus Alexius 
Iuxla Christi consilium 
Floruit prospeetius, 
2. lIundanas dura delicias 
Affectu loto sprevit 
Et ad veras delicias 
Anhelare decrevit, 
3. Sequens Christum humililer 
In hac vita morlali, 
Cure quo hune gaudet iugiler 
Gaudio aeternali. 
4. Lieet honore fulserat 
Terrenae dignilatis, 
Cordintime conlempseral 
Amator caslitatis. 
5. Propret Christum portaverat 
Onera paupertatis, 
Quem intime dilexerat 
Dulcore suavitatis. 
6. Hic in praesenti stadio 
Cure hoste trino dimicat, 
Aeeinetus Christi gladio 
Fortiter et superat. 
Orat. ms. Lehninense anni 1518. 
spexius -- 7, 10pe ride. 

7. Spe, ride caritateque 
Viriliter arnatus, 
tduarum firmo tulamiue 
In bello eonfortatus. 
8. In lali sic mililia 
Hostes suos stravit, 
Vilain per exercitia 
Virlutmn eonsummavil. 
9. In domo patris latuit 
Et vilis ïeputatus 
Inter sanctos, ut patuit 
Post mortem, dcputatus. 
10. Te deprecor, piissime 
Amice lesu Christi, 
3Ie peecatorem dirige 
In ista valle tristi. 
11. Spatium paefitentiae 
Clementer impetrare 
Apud regem clementiae 
Digneris et donare, 
12. Ut ista lransitoria 
Valeam pertransire, 
Tecum aelerna gaudia 
In aexmn possidere. 
Cod. Berolinen. IV o 29. -- 1, 4 pro- 



3. De SallClO Anlnbrosio. 
l. 0 Ambrosi, serve Christi, 
Conl'er tut) 8ervo tristi 
51ala sua hic detlere, 
Semper Christo adhaerere. 
2. 0 vas ,nundum et politum, 
Gemmis vel'is insignitum, 
Reple me,item puritate, 
Vitam meam bonitate. 
3. I'e me graver earo, mundus, 
llostis quoque furibundus, 
Ut post haee transitoria 
Tecum sim in gloria. 
Cod. Berolinen. IV ° 9. 

h'at. ms. Lehninense anni 151. 

33. De saIICtO Andrea. 

1. Salve, iumen radiosum, 
Novum sidus lunfiuosmn, 
I.umen dans fidelibus, 
Andrea, Christi famulus. 
2. Salve, crucis p,'aedicator, 
Verbi l)ci st:minator, 
l'er virtutem sanctae Cl'Ucis 
Praesta nobis viam lucis. 
3. Salve, salutis nuntius, 
Mundo missus divinitus, 
I¢.egumn Dei praedicare 
Et, quod iustum si b amare. 
4. Salve, virus aquaeductus, 
duem non laesit maris fluetus, 
Nec tempestas nec procella, 
Neque minae neque bclla. 
5. Salve, mlles Christi fortis, 
Nain de portis dirae mortis 
5Iultam gentem attraxisti 
Per virtutem crueis Christi. 
6. Salve, vitae refus testis, 
I)ulcis sonus et eaelestis, 
Luccrna ride fulgida, 
Laeta pandens gaudia. 

7. Salve, caelestis cithara, 
Sonorosa» melliflua, 
Per quam evangelium 
Corda replet fidelium. 
8. Salve, praeco summi regis, 
Fulgens for,ha novae legis 
In alle bac iniseriae 
Iter pandens gratiae. 
9. Salve, oliva pietatis 
rroti mundo stillans gratis 
Oleu,n laetitiae 
De vena fontis gratiae. 
10. Salve, doctor veritatis, 
l'er virtutem caritatis 
5Iultos Christo sociasti, 
Iduam in corde conservasti. 
11. () a,,tator cucis Christi, 
In qua Deo obtulisti 
Corpus tuum tare beatum 
l'rop/er Ch,'istum Dei ,roture. 
12. t)uem eernebas tune prae- 
sentem 
Cure suis sanctis venienlem 
In divina ,naiestate 
5lagna lucis clarilate. 
;5* 



m 86 m 

13. In qua luce tradidisti 
In pias manus Iesu Christi 
Tuum sanctum spiritum 
Ad praeparatum gaudium. 
Orat. ms. Lehninense anni 1,518. 

14. Post occasum huius lucis 
lqobis fracture sanciae crucis 
Cure beatis propinare, 
0 Andrea, Christi care. 
Qod. Berolincn IV ° 29. 

34. De sancta Anna. 

1. 0 beata maier, Anna, 
Plenae matris gratiae, 
Quae mundo non parit manna, 
Sed ïructum laetitiae. 
2. Panera, inquam, angelorum 
Sola virgo parturit, 
Quae delicti nescit thorum, 
lIea quem mens esurit. 
3. Tibi supplex preces fundo, 
Tu eas suscipias 
Et malorum de profundo 
lIe clemens eripias. 
4. Roga, mater, matrem Christi, 
uae virago genuisti 
]ncorruptam virginem, 
Ut haec sancta genitura 
Oret pro me prece pura 
Et Deum et hominem. 
5. (uae conservei in me gratum 
Caelibemque ïamulatum, 
Ut sibi complaceat 
Et me semi)er illibatam 
Sponsam tibi consecratam 
Homo Deus habeat. 
6. Ad nepotem tuum clama, 
Sicut tua clamat ïama, 
Ut me nunquam deserat, 
Sed reformet signis datis 
Ornamentum castitatis, 
tuod a morte liberat. 
7. Anna felix, Anna dives, 
Inter summos caeli cires, 
Quae vocaris gratia, 
Fac, ut grata vivam Deo 
Castitatis cure tropaeo 
Stricta sponsi fascia. 

8. 0 parentis sanctae parens, 
Quam Iudaea pluit arens 
Irrigata caelitus, 
Quae de spina es formosa. 
E est nata de te rosa, 
Qua Deus est genitus. 
9. Pulchre Sion in supernis 
Adplaudunt iuvenculae, 
Laudem bonis ex aeternis 
Dant adulescer, tulae. 
10. Nain congaudent de te natam 
Et laudant praeconia, 
Hancque prolem propagatam. 
Quae restaurat omnia. 
11. Ora, mater, ora Deum, 
Regem caeli, regem meum, 
Ut conversis moribus 
E possim militare 
Et ut rosa pullulare 
Procreatis tloribus. 
12. Si me nequit humilis 
Salvare virginitas, 
Gasta, licet fragilis, 
lle salvet humilitas. 
13. 0 praeclara stella poli 
Eongare a te noli, 
Quae te vocat iugiter, 
Quae te rogat, sis rogata, 
uae te orat, sis orata 
Huic misericorditer. 
14. Ora pro me filiam, 
tuae est mundi domina 
Ut per Christi gratiam 
llea solvat crhnina» 



15. Ne per avaritiam 
Infleetar ad idola, 
Sed per continentiam 
Fiam quasi viola. 
16. Inter sacras virgines 
Floream ut lilium, 
Quae sequuntur eaelibes 
Agnum, Dei filium. 
17. Angelo annuntiante 
Ioachim cognovit ante, 
Quod Mariam pareres, 
Quae est dicta stella matis, 
Ut beatior dicaris 
Super omnes veteres. 
[8. Clamaverunt omnes vac, vae 
Generationes Eae 
Ad haec usque tempora, 
Cure de viro concepisti, 
Vires unde infixisti 
Contra hostes robora. 
19. Impetra mihi virtutem, 
Quae et prosit ad salutem 
Et ad vitae praemia, 
Ut contempler vultum Dei, 
Quo lux clara est diei 
Post devieta proelia. 
20. Quod non potest omnis Iuda, 
Illam, Anna, earnem suda, 
De qua verbum factum cm'o 
Leto subiacet amaro. 
21. Salomonis parti David 
Deus istud reservavit 
¥itae privilegiuln, 
Et esses de carne 
Et. Christus de carne tua 
In forma mortalium. 
22. De Moab Ruth, Thamar aeque, 
Harum fuit rea quaeque, 
Et haec, quae fuit Uriae, 
Tua parens et Mariae; 

23. bIe desperent peccatores, 
Si convertant pravos more_s, 
Paenitentes dant exemplum, 
Sint quam gratum Deo tem- 
plum. 
24. Hac ergo fiducia 
Precor, ut iustitia 
Me relis induere» 
Quia nullo spatio 
Est sera conversio, 
Si purgetur scelere. 
25. Sicca tellus aruit, 
Tamen nullus maduit, 
Et siccato vellere 
Locus madet areae. 
26. Sic Iudaea primitus 
Est infasa caelitus, 
Aruit quae propere 
Suo cocta scelere. 
27. Sed turba gentilium 
Sequens Dei filium 
Madet tincta chrismate 
Et. lota baptismate. 
28. Ista nobis uncti% 
Ista benedictio 
Per te, mater, adtiuit, 
De qua virga floruit 
Tollens mundi seandalum, 
Germinans amygdalum, 
('uius fructus infinitam 
In supernis parit Çitam. 
29. Unde Deo, mater Anna, 
Proclamandum est Hosanna, 
Qui per tua nos mettra, 
Quae nobis sunt indebita, 
Coronet post victoriam 
Et praestet eaeli gloriam. 

Cod. Londinen. (ol. Wintonien.) saec. 12. Vitell. A. XVII. 
. De snela Anna. 
1. 0 Anna dulcissim% Per tuam nain coniugium, 
0 felix matrona Quod est sanctificatum, 
0 coniunx beatissima, Est miseris refugium 
Coniugii corona, A superis allatum. 



-- 38 -- 

2. 0 felix nativilas, 
Dura spina parit rosam, 
Tu. fidei feslivitas, 
Fers prophetarum glosam, 
Prophetarum giosulae 
Complelae sunl in illa, 
Et nomen huins rosulae 
Maria, mellis stilla. 
3. Haee generosa filia, 
Quam tu paris, Anna, 
Cui eaeli supercilia 
Subsistunt post et mauua, 
Tu covallis lilimn 
Paris, Anna, Mariam, 
Maria parit tilium, 
Qui regit hierarchiam. 
4 De tali puerperio. 
0 mater matris, plaude, 
• Nepotis de impcrio 
Tu, felix Anna, gaude, 
Tu radix lesse florida, 
De qua radice crevit 
Frondosa florens virgula, 
Super quam requievit 

5. Spirilus prmlenliae, 
Spiritus timoris. 
Pneuma intellegentiae 
Et caeliçi amoris. 
Cure ceteris virginibus 
Refulget fallerata, 
Sub umbra sancti spiritus 
Notatur fecundata. 
13. Ob huius dulcis filiae, 
Anna, dilectionem 
Pecealorum intime 
Peto remissionem, 
Saluds fer munimina, 
0 Christi duleis ava, 
Et abstrgeudo crimina 
H)sopo rnunda, lava. 
7. Tu filiam in gremio 
Fers, gerit nata nalum, 
Hoe salutis praemio 
Das saeculum beatum, 
De bonis operibus 
Firma, salva, bea 
Divinisque muneribus 
Cor mundum in me crea 

Orat. ms. saec. 15. Cod. Sangallen. 20. -- 5, 8 fecunda. 

36. De saneta Anna. 

1. Are, mater virginis, 
quae lactavit lesum, 
lpsum roga propter nos 
hic flagellis caesum, 
Meum ut custodiat 
spirilmn illaesum, 
l',;ara erranti animae, 
heu, non bene praesum. 
2. N.li me despicere 
miserum, indiguum 
Filiaeque filimn 
mihi fae benignum 
Et me sibi facias 
servitorem dignum, 
Quod evadam daemonum 
spirituln malignum. 

3..'ato tuae filiae 
pic me commeuda 
Ut quando sententia 
fuerit ferenda 
Extremi iudicii. 
mea unc ducenda 
In cae]um sit anima 
sanctis congaudenda. 
4. Anna praeclarissima. 
plaça tuam natam 
Sobis peccatoribus, 
ut post hanc sublatam 
Vitam nos ad patriam 
ducat praeparatam, 
(duod possinms cernere 
faciem beatam. 

()rat. ms. Sigismundi .pan de Bernstein anni 1477. Cod. Pragen. XIlI 
H 3 b. -- 3, 7 fiat aninm. -- Nacb 8tr. 4 f«,lgt re,ch die nach«tchende uicht 
zum Gedicht gehSrige: 



Iesu bone, sic dispone 
horam mei exitus, 
Ut ad chorum angelorum 
meus pergat spiritui, 
Ubi tuam faciem 
gaudeam contemplari, 
Daemonum sed aciem 
penitus aspernari, 
Ut nulla dissensio 
spirituum beatorum 
Et nulla confusio 
daemunmn malignum. 

37. De sancta Anna. 

1. Are, Anna, laude magna, 
Mater matris summi partis, 
0 sublimis gloria, 
Stirpe David procreata, 
lqos salvavit ex te nata 
Mater Dei, Maria. 
2. lqos credemto id laudare 
Et laudando plus amare 
Fac, origo gratiae, 
Unde coepit rides sana 
Et percel,it mens humana 
Fontem sapientiae. 
3. Virgo de te procreatur, 
Per quam venir, qui solatur 
Omnes in martyrio, 

Regis mater generattr, 
Per te, Anna, ablactatur 
Caelico cibario. 
Mul{is mnlta haec largitnr, 
Salus vera hic partitur 
Omnibus fidclibns ; 
¥irgo mater, Iesu bone 
Omnes mortis in agone 
Aptate caelestibus. 
lqos credentes, mater, andi, 
Assistentes tuae laudi 
Iuva beneficiis, 
Tu, quam scimus exaudiri, 
Fac nos omnes inveniri 
Tecum in deliciis. 

6. Eia, Anna, nunc accede, 
Roga natam nec recede, 
Donec nepos nos a sede 
Sancta sua viserit. 

Cod. Palat. Vindob«men. 4087. saec. 15. A.  Orat. ms. Underdorfense 
saec. 1.5. Chn. Monacen. 7815. B.  1, 5 salvet A.  ,  plus lac ara:tre 
A. -- , 3 Fae fehh A. -- 2, 4 sana fehlt B. -- 3, 1 Virgo Dei procreatur 
AB. -- 3, 3 in matrimotdo A -- 4, 1 Multis multa fchlt A. -- 5, 5nos 
Ihlt A. -- 8tf. 6 fehlt B. -- 6, 2 et recede A. 

38. l)e sa»cta Anna. 

1. Avc, Anna, radix Iesse, 
Ex te orta est expresse 
Virga, quae produxit florem, 
Qui salubrem dat odorem 
Dulcedbfis vivificae ; 

Are, caclmn, ex quo stella 
Luxit, quae in sua cel|a 
Clausit verum solem Christmn, 
Qui illustrat mundum istum 
Interne ac deifice. 



-- 40 -- 

2. Salve, arca nnam gestans. 
Quae est mannaverumpraestans. 
Vena fontis in Betblebem, 
Quem sitit rex Ierusalem 
Prae cunctis claris poculis 
Salve, benedicta tellus, 
In qua requievit vellus, 
In quod sieur ros descendit 
Deus, pacem qui rependit 
lucundam nostris oculis. 
3. Gaude, stirps praeclara David, 
Unde nobis pullulavit 
Tare ingens, tare multus fructus, 
Quo fugatur omnis luclus, 
Dans dons vitae suavia; 
Gaude, namque beat«rum 
Quinque tu apostolorum 
Arque Ioseph, iusti viri, 
Sed et summi Dei miri 
Carissima es avis. 

4. Eia, gaude summa laude, 
Quia sanctae tuae plantae, 
Tres 5Iariae, nobis piae 
IIanc septenam Deo plenam 
Enixae sunt prosapiam; 
'unctis nuptis plus beat, 
Infecundis plus dirais, 
Inter rustres mulierum 
Nulla par est, hoc est verum, 
Hinc salutem capiam. 
5. Fac me. Anna, dignum manna, 
Asta suavis et a pravis 
Me tuere, tac habere 
Dulce omen tuum nomen, 
Quod idem est. quod gratia. 
O patrons pis» bons, 
Cure tare grata stirpe nata 
Me guberua ad superna, 
tuo rex praepos tuus nepos 
Dat omnibus solacia. 

Irat. ms. Epternacense saec. 15. Cod. Luciliburgen. 1. A. -- I}rat. 
ms. Carflmsian. saee. 1,5. Cod. Capit. Treviren. 116. B. -- « }rat. ms. Campense 
amfi 1462. Cod. Darmstadien. 521 C. -- 1, 10 fehlt A. -- 5. 7 l'um tauta 
grata A.  A hat am Schlusse noch foigeude lloxoiogie angehiiugt: 
l),-,net hoc nobis pietas pateraa 
imu| cam nato spiritaque sacro, 
Ut maris Annae meriti. ivcmur 
« hnne por aeçllnl. 

39. De sam'ta Anna. 

1. 0 beala Anna, clara 
Orta ex prosapia, 
Sed praeclarior et gnara 
E ex proie regia. 
2. Et quis digne quit efferre, 
Quanta tibi gloria, 
(duod factoris caeli, terrae 
Digna exstas avis? 
8. Ego pis nuuc marrons, 
Pro me, quaeso, filiam 
Et nepotem ora prona 
Impetrando gratiam. 

4. Ut fecundum per affcclum 
l'arvulum concipiam, 
lesum gignens per cffectum 
Et perfectum nutriam. 
5. Et si carne non cognatus, 
Sire propinquus spiritu, 
Cbristo canam praesentatus 
Caeli cure exercitn. 
6. Yenienti sit Ilosanna 
Iu excelsis Domino, 
Et sic tecum, sancta Anna, 
Laeter sine termino. 

Oral. ms. Underdorfense saec. 15. Cim. M«,nacen. 781.5. 



40. 
1. Salve, salve, praelecta 
Trinitati, es cffecta 
Summi regis filia, 
Anna, benedicta mater, 
Summi regis matris mater 
Stirpe nata regia. 
2. Ante te tune non est nata 
lu Iudaea certe nata 
Maior et felicior, 
De te tamen mundo data 
lata creatori grata 
Multo te beatior. 
3. Cuius fructus fructus suavis, 
Cunctis levis et nou gravis, 
Ipsum degustantibus, 
Cuius fructu mundus plenus, 
Ipsum gustat omne genus, 
Se praebet egentibus. 
4. Unde vernans paradisus, 
In qua nostcr viret visus, 
Diceris sanctissima, 
In qua arbor crevit laeta, 
Ire qua Daniel propheta, 
Lata et altissima. 
5. Sub qua fcrae habitabant, 
Peccatores quae signabant, 
Aves in ramusculis 
Per quas boni figurantur, 
Qui ab ea saturantur 
Virtutibus et esculis. 
6. Ad hanc omnes quidem currunt 
Degustantes et recurrunt 
Muitis cum virtulibus, 
De bac, «ara. me guslare 
Fac, ut eam adamare 
Possim suis nulibus. 
7. Ex te sm'git flos deeoris, 
Ex te fluit fons dulcoris, 
Omne, quod est optinmm, 
Tu es, Anna, terra grala, 
De qua est aroma nata, 
Quod patrum est antidotum. 

De sancta Amm. 
. Tu Ezccbielis rota, 
In qua trinitas hinc tota 
Pie reformaverat 
Casum facto paradiso 
Protoplasto ex eliso, 
Quam post te formaverat. 
9. Ex te vas illud refecit 
Nec in illo quid dcfecit 
lnlus et exterius, 
Tolum iilud .deauravit, 
Nain in i]lo laboravit 
Trinitas virtutibus. 
10. Da, ex vase bibam isto 
Virtutes, per quas cran Cbristo 
Regnem in caelestibus 
Ubi sanctus nunc sanctorum 
Regnat superno caelorum 
Sanctis cure spiritibus. 
1 1. Arca lu es, sancta Auna, 
Testamenti, in qua manna 
Virgamque recluscrat 
Moyses, propheta Dei 
(hm ad terrain Amorrhaci 
Populmn deduxerat. 
12. In te virga reservata 
Fuit, quippe tua nala, 
Nala virgo sanctissima 
In qua manna latitavit, 
Q«od egrcssum rccreavit 
Corpora lassissima. 
13. Cuius mannalis me, pia, 
Participera lac in via, 
Cum abbinc abicro 
Ut bine meure sit «mductum 
Auferatque a me luctum 
Et det, quod desidero. 
14. Sidus tu es, quod lucernas 
Saeculo donavit ternas, 
latas dura genueras, 
Dignior vero dualms 
Est Maria filia.bus, 
Quam amerrit trinitas. 



-- 42 -- 

15. l'er quam Dei verbum, pater 
Cuius plus, noster frater 
Factus amantissimus, 
(uem tu nunc ad me inclina, 
Eius de gustu propina, 
qui est suavissimus. 
16. Felix hic, qui hunc degustat, 
lIundus istum non otJustat, 
Sed hunc semper sapere, 
Fac me ipsum degustare, 
Ut hune queam adamare 
Ore, corde, opere. 

17. Eia, benedicta ava 
Christi, memet lu nunc lava 
Cure hac sancta filia 
A peccatis et me laete 
Adiuvate et docete, 
Ut spernam odibilia. 
18. Anna, sancta Christi ava, 
In extrcmis me a clava 
Daemonis tu libera, 
Ut cure tuae natae nato 
Gaudens caelo in stellato 
Regnem super sidera. 

19. Eius vultum et contempler 
Secum regnans nunc et semper, 
Qui est amoenissimus, 
Et ibidcm me coronet 
Et cure suis dona donet 
Iesu,benignissimus. 
[Irat. ms. Lehninense anni 151. Cod. Berolinen. IV ° 29.  17, I sq. 
Christi ara. 

41. De sanda 

Salve, sancta Aiirl;|, 
Vitae vena, florcns palma, 
lIater alma, 
Domina mitis, 
5. Pulchra vitis. 
0 beatissima Anna, 
TOE cum progcnie laetarc! 
Quare? 
quia genuisti 
10. 51undo virginem lIariam, 
5Iatrem Iesu Christi; 
Ergo gaude, 
Digna laude. 
0 Anna, pelle proelium, 
15. Dele moles crinfinum. 
Pacem cunctis praesta, 
Qui celebrant tua festa, 
Dexteram tuam extende 
Et te invocantem defende 
20. Ab omni periculo. 
Domina serena, 
Pietate plena, 
Formosa tota, 
lIea suscipe vota. 

25. Me gemens flendo 
tibi, Anna, semper commendo. 
0 digna coli, 
Relinquere me noli. 
Anna, raie, dulcis et decora, 
30. Pro me semper Deum exora. 
Tu nos, Anna pia, 
benedic cum proie IIaria. 
Gaude, Anna, 
Vitae vena, florens palma, 
35..Mater alma, 
Domina serena, 
Pietate plena, 
Tu quae sola meruisti 
Esse mater matris Chrisi. 
40. Are, felix [mater] Anna, 
Per te nobis detur manna, 
In caelesti patria, 
Fac, ut fructum videamus 
Tui ventris et dicamus: 
45. Ave, plena gratia. 
0 mater Anna nobilis, 
01iva pulchra, fertilis, 
Alto fructu fecunda, 



-- 43 -- 

Beata, £uius ubera 
50. uxit viro puerpera 
,b omni labe munda. 

Anna, mater egregia, 
Couserva Dei gratter 
Nos a nmrte seeuuda. 

Clin. M,macen. (oi. Tvgurin.) 20015 anni 1500. -- Scheint ans versehiedenen 
,tiiek«.n zusammengesetzt." Vrs 33 ff: fast glieh Vers 1 ff;; V. 4655 --- 
R eines Anna-Iffficiums Annal. XXV . 59t. 

42. 
1. O Antoni, sancte pater, 
Salutaris vitae crater, 
Qui nos turbat multis malis, 
5Iorbus epidimialis, 
Ut a nobis exstirpetur, 
Tua rictus operetur. 
2. Es ignifer et lucifer, 
Sis ergo poster scutifer, 
le morbus bit: nos feriat; 
Precamur te, quod pereat 
Radix eius arque fomes, 
Malus est nain ipse cornes. 
3. Ut fur in nocte sic venir, 
1%n tunica, quam invertit, 
Vel pallio nos spoliat, 
Sed pelle nos excoriat, 
E non solum privat pelle, 
Aufert vitam suo felle. 
4. 0 Antoni, tanta caede 
Ne caedamur, intercede 
Mox a,l Deunt menle pura, 
Sua ne nos crealura 
Per ipius morbi ramnum 
l'aliamur illud damnum. 

De saneto Antonio. 
5. Morbus hic contagiosus, 
Rabidus et furiosus, 
Ne tare repente nos necet, 
Aime confessor, te decet 
Arte tua nos medere, 
amque scimus illud vere, 
6. Si vis, pores nos mundare 
Et hune morbum eflhgare; 
Fuga ergo venenosum 
Morbum istum dolorosum 
Praeservando non habentes 
E saaaado patieutes. 
7. Nos videmus vere signis, 
Infernalis quod sit ignis. 
Morho passi liberantur 
Ier te, pater, conserv.'mtur, 
Placa Deum tua prece, 
Nos ut solvat ab bac nece. 
8. 0 Antoni, te precamur 
Confidenter et adfiunur, 
Nihil tibi Dcus negat, 
Cuius manus nos protegat 
A peste momentanea 
Et morte subitanea. 

)rat. ms. saec. 15. Cod. Ultraiectin. 4:,1. A.- trat. ms. Campeuse 
anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. B. -- l, 2 vitae stater A. -- 3, 1 Tam- 
qtum fur in n«ete rouit B. -- 3, 2 Tunica non quam B. -- :, 3 exspoliat 
A. -- 3, 6 suo relie A. -- 4, 4 nos ne A. -- 5, 2 fehlt B.  5, 3 Ne nos 
tare repcnte B. -- 5, 4 Te c«mfessor aime B. -- 5, 5 mederi B, al»er gegen 
den Reim. --- 6, 4 Morbum hunc et dolorosum ll. -- 7, 2 qu.d est B. -- 
7 4 pater et sauantur B. -- 8, 3 Nil Deus tibi dencgat B. 

43. De sancto Anlonio. 

1. Antoni pater sanctissime 
Ac monache mitissime, 
Pius adesto ser,ulo 
Te deprecanti sedulo. 

2. lu extrema vitae hora 
5Ic defende sine mora, 
Palmes sacer, dulcis ua 
Fidem sitientes iuva. 



-- 44 -- 

3. Ex tuae sanctitatis ramo 
MiXte guttam, quam reclamo, 
In camino vitiorum 
Stabilii mihi thorum. 
4. E tuo fonte pietatis 
Funde rorem caritatis, 
Cuius sacrum per liquorem 
Tu exstingus hune ardorem. 
5. Aut per specialem facem 
]'rorsus uras han¢ fornacem, 
Magna flamma iam surrexit, 
Multus fumus inde exit. 
6. Ita fumi foetor olet, 
Sulphur ut olere solet, 
Inimicus oh reatum 
Talem dedit odoratum. 

7. Sed tu, Antoni, prece pia 
Custodi me in ista via, 
Fae calere solem vitae 
Et pruinam hane remitte. 
8. Ipsum solem interpella, 
Per quem lueet omnis stella, 
Ut iu sole, quem rogamus, 
Tabernaculum ponamus 
9. Et per ipsum doceamur. 
Per quod iter gradiamur. 
Tu, Abba, altissinmm 
Exora Dei filium, 
10. Qui salus est humilium, 
Ne nos pro nostro vitio 
Inflexibili iudicio 
Subiciat supplicio, 

11. Sed nos taa sancta prece 
llundans a peccati faece 
Colloeet in lucis domo; 
Amen dicat omnis homo. 

traL ms. Campense anni 1462. Cod. i)armstadien. 721. 

Orat. ms. saec. 15. C,,d. Uitraiectin. 431. -- 
redimim. -- 7 fore sp-nsa fttisti. -- 9 prae.tet. 

44. Ire sancta Apollonia. 
O candens stella, venaans flos, casta puella, 
(:ara Deo facta, quia nunquam crimine tarta, 
Dentibus eiectis cervicem fervida, flectis, 
Ense punira, sic dure, virgo, polira. 
Non virtutis ira periit os nec tua vita, 
Sed mens fit quita canais, ut sit redimita 
In thalamo Christi, cuius fore sponsa cupisti. 
Ergo non dentem tantum do, sed tibi mentem 
Ex cordis voto praesto cure corpore toto. 
Ilinc prece te moneo, fac me sic ivere Christo, 
Ut gaudens animo de mundo subtrahar isto. 
4 En.i. -- 

45. De s. Arnnlpho Villariensi. 

lobilis egrediens hospes de corpore mortis 
In patriam rediit ad primae gaudi sortis, 
Qui fervens animo dum pertulit aspera fortis, 
Fraternae menait labor hune portare c«hortis. 

6 ne sit 



-- 45 -- 

2. Eius erat vita meritorum lampade clara, 
Quae sibi mellita, plerisque ,idenmr amara, 
Qui vir devotus Domino fuit hostia cara, 
I)um Christo totus crucis est oblatus in ara. 
3. Laus iii»i, summe Deus, quia martyr noster agones 
Perlu|it insolitos ut ei no,a praemia dunes, 
Instrumenta crucis, quae pertulit file, stupenda 
lIentibus humanis, nulli, reor, esse ferenda. 
4. Et merito, quoniam terrer nova passio cunctos, 
Quos oleo, rex Christe, uo non invenit unctos; 
Multi divino sunt uncti chrismate, vcrum 
Quemlibet ad tanta video miracula serum. 
5. Sunt et agonistae fortes, sed fortior iste 
Perstitit in Christo, quia gratia maior in isto, 
Martyris huic ergo del)etur Jure corona, 
Cuius ad eudochiam cure mente fuit caro proa. 
6. Eia, sublatam nobis plangamus amatam 
5Iundo personam, non quod sine fine coronam 
Sumat sublimis a Christo, sed quod in imis 
Post se nos miseros liquit fortissinms heros. 
7. Vos quoque, qui memorem sancto debctis amorem, 
Vobis subductum praepropere plangite iustuln, 
Plangite devotum, rubis per singula notum, 
Plangite, post cursum cursorem plangite rursum 
8. Plangite cure lacrima, qaod mortis ferrea lima 
Hunc elimavit, limatum terra voravit, 
Sed quae carne ruit hanc mortis falce secante, 
Vivit nunc animu melius quam vixerat ante. 
Pass. ms. iNeerlandicum saec. 15. Cod. 7909 der k. und k. Familicn- 
Fideikomifs-Bibliohek Wien- 7, I mcmori.- 7, 2 praepropere subductum.  
Verfasser des Gedichtes Goswinus Villariensis. Vgl. Anal. XII, S. 8._'5. 

46. De sancta Augnstino. 

1. Ave, pater Augu»tinc, 
Doctorum clarissimc, 
Sapientiae divinae 
Doctor invictissime, 
Tu flos florum Afi-icae, 
Patria quae datur 
Tibi et magnifice 
De te gloriatur. 

2. Karthago te puerum 
Dedit et togata, 
Qui natus es )lonica 
Marre, Deo grata, 
Et patre Patritio, 
Bonis et praeclaris, 
Sanct«»rum iudicio 
Deo raide caris. 



-- 46 -- 

3. uorum cura procuralus 
Artihus, lue decoratus 
Diclis liberalibus, 
Ab Ambrosio rcnatus 
Post h,c arque peroruatus 
Scripturis legalibus. 
4. 3Iox ut Christmn induisli, 
Christo seu,per servivisti 
Totis luis viribus, 
Carilate vera plenus, 
Semper pius et serenus 
Chrisfi membris omnibus. 
5. Are, doctor luminose, 
Fidei praesidium, 
Vincens falsos gloriose, 
Fer nobis auxilium, 
5Ialleus haereticorum 
Tu es validissimus 
Expurgator et errorum 
Tu luculentissimus. 
6. Are, ponlifex Hipponae, 
0 nmgisler et palr, me 
SUlnllle bone, nOS coronae 
lungas in caelestibus. 
Are, sacer Augusline, 
Qui cure Chrilo sine fine 
Gaudens vivis caeli civis 
('um supernis ciibus. 

7. Ave, pracsul Deo digne 
Siguo crucis, vas insigne, 
Vas praecelsae gloriae, 
Nectare vas es in:butum, 
Vas cunctaru,n es virtutum 
Et sanctae memoriae, 
8. Are, fulgens in l'apia, 
Sunlnunl decus praesulum. 
Augustine, «le sophia 
{dui sumpsisti poculum 
Summi partis, quo nos atris 
Absolvis erroribus, 
Et scripturae lumen purae 
3Iinistras fidelibus. 
9. Are, gemmis pretiosis 
Aureum vas perornatum, 
l'qam scripturis pretiosis 
Te fecisti sanctis gralum, 
Velut luna plena pleno 
llicuisti lumine, 
hmuo quasi sol fulsisti 
Corde pleno numine. 
10. Donmm Dei sublimasti, 
Decorasti, roborasli 
Verbis et operibus; 
Unde iure collaudaris, 
Honoraris et amaris 
A cuuclis fidelibus. 

11. Nunc adesto tuis natis, 
(duos in Christo geuuisti, 
Fac consortes sanctitatis 
Chrisli nos, ut docuisti. 
0 sacerdos Augustine, 
Fac nos gratiae divinae 
Nalos esse sine fine 

Cod. Palat. Vind,,b.nen. (ol. S. Dorotheae Vindoboncn.) 4724. saec. 15. 

47. Ire sa»cio Augu.tin«. 

1. Clarum, pater Augustine. 
Laudis habens lilulum, 
Sanctitafis et doctriuae 
Singulare .-peculmn. 

2. Sis pusilli memor gregis, 
Praesul, lumen praesulum, 
Quem nunc pascis, quem nunc 
regis 
Dans scripturac pabulum. 



-- 47 -- 

3. lt)ll rclinqucns iu scripluris 
Obscuris operculum, 
Diligentcr de lectnris 
Omncm tollis scrul,nlum. 
4. lure praesens vencratur 
Et miratur saecnlnln, 
A quo sibi vitae dalnr 
Et cibus et l,oculmn. 

,5. ('iris prius l,)abyltmis 
equeharis idola, 
Tencbrosae regionis 
'l'encbrosus accola. 
6. Sed vocaris et mutaris 
A prisca taetredine, 
Postquam verbi salutaris 
lllustraris lumiue. 

7. Deo soli, p«ttri, proli 
Flaminique gloria 
Sit pcrennis pro sollennis 
Diei laetititt. 
Orat. ms. saec. 15. Cod. Colonien. 7. -- 7, 3 persolcmnis. 

48. De sanct« Augustino. 

1. Sancle pater Augustine, 
doctor beatissimo, 
Pasttr pie, forts divine, 
preces meas sucipe. 
2. Apud Demn semper stude 
pro nie intercedcre, 
Ut locare me dignelur 
in caelesti requie. 
. l'er te omnis est destructa 
pravilas haerelica, 
Roborata et firmata 
rides est eatholica. 
4. Dictis tuis arque scriplis 
pascilur ecclesia, 
Ne per fimem verbi Dei 
deviet in vitia. 
5. Doctor summe doctor clare, 
elippeus iustitiae, 
Sordes a me procul pelle 
totius perfidiae. 
6. ssint nfihi preces tuae 
clarae et egregiae, 
Ne nocere mihi queant 
daemonis insidiae. 
7. Pro peccatis meis multis 
cruciari timeo, 
Nisi tua iila sancta 
deleat oratio. 

8. Cor acccnde meure luac 
in amorem regulae 
Ut a vitae regularis 
non recedam tramite, 
9. Optans gratiam dcflendi, 
quae mutavit ugustinum 
lpsum trahens de inferno 
et perficiens divinum. 
10. Quando flmnen lacrimarum 
relaxavit largiter, 
('uncla rerum mundanarum 
despexit viriliter. 
11. Maler sancta, maler pia 
Monica gralissima, 
In fervore cordis tui 
Christo devotissima, 
12. Dcus ursum te audivit 
maerentem pro filio 
Et respexit ridera tuam 
pietatis oculo. 
13. Ergo, mater, quae ploravit 
remotum a gratia, 
Per te mcrear portari 
in superna gaudia. 
14. A culparum me mearunl 
liberatum pondere 
In beato angelorum 
agninc constitue. 



-- 48 -- 

15. Omnes sancti ¢onfessores, 
pro me preces fundite 
Deo parti arque nato 
cure sancto spiramine. 

Orat. ms. Libehardi, prioria Ieichenbacen. anni 1476. Clm. Monacen. 
2990. -- 6,  Praeaul ne noeere. P 7,  Poenis niai tua. -- 9, 1 gratiam 
flendi. -- 13, 1 mater deploravit. 

49. 
1. Lux doctorum, norma morum, 
Praesul beafissime, 
Perfidorum haereticorum 
Confutator optime. 
2. Reserator et amator 
Sacrarum literarum, 
Instituor et protecor 
Fratrum eremitarum. 

De sancto hugustim». 
3. Sine tuo claro verbo 
Doctorcs ecclesiac 
In divino eloquio 
Nesciunt procederc. 
4. Tuo sine iuvamine 
Non omfido hodic 
Finem posse imponcre 
Coeptac eloquentiae. 

5. Sic igitur impleatur 
Septiformi nmnine, 
Iuod sit saiur meure gutur 
Tuo vero hmine. 
Cod. Palat. Vind«,bonen. 3301. saec. 16. in. 

5o. [te sancto Autherto. 

1. Autberti vita inclita, 
Fulgens in caelum supcrum, 
Pater signis exhibita, 
Quia suorum ol,erum 
Clara fecisti merita, 
Conditor ahne siderum. 
2. Usurae grandi posuit 
Talentum spiritalimn, 
lu quo sollers sic studuit 
hlares praecedens seniuln 
q)uod illi clare profuit 
Aeterna lux credentium. 
3. Cure ïn virtute ¢resceret, 
Fuit post sacerdofium 
Pastor factus, ut regere 
Gregem ('ameracensium 
Et tibi corda redderet, 
Christc, redemptor omnimn. 

4. (ui regem suis moribus 
Dagobertum nagnificum 
Ac admonitionibus 
lnstruxisli famelicum, 
Eius orafionibus 
Exaudi preces supplicum. 
5. Pio procure suffragio 
Latronum ab cxercitu 
I,andelinum et studio 
Digno convertit gcmitu, 
Permausit ille; dcvio 
Qui condolens iuteritu 
6. Dura errantem hic visitat 
hIente suum discipulum, 
Ipse idet, nain suscitat 
De consorte miraculum, 
Spernil et metu cogitat 
hlortis perire saeculum. 



-- 49 -- 

Huius patris sermonibus 
Valde fccisti fervidum 
Gillcnum sacris domibus 
Construendis ac providuu b 
Qui per eos in pluribus 
Salvasti mundum languidum. 

14. 

Illi fuit trausvehere 
Furseum precc media, 
Nain mcrcbatur cerncrc 
Cohors de caeli curia, 
Cul tanto pro muncrc 
Genu curvantur onmia. 

8. Refincre noël valuit 
Pompa umndi Vincentium, 
Quando pracsul consuluit, 
Quin inret monasterium 
Unde beari meruit 
Donans rois remedium. 
9. Sponsi sui vestigia 
Waldetrudcm incedere 
Fecit arque conubia 
Propter I)eual deserere, 
Ne culpetur dcsidia 
Vergentc mundi vespere. 
10. Flagravit eius cultibus 
Aldegundis plus balsam% 
Tantis et fulsit moribus, 
uod nequit scribi ca|aulo 
Gaudetque veli dotibus 
Uti sponsus de thalanlo. 

15. 

16. 

17. 

Necdum ex beneficiis 
Seque praesens ecclesia 
Gaudct, immo reliquiis 
Suis tota Germania, 
Nain eius psallunt l»raemiis 
Caclestia, terrestria. 

Suum matricularium 
¥oce clamantem solita 
Mcmbris a tortis anxium 
(um sanant êius merita, 
Dei corda psallentium 
Fatentur nutu subdita. 

Puer sanus cfficitur 
Pamlizatum patiens, 
Ubi suam amplectitur 
Terrain et fit exsiliens, 
Ac sui)er suum oritur 
Occasum sol custodiens. 

11. 

12. 

Cure selmltura panditur 
Huic visione maxima, 
Qua Yedastus nunc colilur, 
Pandens laude dignissin% 
Poli de porta eernitur 
Egressus honestissima. 

Sane de caelo patuit 
Metans eum cure virgula, 
Quia rite disposuit 
Divina tabernacula, 
Praedicando, quod tenuit 
Virginis matris clausula. 

18. 

19. 

Caecus ut sonmo concipit 
Fidem penes hune obtinens, 
Ab illo lumen aceipit 
Laudem precatus concinens, 
A quo splendorem suseipit 
Luna pallorem retinens. 

Fulbertus de Senefia 
Semivivum corpus ducens 
Sanatur, huius pracmia 
Precans et menti rcducens, 
tuae dcclarat hac patria 
('andor in astris relucens. 

13. Vedastmu portaus suscipit 
Audomarus laetitiae 
l.umen quod rides accipit 
IIuius a rege gloriae, 
Sub obsequiis subicit 
Cuius forti potentiae. 
Blume, Pia Dietamina. Vl. 

20. 

Cure pellit a muliere 
Gehennales satellites 
Et visens eam vivere 
Decrevit inter so:pites, 
Christum ut laudet libere, 
Certos observat limites. 
4 



-- 50 -- 

21. De Fontanis pauperculam 
lihil habentem usiae 
Prout curavit quaerulaln, 
Sic noxam plebis, k)rie, 
Tergas et omnem maculam, 
Te deprecamur, hagie. 
22. Roberfi conscientiae 
Dura surrexerunt stimuli 
Correetor avaritiae 
tduia fuit, et populi 
Consors erit sententiae, 
Yenture iudex saeculi. 
2:3. Hinniaeenses languidos 
Ut eius reddis decore 
Per agni t.vpum validos, 
Sic oppressos facinore 
Yesano, Christe, vividos 
Conserva nos in tempore. 
24. A eolumba decernitur 
Virgulti ramos allidi, 
Sacra capsa dura tollitur, 
Oh flammas ignis torridi 
Suçeensoque protegitur 
Hostis a telo perfidi. 
Pass. ms. Neerlandicum saec. 1,5. 

25. Dammo pro dato fanmlis 
Audisse comminantia 
Verba fur narrat praesulis. 
Unde fuit iniuria 
Suis notata titulis, 
Laus, honor, virtus, gloria. 
26. Latum corpus in operum 
Sacrandorum inilio 
Blutum ab ortu puerum 
5lareeano coenobio 
Fautera dedit ae liberum 
Deo patri et filio. 
27. Falsum testans litigiis 
Certo Flandrorum ambitu 
Nunquam curer dispendiis 
Unius anni transitu 
Suis iurans reliquiis 
Una cure sancto spiritu. 
28. Christe, gratanter audias 
Recitata miracula 
Patris huius et facias 
Ira sub eius regula 
Gratos, quod eos ambias 
In sempiterna saeeula. 
Cod. 7928 der k. uud k. Familiell- 

Fidei-Komifs-Bibliothek Wien.  4, 2, monitioibus.  12, 2 eam.  18, 4 
Laudens. -- 19, 6 Cand-r est a«tris redueens. -- Aufschrift: Incipit eom- 
pendiosa vita sancti Autberfi confessoris. Die 8ehlufszeilen aller .'5_'trophen 
bilden den Hymnus Conditor aime siderum. 

51. I)e sam'ta garbara. 

1. Sale, Iesu generosa, 
Orta stirpe speciosa, 
Virgo martyr Barbara 
Sponsa Christi gloriosu 
Arque neptis amorosa 
Mariae per aethera. 
2. Salve, fausta praedicatrix, 
Et glorifiea laudatrix 
Saerosanctae trinitatis, 
hliserorum relevatrix 
Ac servorum contutatrix 
In hora neccessitatis. 

3. Salv% prima l»st Mariam 
In supernam hierarchiam 
Habes thronum gloriosum, 
Omnibus te praebens piam, 
qui mortalem pergunt viam, 
Dans solamen gaudiosum. 
4. Salve, merifis praeclaris 
çuae prae cunctis veneraris 
Post parentem Domini, 
A lohanne baptizaris 
Signo doni singularis 
.Nulli dato homini. 



5. Salve, vitae fers octena, 
Christi virgo, ride plena, 
Omlle genus tormcntorum, 
Sole magis hune serena 
Paradisi per amoena 
Civis facta supernorum. 
6. Salve, privilegiorum 
Sigularilas luorum 
Orbi claret erebrius» 
Ob quae amor te cunctorum 
Grandium ac pussillorum 
Recolit celebrius. 

7. Salve, nullis sacramcntis 
Tibi pie obsequcntis 
Fraudatur affeclio, 
Hoe ostendit argumentis 
Ae excmplis imminenlis 
Tcmporis cullcctio. 
8. Salve, virgo praedilecta, 
lIanu iuves me porrecta 
Largire finaliter» 
Ut a carne mens avccta 
lIox in caelo sit collecla 
Gaudcns aetcrnalitcr. 

(rat. ms. saee. 15. Cod. Bruxellen. 4955. -- 2, 2 glorificata. -- 8, 1 
uod o virgo praedileetus.  5, 2 me potcuta (proteuta). 

52. De sancta garbara. 
Virgo, ride sana, de stirpe creata profana, 
Gaudia mundana prostravit et idla varia, 
Carceris horrore roseo perfusa eruore, 
I,aml, adis ardore patitur cruciata dolore» 
Ubere truncata, vestimcntis spoliata, 
Haec decullata lranscendit rcgna beala. 
Barbara, morle bona vi/ae redimita corona, 
Caclica dans dona nos salves, sancta patrona. 
c)ffic. BMV. sec. usure Parisinum saec. 15. Cd. Roasiau. VIII 9. 

53. De sancla Barbara. 
O caeleslis, o beala, 15. In Tuscanis foribus 

Iesu Christo cara, grata, 
Dei sponsa gratiosa, 
Supra modum speciosa, 
5. 0 praecelsa margafita» 
Per amorem expolita, 
Quae post carcerationenl, 
Verberum et caesionem, 
Ustionem lampadarum, 
10. Scissionem mammillarmn 
Aliorumque multorum 
Passionmn tormemormn 
Decollata es a patre 
I)ioseoro defuncta marre 

20. 

25. 

Regnantis temporilms 
Impii Maxentiani 
Prasidisque lIarciani 
Die quarta duodeni 
Menais; virgo sancta, veni, 
Veni, veui absque nora 
In horrenda mortis hura, 
('um me mori est necesse 
Noli mihi lune deesse, 
Christum pro ne dcprecare, 
(duod vis, polcs impetrare, 
Me ab hostibus tuere, 
Mei, irgo» miserere. 

Cod. Lambaceu. 463. saec. 15. A. -- Orat. ms. Campense anni 1462. 
Cod. Darmstadien. 521. 13. -- 1.  caelicola beata B. -- 2. Christo Iesu IL -- 
7. incarcerationem B.  8. Et nevorum caesionem B. -- 9. Adustionenl B. -- 
10. Abcissionem B. -- 11. Ac multorum aliorm B. -- 1. Passionis B. -- 
13. Propter ridera trinitatis B.  14. Con.tantiamque castitatis B. -- 21. Veni 
cito absque B. -- 23. Quando me 13. -- 26. Nain quod vis B; potens A.  
4* 



-- 52 -- 

54. 
O Barbara sanctissiraa, 
Virgo felicissiraa, 
5lultura passa tu doiorera 
Es divinum oh amorera. 
5. Latus tuum laceratura 
Est et igne concreraatura, 
Caput ferro raalleatura, 
Corpus raararais viduatura, 
In plateis es nudata, 
10. Ense diro defricata. 
Pro rae Christura interpella, 
Digna raartyr et puella, 
Ut oh tuara passionera 
Iihi det reraissionera, 
15. tuae comraisi, peccatorura 
Et det fontera oculorura, 
Ut comraissa possira flere, 
A futuris rae cavere. 
Propter poenas, quas lulisti, 

De sancta Barbara. 
20. Quando caput extendisti 
Tui patris sub mucrone, 
Lil,ro vitae rae impone. 
Christura placa, raortis hora 
Assis raihi sine raora, 
25. Pelle procul iniraicura 
E ostende caeli vicura, 
Ut per eura tutus vadam 
Et non in torraenta cadara. 
Poenas raultas sustulisti 
30. Ob araorera Iesu Christi, 
Tuas ergo preces audit 
Nec his caeli portas claudit, 
Tu pro quibus vis orare 
Pro rae quaeso, deprecare, 
35. 0 Barbara, caeli ducera, 
Ut aeternara raihi lucera 
Det in choro salvandorura 
Per saecula saeculorura. 

Orat. ms. Scotorum Vindobonen. 54 h 8. anni 1410. A.- Orat. ms. 
saec. 15. Cod. Stnttgartien. 1 b 11. B. -- Orat. ms. saec. 15. Cod. San- 
gallen..521. C. -- 3. passa es dolorem A. -- 4. Es fehlt A. -- 6. Et in igue 
A. -- . Marins et corpus vinculatum A.  10. dire B, duro C. -- 17. Ut det 
B. -- 1. fturo B, et cavere gC. -- 2. Vitae libro BC. -- 24 Adsis ipsa 
sine BC. -- 27. Et per eam B.  28. Et in re,rte sic non cadam A. -- 
29. Multa libens sustulisti BC. -- 32. portas caeli C. -- 34. Modo pro me 
deprecare BC.  38. Per aeterna saecula saecorm BC. 

55. 
Iesu Christi faraula, 
Barbara beata, 
De nobili genere 
paganorura nata, 
5. Propter pulchritudinera 
in turri locata 
Christiana facta est 
Deo inspirata, 
Ita quod sirau]acra 
10. rauta confutaret 
Et ridera catholicara 
clare praedicaret. 
Tune pater idolatra 
ipsara verberavit 
15. Tradiditque praesidi, 
quera et adiuravit, 
Ut eara suppliciis 
variis necaret, 

De saneta Barbara. 
Nisi diis hostiara 
20. libens iraraolaret. 
Sed sancta dura iudici 
nollet consentire, 
ervis iussit teneram 
taurinis ferire 
25. Et corpus crudelier 
fecit laniari, 
]Iararaillas virgineas 
eius araputari. 
A patre finaliter 
30. virgo decollatur 
Et tali martyrio 
Christo consecratur. 
Rogaraus nunc, Barbara, 
o virgo decora, 
35. Nobis patrociniura 
fer raortis in hora, 



-- 53 -- 

Qui sacrum martyrium 
tuum honoramus 
Et opem, ut adiuves, 
40. pie flagitamus. 
Hoc enim a Domino 
Deo impetrasti 
Et te invocantibus 
facto demonstrasti. 
45. 5Iam quidam pericula 
mortis inciderunt, 
Et tamen nullatenus 
mori potuerunt, 
5Iisi tuis precibus, 
50. meritis obtentis 
Mererentur refici 
Christi sacramentis. 

Sic nobis in obitu 
relis subvenire 
55. Contra mala omnia 
ita nos munire, 
Ut aeternae gloriae 
capianms bona, 
Cure nobis dulcissima 
60. data sis patrona. 
Tuum sponsum cupimus 
lesum hic amare, 
In saeculum saeeuli 
Tecum hunc laudare, 
65. Cantare cure angelis 
dulce iubilamen ; 
[lluc duc nos, Barbara, 
Christi martyr. Amen. 

Orat. ms saec. 1.5. ex. Cod. Darmstadien. 1109. A. -- Orat. ms. saec. 
15. Cod. Colonien. 7. B. -- 20. libens fehlt B. -- 49. tuis meritis B. -- 
50. precibus obtentis B. -- 67. Illuc nos duc. B. 

56. l)e sa]cta Barbara. 

1. Gaude, felix Barbara, 
Virgo, martyr Christi, 
lItmdum, mortem, tartara. 
Satanam vicisti, 
lam dura consolamina 
Sponsi percepisti, 
Cuncta cruciamina 
Praesidis sprevisti. 
2. Qui mox de lateribus 
Tuis laniari 
Carnes et lampadibus 
Vulnera flammari, 
Caput tuum malleo 
Iussit vulnerari 
Pectusque virgineo 
Uberi truncari. 
3. uda circumduceris, 
Sed miraculose 
Candida mox tegeris 
Stola gloriose, 
lIortis ad supplicia 
Te spectaculose 
lIanus patris propria 
Traxit furiose. 

4. Vale, mitis Barbara, 
lIitis spes tuorum, 
Prece nobis praepara 
Praemia caelorum, 
Quae in vitae termino 
Tibi devotorum 
Impetras a Domino 
Veniam malorum. 
5. Veni, o pulcherrima, 
Audis, invitata 
Patris ad lectissima 
Tibi praeparata 
Tecum in cubilibusç 
Sponsa mihi grata, 
Teque istis mercibus 
Caelicis dotata. 
6. Post haec patris proprii 
Manu decollaris, 
Laureo martyrii 
Serto coronaris, 
In superna gloria 
Christi collocaris 
Et nunc ab ecclesia 
Digne veneraris. 

Cod. Sangallen. 520. anni 1436. -- 2, 7 virgineum. -- 4, 3 nobis reta- 
pera. -- 5, I Veni mea pulclerrima. 



-- 54 -- 

57. De sancta Barbara. 

1. Barbara, virginitatis 
Decus, cultrix trinitatis 
Carens vitii quaercla, 
Orta clara parentela, 
Sponsa ('hristi placida. 
2. Jk primaeva iuventute 
('revit fervens in virtute, 
Luce morum exemplaris, 
Sanctitate singularis, 
[Caritate fervida]. 
3. Res innotuit parenti, 
Qui furore vehementi 
Christi virginem vexavit, 
Crine traxit castigavit, 
lIancipavit carceri. 

4. Beluino furens more 
Ipsam carceris squalore 
Tribulatam foris duci 
lussit et tormento truci 
In aperto conteri. 
5. Acres poenas mamillarum 
Ungues, flammas lampadarum 
Probra, vincula, flagella 
Fortis superat puel]a 
Fidei constantia. 
6. Requievit haec beata 
Ianu patris decollata, 
Carnis sarcina eiecta 
Consors sanctis est effccta 
In superna patria. 

7. Apud Christum, o decora, 
Pro peeeatis nostris ora, 
Ut finitis his eaducis 
Donet nos aeternae lucis 
Contemplari gaudia. 
rat. ms. Campeuse anni 1462. ('od. Darmstadieu. 5.°1. 

58. De sancta Barbara. 

1. Ave, rosa sanctilatis, 
De spinis nata pravitatis 
Dioscori pagani, 
Inserta ride veritatis 
Cum fa,lice caritatis 
Arbori immani, 
uae totam terram occupat 
Et le.-um Christum praedicat, 
(2uem colunt christiani. 
2. Tu pulchra carne, pulchrior 
Mente exstitisti, 
It lurri sedens altior 
Angelos vidisti, 
Nos visita per gratiam 
Hac in valle tristi. 
3. Tu virgo Christi, Barbara, 
Quam digne eolunt aethera, 
Caelum. terra, infima 
Ob vitae sanctitatem, 
Adhuc exsistens parvula 

4= 

Gracilis et tenera, 
Fide tibi indita 
Novisti trinitatem, 
Cuius tu in cellula 
Trina fenestrellula 
Contra partis monita 
5lonstrasti veritatem. 
Tu tune ridera ostendisti, 
Cure baptizanda iniisti 
Alveum aquarum 
Et baptizata consecrasti, 
Signo erucis consignasti 
Balneum thermarum, 
Ut in eo lavarentur, 
Sanctitate frnerentur 
Corpormn et animarum. 
Precor te, puleherrima 
0 sponsa Christi Barbara, 
Ablue ab anima 
3Iaculas cu|parum. 



-- 55 -- 

5. Post patri revertenti 
Et de fenestris quaeritanti 
»Cur trinas ordinasti?" 
Tu, sponsa Iesu Christi, 
Modeste respondisti 
Et patrem informasti: 
Illuminant. trinae lucide 
Et binae tenebreseere 
Faciunt, clamasti. 
6. Quod pater tuus audiens 
Et ridera in te sentiens 
Christianitatis, 
]ratus vibrans gladium, 
Ut in te naticidium 
Patraret feritatis, 
Orando Deum intine 
Impetrasti caelicae 
Solmnen pietatis. 
7. blam te salvavit Dominus 
luvamen mittens caelilus 
Miro hoc prodigio 
l'er murum tibi rupture. 
Sed patri incorruptum, 
In rupium fastigio 
Ut Loth te salvam fecit, 
Ad montera tum te ieeit 
Segor in mysterio. 
8. Propter hoc miraculum, 
0 virgo, cum obstaculum 
Occurrit temptatorum, 
Fac nos constanter aggredi 
Et in Ueo transgredi 
Murum peccatorum, 
Ut praeservemur a conflictu 
Liberemurque ab ictu 
Ensium invasorum. 
9. Post pater tuus fervidus 
Ira atque infidus 
In monte te quaesivit, 
Duobns a pastoribus 
Dispertitis moribus 
Contraria audivit, 
Uno defendente, 
Altero te prodente, 
Qnem Deus sic pnnivit: 

10. 

Oves eius in loeustas 
Commutavit, nt vetustas 
De Loth uxore asserit, 
Quae, quia retrospexit 
Et Dominum despexit, 
In statuam salis transiit; 
Tu nos ad bonum adiuva, 
Dehine in melius commuta 
Et tandem in optima 
Per Christu qui te diligit. 

11. De monte tune ad carcerem, 
De carcere ad praesidem 
Te traxit pater proprius, 
Qui tuam pulchritudinem 
Dura cerneret per ordinem, 
Sic dixit iu,lex impius: 

12. Quid vis nunc eligere, 
An tibi ipsi parcere 
Aut diis sacrificare? 
Ego, ais, Domino Deo, 
Christo Iesu, sponso meo, 
]ncensum volo dare, 
1%n deos tuos absonos 
Ex auro aereque conditos 
Volo adorare. 

13. Tunc praeses te nudavit, 
Tuam carnem maceravit 
Taurinis nervis acriter, 
Pannis cilicinis 
Defricare nimis 
Iussit et immaniter; 
Fac nos in cilicio 
Simul et ieiunio 
Servire Deo largiter. 

14. Sic te patiente 
Et Deo apparente 
Verba Christi audiuntur: 
Confide, ait, Barbara, 
Terra arque aethera 
De tuo pari laetabuntur, 
Nec te dimittam cadere, 
Sed submittam supere, 
Quo plagae sanabuntur. 



-- 56 -- 

15. Quo dicto statim es sanata 
Ab omni plaga et curata, 
Sponsa Christi Barbara; 
Per ipsum, qui te sanavit 
Et te cruce eonsignavit, 
Sana mea vulnera 
Et nos gementes consolare, 
Tripudiantes eonfortare 
Tua per precamina. 
16. Sed cum praeses perfidus 
Haec dona data caelitus 
Dits falsis imputaret, 
Dit tut. ais, similes 
Nec tibi nec sibi utiles; 
(uomodo hoc apparet, 
Quod me sanarunl impotentes, 
Surdi, caeci ncc loquentes, 
li verus Dcus hoc donaret ? 
17. Tune praeses te suspendere 
Ad furcas atque earpere 
Lalus ungulis demandabat, 
Lampades ardentes, 
Malleos caedentes 
Ad tuum caput procuralmt, 
Ex quibus sanguis effluit, 
Quo tuum corpus maduit 
Et roture cruentabat. 
18. Videns praeses, quod portabas 
Flagellorum plagas 
Et carcerem taetrosmn, 
l.anceatum laterum 
Et ardorem lampadum, 
Malleum poenosum, 
lubet mammas virginales 
Abscindi ense pectorales, 
Quod est luctuosum. 
19. Tunc in caelum aspexisti 
Devota meute et dixisti: 
lqoli me proicere 
A facie tua, Domine, 
Nec sacratum a me homine 
8piritum recipere; 
Hune sanctum Dei spiritum 
Ad bona necesarium 
In nobis fac persistere. 

20. Per totam idem regionem 
Variam post caesionem 
ludatam iussit ire, 
Sed qui caelum nubibus 
Tegit, tuis 1)recibus 
Inclinatus mire 
Candidam stolam caelitus 
Per angelum misit concitus, 
Te feeit operire. 
21. Nos nudatos nuptiali 
Veste tege, virgo, tali 
Ornamento caritalis. 
le rex visos invilatos 
Nos eiciat ut damnatos 
A facie deitatis. 
22. (duid plura dicaln,virgoChristi, 
(uae a patte tuo tristi 
Fuisti decollata ? 
Ante tamen caesionem 
Capitis per orationem 
Et Christum deprecata 
Pro cunctis, qui te venerantur 
Tuumque nomen memorantur 
Et quod sic es plagata, 
23. Ut Deus sua gratia 
Dimittat hic peccamina 
Cum venia finali, 
lgec priver eos munere 
?ancta eucharistiae 
In morle corporali. 
24. Facto hoc precanfine 
Deifico adfamine 
Sic es adlocuta: 
Vent, dulcis Barbara, 
Dilecta mea candida, 
Certa sis et tuta, 
Quod cuncti, qui te reverentur, 
Ad regna celsa transferentur, 
(uae sunt impolluta. 
25. 0 clemens virgo atque pia, 
Quam diligunt Iesus et Maria, 
Regina in virginibus, 
Fac nos sic te venerari, 
Ut hic a Christo liberari 
A peccatis omnibus 



-- 57 -- 

Mereamur et cibari 
Corpore Christi ab altari 
Sacerdotum manibus, 
Ac in fine praeservari 
A maliguo et beari 
Sanctis cure spiritibus. 
Orat. ms. Carth. Erforàien. saec. 15. (Privatbesitz). 

59. De sancta garbara. 
1. Ave, trini lucifera, 2. A rege patre proprio 
Post liariam flos virginum, Iuteremta crudeliter, 
0 mediatrix Barbara Caelesti fruens gaudio 
Dei vera et hominum. Succurre nobis iugiter. 
Cod. l'arisill. 11343. saec. 15. -- Auf das Lied folgt noch der kurze 
Versikel : 
Nocte tua pane si quis ieiunet et unda, 
Nunquam vere poterit inferni scire profunda. 

6(t. De sançta garhara. 

IIorae 
2919. 

Virgo, Deo cara, rosa gaudes, Barbara clara, 
Verbera fers ara fidei, patienter amara 
Vulnera perpessa, prece nec cruciamine fessa, 
Dura sis confessa trinitatem fraude repressa. 
Ergo tua digna prece, Barbara, virgo benigna, 
Arte poli signa nos servans morte maligna. 
Criminaque flere tecum Christumque videre 
Possimus vere, confessi sorde carere. 
B[V. Barthol«maei dclla Gratta (î 1461). Cod. Vatican.  Ittç»bon. 

61. De sancta Barl)ara. 

1. Adest triumphus nobilis 
Festumque caeli curiae, 
Quo rosa delectabilis 
Offertur regi gloriae. 
2. Gaudet chorus caelestium, 
Cure scandit asra Barbara, 
Caeligenarum epulis 
Fruitura perennibus. 
3. Hodie namque thalamo 
Copulata nuptiali 
Est corona decorata, 
Bonis ineffabilibus. 

4. UUC pange, lingua, virginis 
Sacratae huius proelium, 
lIerita, laudes, triumphum, 
Quo vicit hostem fortior. 
5. Haec carne solo posita, 
Mente polo contigua, 
Vitae reclusit tenebras, 
Fulg«)rem nacta caelitum. 
6. Medicus adest animae, 
¥isitans docet, abluit. 
hnperio Diosocri 
Contempto trinam fieri 



7. In trinitatis nomine 
Fenestram iubet lucidam, 
Reversus audit genilor, 
Confracta dolet idola. 
8. Arrepta spata filiam 
]Iactarc saevus nititur, 
Sed intus petra suscipit 
Iaciens in monticulum. 
9. Pastore ab uno prodilam 
Crinibus trahit hanc pater, 
Flagellat, li0,at carceris 
Taetro claudens ergastulo. 
10. iIartiano nuntiantur 
Praesidi gesta Barbarae, 
Suadens, ut sacrificet, 
Blanditur, saevit impius. 
11. Abnegat sponsa constanter, 
In laudis sacrificium 
Fervorc mentis intimo 
Se offerens plenc dilecto. 
12. Furit praeses furibuudus, 
Nudari iubet lilium, 
Verberat toiles, lacerat 
Taurinis nervis intima. 
18. ludata pendent iscera, 
Sanguis sacratus funditur, 
Immobilis sed permanct 
Vitae perennis gratia. 
14. Clauditur hinc in carcere, 
iIox adest sponsus gloriae 
Confortans luce comiter, 
Sanata plagis fruitur. 

15. Angelorum melodiis, 
Confortata tripudiat, 
Eductam tradit impius 
Crudelibus tortoribus. 
16. Latera furcis fodiunt, 
Lampade cremant viscera, 
Caput, os tundunt malleo, 
iIammas evellunt pectore. 
17. Trahitur in speclaculum 
lquda per plebis compila, 
Stola sed missa caelitus 
I)ivina gaudens tegitur. 
18. Nec moras dirus patitur, 
Rapuit sanctam genitor, 
Ut perdat ducens Barbaram 
llontis in supercilium. 
1. lntimo corde Dominum 
Precatur flexo poplite, 
Vox vocat: veui, propera, 
Festiua, coronaberis. 
20. Vibrat ensem truculentus, 
Tollit caput Dioscorus 
llucrone fundens sanguinem, 
Sed illum flamma devorat. 
21. Assunt cives supernorum 
Suavibus efferentes 
In nuptiali thalamo 
Sponsam regis amplexibus. 
22. Te nunc, beata, quaesumus, 
lobis deposce veniam, 
Fiden, spen, pacem, gratiam 
Veramque paenitentiam. 

23. Honor, decus, imperium 
Sit trinitati unicae, 
Patri, nato, paraclito 
Per infinita saecula. 
Orat. ms. Epternacense saec. 1.5. Cod. Luciliburgen. 1. -- 9, 4 In taetro 
claudens carcere. -- 19, 3 veni. pulchra. -- cheint akrostichisch gewesen: 
Agonem .... i[u] vato; ist auch mit Entlehnungen durchsetzt. 

62. De san¢ta Barbara. 

1. 0 Christi martyr pia, 
Barbara, caeli via, 
omen sanctae trinitatis 
iIundo corde honorasti, 
Regna mundi refutasti 
Ac nutum paternitatis. 

2. Simulacra falsa spernens, 
Veritatem Christi cernens 
tNec non iudicis praeceptum, 
0 quam dire vulnerata, 
Laesa, spreta, verberata 
Ob patris sui contemptum. 



-- 59 -- 

3. Ad despectum denudata, 
Per angelum praeservata, 
In turri laeta consolata 
A Christo, vulnere sanata, 
Post haec varie trucidata, 
Tandem a patte decollata. 

4. Eia, quae nunc es cure sponso, 
Quem duxisti in absconso, 
Quem iam palam contem- 
plaris, 
Virgo pulcln'a et decora, 
Iesum Christum mortis hora 
Tu pro nobis deprecaris, 
5. Ut nos suis dignis donis 
Corporis et unctionis 
Melliflue satiemur 
Et a diaholi fraude, 
Visu et mundana laude 
Protegamur et salvemur. 
Orat. ms. Carthusiae Erphesfarten. saec. 15. Cod. Ros.ian. VIII. 56. A. -- 
Ans unbekannter Quelle bei Milchsack I, 86. B. -- 1, 1 mater[!] pia B. -- 
1, 3Quae nomenA. -- 1, 6 fehlt A. -- 2, 3 fehltA.--2, 5Esctverberata 
A. -- 2, 6 Ad praeceptum patris tut A. -- 3 1 Vestibus es denudata A.- 
3, 2 Sed per angelum vestita A. -- 3, 4 A Christoque sanata A. -- 3, 5 tru.'lta 
A. -- 4, 1 hune raies cure A. -- 4, 4 [ quam pulchra, quam A.  4, 6 
Tune B; deprecare A. -- 5, 1 sacris donis A. -- 5, 5 ¥isu fehlt A. 

63. De sancto gartholoaeo. 
Audi servorum clemens pia vota tuorum, 
Bartholomaee, chori medium sidus duodeni; 
Flecte pias aures ad nostras, splendide, landes 
Nosque pio regi commenda -¢oce fideli. 
Cod. Trecen. (o]. Claravallen.) 1612. saec. 15. 

G4. De sancto Beneditto. 

]esu Christi Domini 
Confessor pretiose, 
0 beate Benedicte, 
Tu pater gloriose, 
5. Dux monachorum inclite, 
Decus et forma vitae, 
Salus et refugium 
Tibi famulantium rite, 
Benignus vota suscipe 
10. Devote deprecamis, 
Tut indigni fimmli 
Ad te nunc clamantis. 
Exora Duminum pro me 
Cure omnibus beatis, 
15. Ut me solvat a crimine 
Et a cuncds peccatis, 
Quibus iram merui 

Domini creatoris, 
Cum pmecepta non tenui 
20. Benigni sa|vatoris, 
A cuius sancta gratia 
Me miserum elongavi, 
Dura vana mundi perditi 
Acrius amavi. 
25. Sed quid mihi proderit 
Vanitas mundi huius, 
Dura ipse mundus deperit 
Et concupiscentia eius, 
Et cure finis venerit 
30. Mortalis meae itae, 
Denique mea omnia 
Remanent in lite, 
Substantia mortalibus, 
Caro ermibus datur, 



-- 60 -- 

35. Secundum sua merita 
Anima iudicatur, 
Et cure iudex omnium 
Iratus adventabit, 
Cunctorum facta homiuum 
40. Districte iudicabit. 
Quid tunc miser faciam 
Vel quid dicturus ero, 
Dura nihil boni proferam 
Tare iudici severo? 
45. Ergo, sancte (pater) Benedicte, 
Ad te clamito reus, 
Fac, ut per tua merita 
lIisereatur (mihi) Deus, 
Ut digne mea delicta 
50. Valeam deflere, 
Spiritus sancti gratiam 
lIerear obtinere, 
l'er quam tu ad patriam 
Aeternam pervenisti, 
55. Dull cuncla mundi infima 
Libere sprevisti, 
l'arenles et patriam, 
Divitias spernendo, 
Vitam solitariam 
60. Sollicite quaerendo. 
Tandem in solitudine 
l'er triennium mansisti, 
Ieiuniis, vigiliis 
Corpus affecisti. 
65. Exinde te Dominus 
Etulit in honorera, 
Dura te patrem monachorum 
Eecit et doctorem, 
quos ut fideles lIoyses 
()rat. ms. S. Mariae ad Scotos anni 1410. 
30 Mortalis vitae meae. -- 43 perferam. 

70. Legem docuisti, 
Dura sanctitatis regulam 
Eis edidisti, 
tuam tu per omnia digne 
Primum perfecisti. 
75. Miraculorum insigniis 
Clarus hic fuisti; 
Iam gaudes aeternaliter 
In caeli comitatu 
lle miserum respice 
80. In hoc incolatu, 
Inimicos repelle 
Mihi insidiantes 
C.sus malos amove 
Mihi imminentes, 
85. Gressus meos dirige 
In via salutis, 
Ut exsequi merear 
Opera virtutis. 
Tua grata gratia 
90. Pro me preces fundat 
Ad Mariam virginem 
Ut pro me intercedat 
Apud suum filium, 
Benignum salvatorem 
95. Ut animae et corporis 
Sanet languorem 
Mortis in examine 
lIe relit visitar% 
Corpus suum et sanguinem 
100. Dignetur praestare 
Et post hoc exsilium 
Ad caelum perducat, 
Deus qui per saecula 
Vivit arque regnat. 
Cod. Vindobonen. 54 h 8. -- 

65. Ire sanclo Bernhardo. 

1. 0 odorifere harde, 
Beate pater Bernarde, 
Pacis nostrae disciplina, 
In te luxit lux divina. 
0 lilium mirificum, 
Dans odorem vivificum 
Decusque religionis 
Et forma perfecfionis. 

2. Loquens ut Esdras altius, 
Ex te redundans fluvius 
lIanavit sapientiae, 
Fiuenta quidem gratiae 
Propinasti in populo, 
Ignis effulgens saeculo, 
Thus redolens caritatis, 
Oliva suavflatis. 



3. Vas auri summum nobile, 
Clarum, profundum, ductile, 
Humilitatis viola. 
Strenua virtutum scola, 
Heres aeterni nominis, 
Impetus tui fluminis 
Ecclesiam laetificat, 
Gregem tuum sanetiticat. 
4. 0 pastor gregis pauperis, 
Tuis adesto posteris, 
Protege nos et refove, 
Vitia cuncta remove 
Succurre sanctis precibus 
Tuis, pater, supplicibus. 

5. Nobis confer subsidium, 
Tuarum wces ovium 
Audi, exaudi, domine, 
Et apud Dcum obtine, 
Ut gratiam lrgiatur, 
Et in nobis augcatur 
Religio et sanctitas, 
Devotio et caritas. 
6. Mei, pater sanctissime, 
Memor esto maxime, 
Tuo interventu pio 
lIunder ab omni vitio, 
Ut virtus in me vigeat, 
Perseveret et maneat 

Et te duce perveniam 
Ad caelestem patriam. 
Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. 

66. De sancto Bernhardo. 
Critate vulneratus, 
Castitate dealbatus, 
Verbo vitae laureatus 
Est Bernhardus sublimatus 
In caelesti gloria. 
0 virtutis speculum, 
Cuius mire saeculum 
Ardore splendet iidei, 
Prece fidelissima, 
Ope constantissima 
Duc nos in altissima, 
Ubi clarent optima 
Caeli aeterna praemia. 
Hortulus animae imp. Argentinae 150. 

67. De sancto Bernhardo. 

0 redolens harde, pater inclite, sancte Bernharde, 
Culmen virtutis, speculum lux duxque salutis, 
Fortis et athleta, via, portus et ancora, meta, 
Doctor praeclare, natorum nunc memorare, 
Quos hic fovisti, quos in Christo genuisti, 
Hos modo dignare meritis precibusque iuvare. 
Collect. ms. Altovadense saec. 15. Cod. Altovaden. 60. 



-- 62 -- 

1. Gaude sponsa gloriae, 
lova lux ecclesiac, 
Brigitta beata. 
l'erduc nos ad gaudia 
Smnmaque palatia 
Prece tua grata. 

2. Gaude, cui Christus plura 
Revelavit et fulura 
Dedit quoque cernere, 
lIuius mundi nobis vanam 
Da fallacem et insanam 
Semper pompam sperncre. 
3. Gaude, felix reparatrix, 
Vinearum adornatrix 
Nec non et eccle»iae, 
Mentes nostras tu repara, 
Ut in aula caeli clara 
Summae iungamur gloriae. 

De sancta Birgitta. 
4. Gaude, Dei sponsula 
Dives et paupercula 
Virtutibus impleta, 
Tuam ca*terrain protegc 
Arque lahentes erige 
Dans gaudia quieta. 
5. Gaude, soror angelorum, 
Cuius pater saeculormn 
Verbis dal credentibus 
Sceptrum pulchrum in mer- 
cedem 
E praeclaram poli sedem 
Regnis in caelestibus. 
6. Gaude, sponsa tare beata, 
lam in caelo collocata 
Sentis semper dulcia, 
Ialn nos trahe sine mora, 
Angelorum omni hora 
Ubi sonant cantica. 

7. Gau,le, n»va stella maris, 
Nos ad portum pulsis inalis 
Perduc[as caelestium] 
Et in mundo constitutis 
Sis adiatrix, fons virtutis, 
Praesens post exsilium. 
C«,d. Sangallen..520. anni 14:;6. -- 3, 5 caeli fehlt. -- 4, 1 Gaude, sancta 
Dei sponsa. -- 4, 2 atque paupercula.  4, 3 Yirtutum.  4 5 Et labentes. -- 
7, 2 Nos a poru. -- 7, 4 in muudis; lies in undis? 

69. De san¢ta Birgitta. 

1. Salve, decus feminarum, 
Gemma lucens matronarum, 
Forma vivens viduarum, 
Birgitta de Suecia, 
Tu de stirpe regum nata, 
Matris alvo praeservata, 
Signo nubis declarata 
Noctis hora media. 
2. Te primaevam declaravit 
Virgo, sibi quam aptavit 
E in partu liberavit 
A pressura gemitus. 

Aetas prinm dura duravit, 
Usu linguae te privavit, 
Quem quatenni rcformavit 
i'<atura ubtilius. 
('hristus passus praedicatur, 
Eius quando recordatur, 
Cor puellae sauciatur 
Doloris aculeo, 
Cui Christus sic: ingrafi 
lXle configunt aspernati, 
çum decrevi mortem pari 
In crucis eculeo. 



-- 65 -- 

4. Sponsam dacmon dura temp- 
tu,dt, 
Se in monstrum/ransformavit, 
Haec ad Christum convolavit, 
Et cessant iusidiae. 
Tandem coepit desponsari 
Viro stirpe, voto pari, 
14uibus placet coartari 
Freno pudicitiae. 

5. Sponsum caslum per timorem 
Dei duxit in amorem, 
Cuius fecit et cultorem 
Sacris lectionibus ; 
Post hoc ambo dccreveruut 
Caelibatum, quem voverunt, 
Et sic sinml commanserunt 
Carnis spretis actibus. 

6. latos, Deus quos donavit, 
Tare sincere educavit, 
tduos per doctos informavit 
Vita, ride, moribus 
Demn fortiter amare, 
lIatrem ('hristi honorare, 
Sanctos omnes eollaudare 
Votis et operibus. 

7. Carnem domans ieiunavit 
Quam cilicio subslravit 
Stratu duro maceravit, 
Frixuris et unguibus. 
Vitam suam non palpavit, 
Se despectam peropavit 
Ut placerel, quem amavit, 
Sponso in caelestibus. 

8. Cor in fletu cruciavit, 
Coufitendo se purgavit 
E emendans consummavit 
Pattes paenitentiae ; 
Nec se solam contristare, 
Sed et cunctos scit plorare, 
Quos a culpa vult salvare 
E molu clemcntiae. 

9. Haec tres partes facultatis 
Dat in usus pietatis, 
Aequa lance suis natis, 
Tcmplis et pauperibus; 
Dura sic dando inardescit, 
Opus dextrae laeva nescit, 
Fessa manus non quiescit 
A strictis operibus. 

10. Tandem viro vita functo 
Nexu thori iam seiuncto 
Sponsa voto cordis cuncto 
Christum sponsmn ad- 
petit, 
Cuius flagrans lu amore 
Vocem audit in candore: 
Nubis pro relu maie»re, 
Sic hane Christus provehit. 

11. Christus enim, ,lUOS vocavil, 
l||os et magnificavit 
Et insignes demonstravit 
Virtutum poteulia. 
Sic te sponsam, quam dilcxit, 
Vita moribus direxit 
Et ad summa te provexit 
Virtutum insignia. 

12. Tu languorum curativa, 
Sanitatmn collativa, 
Leprosorum mundaliva 
Sacro medicamine, 
Fractos sanas a laesura, 
Curvos erigis statura, 
Caecis removes obscura 
Ilumili precamine. 

13. Tu laboraus in oraudo, 
Cordi linguam confi»rmamlo 
Perseveras contemplando 
Fixis terrae genibus, 
Cuius cordi inspiratur 
Forma, qua Deus colatur, 
In qua Chrisfi reseraur 
Pocna cure doloribus. 



B 64 -- 

14. Missa Romain festinavit 
Sponsa, sancta frequentait, 
Cuius semper aestuavit 
lXlens invieta taedio. 
Loca plura perlustravit 
Nec labores formidavit, 
q)uia amor, quem gestavit 
/on torpebat otio. 

15. Terrain anctam visitait, 
Ubi Christus revelavit 
Sibi mortem, quam gustavit, 
Èt partmn virgineum, 
Tandem post loca sanctorum 
Urbem redit Ronmnorum, 
8emper ardens beatorum 
Ad regnum aethereum. 

16. Ubi cocpit infirmari, 
Gravi febri fatigari, 
Ex languore molestari 
Destituta viribus. 
Quam al,parens salulavil, 
Vitae finem praesignavit 
Èt futura praemonslravit 
Christus suis vocibus. 

17. Quamvis corpus fatigatur, 
Sponsae mens exhilaratur, 
Quia sponsus sibi fatur: 
Vent, eoronaberis ; 
loie quinta hoe momento 
SumpIo meo sacramento 
Corpus tradens monumento 
Tu eaelum ingrederis. 

18. Coram ara vestieris, 
Ut non solum appelleris 
Sponsa mea, sed tu cris 
lXlater Watzstenensium. 

Die quinta ad altare 
Sumens sacrum salutare 
Coepit spiritum efflare 
lhmibus astantium. 

19. Hoc vult quidam sic probari : 
¥idit lecture sublimari, 
Sponsam leeto transportari 
In eaelestem requiem. 
(Jtam instanter depreeenmr, 
Ut peeeatis absolvemur 
Et per ipsam transformemur 
De ride ad speciem. 

20. Salve, sponsi regis eastrum, 
In planetis fulgens astrum, 
Ebur nitens, alabastrum, 
Spes, res es pulcherdma 
Salve, morum inductiva, 
Secretorum suseeptiva, 
¥itiorum eorreetiva. 
Cos, ros. dos gratissima. 

21. Salve, redux reproborum, 
Tu solamen oppressorum, 
dvoeata miserorum, 
Lux, nux, dux prudentiac, 
Salve, plendens margarita, 
Christi sponsa redimita, 
Sponsum sequens elara rira, 
lus, tus, rus fragantiae. 

22. Salve, speculum virtutis, 
A pressura servitutis 
Duc nos ad portum salutis 
In superna patria. 
Salve, sponsa summi ]gei, 
lIos ab aestu huius spei 
Tranfer ad promissa rei 
Sempiterna gaudia. 

Cod. Palat. Vind,bonen. 1316. saec..15. -- Das Lied ist in der Hs. in 
7 Teile zerlegt, die aber ersichtlich erst sp5ler in dasselbe hineingetragen 
aind. Aus derselben Quelle bei Klemming I, 39 ff. Vgl. brigens zu tr. 20 ff. 
Anal. XXIX, lr. 114. 



-- 65 -- 

70. De sancta Birgitta. 
1. Are, peregrinorum Birgitta patrona, Suecorum 
Fulges mirpe sata, de principibus generata. 
2. Quam felix domina, quae illustrat peregrina 
Romain, Jerusalem! irantur saecula talem. 
3. Haec cure transiret tua, Iacobe, limina, viret; 
Hinc Romain rediens vento cuicunque resistens. 
4. Quam Deus acquisivit, surgens flend sepelivit 
Roma defunctam, quamvis virtute perunctam. 
5. Nam mala quaeque necat, in multis ubera sanat, 
Reddit rite haros morbo quocunque gravatos. 
6. Discordes gentes, inter se bella gerentes, 
Concordes unit et pacis foedera munit. 
7. Caeci, leprosi, claudi, vitiis tenebrosi, 
Ex ense strati nece, daemonio agitati, 
8. Fragmentum passi, subeuntes tlumiua, quassi, 
Carceribus clausi, x inclis aliisque reclusi 
9. Hi precibus citius gaudênt meritis simul huius 
Se fore sanatos et firmiter auxiliatos. 
10. Perpessos chiragram curat simulque podagram 
0 quam raira res, pariunt steriles mulieres. 
11. Ista Deus signa per te, patrona benigna, 
Dat fieri grata, gaudens sua spousa vocata. 
12. lqautico pulchrum prope facta, Christe, sepulcrum 
Te vidit illa quidem passum velut in cruce pridem. 
13. Haec etiam meruit videns bis cernere gratum, 
uêm virgo fuit enixa puerpera, nature. 
14. Quae prophêtissa, seriptrix evangeliorum. 
Èxpositrix quorum, |ux terrigenis nova missa. 
15. Tu prece conserva populum, qui te veneratur, 
[Quique molestatur] a daemonis arte proterva. 
C«,d. Pragen. (ol. Trebonen.) 1 E 25. add. saec. 15. -- 1, 2 Fulget. -- 
2, 2 Roma.  3, 1 |imina q$i der Text ist hier utM ira flgetuk.u Vers 
sichtlieh verderbt. -- .'$, 2 cnicttmlUe redicns. -- 4, 2 Romae. -- , 1 nce«-t 
in multis ubcra marier. -- 10, 1 Perpessis chiragram cura simulque poda- 
granti.  12, 1 faeti Christi. -- 14, 1 Quem. 

71. 

1. Eia, qui terra premeris 
Qui sordibus intingeris, 
Luto detrusus carceris, 
Confide, ne desperes, 
Diurne. Pia Dictamina. ¥I. 

De sauet» Bonifatio. 
Sauguis, qui lavat omnia, 
Summa misericordia 
Tua delebit vitia, 
De servo ries heres. 
.5 



-- 66 m 

2. Quem colis Bonifatium, 
Nunc sanctum quondam impium, 
Ad spei tuae gaudium 
Proponas in exemplum ; 
Corpus a turpi vitio 
Submotum dat marlyrio 
Fitque Dei iudicio 
De lupanari templum. 

3. Aurum arena foditur, 
Lapis in aes converlitur, 
In veutre eonchae gignitur 
De rore margarita; 
lulla te fraus deeipiat, 
Nullus metus deieiat, 
Te tristem spes alliciat, 
Te ferrure ealamita. 

4. Suspiciens considera 
Praeclara Dei munera, 
Quae provehit ad sidera 
Demersos in profundum, 
Laudes rependas inclitas 
Christo, euius benignitas 
Poenas remittens debitas 
Dat regnum gaudibuudum. 
Cod. Londinen. Reg. 7 A VI saec. 1/18. 

72. De saneta Brigida. 
Brigida nomen habet genfino et diademate fulget, 
duam colimus, fratres, Brigida nomen habet. 
Virgo fuit Domini mundo et erucifixa manebat, 
lntus et exterius virgo fuit Domini. 
5. Despiciebat ovans instantis gaudia vitae 
Et falsos fastus despiciebat ovans. 
Horruit et fragiles nlundi fallentis honores, 
Divitias, pompas horruit et fragiles. 
Gaudia perpctuae spêetans et praemia vitae 
10. Suscepi! cerlae gaudia perpemae. 
E superis resonat eantus cure fidibus, eeho 
Tubarum sublimis e superis resonat. 
lIitte, beata, preees pro nobis, virgo benigna, 
Ad Dominum semper mitte, beata, preees. 
Colgan, Trias Thaumaturga p. 542. ex Cod. 8. Auherti Cameraeen. -- 
11 resonat intus cure sedibus.- Colgan schlgt vor, Zeile 12 zu lesen eum 
tuba aublimis; Todd, Liber hymnorum I p. 64 bringt andere Verbesserungeu 
in Vorsehlag, die indes nicht ungesucht erscheinen. 

73. De sancta Caecilia. 

1. Gaude nunc, Caecilia, 
Summi regis filia, 
Praedita virtute, 
Quia mundi vilia 
Contempsisti gaudia 
Tu a iuventute. 

2. Gau,le, coniunx, vidua, 
¥irgo nam assidua 
Luce sociaris 
Viduis, coniugibus 
[Simul et virginibus] 
lduibus copularis. 



-- 67 -- 

3. Gaude, nain ad gratimn 
Sponsi conscientimn 
Tui deduxisti, 
Cure illum idolorum 
A cultura profanorum 
Purgandum n|isisti. 
4. Gaude, uam vernanlibus 
Liliis florentibus 
Ac rosis ornaris, 
Cure per ChrLqi angelum 
lntrantem cubiculum 
Iussu coronaris. 

5. Gaude, nain te balnei 
Vis ferventis ignei 
Dimi,At splendere 
8ic, quod nulla laesio 
Carnis aut adustio 
Valuit patere. 
6. Gaude, nain hinc passio, 
Tu ter icta gladio, 
Martyr, adimpletur, 
Dura a te plebecula 
Triplici diecula 
[In ride] docetur. 

7. Gaude, quia ivere 
Nunc cure iuslis crederis 
Regis in curia» 
Ad quam nos dirigere 
Digneris et recipere 
Mortis a furia. 
)rat. ms. E. Caeci|iae (_'o|+mien. saec. 25. C,d. Co|+mien. 1. -- 4, 2 ac 
floreis, gegen dell Reim. -- 4, 3 Roseis. -- 7, 2 verletzt den Reim. 

74. De sa»cio ('hrisl«phoro. 
1. Tu lesus es testis: ubi ('hristophorus memoraur, 
Vis famis aut pestis, nmla mors ibi non domiuatur. 
Non homo nec pecora quaevis subeunl graviora, 
Hoc dedit absque mora Chrislus sibi mortis in hora. 
2. Christold|m'i speciem quacunquc die revereris» 
Cerus habeto diem, subilo quod n.n morieris, 
Christophori sancli speciem quicunque tuetur, 
111o nempe die nullo languorc tenetur. 
3. Pensa, qui transis, lu Christophoro pius an sis, 
Si non, fac, ut sis, ipsum venerando fidelis. 
Martyr Christophore, pro salvatoris honore 
Fac nos mente fore dignos deitatis amore. 
4. l'romisso Christi quia, quod petis, obtinuisti, 
Da populo tristi bona, quae moriendo petisti, 
Confer so]amen et menlis toile graamcn, 
Iu,licis examen lac mite sit onmibus. Ameu. 
Orat. ms. saee. 1.5. C«,d. L,,ndinen. llarl. 211.  Zu 2, 3 sq. vgl. Vers 
3 sq. in der folgenden Nommer. 

75. De sanclo Phristophor«. 
1. Cristophori collo sedeo, qui crimina 1o11% 
Solos de sanctis forman) tenet ille gigantis. 
('hrisophori sancti speciem quiconque tuetuï, 



-- 68 -- 

Illo nempe die nullo languore tenetur, 
5. Sed defendetur per illum, qui cuncta tuetur. 
Qui corpus Christi dignus portare fuisti, 
Qui defers umeris Christum. Christophore, laetis, 
Corpora, Christophore, fac nostra carere dolore. 
Brev. ms. Toletanum saec. 14. Cod. Matriten. Ff 147. A. -- Orat. ms. 
S. Ferdinandi Matriten. 14 saec. 15. B. -- 2 steht hinter 5 A. -- :: 8ancti 
Chri.tc, phori eius speciem B. -- 5 fehlt B. -- 7 fehlt B. -- 8. Christophore 
fehlt B; lac corpora B. -- Nach  ffigt A noch bei: Visio Christophori 
magna sit nunca [sic] dolore. -- In A unter den 8uffragia. 88. 

76. De sancto ('hristophoro. 
lIartyr Christophore, pro salvatoris honore 
Fac nos mente fore dios pietalis amore. 
Promisso Christi quia, quae petis, obtinuisti, 
Da populo tristi bona, quae moriendo petisti. 
Confer solamen et mentis tole gravamen, 
]udicis examen fac mite sit omnibus. Amen. 
)rat. ms. saee. 1.5. Cod. Civit Turicen. (_' 176. -- 1 « martyr. 
ganze Lied ist fibrigens gleich dem 8chlufs von Nr. 74. 

D4s 

77. De sancta Clara. 

1. Ave, mater humilis, 
Ancilla crucifixi, 
Clara, virgo nobilis, 
Sponsa Iesu Christi, 
Ad caelestem patriam 
Fac nos proficisci. 
2. Claritatis lilium, 
Clara clarens stella, 
Virtutum sacrarium, 
Transfer, mater bella, 
l'os ad Dei filium, 
Pigmentorum cella. 
8. Gloriosa virgo, stella 
Clara matutina, 
Rosa rubens, carens spina, 
Gemma virginea. 
4. Claritatis speculum, 
Clara, per omne saeculum 
Clares cum sponso gloriae 
In claritate Christi, 
A vetustate scoriae 
lgos emundes memoriae 
Taae quos stabilisti. 

5. Clara Dei famula, 
Tenera infantula, 
çilicii baiula, 
Vivens sine macula. 
6. Tu forma humilium, 
Castitatis lilium, 
Sanctitatis speculum, 
Novum per prodigium 
Mariae vestigium 
Ac eius sequens filium 
7. Ave, rosa venustatis, 
Furie cincta castitatis, 
Nova plantans lilia 
Francisci pia plantula, 
Clara, Mariae filio 
Iesu Christo tare pio 
Ios commenda per saecula. 
8. Ave, thronus Salomonis, 
Quem ornavit suis donis 
Ac replevit multis bonis, 
(t)uibus clare claruit, 
(uod virtutum habuisti 
Sacrum septenarium. 



-- 69 -- 

9. Ave, cedrus aliissima 
Et arbor pulcherrima,, 
Poma ferens optima, 
Omni odore saavissima. 

10. Ave, cupressus ramosa, " 
('uius umbra gratiosa 
Confert aegris refrigerium. 

11. Ave, nardus odorifera, 
Frutex aromatica, 
Virgo clara, cassia 
Yera non sophistica. 
12. Eia, mater, tua prece 
Peccatorum cor o faece, 
Clara, nostrum emundetur 
Ac in bono so|idetur 
Tuum per subsidium. 

Orat. ms. Libehardi priris Reiehenbaeen. anni 1476. Clin. M(macen. 
2990. -- 2, 1 Ave, claritatis. -- 3, 1 Ave, gloriosa. -- 4, 1 Ave, claritatis.  
5, 1 Ave, Clara. -- 6, 4 per fchlt. -- 7, 6 Christo fehlt. 

78. De sancto çorbiniano. 

1. lqobilis Corbiniane, 
Tu doctrinae sator sanae, 
Gratiarmn scrinium, 
Dei ïortis agonista, 
Ut Christi Iesu baptista 
Dirimens affinium 
2. lquptias i|lecebrosas, 
I)eo sanctisque exosas, 
Leta|em invidiam 
lIeretricis incurristi, 
Sed te pia manus Christi 
Vitare perfidiam 
3. I)edit huius meretricis, 
De cuius excurrens vicis 
Strenue evaseras 
Ut Elias IezabeIem 
Idolatram infidelem. 
Gregem Dei paveras, 
4. Oleum ministrans vitae, 
¥inum, quod de vera vite 
Profluit adiciens, 
Sanos sane praeservando, 
Mire saucios sanando 
Singulis proficiens. 
5. Catervatim ad te multi 
Noxis grandibus sepu|ti 
Concito consiliunt, 
Pasti pabulo doctrinae 
Praestitae tibi divinae 
bd sua prosiliunt. 

6. Nain eras verbo facundus, 
Affectu nulli secundus 
Pio et oboediens, 
Papam enim bis adisti, 
Non obtento, quod petisti, 
Ad ovile rediens. 
7. Ubi tibi commendatis 
Monimenta veritatis, 
Cultor castimoniae, 
Ut decebat, proponebas, 
Inter quos parce degebas, 
hctor parsimoniae. 
8. Dolcs panera filiorum 
Partum fluxibus sudorum 
Brutis dari canibus, 
Loco cedens sed redisii. 
Mitis reos arguisti 
Verbis non inanibus. 
9. En, praesagium divinum, 
(uasi c o r haberes b i n u m, 
Tuo dedit nomini, 
llon fictae duplicitatis, 
Binae veto caritatis 
Proximi et Domini. 
10. Cum pravatis bellum gerens, 
Sed exsultans, si quis maerens 
Reus ad te fugerat, 
Adamator paupertatis, 
Exsufflator vanitatis, 
Curae tibi fuerat, 



-- 70 -- 

11. Fugere fallacem muudum, 
Contra Deum furibundum 
In sui perniciem, 
ui non parcit sanctitati 
:Nec sexui nec aetati 
lec colit canitiem, 
12. Qui implumes, heu, deplumat 
Ahlue rabiem ,lespumat 
Ol,l»rimendo debih.s, 
('uius gaudiosos canus 
Aeterni sequuur planeras, 
Alroces et flebiles. 
13. Sed prudentia superna 
Praevi,lebat, ut lucerna 
Exstares in patul% 
In SUl,rcmo praesulatus 
Gregem eius -ublimalus 
Iegeres cure baculo. 
l'ravos stimulo pungendo, 
Unco bouos attrahendo, 
Quod est pii praesidis, 
duml uberdm perfecisti 
Ut fidelis servus ('hristi 
Poenam vians desidis. 
Vote cordis nec non oris 
leum oras paucis horis, 
Aquam vinum facieus 
Te cunctil,otens audivit, 
F,ns e terra scaturivit 
Plurimis sufficiens. 

14. 

15. 

16. B,mum iu terris sevisti, 
Quod in caelis messisd 
Fructibus uberrimis, 
Praescivisti vitae metam, 
lmras I)ei aulam laetam, 
Ubi nunc pulcherrimis 
17. Vernis floribus ornaris 
Et cure paribus laetaris 
In aeterna gloria, 
Praemunitus sacramentis 
Tuae earnis arque mentis 
Omni lota scoria. 
18. Eia, pater et patrone, 
F;os satanico nmcrone 
Confixi crudeliter 
Gemebundi elandamus, 
Impetra hoc quod speramus 
Orantes fidelfler. 
19. Dei gratiam adêpti, 
Poeuis trttcibtts erepti 
Infernalis furiae 
In conspectu deitatis 
Praesentemur cure beatis 
Caeli toti cttriae. 
20. Ubi caelorum reginam 
Èt essentiam divinam 
Mirantes videbimus 
Et his, qui pro culpis getnunt, 
Quos hic mundi mala premunt, 
I,aeti corridebimus, 

21. Grates Deo referentes 
Propter gratias ingentes 
Factas magnanimiter ; 
Det hoc nobis almum flamen, 
Corde toto dicant Amen 
Otaries unanimiter. 
rat. ms. Tegurinum anni 146. Cire. Monaeen. 20002. 

79. De saneto Corldaiaao. 

1. Are, pastor et patrone 
Felix pontifexque bone, 
Corbiniane pater, ave, 
Mihi peceatori fae, 

2. Preces meas admittendo 
Et obnixe deducendo 
In effectum quidquid peto. 
Te accedo corde laeto 



-- 71 -- 

3.8upplicando studiose, 
Ut tu praesul gloriose 
Atque Dei tu confessor, 
Fias mihi intercessor 
4. Apud Dominum Iesum Christum, 
Ut non fallar permundum istmn, 
Et quod hactenus est o»missum, 
Non me demergat in abyssum. 
5. Ne delinquam rursus l, rave, 
Cor ad Deum sursum trahe, 
Ut in praesenti et futuro 
Amem ipsum corde puro. 

6. Corde, voce laudem Deum, 
Reflectendo super eum 
Omnes rires et conamen 
Suum exorando nomen. 
7. Ut exeessus sic deplangam, 
Ut non post banc vitam longam 
Pro peccatis feram poenam, 
Invitari fac ad cenam, 
8. Ubi nullus est defectus, 
Ut ibidem sim electus 
Angelis corregnaturus 
Et a malo sire securus. 

9. Amen; illud idem, pie 
Iesu, fili da Mariae, 
Pater arque sacrmn flamen, 
In caelesti Hierusalem. 
Orat. ms. Underdorfe»se saec. 15. Clm. Monacen. 7S15. -- 4, 1 Christum 
fehlt. 

80. De ss. Cosma et Damiano. 

1. 0 animarum medici 
Et corporum veridici, 
Cosma et Damiane, 
Sanate aegros moribus, 
Ut a cunctis doloribus 
Vivamus semper sane. 
2. Beati vos artifices 
Fideles et opifices, 
Vestro digno precatu 
Christus, medela cordium, 
Purificator sordium, 
Nos solvat a reatu. 
3. Infirmitas ne corporis 
Ad culpam trahat temporis 
Spiritum animalem, 
Aut carnis nostrae pravitas 
Animam sire vanitas 
Laedat rationalem. 
4. Culparum morbos pellite, 
Praeparandam dirigite 
Materiam peccantem, 
loxae faeces eicite 
Confortando reficite 
Vitam desideranten. 

5. Sacris e[ectuariis, 
Potionibus variis 
Et aquis lacrimarum, 
Syrupis paenitentibus 
Cum pillulis solventibus 
Excessum animarum, 
6. Salutis nardo pistico 
Et alabastro mystico 
Actus vitae curate, 
Virtutum aromatibus 
Mentis infirmitatibus 
Mederi festinate. 
7. Unguentis redolentibus, 
Pietatem habentibus 
Aegrotis subvenite, 
Murra carnem mortificet, 
E sensus tus purificet, 
Balsamus bonae vitae 
8. Regimen bonum conferat, 
lqe sanitas nos deserat 
Sentiens recidivum, 
Ne mergamur in puteum, 
Respiret corpus luteum 
Ad statmn redivivum. 



-- 72 -- 

1. 0 medici Idissimi, 
Qui meritis clarissimi 
In caelis refulgetis, 
In beatorum coetibus, 
Angelorum cohortibus 
Sine fine gaudetis, 
2. A peste, clade corporum 
l'raeservetis et operum 
3lorbis, ne langueamus 
Aut moriamur spiritu, 
Sed animae ab obitu 
Velociter urgamus 

II. 

3. Et vivamus in gratia, 
Sacra caeli palatia 
Donec ingredianmr, 
Gaudentes de victoria 
Et trinitatis gloria 
Felices perfruamur. 
4. Amen dicamus pariter 
Et pergamus alacriter 
Caelorum ad solamen, 
Ad beatorum aciem 
Cernentes Dei faciem, 
Rex regum prae_stet. Amen. 

Corner, Magmlm promptuarium 1635, p. 603 sq. mit der Angabe: ,Pro, sa 
vetustissima . . . impressa olim Brunswigae 1514. « A. -- Aus unbekannter 
{luelle bei Milch.ack I, :3. B. -- I und II umgestcllt A. -- I. 1, .5 et a 
B. -- 4, 6 Mentem Deo placentem A. -- ,5, 6 Vitium animarum A. -- 7, 4 
Malam caruem A.  8, 1 }piuionem conferat B. -- 8, 2 Ne suavitas nos 
IL -- , 3 Aut sternat recidivum B. 
11. 1, 4 Et heatorum B; sortihus A. -- 1. 6 hlgiter cong'andetis B. -- 
3, 1 Ut vivamus B. -- 4, 6 Rex poli praestet A. 

Cod. Londinen. Reg. 7 A VI sace. t4 15. -- 
13 nostri. -- 14 met. 

81. De sancto Cnthherto. 
Salve, sancte pater Cuthberte, vit inclite, reeti 
N,rma, pater patriae, cura salusque tuae. 
Salve, dulce decus, salve, spes magna tuorum, 
Virtus nostra, vale, vir pietatis, are. 
5. Sit tibi laus, tibi dignus honor, tibi gratia detur, 
Qui lieet indigno das bona saepe mihi. 
Tu mihi magna salus, mihi gloria saepe fuisti, 
Tu me dulcifluo semper amore fi»ves. 
 quot saepe malis, quibus hostibus arque periclis 
10. Me, pater, ereptum prosperitate foves, 
Et tibi quid dignum reddam, pater, o pie praesul? 
0 pater, o elemens pastor, adesto mihi, 
Ut placet, et nostro, pater, auxiliare parenti, 
Auxiliare mihi, duleis amice Dei. 
 dulce salus dveus. -- 

82. De saneta ihwothea. 

1. Ave, tu virtutum tumba. 
Sine telle es columba, 
Generosa Dorothea, 
Nos tuere, ne romphea 
Daemonis deieiat. 

Generosa Christi vern% 
Naevo carens et lucerna 
Mundo lucens ac pincerna, 
Vina praebens mystica, 



-- 73 w 

2. Paradisi tu colona, 
Quae pro malo reddis bona, 
Scribae mittis caeli dona 
Rosas, mala caelica. 
Praeco Chrisii. quae profanos 
Deos spernens et paganos 
Fide vestis et sic vanos 
5iores regis hominum. 
3. Puichra coruscans puel|a, 
In aelate iam tenella 
Te succidunt dira bella 
Sub duce Fabricio; 
Vinculala maceraris, 
In catas/a cruciaris, 
Vultu caesa flagellaris 
Omni earens vilio. 

4. Gens perversa malae spei, 
Quam dum doces verbum Dei, 
Lumen luae faciei 
Conterit cure baculis, 
In te dictat tormentales 
Poenas saevas et letales, 
Dura mamillas virginales 
Tuas cremat faculis. 
5. Supplicamus, nos luere 
Et peccata fac deflcre, 
Martyr sancta, confer vere 
Tempus paeniteniae ; 
Virgo bona, crimen tege, 
Victum dona, mores rege, 
Ne damnemurque cran lege 
Causa neglegentiae. 

6. l'ugil Christi. Dorothea, 
Tua nos virtute bea, 
Ut associemur bea- 
ris condigno praemio; 
Deum nobis fac placatmn, 
Ut post mundi incolatmn 
Nobis locum det optatum 
In caelesti gremio. 
rat. ms. Tegurinum saec. 15. Cire. M,»nacen..'20001. 

83. Ire sanc/a Dorolhea. 

1. Fuira ride Dorothea, 
ludicem Fabricium 
Non formidas, sed ut bea- 
ta spernis eloquimn, 
Insultante genre rea 
Non horres supplicium. 
2. Verbis blandis tunc conatur 
Te, virgo, seducere, 
Nec promissis superaris 
lec terreris verbere, 
Compediris, obserraris 
Taetro clausa carcere. 
8. Vas liquoris aestuan/is 
Athleta ingrederis, 
Sed virtute hoc tonan/is 
Fervore non laederis, 
Post haec plagis rot et tantis, 
Çlara vultu, cacderis. 

4. Carne sanc/a laceraris, 
Fluit unda sanguinis, 
In mamilla concremaris, 
Furit ira praesidis, 
Fuste caesa decollaris, 
Iungeris mox caelicis. 
5. Imminente passione 
Virgo haec interserit: 
Assequatur, Iesu bone, 
Quo,1 a te petierit, 
Suo quisque in agone, 
llei qui meminerit. 
6. Dorothea, sponsa Christi, 
Pro sponso humiliter 
quae tormenta pertulisti, 
Peto nunc suppliciter, 
Tutrix sis a clade tristi 
Hic et aeternaliter. 



7. Gloria sit, Iesu bone, 
Tibi nunc et iugiter, 
Qui certantes in agone 
Adiuvas fideliter 
Et mercedem das coronae 
Vincenti viriliter. 
«trat. ms. Tegrinum saee. 15. Clm. Monacen. 20001. A. -- Orat. ms. 
Tegurinum ;lllni 147 l. CIm. 5f,,nacen. 20021. B. -- 1, 3 Non fi,rmidas, sed 
maturum. B. 1, 4 tu formas eloquium B. -- 5, 5 Meae pr, te pa.«sionis 
B. -- .5, 6 tui.quis lllenlr»r fierit B; Mei qui memor fuerit A. -- 

84. IJe sancta Dorothea. 

1. Gaude, sponsa Dorothea, 
In caelesti iam chorea, 
Verbo qui creavit cuncta, 
Christo tuo sponso iuncta. 
2. Secum intras in conclave, 
Epithalamum suave, 
Ubi semper angelorum 
Audis eructare chorum. 
.3. Super rouiras speciosas 
Filias mittendo rosas 
Februi aigore diro 
Te honorat more miro. 

4. Rosa florens sine spina, 
Fulgens stella matutina, 
Hora vespertina praesto 
1%stri sis et memor esto. 
5. Ras ad patriam tendentes, 
Hoc in stadio currentes, 
lIalis variis gravatos 
Tota die morti datos, 
6. Gratia quae es diffusa, 
Labiis luis excusa 
Erga summum genitorem 
Genitumque campi florem 

Et amboruln sacrum flamen. 
Fiat, fiat. Amen, Amen. 
(trat. ms. Gelriense saec. 15. Cod. Bremen. C. 22. -- Nach dem Liede 
tindt.n sieh folgende Verse: 
Haec dona donanur: ])orotheam qui venerantur, 
,Sunt f«,rtunati personis nec tribulati, 
Pmapertas, furtum, mala mors, confusio, stuprum 
Nec gravitas partus, proles vifiata per artus, 
Singula non laedunt, ignis, phantasma recedunt, 
Et dura decedmt, tune Christi corpu habebunt. 

85. De san¢la Dorothea. 

1. Gaude, virgo Christi grata, 
Dorothea, sic vocata 
Disponente Domino. 
2. Gaude, virgo gioriosa, 
Dorothea speciosa 
Deitatis gratia. 
3. Gaude, virgo te quaerenti 
Et sincere diligenti 
Iuncta das tripudia. 

4. Gaude, dulcis advocata, 
Caeli serto coronata, 
Ardens o carbuncule. 
5. Gaude, splendens pulchritudo 
Virginumque claritudo 
Ad instar carbunculi. 
6. Gaude, virtutum area, 
Urbe nata Caesarea, 
Tu a me pelle vitia. 



-- 75 -- 

7. Gaude, maestis conslamen 
Miserorum et velamen 
In saeclo naufragantium. 
8. Gaudc, dccus humilium, 
]lihi confer auxilium 
Et pro me ora Dominum. 
9. Gaude, cuncta impetrasti 
Icus ensis dura sperasti 
Sub praefccto Fahricio. 

10. Gaude, gentis adiu[ricem, 
Sce|erum ie assistricem 
Sciant mortis in periculo. 
11. Christi dona visionem, 
Peccatorum tersionem, 
Veram cordis compunctionem, 
12. Dei matris praesentiam 
Tuamque apparentiam. 
Duc nos post te ad gloriam. 

C«,d. lucumhurgeu. 84. saee. 15. 1 4 , 3 0 fehlt. -- 5, 2 que fehlt. -- 
7, 1 maestis solamen. -- 10, 1 eentis adiutricem. -- 12, 3 ad l)ei gioriam. 

1. Stella lucens clare, 
Tui est donare, 
Christi imperare, 
llei sed rogare. 
2. Tibi, virgo, non est las, 
Ut precata denegas, 
A Christo cuncta impelras, 
Posse tuum non est breve. 
Si non tua pietas 
Effectum preci dater, 
blis mens vacillaret, 
Cui adest anxietas 
Timoris non leve. 
3. Si ergo non annuit 
Tis fayot, id, quo(l l)ctam, 
In extasim corruit, 
Orandi volo metam. 
4. Rogo, sis, piissima, 
blilli non ingrata 
llala ob gravissima, 
Commisi quae, peccata. 
5. Superbiae elatio, 
Luxus delectatio, 
Irae, avaritiae, 
Invidiae, saevitiae, 
6. Gula et aeedia, 
Boni et desidia 
Non pellant ris subsidia, 
Dura lantis sis ditata donis, 
Singu|is dotata bonis. 

De sancta Dorotllea. 
7. Quis est tare sine cerebro 
Et expers sanae mentis, 
• Qui non oraret te crebro 
I)um gratiae ingentis 
Sis dotis et fluentis. 
8. Indigne refutares 
(duemlibet peccantem, 
Cure annucndo dates 
Rogata per blasphemantem. 
9. Rogavit prece unica 
Theophilus abs corde, 
('ui mala punica, 
Rosas carentes sorde 
Misisti; sic plenissime 
Me audi supp]icanem, 
Christum habes firmissime 
Tibi nil neganem; 
10. Ut vox evangelica 
Fari licet nobis, 
Quidquid voce caelica 
Petatis, fiat vobis. 
11. Columba simplex tu leonem 
Theophilum cepisti, 
Ad veram hine dilectioaem 
Carentis norma, 
l'raeclara forma 
('unctis natis hominum, 
Largitoris omnium 
Tuis donis vinxisti, 
Serpcntcm sic vicisti. 



-- 76 -- 

12. Theodori o filia, 
Quae mentis cum igilia 
Quaeque fugas vilia 
Iaturaeque debilia 
Lampade fervente 
Castigas, ut morales, 
Virtutes theorales, 
51ores naturales 
Pura servans mente. 
13. Te, virgo, petit omnis clerus, 
Gentis laudat coetus plerus, 
Animus gementum merus 
Suspirat pro iuvamine, 
Dolor, tribulatio, 
51aerentum conturbatio 
Ciamat pro solamine. 
14. Horum collegam 
3Ie fore legam, 
Agens, oro, ut sic degam, 
Da, quod mis defectus tegam. 
15. IIaec, virgo, dona, quae pro 
donis 
Sunt data specialibus 
Tibi bora in agonis 
E tuis sodalibus. 
16. Deus nain pracvidit tibi. 
Sibi ut ab aeterno 
Famuleris hic et ibi, 
Scribit coetu in superno. 
17. E haec in te parentes tut 
Strui 
Singulari praemio 
51eruerunt vitam sui, 
Frui 
Tecum Christi praemio. 
18. Cuius viens apostola 
E ipsum praedicando, 
Sui turbam augmentando, 
Fidem eius promu|gando 
In vita sic pro morte sola 
Stola laetabunda 
Texit Christus te iucunda. 
Orat. ms. Tegurinum anni 1469. 

19. Sic caeli manes incola, 
Sic iam ostendunt satis 
Dona tune pietatis 
Plurima prodigia, 
Quae per te Christus ris post 
mortem 
Fecit multis dando sortem, 
Finem rectum, vitam fortem 
Et sequi ris vestigia. 

20. Aliaque multa signa, 
Tua sanctitate digna, 
Quae nunc narrare transeo, 
Haec ineffabilia 
Neque scrutabilia 
Sensus per aspectum, 
Incontemplabilia 
• Per hominis intellectum. 

21. 

Ach, virgo, haec precata 
Voluntate cape grata, 
Quae impetrasti mihi dona, 
I)ona bona, zona 
IIostium me non ligat 
Nec figat 
Imnmnda 
Verecundiae unda, 
Facundiaeque ling«am putain 
Placituram 
Deo et hominibus 
Da nunc in omnibus, 
Ut non deficiam 
Sitiam- 
que semper fontem vivum; 
Divum rivum 
Contritionis in me funde, 
Tunde cor meure reum 
Devotam ad confessionem, 
Totam satisfactionem 
¥itam perfectam, 
Fidem rectam, 
Regem noscam angelorum 
Tuum per iuvamen, 
Cui laus per saeculorum 
Saecula. Amen. 

Clin. Monacen. 20124. 



• 77 

$7. De sacta Dor»thea. 

1. O miranda Dorothea, 
Novum sensum in me crea, 
Tenaeem mêmoriam 
Peecatorum, mater vera, 
Confer mihi verba ruera, 
Dulcem eloqueutiam, 
Et ne damner me mels rea, 
Me virtute tua bea 
Dando confidentiam. 

2. Supplicamus, nos tuere, 
lIartyr sancta, confer verae 
Tempus paenitentiae, 

Virgo bona, crimen tege, 
Victum dona, mores rege, 
Ie damnemur gravi lege, 
Da spcm indulgentiae. 
3. Pugil Christi, Dorothea, 
Tua nos virtute bea, 
Cor in nobis mundum crea 
Cure condigno praemio; 
Deum nobis fac placatum, 
Ut post huius mundi stature 
Vitae locum det optatum 
In caelesti gremio. 

Orat. ms. Campense anni 1462. Cnd. Darmstadien. 521. A. -- Orat. 
ms. Elvangense saee. 1,5. Cod. Stuttgartien. 1 b 91. B. -- I, 1  miranda 
et sanctissima B. -- l, 4 martyr B, vera fehlt B. -- l, 5 C.nf«.r mihi vera 
reve|amina verba ruera da deflere meaque reata B. -- 1, 6 Dulciaque e|o- 
quia B. -- Nach Str 1 schieben AB ein: Are gemma virtuosa etc. Mone 
Nf. 897, Str. 1. -- 2, 3 Tempus difinitie B. -- 3, 10 pugil B  3, 3 
Associemur B. -- 3, 4 Cure thlt B. -- 3, 6 vitae stature B.  3, 7 Saecli 
locum det B.  Naeh Str. 3 fo|gt in B noch {O} Dor,thea Christo grata etc. 
Mone 1. c. Str. 2. 

88. De sancta Dor»thea. 

Nobilis et iusta, mitis virgo Dorothea, 
Dulcis, iucunda, gloriosa, decora, benigna, 
Vere cunctorum nmdialrix es peccatorum. 
Ignibus es assa, pro Christi nomine passa 
5. Tempestate, faine, post quinque quater quoque mane 
Carceris in tenebris tu, virgo, reclusA têneris. 
Post cruce suspensum tenerum corpus laceratum, 
Post ferro laesum, virgis flagris quoque caesum, 
Pectus, virgo, tuum ardenti face perustum. 
10. Oleo perfusa bullienti es, virgo decora, 
Fustibus es laesa, virgis plagis quoque caesa. 
Es decollata postremo, virgo beata, 
Ad caelos isti, cure vita privata fuisti, 
Et i,ostulata Christus tenuit tibi rata. 
15. Adiutrix digna tu sis mihi, virgo benigna, 
Ac advoeata, cure sis super astra locata, 
Non rogo ditari nec paupertate gravari, 
8ed me cireumda virtutibus et medium da. 
Virgo Iesu Christi, per gaudia, quae meruisti, 
20. Per te non sera mihi sit contritio vera. 



--78--:- 

Peccatis lassis continuo, te preeor, assis 
Ac delictorum veniam deposce meorum. 
A fama fiera me protege tu, benedicta 
Virgo, tu sis mihi lux, in itinere lu sis mihi dux. 
25. Virgo, luis precibus delur haec proleelio laute, 
Ut possim nmndi transire pericula caute 
Cod. 8. Petri Salishurgen. b II ,0 saee. 15. A. -- Ch'al. ms. Elvangese 
saec. 15. Cod. ,Stuttgartien. 1 b 91. B.- Oral. ms. Vratislaviense saee. 15. 
Cod. lq,iv. Fribm'gen. fllelv.) s. n C. -- 1. N-bilis et casta B. -- 2. iucunda, 
pro .,his ora bet,i,gna 13. -- 3. Vere conh'itorum B. -- 5 fehlt B; post quartus 
,luin,lueque n,ane 12. -- ri. lenebris post virgo C. -- 7. tueris corpus 16. 
 ,_'5. fehlt B; flagellis virgis quoque caesum C. -- 9. Pectus tuum virgo 
cand.nti A. -- 10. fehlt Ci «leo imposita A. -- 11. fel,lt A ; Baculis est eaesa 
facies tua quoque laesa C.  13 m,d 14 umgestellt A. -- 14. tibi tenuit A. -- 
15. digna mihi sis virffo U: dina tu sis virg. B. -- 18. et fe,lt A. -- 19. steht 
vor 15 B. -- 19 bis 24 fehleu C -- 20. sit mihi 13.  21. Peecafis lassa con- 
stringe depreeor assa B. -- 2. A faine 13.  24 u. ff. fehlen 13. -- 26. peri- 
cula transire A. 

89. De sancla Dympna. 

Alma Deum Dympna pro nobis iugiter ora. 
Filia chrislicola regis de lege profana, 
Virgo decora nimis, contemnens idola paris, 
Haee Christo nubit patris sponsalia spernit. 
|libernorum rex nalae caput amputat exlex. 
0 felix patria, quam sacrat sanguine II.vmpna. 
Cantica psal|e pia Dymnae, Ghele, illa beata, 
Terribiles hostes prosternit regia proles. 
Unica tota sa|us, qua gaudet terra Ghelensis, 
Carmina casta libi, martyr, reminiscere nostri. 

Vita ms. 8. Dympnae saec. 15. Cod. Gelen. s. n. 

90. Ad sanclam D,mlmam. 
Oratio de tempore decollationis. 
Florido quondam tempore 
rosarum et liliorum 
Dympna in villa de Ghele, 
regis proles Hibernorum, 
Sac'fo florebat sanguine; 
nunc, victrix daemoniorum, 
Virgo martyr, nos defende 
ab incursu praedietorum, 
Ne nos mergant, sed duc lute 
ad regna laeta polorum. 
Vita ms. S. Dympnae saec. 15. Cod. Gelen. s. n. 



m 79 -- 

91. De sancta Dympna. 
Are, Dympna, virgo sanctissima, 
lulta laude vere dignissima, 
Ave, generosa et iucunda, 
Agni sanguine rubicunda. 
5. Ave, beata Christi virguncula, 
Per quam tanta coruscant miracula. 
Gaude, dulcis et beuedicta, 
quae reorum deles delicta. 
Vale, pia mater, per saecula, 
10. Sis apud Christum pro nobis sedula 
Et contra daemones protectrix tirmissima 
Orat. ms. lgeerlandicum saec. 15. Cod. 7977 der k. u. k. Familien-Fidei- 
Kommifs-Bibliothek Wien. -- 10 pro nobis sollicita. Vgl. Anal. XV, lr. 175. 

92. De sancta Elisabeth. 
1. 0 laudanda gloriosae, 6. Hos lavisti, his stravisti, 

Sanctae matris et famosae, 
Elisabeth nobilitas, 
0 miranda gratiosae, 
Stirpis quoque virtuosae 
Plus nobilis humilitas. 
2. Pia mater, cure fulciret 
Et te multum insigniret 
Regalis il»sa gloria, 
Dignitatem es oblita, 
Mundi pompa% opes, 
Et cuneta transitoria. 
3. Preliosas abdieasti 
Vestes, earnem eastigasti 
leiuni% eilieio, 
Ut valeres eohibere 
Te per haee et retorquere 
A putri canfis vitio. 
4. E effeeta orphano]um 
llater es et pupillorum, 
Ut posses hic liberius 
8ensus tuos oceupare 
Et de tuis eogitare 
Bonis rebusque verius. 
5. Ut in usus salutares 
Infirmorum haee mutares 
Et pauperum in fercula, 
Quos sollerter visitasti, 
Sordes horum eontretasti 
Ut mulier paupereula. 

Hos cibasti» baiulasti, 
Tu sancta regis filia; 
0 quam multis sanativa 
Erant et eonfortativa 
Haee facta tare humilia. 
7. Foras dabant sospitatem, 
Infus poenae puritatem 
Ipsorum ad solacia, 
Ut in signis liquet dignis, 
tuibus, maler lu insignis, 
Dei fulgebas gratia. 
8. lam defuneli reviviseunt, 
Ambulare claudi discunt, 
Leprosos tu salvifieas, 
Aures surdis sunt al)ertae, 
Caeeis datus visus per te, 
0 quantos sic laetitieas. 
9. Eia, tu ntatrona pia, 
Ora pro me hostes quia 
Tresmeimpugnant graviter, 
Haec, quae obsunt, eupit caro 
Et, quae prosunt, infert raro, 
Sed blanditur suaviter. 
10. blundus vult, ut diligatur, 
Quod obleetat, non spernatur, 
Amantes ut infieiat; 
Offert pulchra, pandit vana, 
Vere falsa et insana, 
lneautos ut atliciat. 



-- 80 -- 

11. Et antiquus nequam file, 
Sciens artes plus quam mille 
Temptandi, ut decipiat, 
Contra bonos furit, fremit, 
Ad peiora malos premit, 
Ut plures sic surripiat. 

12. Quare Deum depreeare, 
Ut hos hostes superare 
Det mihi et resistere 
Et fervere in amore 
Eius aE-que et torpore 
Virtutibus insistere, 

13. Sibi soli inhaerere 
Ac defensus permanere 
Ab omnibus periculis 
Et post mortem semper frui 
Claritate vultus sui 
Ex tuis adminiculis. 
t%rat, ms. Le|ruineuse anni 1515. Cod. Berolinen. Nf. 211. A. -- Orat. 
ms. Carthusian. saee. 1.5. C,,d. Capit. Treviren. 116. B. -- lrat. ms. Cam- 
peuse anni 14;2. Cod. Darmstadien. 521. C. -- 1, 4 Admiranda AB. -- 
4, 1 Es effeeL'l 13. -- 8, 4 surdae C. -- 8tatt ,tr. 12 und 1: bat C die fol- 

12. Erg% mator gratiosa. 
J'atens ca.,:titatis losa, 
hmtorum tripudium, 
Con.q«,latrix intirm«,ruln» 
H,,spitatrix egenorum. 
liaestorem refug'ium, 
13. Gregem tuum tu eust,,di, 
Ne per hostem p«ssit rodi 
Mo r.-.'u amarissimo, 

Aufer fel adversitatis 
Et da lllel samvitatis 
Gregi devotissimo. 
14. Muuda. mater, nostras mentes, 
Sponso tuoque plaeentes 
,iut per viam aospitem, 
i't post huins vitae eursum 
8eaudere possimua sursum 
Ad eael,,rum hospitem. 

93. De saneta Erentrude. 

1. Salve, rosa puritatis, 
Yiola hmnilitatis, 
Cuius folia virtutum 
Iultis monstranl lier tulum 
Ad caeli trilmdia, 
Aguum sequêns sine menda 
Tu. Erntrudis reveenda, 
Stola candida ornata, 
Christi sponsa, virgo grata, 
Sprevi»ti prolmdia. 
2. 'al'dlnll pisticum sincerum, 
Fidei te lumen verum 
Sancta vita fulguravit, 
Ac religio muudavit 
A peecali seoria 
Castitatis tu saphirus, 
Iqon gustasti luxus virus» 
Pudicitiae ae cella, 
Honestastis fulgens stella, 
Gaudens hune in gloria. 

3. Thyma caritatis suavis, 
Liberalitatis clavis, 
Gratiarum largitudo, 
Pietatis mansuetudo, 
Rivus indulgentiae, 
Aucor lu nostrae spei 
Gaudiumque requiei, 
Aeternorum contemplatrix, 
Legi8 Dei vera latrix, 
Scutum l»alientiae. 
4. Eruetasti verbum bonum, 
Unde sponsi tui thronum 
Introisti exsullando, 
apienter vigilando 
Cure gnaris virginibus. 
Recreatrix tu lassorum, 
Fortitudo prolapsorum, 
Fervens Dei ac hymnista, 
Bene sonans cymbalista 
In sacris carminibus. 



5. Nobilis ex stirpe clara, 
Claritas virtutum cara, 
Generosa in sophia, 
Es fecunda sicu( Lia, 
Ferens fructus caclicos. 
Doctrix Dei disciplinae, 
¥ias vitans vagas Dinae, 
Sanctitatis vitae forma, 
Cuuctarum virtutum norma, 
Regulans famelicos. 
6. Rectrix Christi ancillarum 
Fuisti ac lumcn claram 
Coruscans in Dci templo 
Fide, verbo et exemplo 
In mandatis Domini; 
)'itam tu contemplativam 
Cure ]1aria et activam 
Cure lqa'tha sollerter ducens 
Lux in mundo grata lucens 
Es utrique homini. 
7. Doctrix sagax et diserta, 
Debora ut tutrix certa, 
Vernas tuas tu defensas 
Et tutelas fers immensas 
In te confidentibus. 
In aeteruum benedicta, 
Cure sit gratia non ficta 
Tuis labiis diffusa, 
Recta via, non illusa, 
Es te reverentibus. 
8. Soror dulcis angelorum, 
Carens thoro deliciorum, 
Fructum habens tu sanctorum 
Ornata monilibus. 
{dor bonus tuae vitae 
Te ad caelos duxit rite 
Ubi veste deaurata 
Et a rege coronata 
Exsultas in milibus. 
9. Piena largitatis vena 
Pulchra tota et amoena 
I.argas manus extendisti 
Ad egenos, quos pavisi 
Mul/um liberaliter. 
Blume, Pia Dictamina. Vl. 

Evangelii fluenta 
Potasti mente inten(a, 
Horrens Babylonis potum, 
Mortis felle plenum totum 
Vivens tu frugaliter. 
10. Mater es dilectionis 
Pulchrae et agnitionis, 
¥irgam Christus, rex Assue'us, 
Ad te plus et sincerus 
Est extendens auream. 
Floribus morum venusta, 
Columna Dci augusta, 
Audi, filia, et vide 
Te remuneratam ride 
Per caelestem lauream. 
11. Es arnica pulchra tota, 
Macula ab onmi lota, 
Annulo te subarrbavit 
Christus arque trabeavit 
Te in sponsam eligens; 
[{ex decorem concupivit 
Tuum, cure te castam scivit. 
In procellis naufragantes 
Huius mmldi et clamantes 
Ad te salva erigens. 
12. Tempestatis dulcis portus 
Ac amoenitatis hortus, 
Sion filia formosa, 
Sine spina vernans rosa, 
Tu convallis lilium. 
Nubes tegens a calore, 
Nos in tuo duc amore, 
Medicinae distributrix 
Miserorum ac adiutrix, 
Salvatrix humilium. 
13. Ue'itatis tu lucerna, 
Luce bea hic superna 
hlvocantes te devote 
Liberaque tua dote 
A gehennae aestibus. 
Dilecta decora nimis, 
Sponso tuo, nos in imis 
Fac peccata nunc dcflere 
Et post mortem congaudere 
Tibi in caelestibus. 
6 



-- 82 -- 

14. Iugum Dei tu portasti Suffragatrix, precor, fortis 
Suave, sub quo militasti, Sis in hora nostrae mortis, 
lunc triumphans es in caelis, Et succurrat nobis, amen, 
lobis miserere relis, Sponsus tuus, amen, amen, 
Rogo te piissimam. Per te excellentissimam. 
Orat. ms. Scotorum Vindobonen. 52 d 11. saec. 15. -- 1, 6 sine macula. -- 
• 5, 7 vagas divine. -- 6, 5 In manda Domini. -- 6, 1°- u'terque. -- Akrostich 
Sancta Erndrudis 
Opem fert 

94. 
1. Saneta Fides, virgo clara. 
lIartyr Christo valde cara, 
Audi, quaeso, mea vota 
Coram I0eo et fae rata. 
2. Audi vocem te vocantis, 
Audi precem te precantis, 
Cor attende supplicantis, 
]lentem ride le amantis. 
8. Hic peccator te requirit, 
Hic captivus ad te rugit, 
Confitetur, quod peecavit, 
Orat, gemit, dolet, plangit. 
4. Ora patrem, ora natum, 
Ora sanctum flamen horum, 
1ge me damnet in aeternum 
Propter suum nomen sanctum. 
5. Vitam meam inquinavi, 
Quia multa mala feci, 
Multa mala verba dixi, 
]Iulta mala cogitavi. 

Fide. 
Dignns ergo sure damnari 
Nec sum dignus exaudiri, 
Sed tu, digne quae vixisti, 
Tu es digna exau, liri. 
7. Ora ergo pro indigno 
E lac diguum de indigno, 
Ut sim dignus omni bono 
Et indignus omni malo. 
8. Tu per mundum diffamaris 
Propter raira, quae tu faeis, 
Et prae multis Dei sanctis 
Et amaris et oraris. 
9. Tu solaris desolatos, 
Tu infirmos facis sanos, 
Claudos, caecos, mutos, urdos, 
Immo paene omnes aegros. 
10. Per te damna reparantur, 
Vincla ferri dirumpuntur, 
Uatenati dissolvuntur, 
Captivati liberantur. 

11. Quae rot ergo bona facis, 
]Iihi, quaeso, semper assis 
Et a cunctis serra malis 
Ac in cuuctis iuva bonis. 

Cod. Londiuen. Harl. 2852. saee. 13. 

95. De sancto 6abriele. 
0 Gabriel laudabilis, 
Magne princeps et nobilis, 
Qui missus es de eaelis 
Beatae ?,Iariae virgini. 



-- 83 -- 

Cod. Parisin. 11343 

Tu nobis nuntia 
Salutis gaudia 
Et fac haec, propera, 
Quod nostra scelera 
A Deo sint mundata. 

saec. 15. 

96. De san¢to Georgio. 

0 Quiritmn gloria, 
Martyrum victoria, 
Are, lux thronorum, 
Ave dux patronorum. 
5. Salve, invicte proeliator, 
Orthodoxe propagator, 
Inclitus et generosus, 
Qui es nulla labe rosus, 
Strenuitate praefulcitus, 
10. In latria sistens citus; 
0 Georgi sanctissime, 
Moribus gravissime, 
Qui virtute Iesu Christi 
Intoxatum ebibisti 
15. Et illaesus permansisti, 
Hinc magum redemisti. 
0 rerum spretor mundanarmn, 

Frivolautur vires quarum, 
0 quanta luce coruscasti, 
20. Virginem dura liber«sti 
Mortis ab exitio 
Fidei et a vitio 
Draconem occidendo, 
Regem cure suis convertendo. 
25. Ex quo nobilissimus equestcr 
blominaris, sis sequester 
Inter me et hos tres hostes, 
Ne caeli defendant postes: 
Carnem, daemouemque mun- 
dura. 
30. Fac me iter ire mundum 
Et sic me iube militare, 
Caelum queam ut intrare 
Tuo sub vexillo 
Me locans in tranquillo. 

(_)rat. ms. 8igismundi 8pan de Bernstein anni 1477. Cod. Prageu. Xlll 
tl 3 b. -- 8 es fchlt. 8teht aus anderer Quelle mit andcrem Anfange auch 
Anal. XV, Nr. 179. 

97. De saneto 6eorgio. 
Georgi, mirabilis 
victor in tormentis, 
Te decoravit Donfinus 
gratiae flucntis 
Dans ut per te gaudcant 
de precibus obtcntis 
Qui tuae memores surir 
mentibus attentis 
Passionis inclitae 
quam sustinuisti, 
Athleta toiles strenue, 
pro amore Chrisli. 
Orak ms. 8igismuudi pau d Bernsteiu anni 1477. 
H3b. 

Cod. Pragen. XII[ 
6* 



-- 84 -- 

97. 

1. Fideles, huc attendite, 
Christi sanctum diligite, 
lIentibus laete dicite: 
Georgi, martyr inclite 

2. Te decet laus et gloria, 
Praedicantum militia, 
Per quem puella regia, 
Exsistens in tristitia 

De sancto 6eorgio. 
3. Coram dracone pessimo, 
Te rogans corde intimo 
Soluta est et animo 
Se reddidit altissimo 
4. Cure multis infidelibus. 
Fac ergo, ut cure civibus 
Tu nos reddas caelestibus 
llostris abluti sordibus. 

5. Ut simul eum laetitia 
Tecum simns in gloria, 
lostraque reddant labia 
Laudes Christo cure gratia. 

Orat. ms. saee. 1.5. C«,d. Guelfenbyteran. Helmstadien. 1140. -- Aus 
auderer Quelle Anal. XV, Nf. 1/50. 

99. De sancta 6ertrude. 

1. Salve, virgo speciosa 
Gertruàis, tu generosa 
Ducis Pipini filia, 
Puritate redimita, 
Pretiosa margarita 
Super auri milia. 

5. Ad parlera orientalem 
Franeiae, ad locum lalem, 
Karleburch «lui dicitur, 
Ubi per te in Nivella 
Tunc insignis arque bella 
Basilica perficitur. 

2. Salve, casta sponsa Chdsti, 
Quae terrena respuisti 
Per eius auxilia, 
Via morum, flos virtutum. 
Forte eastitatis scutum, 
Reprimens hostilia. 
3. Salve, gemma verae lucis, 
tuae Austrasiorum ducis 
Obfucasti filium, 
Carnem eius dura sprevisti 
Et amplexus abiecisti 
Voluptatum vilium. 
4. Sed dura nimium temptaris, 
Tunc a matre oecultaris, 
Castitatis lilium, 
Et oh roture castitatis 
Et tulanàae purilatis 
Fugis in exsilium. 

6. Omni cultu quam ornasti 
Et in ea collocasti 
Gregem monialium, 
Tuque faeta monialis 
Digna mater pastoralis 
Es effecta talium. 
7. Caecos, elaudos collegisti 
Et egenis praebuisti 
Advenis hospitium 
Quos cibo spirituali 
Cibasti et corporali 
Per pium exereitium. 
8. Hinc labore facto satis 
Pastoralis dignitatis 
Cessisti officio, 
Sponso tuo ic abs cura 
Casta vita, mente pura 
Servis in cilicio. 



-- 85 -- 

9. Carne sponte maceraris, 
Ut 13ndem proficiscaris 
Ad aeiernum praemium, 
lgo|e carnis hinc exuia 
Te suscepit, virgo tuta, 
Sponsi tut gremium. 
10. Ergo, renier gratiosa, 
Patens castitatis glosa, 
Iustorum tripudium, 
Conso|atrix infirmorum, 
Hospitatrix egenorum, 
llaestorum refugium, 
Orat. ms. Lehninense anni 1518. 

11. Gregem tuum tu custodi, 
Ne per hostem possit rodi 
lIorsu anaarissimo, 
Aufer fel adversitatis 
Et da mel suavitatis 
Gregi devotissimo. 
12. Munda, virgo, nostvas mentes, 
Sponso tuo quod placentes 
Sint per vitam sospitem, 
Ut post huius vitae eursum 
Seandere possimus sursum 
Ad caelorum hospitem. 
Cod. Berolinen. IV ° 29.- Das 

gleiche Lied aus einer anderen Quelle Anal. XXIX, 147. 

!00. 
1. Are, martyr gloriosa, 
Sponsa Christi pretiosa, 
Godeleva saaetissima, 
Stirpe nata getxerosa, 
Virgo florens velut rosa, 
upla eonstantissima, 
A viro ludibriosa 
Pertulisti ut famosa 
Vidua fidelissima. 

Orat. ms. Misseniacense saec 15. 

De sancta flodeleva. 
2. utu Dei conservata, 
¥irgo manens invio|ata, 
Per eius saevitiam, 
Cui nupta, coartat 
Siti, faine macerata 
Viri per malitiam 
Et ab ipso desolata 
/te domique maneipata 
Vidnae tenens regulam. 
Post per ipsum iugulata 
Et a servis es ueeata 
Caelo reddens animam, 
Ubi martyr praedotata, 
Quater eonstas eoronata 
Tenens triumphi lauream; 
Unde, martyr memorata, 
ostri memor sis, beata, 
Fereates tut memoriam, 
Cod. Londinen. Egerton 21-°5. 

101. De san¢to regorio. 

lIagne pater o Gregori, 
Magnum fructum salvatori 
Eleganter attulisti, 
Cuius gregi praefuisti. 
Servus prudens et fidelis, 
Oves praedo ne crudelis 
Saeviendo laceraret, 
Sed ad caulas grex mearet. 

Sub exemplis et doctrinis, 
10. Qnibus fuiges [columbinis] 
Quasi siella matutina, 
Per te erevit diseiplina 
Sanctitatis, vita morum. 
Tu post Deum |ux iustorum ; 
15. Quidquid patres araverunt 
Vel virtutis seruenlnt, 



m 86 -- 

20o 

25. 

llla digne messuisti, 
lntramembraspargeus Christi, 
Ne succumbanl ruilura. 
Tu illustri ex naura 
Pulcher foris, fons viroris.. 
Intus plenus, dos amoris; 
0 docormn sidus elarum, 
llundo gralum, Deo carton, 
(duo pusilli confortantur 
Et fideles roboratltr. 
('leri veri lu eorona 
Carilalis et inlona, 

Vigil caeli citharista, 
30. lesu Christi lu saerista 
Ae thesaurus es seripturae, 
Cuius mihi iam est curae. 
Super rosam vie praeclare, 
Ut hune queam indagare, 
35. Tue dulci fac rogalu, 
Studiorum in hec statu 
Ut per lumcn intellectus 
Sensus meus sit direetus 
Ad id, ubi summum bonum 
40. Reguat super caeli throuum. 

Orat. ms. Reichenhaeen. anni 1476. CIm. Monaeen. 2990. -- 10 Die Taube 
ist ik«,n«,graphisches Altribtt Gregors. -- L5 Tue du|ci patronatt; bel dieser 
Lesart fehlt dus Zeitwort zum folgenden. 

102. De sancto lregorio. 

1. Salve, flos ecclesiae, 
llonor monachorum, 
Doctor sapientiae, 
Speculum pastorum, 
Salus pestilenliae 
Urbis ltomanorum, 
Gregori sanetissime, 
Decus clerieorum. 

2. Salve, cuius merita 
lorma sunt iustorum, 
Vita nec non inclita 
Exeml)lar sanelorum, 
Semila iustiliae 
Tu es, forma morum, 
Auelor amicifiae, 
Salus vialorum. 

3. Salve, carens simili 
In sacra doctrina 
lIeute scrutans humili 
Dogmala diviua, 
Instruelus a spiritu 
Forma eolumbina, 
Ut nos in hec transilu 
Serves a ruina. 

4. Salve, sunmms pontifex, 
Felix tu fuisti, 
Terrenorum locuplex 
l,icet exstitisti, 
Tu in usus l»auperum 
lloc distribuisti, 
Ut amorem integrum 
Possideres Christi. 

5. Non curans in saeculo 
ll,»c thesaurizare 
Neque rerum cumule 
Nimis abundare, 
Inopum miseriam 
Velis sublevare 
E ad Dei gloriam 
Totum erogare. 

6. Duodecim pauperes 
Dietim pavisti, 
lliseros ac inopes 
Ad honorera Christi, 
Sed tetiumdecimum 
Semel perdidisti, 
Dei sanctum angelum 
Fore coguovisli. 



D 87 -- 

7. 0 quam vir piissime 
Christus te probavit, 
Angelus cum speeiem 
Pauperis monstravit, 
Ut dares subsidium, 
Certe te rogavit, 
Discum mox argentcum 
3, te reportavit. 

10. De valle miaeriae 
Ad aeternam vitam, 
Damnando mortis robur 
Et in tuto sitam 
Sumens plenam glodam, 
Gaudio munitam 
E ex Dei munere 
Prorsus infinitam. 

8. Salve, cuius lacrimae 
Piae, quas fudisti, 
Cure Traianum intime 
Ad cor reduxisti 
Et iustum iudicium 
Eius audivisti, 
Suum servans spiritum 
A dolore tristi. 

9. Et in tanto lacrimans 
Poenam meruisti, 
Pro damnato flagitans, 
Quod non debuisti, 
Exinde febricitans 
Aeger exstitisti, 
Tandem vitam terminans 
Purgando transisti 

11. Oves tuae pascuae, 
Pastor, tu guberna, 
le luporum rabie 
Mergantur ad inferna, 
Sed sanctorum animae 
Scandant ad superna, 
Ut fruantur requie 
Tecum sempiterna. 
12. lunc isto coenobio 
Gregem conservato, 
Digneris protegere 
Hoste anullato, 
Purgatum a faecibus 
Fine bono dato 
Exsultare valeat 
In regno beato. 

Ort. ms. Crflm.q. Erfordien. saec. 15. (Privabesiz). -- 1, 5 penih..u- 
tiae. -- 2, 3 nec non indicii. -- 2, 4 Exemplis. -- 2, 6 es fehlt. -- 2, 7 
Auctrix. -- 3, 3 Meutes. -- 3, 8 Servas. -- 4, 1 supremus. -- 4, 5 Tn 
sa paupernm. -- 5, 1 Moram cnrans. -- 6, 3 pauperes. -- 7, 3 cure spiritus. 
,, 2 que fudi.ti. -- 9, 7 Eandem vitam. -- 10, 4 Ejius in tut,,. -- !., 7 
Dei mauimi»e. -- 12, 1 Nuuc isto te nobis. -- 12, 5 Purgatorem. 

103. De sancto Guillelmo. 

1. Guillclmus, flos nobilium, 
Desperatorum solacium, 
Exemplum fit paenitentium 
Infirmis dans remedium. 

3. Specus et tugurium 
Sunt et palatium, 
Et post in Rhodis stabulum 
Caelo dedit spiritum. 

2. Dux, cornes magnificus 
Cunctis spretis operibus 
Eremita tir a.ssiduus 
Christum quaerens plenius. 

4. Ad cuius cunctis tumulum 
Salutis datur subsidium, 
Malis prece nos |iberx 
E ad «,aeli perduc gaudia. 

[3rat. ms. Trudonense saec. 16. in. Cod. Leodien. 395. --4, 3 Malis 
prece Guilhelme, nos iihera. 



-- 88 -- 

I0I. De sancla 
1. Caeli regem veneremur, 6. 
Vote dulci modulemur 
Infideli de regina. 
Facta mundi medicina. 
2. Per Silvestrum est nutrita 7. 
Et in ride stabilita, 
Viro ridera quae suasit, 
Chrislum sed plus adamavit. 
3. Huius [in] conversione 8. 
lubilenms contione 
Angelormn cure superna, 
Ut nos ducat ad aeterua. 
4. lndos vertit et Hibernos, 9. 
Quos fideles fecit vernos 
Sicque genti truci horam 
Fidem dedit praedictorum. 
5. Lignum quaerit haee ttelena 10. 
In absconso non abs poena, 
Quod post misit sublimari 
Et per cunetos adorari. 

Helena. 
Dehinc membra Thebaeorum 
Per cultores vitiorum 
Dire nimis trucidtta 
Per hane sistunt sublimata 
Templis altis, quae eonstruxit, 
Clare dum in ride hxit, 
Quibus confert arva multa, 
tduae est iaude eircumfulta. 
Taudem haec matrona digna 
Voee eepit de benigna 
Sui sponsi exlamantis, 
Hane ad eaelos invitantis: 
Veni sponsa nuuc arnica, 
Lege eares cure iniqua, 
Caelos cum ingredieris, 
Donis meis asserveris. 
Nostra salus, o Helena, 
Cura Xantrensibes amoena 
Vote te laudare curem 
Et in tua laude durera. 

11. Tunm sponsum tu exora, 
Pro his lu non des[is] prona, 
Ut emendam consequantur 
Et a noxis abluautur. 
Colleet. ms. Sangallense saee. 15. Cod. Sangallen. 304. -- 2, 1 Per 
,ilvestrum merita. --- 6, 3 Dire minas. -- 6, 4 Per haee. -- 7, 3 arma 
rouira. -- 9, 2 Leges eares. -- 10, 2 Cham Xantrenses. -- 10, 3 euram. -- 
10, 4 duram. 
105. l)e san«to llieron)mo. 
1. Exsultet caelum laudibus 5. Tu post Iohannem praevium, 

Et omnis terra iubilet, 
Corde, voce et mentibus 
Ieronimumque eoneinet. 
2. 0 vere lux Italiae, 
Ieronyme sanetissime, 
Decus sanctae ecclesiae 
Et doctor verus optime. 
3. 0 virgo et flos virginum, 
0 sauctitatis vasculum, 
Tu castitatis speculum, 
Decus, corona et lilium. 
4. 0 forma paenitentiae 
Eremique angelici 
Norma et abstinentiae, 
Martyr mentis martyrii 

(dui demonstravit Dominum, 
Tenes caelmn empyreum. 
Dei regnum perpetuum. 
6. Tu exstirpator omnium 
Errorum, tu et sehismatum, 
Tu confudisti omnia 
Per argumenta lueida. 
7. O Bethlehem amplissima 
t/uae filium Ieronymum 
h'utristi, o piissima, 
Tare sanetum et egreum. 
8. Tu saerosanctae fi6ei 
Interpretator lueidus 
Tu doetrinarum splendidus 
Largitorqtte magnifieus. 



-- 89 -- 

9. Taa doctrina caelica 
Splendet per mundi climata, 
Lux pellens cuncta schismata, 
Omni luce clarissima. 
10. 0 sacra lux Ieronym% 
0 pater beatissim% 
Tu confessorum omnium, 
Es splendor et lux mentium. 
11. Tu omni clero ferculum 
Dedisti salutiferum, 
Vere cibum angclicum, 
Omni ruelle dulcissimum. 
12. Quis te posset omnimode 
Laudare, mi Ieronyme, 
Quis tuae sapientiae 
Grates posset uberrinkae. 
18. 0 monachorum gloria, 
Eremita angelicus, 
Tu mundo es divinitus 
Datus a Deo caelitus. 
14. Quis gradus in ecclesia 
Tua non gustat pocula 
Dulcia et mellitlua, 
Divina ac magnalia. 
15. Tu sacratis virginibus 
Normam vivendi nobilem 
Exemplis mirabilibus 
Dedisti et immobilem. 
16. Tu viduis et clericis, 
Tu monachis et laicis, 
Tu cunctis famulantibus 
Deo dedisti pabulum. 
17. Tu fluvius scientiae 
Et doctrinarum rivulus, 
Tu schola sapientiae, 
Vere doctor eximius. 
18. Quis posset rot volumina 
Hebraea et Arabica, 
Graeca quoque Chaldaica 
Interpretare lucida ? 
19. In te effudit caelitus 
Ardor divini spiritus, 
Ut tot proferres grandia 
Et vere mirabilia. 

20. 0 quis laudare valeat 
Ieronynmm sanctissimum, 
Vere patrem piissimum, 
Vas auri splendidissimum? 
21. Gaude, Bethlem sanctissima, 
Et tu, tota Italia, 
Gaudete, quaeso, invicem 
Nutrisse tantum apicem. 
22. 0 gloria tuae patriae 
Et Dalmatiae bonitas, 
0 rosa et flos Ita]iae 
Et virtutum immensitas. 
23. Tu moniales vigiles 
Devotas fac et humiles, 
Ut te devotae et sedulae 
Laudent, pie Ieronyme. 
24. (uaeso, o pater inclite, 
Ipsas devote proteg% 
Ab omni malo et crimine, 
Dulcissime Ieronyme. 
25. 0 pater celeberrime, 
Aime, grate leronyme, 
Exaudi, tuae servulae 
Quas dant preces humillimae 
26. Tu sis, qui veris brachiis 
Sustines templum clericis 
Iec non et Christi laicis 
Undique seras aperis. 
27. Tuis devotis famulis 
Praest% mi pater, subveni 
Ut precibus continuis 
Sint tuo amore fervidi. 
28. Audi sua precamina 
E dimitte peccamina, 
Solve nexorum vincuht 
Et da quieta tempora. 
29. Per te renuent devia 
Et cuncta nocibilia 
Suaque desideria 
Erigant ad caelestia. 
30. Per te patrem et tilium 
Sanctum agnoscant spiritum 
Et tua prece sedula 
Ducantur ad caelestia. 



m 90 -- 

31. Gloria patri Domino 
Et so sancto Ieronymo, 
Qui cum lesu unigenito 
Semper regnat cure gaudio 
Orat. ms. S. Servuli Venetiarum saec. 15. Cod. Marcian. L III 32. -- 
5, 4 Et Dei. -- 10, 1 sacra lex. -- 1::, 20 eremita. -- 20, 1 Quis laudare 
valeat. -- '28, 2 crimina. -- Aus derselben Quelle bei Huemer, Untersuchungen 
iiber die ltesten Lateinisch-Christlicllen Rhythmen (Wien 1879) S. 70 ff 

106. 
1. 0 doctorum doctor, ave 
Servulorum imo fave, 
Ieroninle, mi domine, 
Acceptetur hic benigne, 
Quamquam detur laus indigne 
De peccatore homine. 
2. Si indignus aut peccator, 
Non malignus is laudator 
Dici queat iuridice, 
Nain ut laudet, inquam, reus, 
3lori gaudet homo Deus, 
Iduod creditur veridice. 
3. Vermis, rana dura coaxat, 
Non spe vana linguam laxat 
Cure angelis hynmiferis, 
Etinctus sic carbo linquo 
Extinctos et appropinquo 
f'arbonibus igniferis. 
4. Dat gradum aequalitatis 
llulierum maior natis 
Tibi secum in praemio, 
Defert sibi considere, 
Pari lute refulgere 
In paradisi gremio. 
5. Quem beatus Augustinus 
Ac Cyrillus, vir divinus 
,enœerunt mirabiliter  
lec mirandum, quod aequa::lur 
Pugiles, dmn praemiantur, 
Idui certarunt fideliter. 
6. 0 aurora quam decora, 
Stillans rorem, per quem tiorem 
Virtutum concipio, 
Deflorere et frondere 
Ferre fructus tuos ductus 
Sequens non despicio. 

De sancto Hieronymo. 
7. Cardinalis ens in Roma, 
Spirans lateque theoma 
Fers aemulorum furias, 
Ad desertum inde gressus 
Inhumanas es perpessus 
Ibi carnis iniurias. 
8. lIacerata haec te reste, 
Cilicina tecta veste 
Nude humo adliditur, 
Post. squalescens et rrescens, 
igra pellis de flagellis 
Tuae manas inciditar. 
9. Quis divinis in doctrinis 
Eponendis transferendis 
E in rot linguagiis 
Tare profandus, lam facundas 
Et in tota mundi rota 
Tanlus in suffragiis? 
10. llonialis saevis malis 
Dura temptatur obumbraur 
Vi uae ilnaginis 
Fralrem plane de germanae 
Slapri felle quasi velle 
Salvas et voraginis. 
11. Tremens leo mansuefactas, 
Pro medela ad te traclu% 
I»edibas provolvitur, 
Sampta cura durtara 
Servilute pro salute 
Merces tibi soivitar. 
lg. Clauslri maris raiaris 
Tis devotam hine amolam 
Solam seras de celeris, 
Extinguis Sahinianum 
Blasphemosqae, sed Silvanum 
Pulchre solvis data peteris. 



13. Cur. baptistae par, assiste, 
In honore qui labore 
Es huic comlmrabilis , 
Postulato, ne irato 
Iudicante dei nato 
hweniar damnabilis, 
14 Dato pie, ut in die 
Tare poenali tribunali 
Astem securissime, 
Hoc adverte, dari eerte, 
Postulatur quidquid per te, 
Rex iubet citissime. 
Cod. Brunsvicen. 48. saec. 15. -- 4, 1 ])ic gradum. 
aus eiuer auderen Quelle Anal. XXIX, Nf. 29. 

15. Hinc scripturis de obscuris 
Intellectum da perfectum 
Cure sapore sugere, 
Exquisita stare rira, 
Motus luxus, bona, ttuxus 
Et excessus fugere. 
16. Esto fortis hora mortis, 
le in manum duram c:mum 
Ruam infernalium, 
Expers luctus per te ductus 
Stem in choro praefulgoro 
I,audum perennMium. 
Das gleiche Lied 

!07. 
1. 0 generose domine, 
Sanetissime Ieronyme, 
Cor. verba et opus noslrum 
Fac Deo beneplacitum. 
2. Ipse te intercedente, 
Qui vu|t omnes salvos esse, 
Firmet iustos, sanet reos, 
Ad se trahat errolleOS. 

De sancto Hieron.mo. 
3. Sint onmes rectores mei 
Sancti, gnari, pli, iusti, 
l%s humi|es et subiccti 
Omnesque Deo dilecti. 
4. Ut nunc taliter vivamus, 
Çum vitam hauc exeamus, 
Sua misericordia 
lgos in caeli ducat regna. 

5. Quare nunc clamamus ad te, 
Noli nos tuuc relimluere , 
Festina, ne tardaveri.% 
Succure nobis miseris. 
rat. ms. Teg«ri»um auni 1470. Cire. M«,naeeu. g0021. A. -- rat. ms. 
q'egurinum saec. 1.5. Clin. M, macen. 201:34. B. 

108. Ue saneh» ltier«nymo. 

1. Hymnos, psalmos concinamus 
In laudem magnifici 
Ieronymi et colamus 
Eum corde simplici, 
Qui crevit ut cedri ranlus 
Hic fructu multiplici. 
2. Parvo victu refraenavit 
Carnis petulantiam, 
Sacco recrus et calcavil 
Omuem arrogantianl 
E. de saevo reportavit 
Sic hoste uictoriam. 

3. Lucta pervenit frequenti • 
Ad cordis munditiam, 
l'er quam Deo excellcnti 
l'lacuit, qui gratiam 
IIlius infundit menti, 
Lumen et scientiatn. 
4. I,cgis interpres divinae 
Fidelis enituit, 
Ex Hcbraeo quam Latine 
Discrete trausposuit, 
Unde laudem sine fine 
hl templo promeruit. 



-- 92 B 

5. Haereticos expugnavit 
Linguae comptae gladio, 
Contra pravos et dictavit 
Mores zelo nimio, 
Quare plures pro,;oca:it 
Contra se in odio. 

7. Signis eum illustravit 
Miris post interitum 
Christus, per quae propalavit 
Magnum vitae meritum 
Eius et quod ambula'it 
Iuxta suum placitum. 

6. In Bethlehem consummavit 
Cursus sui stadium, 
Ubi virgo reclinavit 
Dei patris filium, 
Et ad id, quod l»raelibavil, 
Assumptus est gaudium. 

8. Perdue, doctor, ad amoenam 
Exsulantes patriam, 
In qua sancti cantilenam 
Canunt luctus nesciam, 
Summae trinitatis plenam 
Contemplantes gloriam. 

Collect. ms. Silvae S. Martini prope Geraldimontem saec. 15. Cod. 
79;1 der kk. Familien-Fideikomifs-Bibliothek Wien. 

109. De ss. Hieronymo, Augnstino, Thoma Aquinate. 

1. Vos avete, admirandi, 
Dulces patres collaudandi, 
Flumine scientiae 
,Super cunctos praeferendi, 
Claris donis extollendi 
Septiformis gratiae. 

2. Plus quam astra nunc fulgetis 
Et aeterno nunc gaudetis 
Lumine iustitiae» 
Quod sperastis, iam habetis, 
Credidistis, quod tenetis, 
Aeternalis gloriae. 

Ad sanctum Hieronymum. 

3. Mundi pompam tu sprevisti 
Et leonem domuisti 
Sanctitatis culmine, 
Tu ter linguis transtulisti 
• Testamenta duo Cbristi 
Uno dans volumine. 

4. Ibi pater, quam es plenus, 
Doctor sacer et amoenus, 
Fugans hostes animae, 
Tu ut Petrus sic severus, 
Christi ride sic sincerus 
Succurre, Ieronyme. 

Ad sanctum Augustinum. 

5. Velut Saulus tu perversus 
Et ut l'au]us es conversus 
A lapsu ruinae, 
Theologiam post professus 
Super Cherub ponis gressus 
3Iirabilis doctrinae. 

6. Quam largiflue diffundis, 
Robur hostium confundis, 
Sunt mille quorum minae, 
l%s exaudi de profundis, 
Tuis reple rivis mundis 
0 pater Augustine. 



-- 93 -- 

De s. Thoma Aquinate. 

7. Tu non impar his duobus, 
Sed aeqalis eu ambobus, 
Dives Dei munere 
Ut Iohannes tu profundus 
Et ut idem ita mundus 
Pietatis iubare, 
Eloquentia facundus, 
Comitum es oriundus 
Nobili de genere. 

Tu, o Thoma de Aquino, 
Par decoris Auguslino 
Dominici ordine, 
Te clamamus nos ab imo 
Peccatorum, tenens primo 
Ecclesiae cardinem, 
Nos perfundas, deprecamur, 
Propter quod et veneramur 
Hanc tuam imaginera. 

Scripturis sacris doceamur, 
Libris tuis imbuamur 
Per tuam indaginem. 

Conclusio. 

9. 0 praedari tres doctores, 
Veritatis professores, 
Exaudite supplices, 
Mundanorum contemptores, 
Aeternorum amatores 
Confortate flebiles. 

10. Qui clamamus deprecantes 
Ad vos iam, o triumphantes 
Adiuvate flebiles, 
Ut perducti collaetantes 
Ad concives iam regnantes 
Deo simus habi|es. 

Orat. ms. Tegurinum saec. 15. CIm. Monacen. 20132. A.- Orat ms. 
Tegurinum saec. 15. Clin. Monacen. 19363. B. 

!!0. 

1. Salve, norma monachorum, 
Gemma Carthusiensium, 
Gloria episcoporum, 
Hugo, pater egentium, 
Flos decorus puritatis, 
Tu castitatis lilium, 
Omnis spretor vanitatis 
Amorumque carnalium. 
2. Caritatis fervcns cultor, 
Pius cunctis, affabilis, 
Delinquentum amans ultor, 
Regibus venerabilis, 
Humilitatis speculum, 
Te ipsum mente spernens, 
Honores, pompas, saeculum, 
lIil nisi Christum cernens. 

De sancto Hngone. 
3. Pro quo. pater, non abnuis 
Leprosos osculari, 
Pauperum plamas abluis, 
Cunctis scis misereri, 
Ut Tobias sollicite 
Defunctos sepulturae 
Tu munus tradis siccine 
Christi vacans culturae. 
4. Tu Samuel a puero 
Es in religione, 
Sed lIoyses in studio 
Ac contemplatione, 
Frugalitas et castitas 
Te ornant Danielis, 
David sed et humilitas 
Ac virtus lIisaelis. 



-- 94 -- 

5. Prozelaris ut Phinees 
Offensas Dei tui, 
Per quod probatus dignus es 
Pontificatus sui, 
Gemmas gestans in pectore 
lqomenque salut aris, 
Fronte festitus podere 
Cure Aaron infularis. 
6. Cnln Helia miraculis 
Clares in veste dura 
lqon pareisque piaeulis 
Regum sub mente pura, 
lam assumptus in gloria 
t'um sanetis exaltaris, 
Transseensa mundi scoria 
Cure angelis laetaris. 

7. Vidcns lrinum et unicum 
Hic multum eoncupitum 
Deo fruens in saeeulum 
Tenes in infinitum, 
Utens caelo deliciis 
Ob abstinenliarum 
Victum proque eilieiis 
Amictu gloriarum. 
8. Tu virginum aureolam, 
Çoronam monaehorum 
l'ortas, pater, et auream 
0mnium beatorum, 
Cadis cure quater seuibus 
8ex mittens ante thronum 
Suis coronam pedibus, 
Adoras Deum bonum. 

9. ll]uc, senior, dignare 
Fratres tuos perducere, 
Ut possimus Deum clare 
Tecum semper aspicere, 
Summa frui bonitate 
Ac aeternis dulcoribus, 
Comprehensa maiestate 
Fungi diis amoribus, 
Ubi pater vitam confert 
Et filius illuminat, 
' Flamen sanctum pacem kdfert, 
Sanctos quoque laetificat. 
}rat. ms. Cmpene anni 1462. Cod. Darmstadien..521. -- 3, 4 Cunctis 
sis miserari. -- 3, 6 Defunctia. -- , 4 Quae tene. -- 9, 1 lllic. 

!!!. De . laeobo 
1. Gaude, fili Zebedaei, . 
epos almae matris Dei, 
Fruens via caelibe, 
lesu Christi consobrine 
Et Iohannis uterine 
Frater, sancte lacobe. 
2. Gaude felix, qui ocatus 4. 
Mox fuisti iam paratus 
Vana mundi spernere, 
Iesum tu transfiguratum 
Christumque glorifieatum 
Menlisti cernere. 

)laiore. 
Gaude, «lui ad ridera Chrisli 
Et Philemm convertisti 
Simul cure Hermogene, 
Turbis Christum nuntiasti 
Et reginam visitasti, 
Lupam re et nomine. 
Gaude, Christo valde grate, 
Ab Herode decollate 
Fidei certamine, 
Persequentemque Iosiam 
Convertisti ad Messiam 
Divino iuvamine. 



-- 95 -- 

5. Gaude, qui per miram sortem 
I)egustasti prior mortem 
Ceteris discipulis, 
Qui suspensum fornicantem 
Liberasti se necantem 
Magnis a periculis. 

6. Gaude, spes peregrinorum, 
Yera salus viatormn, 
Dux itinerantium, 
Honor, decus Hispanorum, 
Liberator et cunctorum 
Tibi famulantimn. 

7. Gaude, cuius laetabundus 
Corpus quaerit totus mundus 
Pia gratitudine, 
(ui post te peregrinamur, 
Fac, ut tecum perfruamur 
Lucis p|enitudine. 
Offic. BMV. sec. usure Parisinum saee. 15. Cod. Rossian. VIII, 9. 

!12. De s. la¢obo 
1. lacobe tu maior, gaude, 
Praeditus es multa laude, 
Christi carus es cognatus, 
Cui semper sic tare gratus, 
'. Quod ut plus farailiaris, O. 
Ad sccrcta vocabaris 
Cure lohanne et cure Petro 
Ceteris dimissis relro. 
8. Daemonum tu tortor dirus, 7. 
Magorum conversor mirus, 
Vitiorum supplantator, 
liserorum consolator. 
4. Primus inter fratres Christi 8. 
blottis calicem bibisti, 
Sic et primus tu bearis 
Et in caelis coronaris. 

)lai«re. 
Es sepultus gloriose 
Multumque miraculose, 
Quasi plus tu invocaris 
Ac frequenter visitaris. 
Plura signa operaris 
Opem ferens tuis caris, 
Quia nam hinc ut m ex pari 
Potest digne gloriari. 
l[i patrone specialis, 
Ex quo tantus es et tali% 
Tege me sub tuis alis, 
Serra me a cuuctis malis. 
Tu laus mes, lux et decor, 
Spcs et honor, dux, te precor, 
Vitam neam imus, foris 
Rege sic in cunctis hori% 

9. Ut cum bine exire vocer, 
lIox ad dextmm regni locer, 
In quo regnat rex divinu% 
Christus, tuus consobrinus, 
Quem laudant per iubilamen 
Omnes sancti semper. Amen. 
()rat. ms. Carthusian. saee. 1.5. Cod. ('apit. Treviren. 116. A. -- ()rat. 
ma. Carthus. Erpheaforden. aaec. 15. Cod. loasian. VIII. 56. B. -- 1, 2 Quia 
praeditus esB.  1, 3 carnis es B. -- 1, 4Quiasibi sit tamll.--2, 1 (ui 
ut B. -- 4, 1 QiLia inter fratres B. -- Str. 6 und 7 in B: 
Quia si plus invocaris In .... gloriose 
Et ad seereta ducebaris, Ac multum miraculose, 
Plura signa operaria Quia iam huie ut ex pari 
Opem ferens tuis caris. Digne potest gloriari? 
8, 4 Rege me sic cunctis B. -- 9, 5 Quem per consolamen B. --9. 60mnes 
laudant dicant Amen. B. 



-- 9fi 

113. De ss. lacobo et l'hilippo. 

0 vos lacobe, Philippe: 
Principes festivi, quippe 
Pascbalis iucunditatis, 
Vernalis amoenitatis, 
5. Conbinati estis bene 
('ausa caritatis plenae. 
0 Philippe, sidus factns 
Mox es fratrenl tuunl nactns, 
lnclitum athanalem, 
10. çuem fecisti tu fidelem 
Sub ficu inveniendo 
Et ad lesum perducendo; 
Factus es consiliator, 
uado Cbristus mierator 
15. Quinque milia virorum 
Pastu pavit hordeorum. 
Patris vultum tu petisti, 
Satis esse tunc dixisti, 
1Multos aegros tu sanasti, 
20. Iortuos tres suscitasti, 
Effugasti et draconem, 
,";cythian: sic regionem 
Tu docendo convertisti; 
Tandem obis, ut cupisti, 
25. Ad instar robusti ducis 
Equitando sellam cracis, 
uam rex prius equitabat, 
Per hanc te perhonorabat. 
Iacobe, tu frater Christi, 
80. Sinfilis per roture isti 
Vultu, menbris, sanctitate 
E in morum honestate, 
Iam sub infantili aevo 
Liber a mortali naevo. 
85. Infans tu infantis Christi 
Conversalis exstitisti, 
¥irgo manens, sanctus natus, 
lustus dictus, cunctis gratus. 
Balnea pro disciplina 
40. Vitans, carnes arque vina, 
Totiens geniculatus 

lIagnis crustis es gravatus. 
Tuae magnae sanctitatis, 
limiae sinceritatis 
4,5. Omnis plebs tunc erat testis 
Tangens oram tuae vestis, 
Pro devotione pura 
Et pro sanitatis cura. 
E favore populorum 
50. Prae coetu apostolorum 
Teml,lum soins tu intrabas, 
Primus missam celebrabas, 
Ab apostolis praeclaris 
Prinms praesul exaltaris; 
55. Arce tenpli post deiectus 
Lapidaris, vix erectus 
Super gcnua petisti 
Pro ignaris morte Christi. 
Tandem quodam a maligno 
60. Cum fullonum grosso ligno 
Super caput verberatus 
Dire sic exterebratus, 
Cerebrum tunc cure cruore 
Fluxit simul cran horrore. 
65. Sic cure pahna laureatus 
Es in caelum exaltatus. 
0 patroni ambo clari, 
Sitis mihi non amari 
Ie a malis protegentes 
70. Et in bonis l,romoventes, 
Ut me mortis in agone 
Libcretis a dracone. 
lunc et tunc sic tutus morer 
Per vos, ne ab ipso vorer, 
75. Sed securum me ducatis, 
Ubi mihi ostendatis 
Tu, Philippe, vulum patris, 
Iacobe, tu vultum fratris, 
Ambo vultunt sacri flatus, 
80. uibus visis sire beatus. 
Unus trinus hoc optamen 
Propret vos det mihi. Amen. 

Orat. ms. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. IV 29. A. -- Oral 
ms. Carthusian. saec. 15. C,.,d. Capit. Treviren. 116. B. 



-- 97 -- 

i14. De sanctis lnnocentibus. 

1. O sugentes Innocentes, 
Sanguinem et lac fundentes, 
O agnelli tare tenelli, 
Vos tirones novi belli, 
Primitivi Dei vivi, 
lam cruoris fluunt rivi 
E vestra militia. 
Quid egistis, quid laesistis, 
Quem vos unquam offendistis, 
Quod tare demens et inclemens 
Contra vos Herodes fremens, 
Tare pusillos, tare tranquillos 
Et omnino imbecillos 
Pugnat cure saevitia? 
2. Ex quo iacto omni pacto 
Carne, corde, ore, facto 
Cstos, puros, non periuros 
Nec mendaces, sed securos 
Vos a labe sine tabe 
De festuca vel de trabe 
Esse purgatissimos. 

Hinc in Rama vestra lama 
Crescit de Herodis squama, 
blam nunc statis et cantatis, 
Cum agno citharizatis, 
Canditati, sociati, 
Hune sequentes semper grati, 
Hoe vos dut clarissimos. 
0 dileeti mei reeti, 
Vos patroni hic electi, 
Precor rote et devote, 
0 Christi compatriotae, 
5Ie iuvate et orate, 
Pro me coralll agno state, 
Ut parcat miserrimo. 
Et scurriles mores viles, 
Otaries actus pueriles 
Iam deponam et coronam 
Vobis sanctis datam pronam 
Vestra prece mox in nece 
Sumam sine culpae faece 
Fructu saluberrimo. 

Orat. ms. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. IV ° 29. -- Dus Licd 
erinnert an das Ursulalied O vernantes caeli rosae. -- 2, 2 ore fracto. 

115. l)e san¢tis Innocentibns. 

1. 0 beati Innocentes, 
Quorum voces neque mentes 
Nunquam mala peregerunt 
Quos perveI'si occiderunt. 
2. Pro rege nato trucidati, 
In cruore baptizati, 
Regnum Dei meruistis, 
In quo laeti introistis, 
3. Lac fudistis cure cruore 
Ac perfusi caeli rore 
Culpam Adae extersistis, 
Vestem vestram abluistis. 

4. Caelum cunctis reserastis, 
Ilova bella praeparastis 
San cris, Ch ristus quos redemit, 
Quos iniqua gens pcremit. 
5. Primum gratmn Deo donum 
Tulistis in caeli thronum, 
Quod direxit patri natus 
Pra solute nobis datus, 
6. 0 beati Innocentes, 
Quos iam colunt omnes gentes, 
Quae in Christum pie credunt 
Et a ride non recedunt, 

7. Vestra prece tueantur, 
Quod a malis non laedantur, 
Sed vobiscum consequentur, 
Quod a Christo coronentur. 
Orat. ms. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. IV ° 29. -- Dieses und 
das vorhergehende Lied sind Anal. XXIX, Nr. 262 sq. aus anderer Quelle 
mitgeteilt. 
Blume, Pis Dictamina. VI. 7 



116. De s. lohanue Baptista. 

I. ]ohannes, vox gratiae, 
Christique bapfisla, 
Exaudi me miserum, 
caeli citharista, 
Mihi fer auxilium, 
virlutum sacrista, 
Ut sire contra vitia 
fortis agonisla. 
2. Ovans inter viscera 
malris exsultasfi, 
Sal atorem omnium 
motu salutasti, 
¥iam paenitentiae 
turhis praedicasli; 
Pro me pie supplica 
agnum, quem monstrasti. 
3. tlerodem tu arguis, 
quod ius prophanavit 
Propter Herodiadem, 
oh hoc ampulavit 
Tuum sanctum verticem; 
me, quem vincuhtvit 
Hostis, per te liberet 
is, qui me plasmavit. 
4. Augelus te numiat 
patri velerano, 
Qui salutem altulit 
generi humano ; 
Fac, ut sic renuntiem 
Satanae profano, 
Ut nunquam co»silio 
me seducat vao. 
Orat. ms. Lehninense anni 1518. 

5. Normam absfinentiae 
in te ostendisti, 
Mel silvestre commedens 
corpus refecisfi 
Et locustas aridas 
cibum tu sumpsisti; 
Me concivem patriae 
fac, quam introisti. 
6. Namm te ab utero 
praedulcis Maria 
Mox a terra suslulit, 
consolatrix pia ; 
Mihi, pater, subveni 
in lulosa via» 
Ut cure sanctis perfruar 
caelesti harmonia. 
7. Eliam te nominat 
lesus benedictus, 
Camelorum de pilis 
te texit amiclus, 
Cure zona pellicea 
parcus tibi rictus; 
Fac, quod me non superet 
Saan maledictus. 
8. Summe natorum omnium 
et mundi lucerna, 
Clientem me supplicem 
tuum hic guberna, 
Cuneta me fae plangere 
erimina veterna, 
le amittam gaudia 
in caelis aeterna. 
Cod. Berolinen. IV o 9.9. 

I17. De s. lohanne Baptista. 

1. Salve, sacratissime 
Mulierum nate, 
Angeli dictamine 
Iohannes vocate, 
Matris alvo flamine 
Sacro conseerate, 
In lueernam gratiae 
Populis parate. 

Salve, praeco praedicans 
Christum orbi nature 
Et praesentem indicans 
Digito monstratum 
Ad Iordanem increpans 
Populi peccatum, 
Baptizando praeparans 
Iter Deo gratum. 



-- 99 -- 

3. Salve, qui in eremis 
¥ixeras devotus, 
Vestitus ciliciis 
Et locustis fotus 
Cunctis carens vitiis, 
Unda tibi potus, 
A mundi deliciis 
Eminus remotus. 

4. Salve, qui mortalium 
Solus meruisti 
Sacrum lymphis tingere 
Corpus Iesu Christi, 
Patris testimonium 
De caelis audisti, 
In columbae speeie 
Spiritum vidisti. 
5. Salve, rubens rosula 
Proprio eruore, 
Redolens ut lilia 
Virginali flore, 
Smas haec preoemina 
De me peccatore 
Et defer solamina 
Mortis in angore. 
Orat. ms. saec. 1,5. Cod. Collegii .SS. Trinit. Oxonien. 13. A. -- {*rat. 
ms. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. 1V J 29. B. -- Str. 2 u. 3 um- 
gestellt B. -- 4, 3 Sacris A. -- 5, 5 .Sumens A. -- ,5, 7 Et feras solatia B. -- 
5, 8 Nunc et in mortis langttore A. 

118. De s. lohanne Baptista. 

0 lohannes gloriose, 
0 baptista generose, 
0 martyr beatissime, 
Eremita sanetissime, 
5. Plus quam pmpheta dieeris 
Angelusque praediearis, 
Fulges prae sanetis eeteris. 
Indigno famulo tuo 
Ne despiee vota, quaeso, 
10. lqam postDeum et post matrem 
Te elegi mihi patrem. 
Illi sunt te sanetiores, 
Sed tu post illos prior es, 
Quem prae eeteris diligo, 
15. Quem frequentius invoeo. 
Suseipe me in filium, 
lqe repellas me miserum, 
Impetra mihi gratiam, 
Ut spernam mundi gloriam, 
20. Duleeseat paenitentia, 

Placeat sanetimonia. 
Cor meure do et animam 
Sic in tuam custodiam. 
Custodi me a peccatis, 
25. Ne iudieer cure damnatis. 
In mei transitus hora 
Pro me, precor Deum ora. 
Praesentandus coram rege, 
Qui me habet iudicare, 
30. Advocatum te habeam 
Sustinendo causam meam. 
lle, parentes et amicos 
In manus tuas eommendo, 
Fiat, ut tuis meritis 
35. ('aeli fruamur gaudiis 
Praestante haee paraclito, 
Qui cure patre et filio 
Vi'it atque regnat unus 
Per cuncta saecula Deus. 

Orat. ms. Cluniacen. saec. 15. Cod. Parisin. Nouv. acq. 333. -- 12 te 
fehlt. -- 36 haec feh]t. -- 38 Vivit et regaat. 
7* 
• 



 I00  

119. De s. lohanne Baptista. 

0 Iohannes gloriose, 
0 baptista generose, 
Fervens praeco veritatis, 
Yirgo sanctae castitati% 
5. 0 martyr beatissime. 
Èremita sanctissime 
l'lus qualn propheta praedi- 
caris 
Angelusque nominaris. 
0 magister prophetarum, 
10. luter haros feminarum 
Maior te nullus surrexit, 
Deus te summe dilexit 
Et repleit ,drlutibus, 
Ut exemplar sis omnibus. 
15. Tu viam humilitatis 
Tenens et asperitatis, 
Vestem portans camelorum 
Primus martyr es sanctorum. 
Orat. ms. Trud¢,nense saee. 16. in. 

0 pater benignissime, 
20. 0 Iohannes dignissime, 
tui tantis priilegiis 
Sanctis fulges prae omnibus 
Me custodi a peccalis, 
lTe condemner cure damuafis. 
25. Corpus meure et animam 
In tuam do custodiam. 
In meae moris hora 
Deum pie pro me ora 
Et tempore iudicii, 
30. Precor recordare mei 
Et pro me pius assistas 
Ad impetrandam gratiam 
Non ut secundum merita 
Condemuer ad supplieia, 
95. Sed tuis sanctis meritis 
Caeli tunc fruar gaudiis. 

Cod. Leodien. 395. -- 35. sauctis 

fehlt. -- 36. tune fehlt.  Vgl. die vorhergehende u. folgende Nummer. 

120. De s. lohaune Baptista. 

0 Iohannes gloriose, 
0 Iohannes grafiose, 
Hoc nomine te ,¢ocavit 
Angelus, cure nuntiavit 
5. Zachariae nasciturum 
Infantem magnéto fmurum. 
file, quia non credidit, 
Statim loquelam perdidit, 
Sed te nascente soluta 
10. Fuit eius lingua muta. 
Tu priusquam esses natus, 
]?uisti sanetificatus, 
Salvatorem agnovisti 
Tu, in quantum potuisti, 
15. Adhue alvo matris elausus 
Es honore prosecutus. 
Helisabeth hoe testatur 
Dicens, quod infans laetatur 
In dus clausus utero 

20. 

Eius gloriam sprevisti, 
In desertum cum fugisti 
25. Mel silvestre et locusta 
Fuit eibus, potus aqua, 
Cul eamelus indumentum, 
Pellis omne strophium. 
Pretiosum corpus Christi 
90. Baptizare meruisti 
Agnum Dei in aperto 
Monstrasti digito sancto. 
Tu es, cul tcstimonium 
Praebuit Deus omnium, 
35. Inter mulierum tatos 
Nemo te surrexit major. 
0 martyr beatissime 
Eremita satmtissim% 
Plus quam propheta diceris 
40. Angelusque praediearis. 
Tu, qui tot privilegiis 

Assurgens Iesu parvulo. Fulges prae sanctis ceteris 
In annis puerilib_ïs ni tui famuli 
Iam v/luit tibi t"/.''. --¢Ft.'%kuaeso,¢ ne î  respuas. 



-- 101 -- 

45. Heu, peccator et immundus 
Assim tua prece mundus, 
lqam post Deum et post matrem, 
Te elegi mihi patrem. 
Illi sunt superiores, 
50. Sed post illos tu prior es, 
Quem prae ceteris diligo 
Et frequentius exoro. 
Suscipe me in filium, 
Ne repellas me miserum, 
,55. Impetra mihi gratiam, 
Mundi spernere gloriam, 
Dulcescat paenitentia 
Placeat caerimonia, 
Et claustralis religio 
60. lon sit mihi fastidio. 
Corpus meure et animam 
In tuam do custodiam, 
Orat. ms. Italicum saec. 15. 

Libera me a peccatis, 
le iudicer cure damnatis. 
65. In mei transitus hora 
Pro me Deum, precor, ora. 
Praesentandua coram rege, 
Qui me habet iudicare, 
Advocatum te habeam 
70. Sustinentem causam meam 
Adversus hostem impium, 
Meae salutis invidum. 
lIe, parentes et amicos 
In manus tuas susceptos 
75. Fac sanctis tuis meritis 
Caeli frui deliciis, 
Hoc praestante flatu sacro, 
Qui cure patte et filio 
ivit et regnat Dominus, 
80. Deus per saecula trinus. 
Cod. Londinen. Add. 1026. -- 32. Tu 

monstrasti. - 35. Cui inter. -- 48. Eius te elegit genetricem. -- 56. Et da 
mundi. -- 7.5. Fac nos. -- 76. Caeli fovere. 

121. Be . lohanne Baptista. 
Salve, sancte Iohannes, praecursor Cristi 
Quem cure vita tutu morte praecessisti 
Ad dandam scientiam salutis. 
A teneris [annis] tuae iuventutis 
5. In animo contemnens hunc nihili mundum 
Et nancisci gaudium caeli capiundum, 
Hinc puer moriger Christi 
Mox indoli indulsisti, 
Cure te ad antra recepisti 
10. Et pro deserto coluisti. 
fs te unice delectabat incolatus 
In quo es herbis et te locustis delectatus 
Dandi exempli gratia 
Sic vitanda mundi retia. 
15. 0 m% perlucida verbi lucerna, 
Versantem in tenebris guberna, 
Me, quaeso dona hac prece, 
Ne furtiva conficiar nece. 
Credo tibi meam animam 
20. Apprime aegram et ferme exanimam 
Ut, ubi me defici_ut...oE -. 
Sit per te ja "ë.t..he¢a,ait.a.... "-... 
Quantum,'qllantnm ustveni¢ egcare hominem, 



-- 102 -- 

Te flagitante damnarier credo neminem. 
25. lqam talis es et tantus 
Qualis peccator sit et quantus. 
Tua intercessio crimina 
Reconciliat, quae fecit, omnia 
Ex clamantis dulcis auditu 
30. blaxime grata frugi scitu. 
Fac, caveam truces reatus, 
Ut valeam evadere beatus, 
Fac assistam coram sedulo 
Deo vel tibi in iubilo 
35. Et pro tuo sancto facinore 
Audi memet tantopere 
Precantem nec missum facias, 
Quem humanitus exaudias, 
Et si renuis, fretus scriptura 
40. Plus te afficiam prece mansura, 
Tantisper preci vacabo, 
Dura te vinciens placabo. 
Ego sceleris omnis plenissimus 
Tuae opis appetentissimus, 
45. Clamito similis pulli hirundinis, 
Cum in eum animadvertit famis vis. 
A parvulo sanctior prae ceteris, 
Ilabe rationem miseraminis, 
lqam hae sunt partes sanctorum 
50. lIisereri peccatorum, 
E Christus ea gratia 
Te elegit ex sententia. 
Ergo sis praesto interpellare, 
Da copiam Christo landes date, 
55. Cui tare laudem paris quam morem geris, 
t,uanti plus animarum consequeris, 
Atque non modo sanctis caeli gaudium 
Verum etiam angelis affers tripudium. 
Tu inter iuste vivendum 
60. Praedicare paenitendum 
Hoc flagitium nefandum, 
Hinc te vincit decollandum. 
Cadis perinde arque reus 
Esses, cum sis lqazareus, 
65. Ceterum pro luxuria 
Clares et flores gloria, 
Cure virgo tutu martyr gloriabunde 
Et homo et angele amabunde. 
0 meum et omnium solacium 
70. Mec non peccatori spei gazophylacium, 



-- 103 -- 

Sis mihi auxilio 
Migranti in exsilio. 
Id demum mihi dari percupio finaliter, 
Ne in me Satan minus humaniter 
75. Praevaleat, irrideat, 
Glorietur et strideat 
Et orna me, precor, perpetuis gaudiis, 
Quae nulla potest consequi lingua hominis. 
Cod. Palat. Vindobonen. 4066 anni 1492. -- 5. In animo complectens 
hunc. -- 6. Et mancipi gaudium. -- 14. vitanda. -- 24. Te fragrante. -- 
54. laudi. -- 61. flagitium peccatum. -- 62. decollatum. -- 65. per luxuria. 

122. De ss. lohanne Baptista 
1. Ave, gemma claritatis 6. 
Speculumque sanctitatis, 
Mundi decus et lucerna 
I)ignitate sempiterna, 
Virg% martyr et symmista, 
lohannes, Christi baptista 
2. Are, virgo praeelectus 7. 
Et prae ceteris dilectus 
Cui amoris multa signa 
Christus dedit laude digna, 
Tibi Christus dedit ista, 
Iohannes evangelista. 
3. 0 quam pulchrae duae rosae 8. 
Et olivae speciosae, 
0 quam paeclara lumina 
Et paradisi flumina, 
0 caelestes margaritae 
Et honore redimitae. 
4. Gabriel te nuntiavit, 9. 
Ipse Christus praedicavit, 
Inter natos mulierum 
Nemo maior, o quam verum, 
In matre sanctificatus 
Christi testis nondum natus. 
5. Te custodem matri dedit, 10. 
Mors cruenta te non laedit, 
Pectus Domini suxisti, 
Mira Dei praevidisti, 
Carne, spiritu beatus 
Sic in caelum elevatus. 

et Evangelista. 
Tu puer plusquam propheta 
Firmans fidei decreta, 
Dei agnum ostendisti, 
Vocem patris percepisti, 
Spiritum sanctum vidisti, 
Trinitatem credidisti. 
Aquila te figuravit, 
Quis sanctorum sic volavit? 
Te sol refus illustravit, 
Ex te rivus emanavit 
Mellifluae suavitatis, 
Summae doctor caritatis. 
0 oliva speciosa, 
Quorum vita gloriosa, 
Columnna caelestis temldi , 
Expers flores et exempli. 
Quorum merita beata 
In conspectu Dei grata. 
Vos virginalis gloria, 
Martyrii victoria 
Tam vigens innocentia, 
Virmtum excellentia, 
Dignos nimis effecerunt, 
Summa laude probaverunt. 
0 vasa electionis, 
Sidera perspeciosa, 
Vestris purgate precibus 
Nos a peccati faecibus, 
0mne honum impetrate, 
los a malis liberate. 



-- 104 -- 

1 1. lIementote miserorum 
In valle periculorum, 
le mergamur in infernum 
Sed vivamus in aeternum 
Videntes Deum deorum 
In saecula saecnlorum. 
C?«,d. Lambaeen. 4{33. saee. 1.5. -- 3, {3 Laude et honore. -- ", 4 mana- 
vit. -- Dann folgt noeh: Item antiphona de praefatis sanctis, uti supra: 
Verbum Dei reseravit Iohannes evangelista, 
Quod digito monstravit Iohannea baptiata, 
Hos petimus attentius, Cum nostri sint patroni, 
Ut nostrae gratiosius Assint orationi. 

123. De s. lohanne Evan,elista. 

1. Iohannes, Christo proximus 
blatura corporali, 
Amore sicut legimus, 
Dilectus speciali, 
Mariae custos intimus 
Cure cura filiali. 
2. 0divit praesens saeculum 
Et coniugis amorem, 
Parentem, domum, populum 
Piscandique laborem, 
Professus se discipulum 
Sectatur salvatorem. 
3. Hic aeva pudicitia 
Est virgo decoratus, 
De vivi fontis copia 
In cena debriatus, 
Ut aquila caelestia 
Est clare contemplatus. 
4. Ad Christum multas animas 
Convertit praedicando, 
Hinc passus poenas plurimas 
A populo nefando 
Flagella, minas, lacrimas 
Devicit tolerando. 
Orat. ms. Campense anni 14{32. 

5. ]'on regi cessit impio 
In oleo combustus, 
Legatus in exsilio 
In Christo fit robustus, 
blec famis, sitis taedio 
Cessavit esse iustus. 
6. ]ecato liber Caesare 
Ad suos remeavit 
Miraeulorum iubare 
Haereticos prostravit, 
Doctrinae sacrae hectare 
Fideles roboravit. 
7. Expleto cursus tempore 
Coronam recepturus 
Descendit sano corpore 
In fossam morituru% 
Ut mundus est facinore, 
Permansit sorde purus. 
8. Senator apostolice, 
Amice maiestatis 
Devotos tuos respice 
Defendens a peccatis, 
Ad civitatem caelicae 
blos perduc claritatis. 
Cod. Darmstadien. 51. 

124. De s. lohamte Evan/,,elis{a. 
O Iohannes, vir summi meriti, 
Qui tare diguus fuisti provehi 
Bibens fluenta evangelii 
Ex arcano pectoris Domini, 



-- 105 -- 

5. Cui datum soli est homini, 
Ut pro Christo mariae virgini 
Merereris proles substitui, 
Digne eustos saneti saerarii, 
De quo corpus sumpsit agnus Dei, 
10. Quod est nobis sumptus viatiei 
Per desertum istius eremi, 
Donee nos det beatitudini, 
Post aerumnas huius exsilii. 
0 dileete regis pacifiei, 
15. Sanete eultor pudoris nivei, 
Audi ,#oees orantis naufragi, 
aris huius qui fluctus petuli 
Et Charybdis discrimen incidi, 
Qui dura mente non "ivo vigili, 
20. Domum meam consensi perfodi, 
Ubi vitae thesauros perdidi, 
Caritatem Dei et proximi, 
Meque hosti captivum tradidi, 
Cuius dolo seductus corrui. 
25. Verumtamen nec tunc ingemui, 
Cure me eius artarent laquei, 
iNeque sordes meas erubui, 
Postquam gravi vulnere cecidi, 
Sed peccatum peccato addidi, 
30. Dura surgere post lapsum distuli. 
0 patrone meus duleissime, 
Me subleva a tali onere 
Et eolloca in alto aethere. 

Orat. ms. Trudoaense saec. 16. Cod. Leodien. 395. -- I. O fehlt. 

125. De s. lohanne Evangelista. 

1. Salve, proles Zebedaei, 
Tonans tuba terna Dei 
Personaus praeconia  
Salve, tare salvatoris, 
Qui amoris amplioris 
Obtines insignia. 

3. 0 quam purum, Iesu pie, 
Ipsum sentis quem Mariae 
Delegas custodiae, 
Huic pectus das in cena, 
Ipsum servas sine pona 
Mortis in examine. 

2. Certe mire te dilexit 
Qui de cruce te respexit, 
Cure efflaret spiritum 
Atque matris amorosae 
Designavit dulcorosae 
Patrem atque filium. 

4. Ergo, tare Iesu Christi, 
Qui dolorem induisti 
In plauctu salvatoris, 
Me dolentem eonfortare, 
Pro me maestum memorare 
In istis, preeor, horis. 



106 -- 

5. Propter plagas tam ingentes, 
Quas tu flebas adfluentes 
A tam dulci corpore, 
Pelle plagas meae mentis, 
Tolle, quidquid ibi sentis 
Maculatum crimine. 

6. Et qui sacra degustasti, 
Dura in cena reclinasti 
Salvatoris pectore, 
Fac, ut praesens mea vita 
Ex hoc nunc sit stabilita 
Christiano foedere. 

Orat. ms. saec. 15. Cod. Cantabrigen. Ee VI 6. -- 1, 5 amore.- 
2, 3 afflavit. 

126. De s. lolianue Evangelista. 
1. 0 felix evangelista, 3. 0 lucerna, fins virtutnm, 

Mihi iugiter in ista 
Aerumna subvenias, 
Sicnt matrem Iesu Christi 
Commendatam custodisti, 
Precor, me custodias. 
2. Confer vitae sanctitatem, 
Corpori da sanitatem 
Et quieta tempora, 
Auge veram caritatem, 
Pectoris da puritatem, 
Me languentem robora. 
Orat. ms. Thosanum saec. 15. 

Doctor sternens iter tutum, 
Stella lucens sedulo, 
Iubar tuae pietatis 
Me absolvat a peccatis, 
Tollat ab ergastulo. 
4. Vitae meae rege cursum, 
Post banc vitam trahesursum 
Animam ad gaudia, 
Ubi Deum contemplari, 
Iastis semper sociari 
Merear in gloria. 
Cod. Bruxelleu. 4948. 

127. De lesu, Maria, loseph. 

1. 0 veneranda trinita% 
Iesus. Ioseph et Maria, 
Quam coniunxit divinitas 
Critatis concordia. 
2. Mater virgo puerpera 
Parit in diversorio, 
Chi Iesus sugit ubera, 
Gaudet Ioseph obsequio. 
3. Hic virgo servit virgini 
Humili benignitate, 
Sed virgineo germini 
Ampliori caritate. 

4. agna laus humilitatis 
la Ioseph, sed in virgine 
Maior, et in deitatis 
Prole lans est in cuhnine. 
5. Hnnc humilitatis thronum 
Trinis distinctum gradibus 
Tantumque gratiae donum 
llunc extollamus laudibus. 
6. Ut humilitatis vitam 
Suis sequi suffragiis 
Donetur et per gratiam 
Aeternis frui gaudiis. 

7. Amen dicamns singuli 
Huic sacro coetni trino, 
Landes canentes servuli 
Uni trinoque Domino. 
Cod. Parisien. 3639. saec. 111«, mit der Randbemerkung: Gersons. -- 
2, 2 Iacet. -- Dieses Lied ist Anal. XIX, Nr. 284 als ein ltymnus ans einer 
anderen Quelle mitgeteilt. 



107 -- 

128. De sancto Ioseph. 
Sancte Ioseph, fili David, 
Te tex summus honoravit, 
Quando tibi commendavit 
Virginem sanctissimam, 
Tu cure illa salutatus, 
Rogo, sis et exoratus, 
Ut det mihi suus natus 
¥itam beatissimam. 
Cod. Palat. Vindobonen- (oi. Chimen.) 4724. saec. 14. 

129. De sancto luda. 

1. Sanctum ludam collaudemus, 
Caeli civem celebremus 
Condignis encomiis, 
Particeps qui passionis 
Dono retributionis 
Gaudet cum apostolis. 
2. Lumen erat et dux viae 
Caecae genti et Mariae 
Iunctus erat sanguine, 
Habuit Alphaeum patrem 
Eius confitetur marrera 
Se Maria Cleophae. 
3. Dnodenos eligebat 
Christus, quibus decernebat 
Munus apostolicum ; 
Dei nutn deputatus 
Est Thadaeus et relatns 
In eorum numerum. 
4. Tradidit hic mox divinam 
Idololatris doctrinam 
Docens eos impiger, 
Per miracla, quae patravit, 
Quod docebat, confirmavit, 
Augens ridera fortiter. 
5. Clara Iudae sunt portenta, 
Quae confirmant instrumenta 
Data ab Abagaro, 
Huic a se baptizat% 
Falsa ride liberato 
Profuit auxilio. 

6. 5Iec in animo curabat 
Regem tantum, quod rogabat, 
Iuvit et in corpore, 
Reddita dura sanitate 
Facta sibi potestate 
Lepram iussit cedere. 
7. Tnus zelus non quievit, 
Sancte Iuda, qui non sprevit 
Regionem Persiae, 
Hic idola confundebas, 
Fidem felix invehebas 
Et Mesopotamiae. 
8. Unde turba sacerdotum 
Conabatur, ut te totum 
Quovis modo perderet, 
Cure te Christum praedicante 
1Non idolum sicut ante 
Verba prompte redderet. 
9. Dura tu cupis propagare 
Christi fidem te fugare 
Dolus vult diaboli, 
Cui tamen non cessisti, 
Immo cunctis ostendisti 
Vanas fraudes erebi. 
10. Quidquid mundi contempsisti, 
Quod eepisti, doeuisti 
Cum gentis solamine, 
Operam non perdidisti, 
Christo multos peperisti 
Yerbi Dei semine. 



108 -- 

11. Quam zelose conscripsisti 
Et qua multnm profuisti, 
Colimus epistolam, 
In qua studes nos doeere 
Viam regiam tenere, 
Quae ducit ad patriam. 
12. Orhis tibi fert terrarum, 
Sancte Iuda, nomen clarum 
Praeeonis eximii, 
I)ei te dicunt legatum 
¥indicemque veritatum 
Venerantur ethnici. 
18. Tandem finis est dolorum, 
Neta venir et laborum, 
Larga tollis praemia, 
Virtus tua triumphavit, 
lumen mire te ornavit 
lIartyrum laureola. 

14. Nain ab his, quos edocebas 
Yeram ridera, perferebas 
Mortem cadens fustibus, 
Vitam Deo reddidisti, 
Sed sic polum subiisti 
Gaudens cum caelitibus. 
15. Apostole lectissime 
Et martyr invictissime, 
Iuda, preces clientis, 
Ut oensuevisti, respice, 
Devote celer suscipe 
Hanc pronitatem mentis. 
16. Attende viro certaminis, 
Virtutem pete flaminis, 
Pro qua bas preces promo, 
Accedit finis staminis, 
Horror venir examinis, 
lon titubem in bono. 

17. Semper me ad hoc animem, 
Ne animam contaminera, 
Quae meus est thesaurus, 
Tu meus semper doctor sis, 
lIe mihi sit cum Deo 
Sic mihi manet laurus. 

Cod. S. Floriani XI 447. saec. 16. add. saec. 18. 

130. De saneto Ivone. 
5. 

1. 0 Ivo, consors caelice 
Aetemte luds deicae, 
Qua frueris mirifice, 
Te requirentem aspice. 
2. 0 Ivo, caeli lucide 
Civis, confessor candide, 
lIenti meae hune turbidae 
Lumen infunde valide. 
3. 0 lvo beatissime, 
Praedicator peroptime, 
Quia commendo tibi me, 
Sis meae fautor animae. 
4. 0 Ivo, pater pauperum, 
Rogo, rege me miserum, 
Ut iter eam prosperum 
Ad electorum numerum. 

0 Ivo candens aetheris, 
Britonibus prae ceteris, 
lovis imbutus literis, 
lunc visu Dei frueris. 
6. 0 Ivo, roga Dominum, 
Aeternum patrem luminum, 
Ut ad sanctarum virginum 
Choros habeam terminum. 
7. 0 Ivo, civis caelicus, 
Sis meae mentis medicus 
Animaeque causidicus, 
Qui tuus vivo clericus. 
8. 0 Ivo, absint vitia, 
Fastus et avaritia, 
Ira, gula, invidia, 
Libido et acidia. 



I09  

9. 0 Ivo, tua sanctitas 
A nie pellat illicitas 
Sorties et cordis semitas 
Faciat Deo placitas. 
10. 0 Ivo, cuncta crimina 
A me prorsus extermina 
Et in virtutum semina 
Mea dirigas germina. 
Orat. ms. Campense anni 1462. 

11. 0 Ivo, me purifica 
Meque Deo vivifica 
Ut per tua mirifica 
l'erveniam ad caelica. 
12. 0 Ivo tua gratia 
Praestet nobis suffragia, 
Quae dent in caeli pata 
Beata nobis gaudia. 
Cod. Darmstadien. 521. -- Das Gedicht 

steht unter einer Folge voa 8equenzen, ist aber augenscheinlieh keine. 

181. 10e saneta Katharina. 

0 Katharina regia, 
¥irgo nimis egregia, 
Speciosa, amabilis, 
Generosa, laudabilis, 
5. ¥irgo Chrisfi castissima, 
Sponsa eius dignissima, 
Mihi esto propitia, 
tuem multa gravant vitia. 
Mihi, quaeso, compatere, 
10. Ad te compellor fugere, 
Per me non possum surgere, 
Tu manum mihi porrige. 
¥ide meam miseriam 
Et peecatorum veniam • 
15. Mihi confer per gratiam 
A Deo tibi traditam. 
Qui tibi sapientiam 
Donavit et potentiam, 
Qua rhetores convincere 
20. Potuisti celerrime 
Et ad Deum eon,/ertere 
In crucifixi nomine; 
Hos ad caeli palatium 
Praemittis per martyrium. 
25. O invicta constantia, 
Blanda vineens et aspera, 
Quam non mulcet blandiliis 
l%e deterret suppliciis 
Imperator Maxentius 
• 30. Te caedens scorpionibus. 
Hinc tenebrosi carceris 
In profttndo detruderis, 
Faine, siti et frigore 
Maceranda cotidie. 

35. Hinc te columba candida 
Refovebat interea 
Carceris fugans tenebras, 
Dum dapes defert caelicas. 
Cum te regina visitat, 
40. Christus eam illuminat, 
Quae cure duce Porphyrio 
Coronatur martyrio. 
Duces quoque mox milites 
Ducenti fiunt martyres, 
45. Quorum felix victoria 
Tua laus est et gloria. 
Post hoe ,/isus est Dominus 
Cure eaelorum agminibus, 
Turba stipatus virginum, 
50. Hoc tibi dans solacium: 
Agnosee tuum, tïlia, 
[Actorem], pro quo gravia 
8uscepisti certamina, 
Constans esto per omnia. 
55. Tecum sure in exsilio, 
llunquam ego te desero. 
0 quam magna consolatio 
Haec sponsi fuit visitatio. 
Bis binae fiunt maehinae 
60. Rotarum accutissimae, 
Quas spernens oras tacite, 
Et mox solvuntur turbine; 
Et de plebe incredula, 
Quae stabat ad spectacula, 
65. Quattuor perdit milia 
blanus vindex angelica. 
Post hoe factura miraculurn 
Turba gaudet fidelium, 



-- 110 -- 

Grex terretur incredulus, 
70..Mente doler Maxentius. 
Cure se vinci a femina 
Vidit immitis bellua, 
Capitali sententia 105. 
Te plecti iubet, domina. 
75. Tamen ante martyrium 
Preces fundis ad Donfinum 
Pro cunetis, qui memoriani 
l'ui agunt mellifluam. 110. 
Exauditur oratio 
80. In eaelorum palatio, 
Vox tibi mandat eaelica, 
Impetrasse te omnia. 
Hinc grates agens Domino 115. 
Cervicem subdis gladio 
85. In crucifixi nomine 
Lac effundens pro sanguine. 
Corpus sumentes angeli 
Condunt in monte Sinai, 120. 
E quo destillat oleum 
90. Infirmis saluberrimum. 
Ubi Deus innumera 
Per te feeit miraeula, 
Sic [et] per orbis climata 125. 
Tua laudantur merita. 
95. 0 viva Christi hostia, 
Kathari»a sanctissima, 
Tua sit mihi pagsio 
Peccatorum remissio. 130. 
Tua meae dilectio 
100. Sit animae refectio, 

lugis commemoratio 
Sit mortis reparatio. 
0 virgo, sole pulchrior 
Et omni melle duleior, 
Fac, ut tua memoria 
Sit mihi perpes gloria. 
Exaudi haec precamina 
Mea delens peccamina, 
0 virgo potentissima, 
Post Mariam dulcissima. 
0 Maria, flos virginum, 
Mitera fac mihi Dominum, 
Tuum que Dei filium 
Per Katharinae mertium. 
Katharina, archangeli 
Pro me rogent et angeli, 
Apostoli et martyres, 
Confessores et virgines, 
Cuncta caelorum agmina, 
Ut pro me rogent, impetra, 
Cure quis in sponsi gloria 
Felix vivis per saecula. 
0 Christe, salus unica, 
Qui de carne virginea 
Pro me nasci dignatus es 
Et mortem crucis passus es, 
Sis Katharinae precibus 
Mihi semper propitius, 
Post huius vitae terminum 
Aeternae confer praemium, 
Cure patre et sancto flanfine 
Qui regis sine tempore. 

Orat. ms. saec. 15. Cod. Colonien. 7. -- 61. Spernans orans tacide. -- 
3. Conditur. -- 115. O Katharina. -- 116. Ut pro me. -- 121 Cure quibus. -- 
Vgl. Anal XV, Nr. 195. 

132. De saneta Katharina. 

1. Salve, virgo Katharina, 
Sponsa Christi eximia, 
Corpus meure et anima 
Sub tua sint eustodia. 

3. 0 fios et honor virginum, 
Arnica Dei nimium, 
Ora pro me ad filium 
Mariae unigenitum. 

2. Benigna patroeinia 
Fer tuo servo, domina, 
Per te Dei clementia 
Epurger mea crimina. 

4. D}lecti aures mulceat 
Prex tua et efficiat, 
Ut actus meos dirigat 
A malisque custodiat. 



5. Dulcedo sancti spiritus 
Me regat luis precibus, 
ble impleat virtutibus 
Tuis sanctis precatibus. 
6. Sic tua in hoc saeculo 
Me visiter oratio, 
Ut Dei in servitio 
Cor meure sit in gaudio 
7. Ac dignas laudes Domino 
Decantem meaIis iubilo, 
Ut bona retributio 
blihi dclur ia ultimo. 

8. Tu me fac bene vivere, 
Ut in egressu animae 
In Dei consolamine 
Defungar sine crimine. 
9. A aorte subitanea 
Tu me defende, domina, 
Veraque paenitentia 
Dones et eucharistia. 
10. E sic post hoc exsilium 
Invita tuum famulum, 
Caeleste ut palatium 
Sit mihi in hospitium. 

ll. Assit mihi ad obitum 
Tuum sanctum auxi|ium, 
Ut laetus queam Dominum 
Videre in perpetuum. 
Cod. ,q. Petri 8ali.burgeu b VIII 1. saee. 15. A. -- C,,d. 8. Petrl Salis- 
burgen, a VI 35. saee. 15. /3. -- Orat. ms. Tegurinum anni 1470. Clin. Moucen 
20021. C -- 6, 1 Hic tua AB. -- 9, 4 Donet AB. 

133. De sancta Katharina. 

1. Sponsa Christi, Katharina 
Costi regis filia, 
Huius mundi pretiosa 
Esse probans villa, 
Rubens martyr inter rosas, 
Candens inter lilia, 
Virgo, prece sponso tuo 
Tu me reconcilia. 
2. Sit concessa mihi per te 
Castitatis gratia, 
lqe obfuscet lumen cordis 
Carnalis lascivia, 
Semper mundum me conservans 
A mundi fallacia, 
Mundo talle fac transire 
Falsae vitae spatia. 
8. Christi sponsa generosa 
De regali genere, 
Christi virgo speciosa 
Fide, forma, facie, 

Christi mart)r glofiosa, 
Fundens lac pro sanguine, 
Christi gemma pretiosa, 
Es potita foedere. 
4. 0ra pro me sponsum tuum, 
Summi regis filium, 
Ut inspirer in cor meure 
Salutis consilium, 
Et in verbis et in factis 
Mihi sit auxilium, 
{e me ducat pro delictis 
Hostis in exsilium. 
5. Quisquis tuam passionnm 
Tenet in memoria, 
Te pro eo exorasse 
Testatur historia, 
Tu me serra in hae vita, 
Pro tua victoria, 
Ut gaudere tecum possim 
In aeterna gloria. 

Cod. S. Petri Salisburgen. b VIII 1. saec. 18. A. -- Cod. S. Petri Salis- 
burgen, a VI 5. saec. 15. IL -- Orat ms. Tegurinum aui 1470. Clin. Mo- 
nacen. 20021. C. -- Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clin. Monacen. 20 124. 
D. -- A bat die Bemerkung': ,,Aliud carmen sub melodia ut supra." Diese 
Melodie ist die des Pange lingua oder Tibi Cariste. Datait das Lied auf 
diese Melodien gesungen werden k6nne, ist es in A irrtiimlich in sechszeilige 
Strophen eingeteilt. 



-- 112 -- 

134. De sac[a Ka[harina. 
1. Kosti regis filia, felix Katherina, 
lleorum sis vulnerum vera medicina 
Meque tuis precibus scrves a ruina» 
Ne miser inteream cure peccaIi spina. 
2. Adversus lIaxentium constanter stetisti 
In agone fidei pro amore Christi, 
(Juem cum satellitibus suis evicisti, 
Me consortcm pracmii fac» quod meruisti. 
3. Turbam philosophicam incis disputando, 
Deum ivum et verum ipsis demonstrando 
Et eorum cordibus exemplum praedicando, 
Fac, clemens, ne maculer scelere nefando. 
4. ]lorrendo spectaculo subdenda rotarum, 
Virgo Deum invocas, qui opus earum 
Confregit et populam stravit Ienebraum, 
5lihi planctum impetra pro culpis amarum. 
5. Electos prae ceteris regis oratores 
(uinquagenos superas et habitatores 
Regni Dei efficis polique cultores, 
Fac, ut tecum colligam paradisi flores. 
6. Reginam clarissimam ride illustrasti 
Cum duce Porph)rio et coadunasti 
I)eo per marIyrium, quod et tolerasti» 
Placa mihi misero hunc, pro quo pugnasti. 
7. In fine certaminis vis spiculaIoris 
OEibi caput ampulat, locoque cruoris 
Lac ex colle profluit nivei coloris» 
Pia mater, mihi sis bravium laboris. 
8. '.n me, clementissima, spernas ob reatum. 
Sed virtutmn dçtibus effice beatum 
Cunctorumque iudicem mihi fac placatum 
Ac tuae clementiae sit hoc carmen gratum. 
9. Angeli obsequium tibi praebuerunt 
Tuumque sanctissimum corpus deduxerunt 
In supremum Sinai et sepelierunt, 
Christo me concilia, ad quem te duxerunt. 
Cd. ,S. Petri Salisburgen. b VIII 1. saec. 15. A. -- Clin. Monacen. (ol. 
Eberspergen.) 717 saec. 16. B. -- 3, 4 macu|a A. -- 6, 1 clementissimam 
B. -- Sir. 8. und 9. fehlen B.- A hat zum Liede die Bemerktmg: »t 
potest cantai sub duplici nota, unâ sub Patois sapientia, ali sub nota 
venerabilis sacramenti: Are vivens hostia. Et licet prima eius litera 
sectmdum regulas orhograhiae dbet scribi per C et non per K tamen sacra 
theologia non subiacet regu|is grammaticalibus et sic primam eius literam 
volumus ponere K." 



-- 118 -- 

138. 
1. Karismalis Dei cella, 
Virginalis tu puella 
Digne appellaberis, 
Virosa, exaltanda 
Iuste praedicaberis. 
2. Triitatis isignit 
Dira lute margarita, 
Martyr, virgo regia, 
tlonestate gratiosa, 
Castitate gloriosa 
Formaque egregia. 
15. Ad superna Dei 

De saeta Katbarina. 
3. Ex amore es electa 
Summa morum es perfecta 
Plena sapientia, 
Regi regum desponsata, 
Plis cunctis multum grata, 
Praedita clementia. 
4. lnsignis tu geuerosa 
Arque nimis speciosa, 
Candens velut lilium, 
l'obis patrem fac placatum, 
Sacrum flamen, Dei nature 
¥ir,dnis et filium. 
dona 

Ac aeterna caeli bona 
Duc nos, decus virginum. 
Cod. S. Petri Salisburgen. b VIII 1. saec. 15. A. -- Legenda S. Katha- 
rinae imp. Argent. 1499. B -- Ioan. Iusti Lanspergii Opusc. 8pirit. (Colon. 
16931 I, 4.57. C. -- 1, 3 appellaris A. -- 1, 5 sublimanda C. -- 1, 6 praedicaris 
A. -- 3, 1 Ab amore C. -- Aus B bel Schade, Gcistl. Gedichte vom Nieder- 
rhein, p. 117. 

136. De sancta Katharina. 

l. Claritatis speculum, 
Illustrasti saeculum 
Virtutum decor% 
Signis et prodigiis, 3. 
Nos tuis vestigiis 
Fac sequaces fore. 
2. lqos hic dona gratiae, 
Quae es puIchra facie 
SolIerter lac sentire, 
4. Deprecare regem 
Pro me, virgo 
Adiuvare, quaeso, 

Nain reginam convertisti 
Eruditos tu fecisti 
Domino servire. 
0 Katharina nobilis, 
In ride immobilis, 
Nos a sortie libera 
Et in hora mortis 
Ad locum tuae sortis 
Voca voce libera. 
caeli 
Katharina, 
veni 

Et salvare me festina. 
Cod. 8. Petri Salisburgen. b VIII 1. saec. 15. A. --Cod. S. Petri Salis- 
burgen, saec. 15. a ri 35. B. -- Orat. ms. Tegurinum anni 1470. Clin. Mo- 
nacen. 20021 C. 

137. De sane/a Katharina. 
O beata Katharina, 
Tuum corpus monte Sina 
Ab angelis terrae datum 
Blume, Pia Dictamina. VI. 



-- 114 -- 

Aegris sudat rotera gratum. 
Gloriosa lua prece 
Nos ab omni munda faece, 
Ut nos, qui te veneramur, 
Per te sursum rapiamur. 
Cod. Pariain. 11343. saec. 15. 

138. De sancta Katharina. 
0 pia regina, laesi cordis medieina, 
Cernere diina eoneede mihi, Katharina, 
Ut de senlina vitiorum carne supina 
Eever ad trina, quo mortis nulla ruina. 
çod. Parisin. 11343. saee. 15. 

139. De sancta Katharina. 

1. Ave, venerabilis 
Virgo Katherina, 
Omnibus laudabilis, 
Ilaee tibi propina 
Pro me sit et clericis 
Et cunctis litteratis 
Et omnibus christicolis, 
Quos iunge cure beatis. 
2. Memor sis martyrii, 
Quod sustinuisti 
Ob amorem nobilis 
Sponsi lui Christi, 
Slatim quando corpus est 
Capite deeoilatum, 
Tune fuit per angelos 
Sinai tmnslatum. 

3. :Ex quo sanctum oleum 
De tua tumba manat, 
Quod ibi sine tennino 
Minime emanat, 
Ibi et infirmitas 
Per oleum curatur 
Quaelibet, in Domino 
Si firmitus credatur. 
4. lqobilis huius olei 
Tribue liquorem, 
Ut t)ossimus [effugere] 
(duemlibet pudorem 
In anima et corpore, 
Ut simus securi 
Post ,itae huius terminum 
Ad te lransituri. 

Orat. ms. Augustanum anni 1469. Clm. Monacen. 3702. -- 1, 5 et fehlt.- 
4, 8 te transire. -- lach dem Akrostichon Amen zu schliefsen, diirfte man 
im Vorstehenden den 8chlufs eines lingeren Liedes vermuten; aber velchen 
Liedes ? 

140. De sancta Katharina. 

1. Are, virgo, micans rosa, 
Katbarina speciosa 
Vernansque virtutibus  
Are, virgo generosa, 
Sponsa Christi speciosa, 
Regnans in caelestibus. 

2. Ave, felix et heata, 
Ex illustri procreata 
Principum prosapia, 
Per hlaxentium detenta 
Superasti argumenta 
Oratorum omnia. 



-- 115 -- 

3. Summe lucens, nubens Cbris- 
tutu, 
Despexisti mundum istum 
Eiusque immania 
Tormenta non formidasti 
Et ad ridera tu vocasti 
Corda infidelia. 

4. Ave, pia decollata, 
Turbis caelicis translata 
Sinai cacumina, 
Praebens olei linimen 
Infirmis aufers dolorem, 
blaestis dans solamina. 

5. Ave, rosa paradisi, 
De qua caeli sunt gavisi 
Et sanctorum agmina, 
Quando mortis instat hora, 
Pro nobis Deum implora 
In perenni gloria. 
Orat. ms. Tegurinum anni 1470. Clra. Monacen. 20021. A. -- Cod. 8. 
Petri 8alisburgen. b VIII 1 saee. 15. B. -- Cod. 8. Petri 8alisburgen. a VI 
35. saee. 15. C. -- 1, 2 Katharina forraosa BC. -- 1, 3 Vernas quae A. -- 
3, 3 inania A. -- 5, 5 Deum tune implora ABC. 

141. De saneta Katharina. 

1. Av% virgo Katherina, 
Are, martyr et regina, 
Ave, sponsa Christi vera, 
Ave, mitis et sincera. 
2. Virgo Dei Deo digna, 
Christo prece me consigna, 
Preces audi peccatoris 
Et me munda intus, foris. 
3. Preces audi, praesta votum, 
Cor in bono fac immotum 
Confer mihi cor contritum, 
Rege visum et auditum. 
4. Rege gustum et olfactum, 
Virgo sancta, rege tactum, 
Ut in cuactis te regente 
Vivam Deo pura mente. 
5. 0 beata Katherina, 
Babylonis de sentina 
Mihi tutum da ducatum, 
Plasmatorem lac placatum. 
6. Esto mihi consolatrix, 
Pro me sis interpellatrix, 
Pro me Christum interpella, 
Salva mortis a procella. 

7. Superare fac me mundum, 
le demergar in profundum, 
le me sinas naufragari 
In peccatis in hoc mari. 
8. Virgo Dei, nunc memento, 
Quo labore, quo tormento 
Regnum Dei meruisti, 
Quae sic caelum conscendisti. 
9. Potens in conspectu Dei 
blemor esto, precor, mei, 
Memor eslo supplicantis, 
Memor esto quod lu tantis 
10. Sure peccatis constitutus, 
emor esto, quod pollutus 
Faece culpae nimis foedor; 
lIemor esto, quanlis laedor 
11. Intus, foris culpae spinis 
Fac securum me de minis 
Corruentis huius mundi; 
Iuva, virgo, ne obtundi 
12. Ictu sinas me draconis 
Infernalis Babylonis, 
Sed da locum et solamen 
In caelesti lerusalem. 
5" 



-- 116 -- 

13. Agonista Dei forlis, 
Esto praesens hora mortis, 
Decumbentem fore, leva 
Et de morte solve saeva, 

15 

I.audans Iesum vote digna, 
Per quem raira fiunt signa 
blors me duplex non infester, 
lesus Christus illud praestet 

14. Ut te duce, Katherina, 
lIigrer tecum hine, regina, 
Et caelesti fruar dono 
lubilando dulci sono, 

16. 

Prece tua exoratus, 
Idem pater, idem natus, 
Idem utriusque flamen, 
Qui vivit et regnat. Amen. 

Orationale ms. Lchninen. anni 1518. Cod. Berolinen IV ° 29. A. -- 
()ratio,hale ms. Franciscan. saee. 1.5. Cod. l)arlnstadien. 2772. B. -- 2, 2 
assigna B. -- 2, 4 et ut mundct B. -- 4, 2 Virgo pia B. -- 4, 4 sancta 
mente B. -- 6, 4 Ut me salvet a procella B. -- 7, 3 Me. non sinas B. -- 
, 4 caelos B. -- 9, 2 Miserere precor B. -- 10, :4 nimis foetor A; Foedus 
culpae s,,rde foed,r B. -- 11, 2 ]Ic securum lac B. -- 11, 3 Et tormentis 
B. -- 11, 4 Virg» sancta nc confundi A; obtundi B. -- Sttt Str. 14 
u. 1.5 in B: 
Ut resurgam novus Il,mm, Duplex mors ne me infestet, 
Civis in caelesti domo, Iesus Christus illnd praestet. 
Vielleicht ist der betreffende Text in A «.inc spitere Erweiterung. -- 14, 3 
domo. -- 14, 4 dulci modo ; gegen den Reim. -- 16, :5 Ut5usquc idem B. -- 
16, 4 et regnat in saccula. Amen. A; et re,nat Deus. Amen. B. -- Mone 
lilI, ,. 7:5) teilt da gleiche Lied aus ciller Mainzer und ciner traf.burger 
Ils. mit. 

14la. De sanela Katharina. 

1. Gemma Dei prefiosa, 
margarita fulgida, 
Sponsa Dei gloriosa, 
paradisi viola. 

3. Ora pro me peccatore 
apud regem gloriae, 
Cuius fulges claritate 
ut sol in meridie. 

2. ¥irgo Dei, Katharina, 
prudens et mitissima, 
Quae pro Christo detruncata 
aula regnas caeliea. 

4. 0 beata, benedicta, 
dulcis et piissima, 
Pulsa prece indefessa 
Cristi pia viscera, 

5. Ut me salvet et gubernet sua semper gratia, 
Ut post huius vitae cursum ducat ad caelestia. 

Orationale ms. Carth. Erphesfurten. saee. 15. Cod. Rossian. VIII 56. 
A. -- Aus cirier Mainzer Hs. des 15. Jahrh. bel Morte (III, S. 374). B. -- 1, 3 
8peciosa Dei A. -- 1, 4 paradisi ianua B. -- 2, 1 Virgo martyr Katharina 
B. -- 2, 4 in aula A. -- 3, 3 Cuius claritas fulget A. -- 4, 1 et benedieta 
A. -- 4, 2 pia A. -- 4, 4 pia Christi B. -- Als Ahschlufs ist angehingt in 
B: Ubi teeum, virgo sancta, gaudeam in saeeula; in A: Uhi tecum, virgo 
sancta Katharina gaudet in saelulorum saecula. Amen. 



-- 117 -- 

142. De sancta Katharina. 

1. Ad laudem tui nominis 
Et Katharinae virginis 
Assis huic principio, 
Ut digna loqui valeam 
Et loqui tibi placeam, 
Iesu, nostra redemptio. 
2. Decora nimis facie, 
Vocata gemma Graeciae 
Et inspirata caelitus 
Est, quam laudare cupio, 
Sed spirans huic initio 
¥ eni, creator spiritus. 
3. Regnante dudum impio 
Sub iudice lXlaxentio 
Perpessa est martyrium 
Haec virgo tibi dedita 
Et ope tua praedita, 
Christe, redemptor 
omnium. 
4. Exorta natalitiis 
Non infimis, sed regiis, 
Ut Cosli regis filia, 
Regi se dedit omnium, 
Qui conferat in praemimu 
Beata nobis gaudia. 
5. Dura patris ail palatio 
Sederet, congregatio 
Fit generalis popu|i, 
Ut libaretur idolis 
Ab his non luis iucolis, 
Iesu, salvator saeculi. 
6. Quod Katharina audiens 
Surrexit locum adiens 
Et obstans constantissime 
Cultum talem redarguit 
Teque colendum astruit, 
Caeli Deus sanctissime. 
7. Imbuta liberalibus 
Ita florebat artibus 
Adhuc aetate tenera, 
Quod licuit advertere 
In ea relucescere 
AeternaChristimun era. 

8. lam non insipientiam 
Huius mundi scientiam 
Suumve fingens studium, 
IIunc scire solum asserit, 
Qui solus cuncta noverit 
Primo dierum omnium. 
9. In tantum autem profuit 
Scientia, qua flruit, 
Conclusis ut rhetoribus, 
Doctores qui gentilium 
Erani, passis martyrium 
Exsultet caelum lau- 
dibus. 
10. His adplicatis ignibus 
on adustis corporibus 
Pro ride Christi nominis 
I)at mori mirabiliter 
Et vivere feliciter 
Consors paterni lu- 
minis. 
11. Cmu esset in ergastulo, 
Cuiusvis adminiculo 
Ne potiretur penitus, 
Pro confortanda virgine 
De caeli venit culmine 
A patte unigenitus. 
12. Agnosce, inquit filia 
Pro quo pati supplicia 
Non defers carni propriae, 
Age fiducialiter, 
OEecum ero perenniter 
Splendor paternae 
gloriae. 
13. Completoque certamine 
Hoc mox pro meo nomine 
Eris, quo nox non nubilat, 
Sed dies fulget celebris, 
Et semper sine tenebris 
Auroralucis rutilat. 
14. Regina cure Porphyrio 
Eius freta colloquio 
Sic adquievit virgini, 
Ut et ipsa relinqueret 
Deos vanos et fieret 
Iste confessorDomi ni. 



-- 118 -- 

15. Insanit prae angustia 
/Iaxentius, s«spiria 
Trahens et cordis gemitum 
Ex eo, quod Porphyrius 
Cure ducentis fit socius, 
l)eus, tuorum militum. 

16. Rotarum moles igitur 
Terribilis erigitur 
Pro discerpenda virgine, 
Sed positam in medio 
8alvas ab hoe [exitio], 
Salvator mundi, Do- 
mine. 

17. Interea disrumpitur 
Haee moles et conteritur 
Inde pars turbae pessimae 
Cumque vindicta cernitur 
Haec pars ad te convertitur, 
Aeterne tex altissime. 

18. Rex nequam iram concipit, 
Caput aufferri praecipit 
Demumque regis filiae, 
Quam collocat in Sinai 
Per angelos Adonai, 
Magnae Deus pot en tiae. 

19. Praetereuudum etiam 
/%n est quod lactis copiam 
Spiculatoris rabies 
Effudit, dura occubuit, 
Ita nam tibi placuit, 
Christe, qui lux es et 
dies. 

20. Superna providentia 
quibusdam specialia 
Sanctis dat signa munerum, 
En, ista privilegia, 
quae sunt ex tua gratia, 
Conditor alme side- 

rune. 

21. 0 Katharina, regia 
Virgo, nos tuos expia 
A livione vitii 

Ut te laudantes iugiter 
[Nos] praemiet sublimiter 
Sumvai largitor praemii. 
22. Hoe enina donum adnuit, 
Tibi dura vox intonuit 
Ab arce lapsa supera, 
l:tex Cbriste, coluut, praedi- 
eant, 
Adorant et vaagnificant 
Quem terra pontus 
aethera. 
23. Age proinde, domina, 
Ut nostra seripta nomina 
[Sint] in libro viventium, 
Ubi perennis gloria 
[Et] omnibus est omni 
/)eus, creator omnium. 
24. 1%c procul absis, quaesumus, 
Te invoeantes assumus 
/%s peccatores quotiens, 
Descenderit pro talibus 
Cure de supernis sedibus 
Yerbuna supernum 
prodiens. 
25. Quinimmo carnem induit 
Et in ea sustinuit 
Mortalis et corporeus 
Mortis amaritudinem 
Sicque redenfit [hominem] 
Plasmator hominis 
Deus. 
26. Ecce, quana carum habuit 
Ipsum, pro quo succubuit 
Vita mortis sententiae, 
En, pro eo, [quem] condidit, 
In mortem semet tradidit 
Summae Deus elemen- 
tiae. 
27. Hoc te felicem moveat, 
Ut per te [ei] placeat 
Cursus nostrae militiae, 
Quo demum iuncti coetni 
Sanctorum eius vultui 
Hy nanum cananaus 
gloriae. 



28. Tu felix es, nos miseri, 
Tu sancta, nos ex veteri 
Fraude fefellit proditor, 
Sed tuam ad instantiam 
Nostram iuvat miseriam 
Telluris ingens con- 
ditor. 

29. los qttidem recognoscimus, 
Quod nimium peccavimus 
Et indigemus venia, 
Sed tuis interventibus 
Detur te diligentibus 
Aeterna caeli gloria. 

80. Ad quam caelestem gloriam 
Post vitam transitoriam, 
Qui te laudamus Dominum, 
Duc nos expertes criminis 
Huius obtentu virginis, 
Iesu, corona virginum. 
Cod. Londinen. Reg'. 7 A VI. saec. 14/1. -- 2, 4 Et quam. -- 2, 5 Sed 
spirans adhuc initio. -- 4, 5 conferret. -- 6, 5 colens. -- 11, 2 adminisculu. -- 
quo vox non iubilat. 

143. 
I. O Katharina nobilis, 
¥irgo gloriosa 
]artyr et immobilis, 
Florens velut rosa. 
2. Costi regis filia 
Fuisti procreata, 
Sed divina gratia 
Salubriter renala. 
3. Aetate iuvenili 
Christicola fuisti, 
Ingenio subtili 
Frequenter studuisti. 
4. Corpus tuum nobile 
Deo obtulisti, 
Donum ineffabile 
Te ipsi tradidisti. 
5. Castitatis annulo 
Te Christus subarrhavit, 
Qui te amoris vinculo 
Dulciter amavit. 
6. Sponsa sponso iungitur, 
Fovens mente pia, 
l%utrum quoque fallitur 
Hic a recta via. 

De saneta Katharina. 
7. Cure pudoris lilio 
Fuisti famulata 
Sponso tuo supplice, 
Cui eras grata. 
8. Hoc idem cure senserat 
Maxentius praeceptor, 
Ad eum te vocaverat 
Perversae legis lector. 
9. Mox cum te cognoverat 
Vernam esse Christi 
Te carcere recluserat 
Sicque permansisti, 
10. Donec a tortoribus 
Educi te mandavit 
Ac legis perversoribus 
Te examinavit. 
11. Sed virgo constantissima 
Onmes superasti 
Omniumque doctissima 
Eos profanasti. 
12. Fidem sponsi incliti 
Ferventer praedicando 
Iniquique Maxentii 
Deos blasphemando 



120 -- 

13. Eius nuptam perfidam 
Ad Deum convertisti 
Atque turbam maximam 
Sequentem legem Christi, 
14. Porphyrium, familias 
Christum profitentes 
bIultasque plebeculas 
Sibi adhaerentes. 
15. lIaxentius cnm sensiit 
Tanta te fecisse, 
Animo tristi doluit, 
Se nihil perfecisse. 
16. Ergastulo te reddidit 
Custodibus armatis, 
Te faine mori credidit 
Panibus non adlatis. 
17. Cibisque angelicis 
llire pascebaris 
Gaudiis ac caelicis 
Laute laetabaris. 
18. Imperator impius 
Credidit te morti datam, 
Sed sponsus eximius 
Te paravit sibi gratam. 
19. ¥idens hoc perfidus 
Te morti condemnavit, 
Quam potuit celeriter 
Rotam ordinavit. 
20. Rotam cum perfecerat 
Rallis adornatam, 
Te subire voluit 
Do dedicatam. 
21. Amore sponsi incliti, 
Virgo, inflammata, 
Tormento supplicii 
Fuisti praeparata. 
22. Sed tuam continentiam 
Sponsus demonstrait» 
Per machinae sententiam 
Tortores devastavit. 
9.3. Tandem sponso patuit 
luptias sacrare, 
Cure tyranno placuit 
Te capite Iruncare. 

24. Pie flectens genua 
Christum exorasti 
Emittensque suspiria 
Spiritum oemmendasti. 
25. Lictor fert gladium, 
Sed virgo genuflexa, 
Ictum duxit validum, 
Ab angelis est amplexa. 
26. Duceris ad nuptias 
Ingenti cure honore, 
Ad paradisi portas 
Sponsuli cure decore. 
27. Corpus tuum digne 
lIirifice portatur 
Sepeliturque benigne, 
Ut nobis i,raesentatur, 
28. In montis pinnaculo 
Sinai ocati, 
1%bis pro signaculo 
Prae cunctis elevati. 
29. Passionis tuae gloriam, 
Virgo, decantantes 
Per daemonis victoriam 
Fac nos triumphantes, 
30. Ni redemptoris gratia 
A lapsu relevatos 
Temptatoris retia 
Reddant condemnatos. 
31. Literarum studiis 
Fac nos militari 
Earumque industriis 
Te semper imitari, 
32. Castitatem floridam 
Christo praesentare, 
Tremendam arque horridam 
Poenam evitare. 
83. Ad sponsi tui nuptias 
Valeamus famulari, 
Post huius mundi tenebras 
Te dein contemplari, 
84. Humanas contumelias 
Patienter sustentare, 
Ut paradisi portas 
Dignemur visitare. 



121 -- 

35. A vinculis nos protege, 
Virgo gloriosa, 
Ne valeat nos laedere 
)Iens opprobriosa. 
36. lIulla morte celeri 
Permittas nos perire, 
lusquam poenam tartari 
Hostiliter subite. 

37. Quousque in hoc exsilio 
Sumus duraturi, 
lIariae matris filio 
Vivamus sorde puri. 
38. Cure instat dies horrida 
Ac necis inest hora, 
Virgo, prece florida 
Pro nobis implora, 

39. Ut nuptiis sponsalibus 
Valeamus interesse 
Arque commensa]ibus 
Asscribi stirpis Iesse. 
Orat. ms. Pollingense saec. 15. Cire..Monacen. 11917. -- 6, 1 iugiter. -- 
6, 4 tli¢ feh[t. -- 7, 8 ofl'enbar verderbt; l. tuo, supplica? -- 9, 1 noverat. -- 
12, 4 Deos fehlt. -- 14, 1 P«,ri,hyrio. -- 16, 4 non alitis. -- 25, 1 Lies: 
adfert gladium? -- 30, 4 Reddat. -- 33, 4 Te in contcmplari. -- 36, 3 
poenam temeri. 

144. l)e sancta Katharina. 

1. Katharina, o regina, 
Virgo, martyr diceris, 
Alexandrinalis civis 
Tu regalis crederis, 
Sponsa Christi principalis 
Digne veneraberis. 
2. Ab avis et atavis 
hlta stirpe genitis, 
Regali, imperiali 
Dignitate praeditis, 
Rege Costo, Sabinella, 
Orta ab ingenuis. 
3. Tu es filia novella, 
Cella eloquentiae, 
Simplex, clara columbella, 
Stella excellentiae, 
Ornans stipem tu agnella, 
Fiscella clemenliae. 
4. Haec puella septenalis 
Optimi ingenii 
Omnis artis sericalis 
Gradu magisterii 
Fit perfecta curialis 
Ens et magni animi. 

5. Est in aula paternali 
Docta liberalibus 
Cure honore virginali 
Cunctis mundi artibus, 
Arte summa magistrali 
Sublimata caelitus. 
6. Repertus non est orator 
Huic comparabilis, 
Aut omnis doctrinae lator 
Èi coaequabilis, 
Victus cedit disputator, 
Stat insuperabilis. 
7. ]ntenta sic studiosis 
Fixum tenens animum, 
Occupatum virtuosis, 
Mundum spernit lubricum, 
Fructuose tempus suum 
Expendit ad studium. 
8. Nuptui tandem habilis 
Regni a baronibus 
Pulsaris, marre rogaris, 
Intendas sponsalibus 
lqe regnum pateat patris 
Gladiis hostilibus. 



-- 122 -- 

9. Ab his semel, bis rogata, 
Ter quatterqne, plnries, 
]Iultorum regum oblata 
Tunc magna congeries, 
A te indigna putata, 
Spreta, ne acciperes. 

16. Generosam Christi matrem 
Tua mater adiit 
latus eius desponsetur 
Suae natae, peliit, 
Christus eam, baptizari 
lTisi vellet, respuit. 

10. Respuensque fidem Christi 
Tumens lunc scientia 
Baptizari noluisti, 
Luctans eloquentia, 
]Iatris verba neglexisti 
Tunc expedientia. 
11. Eras tamen nocte una 
Cure matre tu dormiens, 
Admirandam visionem 
Utraque conspiciens, 
Nain beata irgo mater 
5Iultos sanctos offerens. 

17. Ergo ride christiana 
Imbui desiderat 
Et a quodam eremita 
Plene docta fuerat, 
Tunc et sacro fonte |ota 
Christo sic placuerat. 
18. Novo annulo arrhata 
Amore tunc arserat 
Et mundanam omnem artem 
Pleno postposuerat, 
Sese ad scripturam sacram 
Animo translulert. 

12. Gratiosum inter otaries 
llonet, ut eligeres, 
Omnes a te refutati 
Sunt tmquam degeneres, 
Es a matre increpata, 
Cur ira desiperes? 
13. lesum Christum, suum nature, 
Virgo mater obtulit, 
Sponsum verum destinatum 
lpsum tibi protulit, 
Sed hunc prorsus praesentatum 
Tua mens non respuit. 
14. Nain allecta ex inspecta 
Eus pulchritudine, 
Vita, moribus, virtute, 
Forma, fortitudine, 
Scientia ac aetate, 
Status magnitudine. 
15. Ad habendum corde toto 
Hunc et nullum alinm. 
Eum cernis celsiorem 
In natis mortalium, 
]Iatri suadens omni voto, 
Eius quaerat animum. 

19. Egenis res temporales 
Erogare coeperat 
Et in regno sui patris 
Vice-domnum linquerat, 
Urbem ad Alexandrinam 
Cure matre perrexerat. 
20. Regni matris pars haec erat 
It quieti congrua, 
Sed in brevi est defancta 
Eius mater credula, 
Hinc clientum turbara magnam 
Rexit Dei famula. 
21. 0nmia honesta, recta 
Coepit tunc disponere, 
Virt uosis, fructuosis 
Ferventer insistere, 
ec sacrarum scripturarum 
Sudium re|inquere. 
22. Sed cure die quadam rite 
Audisset per nunium, 
Quod in templo idolorum 
Grande sacrificium 
Per pessimum idolatram 
Fieret lIaxentium, 



123 -- 

23. Accensa fervore zeli 
Ad tyrannum abiit, 
Inter brutorum caesorum 
Strages illum adiit, 
Absque Are condecenti 
Yehementer arguit. 

30. dvenirent sapientes 
Famosi scientia, 
Gloriantes ut pomposi 
0mai eloquentia 
Universosque spernentes 
Stulta extollentia. 

24. Virgo ait: Tibi Salve 
Congruenter fieret, 
Si honestas tui status 
Perfecte cognosceret, 
Ut vel spreta creatura 
Creatorem coleret. 

31. Reducta est ad conflictum 
Docta Christi famula, 
Confitetur verum Deum 
Christum vote sedula, 
Obmutescunt quinquaginta, 
Fiunt corda tremula. 

25. lpse solus Deus verus, 
Cui honor, gloria, 
Fide spe et caritate 
Habitat in anima, 
Dii sunt autem idolorum 
Pessima daemonia, 
26. Regem regum inhonorant 
Summam per superbiam, 
tlomines sic indacentes 
Dei ad iniuriam, 
Ut deceptos et abiectos 
Trahant ad miseriam. 
27. enerosam imperator 
Puellam respiciens 
Gratiosa eius verba 
Audivit impatiens 
Et e contra replicavit 
lIulta ut insipiens. 
28. Omni dolo hic versnlns 
Plenus fraude simulat, 
Ad regalem secum anlam 
Ire banc insinuat 
Donis magnis munerandam, 
Si deos non respuat. 
29. Ianet autem virgo sacra 
Arta sub custodia, 
Donee ab extremis terrae 
¥iri magna copia, 
Idolorum defensores 
liagna zelotypia 

32. Tandem credunt et affirmant 
Christum Dei filium, 
Deos falsos detestantur 
llec riment supplicium; 
lndignatur et minatur 
His hostis ineendiu,n. 
33. lgnis ergo copiosus 
Praeparatur ocius, 
In quem draco furiosus 
Hos mittit velocius, 
Sic eremati, eoronati 
Regnant gloriosius. 
34. Repromittit post haee Caesar 
Virgini magnalia, 
Pe»st regiuam ut sit ipsa 
Secunda, non alia, 
Tomm regnum gubernare, 
Haee et mulla talia. 
35. Sponsa Christi nniversa 
Contempsit ut vacua 
Nec curavit de honore, 
Nec de varia statua, 
Sed derisit promittentem 
Arque verba fatua. 
36. Porto spretus imperator 
Coepit in hanc furere 
Ae ministris statim iubet 
Vestibus exacte, 
Laeerare corpus eius 
Scorpionum verbere. 



-- 124 -- 

37. 0mnia tormenta minans 
Clausit in ergastulo, 
Ter quaternis hanc diebus 
Absque cibo, poculo 
Cruciandam, macerandam, 
Abit ipse clanculo. 

44. Statim autem sic adducta 
Erectis luminibus 
Deum orat, destruatur 
Supernis fulminibus, 
h'ullam tamen laesionem 
Agat in hominibus. 

38. Non remansit locus iste 
Absque claro lumine 
Ieque carens angelorum 
Dulci consolamine, 
Sed refecta caeli cibo 
Est et medicami»e. 

45. Tunc virtute vehementi 
Machina dissolvitur 
E confracta super gentes 
Impctu dispergitur, 
Turba quadriges millena 
Hominum occiditur. 

39. Sed et a regina visa 
Est et a Porphyrio, 
Quibus multa de futuro 
Praedixit martyrio, 
Quos instructos Christi ride 
Dimisit cure gaudio. 
40. Ab extremis regionis 
Caesar tunc revertitur 
Ac pro tribunali sedens, 
Virgo nunc adducitur; 
Pulchriorem ipsam cernens, 
Valde hinc concutitur. 
41. ('hristi restera tunc inquirit, 
Quid deliberaverit, 
Unum certe e duobus 
Dicat, qnod elegerit, 
Tura si non obtulerit, 
Sciat, quod perierit. 
42. Respondens tyranno virgo 
Voce ait libera: 
Neque verba blanda curo 
Nec tormenta aspera, 
Mori nunc amore Christi 
Res est mihi prospera. 
43. Ipse leo frendens ore 
Extra se tunc rapitur 
Arque horrenda rotarum 
lIachina construitur, 
Ut per eam discerpatur, 
Christi martyr ducitur. 

46. Ista videns imperatrix 
l'rosilit in medinm 
Reprobando sui viri 
Impium indicium, 
Cernens hanc fidelem factam, 
Damnat ad supplicium. 
47. Gladio percussa ergo 
5iigravit ad Dominmn, 
Tumulata cure honore 
Fuit per Porphyrium, 
De quo facto diffamatus 
Se dat ad martyrimn. 
48. Laetus hic electus toiles, 
Prudens, dives, strenuus, 
Inter milites ducentos 
Primus et praecipuus, 
Coram rege profitetur, 
uod sit Christi famulus. 
49. 0tartes tunc commilitones 
Ad ridera converterat, 
Quibus et aeterna regna 
Consequi promiserat, 
Hos hinc otaries Caesar simul 
Gladiari insserat. 
50. Rursus infernalis leo 
¥irginem interrogat, 
Haec constanter ante dictam 
Vocem veram iterat, 
In eam lunc mortis legem 
Imperator fulminat. 



-- 125 -- 

51. lsta sic damnata morti 
Extra urbem ducitur, 
Turba magna mulierum 
Ei tunc compatitur, 
ltaec earum vanos flelus 
Prohibere nitilur. 

58. l)um haec verba Christi martyr 
Pia mente dixerat, 
De sublimi nube caeli 
Vox ad eam venerat : 
Yeni nunc, electa mea 
Te caelum desiderat; 

52. Orandi tunc petit dari 
Virgo sibi spatium 
Oculisque elevatis 
Orat patrem luminum, 
Gralias devole agens 
Clamat sic ad Dominum: 

59. Omnes sancli, sponsa mea, 
Chorusque virgineus 
Te exspeclant in chorea 
Cantanles serenius, 
Rubra stola ac nivea 
Ornent te amoenius. 

53. Salus, honor, gloria sit 
Tibi, o altissime, 
Quod me ad agonis finem 
Ducis dignatisssime, 
Corpus tibi spiritumque 
Reddo fidenlissime. 
54. Ad choreas virginales, 
Da, ut iam perveniam, 
Mala, rosas triumphales 
Tibi, Christe, colligam, 
Aspectus tuos solares 
lunc et semper videam. 
55. Oro, Deus, corde loto 
Pro me diligentibus, 
Passionem pleno voto 
Meam recolentibus 
Atque spiritu devoto 
lIihi congaudentibus, 
56. [logo, Chrisle Iesu boue, 
Pro tua clementia, 
Quisquis suo in agone 
Sua indigentia 
Mea oral passione, 
I)efer indulgentiam. 
57. A fame, infirmitale, 
Ab omni molestia, 
A clade, necessilate, 
Ab onmi angustia 
Liber sit et sanclitale 
Conscendat eaelestia. 

60. [entibus illi cernuis 
Qui te invocaverinl, 
l'assionem quoque tuam 
Hic qui celebraverinl, 
Scianl, quod optata vota 
Per te reporlaverint. 
61. In hae voee consolata 
Virgo martyr plurimum, 
Collum laeteum sub spata 
Tendens oral Dominum; 
Sic regina deeollata 
Consummat martyrium. 
62. Nain statim de gleba sacra 
Lac fluxit pro sanguine, 
Sieca terra sic rigata 
Fit fecunda germine, 
Fruetum ferens non arala 
lIulta plenitudine. 
63. Virtus adest supernalis 
5Iagna multitudine, 
Caput, massa virginalis 
Transfertur cure lumine, 
Pape, montis eaelicalis 
Sepelitur culmine. 
6t. ]lonumentum virgineum 
Angelorum opere 
Factura exstat marmoreum, 
Et de sanelo corpore 
5lorbi sanat aculeum 
Fluens sacrum oleum. 



-- 126 -- 

65. Porro sacro hoc unguento 
Fiunt laudabilia, 
Membra hoc medicamento 
Sanantur debilia, 
Fidei ex fundamento 
Fiunt mirabilia. 
66. Rut'sus passa est beata 
Anno tricent¢imo 
Sexto Christum imitata 
3Ienseque Xovembrio, 
Cure quo regnat eleata 
In sublimi solio. 
67. 0mnem artem doctrinalem 
Yirgo ista obtinet, 
¥itam sapientialem 
Haec in summo continet 
Gloriamque clericalem 
_Nunc in caelo possidet. 
68. _'am haec vio gratiosa 
3Iulta privilea 
In se tenet speciosa, 
Sanctis singularia. 
Ipsi tamen gloriosa 
Sunt et generalia. 

69. 0 beata Katharina, 
Dei patris natula, 
O amabilis regina. 
`Nati Dei sponsula, 
O columba amantina, 
Spiritus tu celIula. 
70. Bene Christus te dotavit, 
Qui fructu cente,imo 
Te bis terqne exaltvit, 
Throno praeclarissimo 
Coronatam snbIimavit 
Statu beatissimo. 
71. In hoc facto fine tracto, 
¥irgo amantissima, 
Dei ad landem peracto 
Peto te, sanctissima, 
Vase Inteo confracto 
Duc me ad laetissima. 
72. Sit beatae Trinitati 
Decus, salus, gloria. 
Simplae git et nnitati 
Honor, hymnus, latria, 
Sit aeternae Deitati 
Amor, lan in patria. 

Cod. . Pet'ri Salisburgen. b  III 1 aec. 15. A. -- Cod . Petri Salis- 
burgen, a VI 3-5 saec. 1-5. B. -- Legenda S. Katharinae imp. Argentinae 
1499. C. -- 2, 1 et ab aviis C. -- 5, 5 Arce C. -- 14, 3 virtutibts C. -- 
17, 5 fonte sacro C. -- 32, 6 hostium A. -- 3-5. 4 una statua A. -- 60, _'2 te 
nominaverint A. -- 67, 5 celica]em C. -- 71, I finem BC. -- Akl-ostich: 
_Katherina, regina, generosa virgo martyr, .ponsa Christi generosa, ora 
Dominum pro nobis." -- Aus C bei chade. Geistl. Gedichte von iederrhein. 
». 11._ ff. 

145. De saneta Katharina. 

1. Serrera tibi plectitur, 
Auri tilo nectitur. 
Flore fronde comitur, 
Prona mente promitur 
Tuae laudi omsonum. 

2. Are, virgo Katharina. 
Te dotavit vis divina 
Sinfiari formae dono, 
Grandi castitatis bono, 
Te candens decet lilium. 

-']. _-on est in te macula. 
.Nec sunt in illo iacula 
Coloris sorditati, 
Hoc ergo sertum vividum 
Exornet album lilium 
Candoris non foedati. 
4. Cerne, virgo, quid adpono, 
Tuae sanctitatis dono 
Hoc debetur, ut adverto, 
Unde tali inngo serto 
`Nobile solsequium. 



-- 127 -- 

5. Tu verum solem es secuta 
Et a raundi labe tuta, 
Sic flos ille tenet metam 
Solis semper ad dietam, 
Hocphoebo dansobsequium. 
6. Addo plantas floribus, 
Gratis cure odoribus 
Hysopum inflecto, 
Te virens decet hysopus, 
Quam bonae famae titulus 
Odore pavit recto. 
7. Katharina gloriosa, 
Dispensatrix operosa, 
Quinquagenos oratores 
Tu vicisti, quos honores, 
Laurus decet inclita. 
8. Argumentis quos vicisti, 
Hos ad Christmn convertisti 
Gaude semper et laetare, 
Infideles quae beare 
Virtute nosti caelica. 
9. Tantae sapientiae 
Victricique scientiae 
Est gloria promissa; 
Hinc est, quod serto florido, 
l'unquam futuro torrido 
Laurus est immissa. 
10. ]]is almis, virgo, floribus 
Tare magnisque decorihus 
Flos agri mitis iungitur, 
Humilitas exprimitur, 
Tantae decus gratiae. 
11. Ex claris tu parentibus 
Divitiis decentibus 
Prolata nihil extimas 
Vanas gazae copias, 
Summae nitens gloriae. 
12. Regis dona renuis 
lIundique bona fragilis 
Prae Christi caritat% 
Hiuc agri flos humilis 
Adponitur prae caeteris 
Spreta vanitat e. 

13. I ........ 
15. A ........ 
16. Sambucinos virginali 
Flores addimus crinali, 
Hic in petris saepe crescit 
Atque terrae pastum nescit 
In fundo virens arido. 
17. Uirgo, gaude, carceraris, 
Pastu humano privaris, 
Duodenisque diebus 
Nullus tibi fulsit phoebus 
Duro sub ergastulo. 
18. Sed non sic, virgo, vinceris, 
Affatu Christi frueris, 
Qui te confortavit, 
Qui te constantem reddidit, 
In atro lucem edidit, 
Te dulci verbo pavit. 
19. C ........ 
20. ]ndo, virgo, violam, 
Tuae laudis servulam, 
Hanc viator saepe legit, 
Remoratur, dura banc fregit, 
Curas linquens arduas. 



-- 1.o8 -- 

21. P ........ 

g9. Ecce, rutam hune adfingo, 
Quam ad praesens serrure 
cingo, 
Ruta genus viperinum 
Fugat arque serpenlinum 
Yelut pulsum turbini. 

2:4. Hoc te signat, quod mansisti 
Ope custodita L'hristi 
Tunc, poenalis quando rota 
Fuit a te versa tota 
Gentili nocens agmini. 

24. 0 .... 

25. (omponuntur serto rosae, 
(uae designant pretiosae 
Tuae mortis gloriosae 
Memomnti gmtiose 
Felix hoc mysterium. 

26. Çruorem notat rubicunda, 
Alba rosa laetabunda 
Lac post ênsem fusum notat, 
Hac te dote Christus dotat 
Fudoris ad indicium. 

27. Recte gaudes bravio 
Munerata caelico 
Martyrio completo» 
Rosarum nunc fsciculus 
Sit nostri serti titulus 
Decore multum laeto. 

28. I ........ 
29. Necto folia cedrina, 
Per haec pater vis divina, 
Qua tuum corpus, Katharina, 
Collocatur monte Sina 
Superna per obsequia. 
3(I. Alfa cedrus dicitur 
Et ob hoc inicitur 
¥irginali serto 
lgam ad montem lollitur, 
Ab angelis conducitur 
Iussu Dei certo. 
B1. Laetare semper et gaude, 
Virgo felix, digna laude, 
l'ace fruens sempiterna, 
¥ita semper et aeterna 
luncta Dei filio. 
B2. Et in terris honoraris 
Miris satis atque raris 
Dei donis fecundaris, 
lllic gaudes et laetaris 
In virginum consortio. 
33. A liquore fiuido, 
Qui corpore virgineo 
Modo manat miro, 
Aetêrnam pacem denotans 
Oliva praestat remicans 
In tui serti gyro. 
34. )lille modi flosculorum 
Denotantes gaudiorum 
Tuormn multiformitatem 
Aeternamque felicitatem 
Iunguntur huic circulo. 
35. Ergo, virgo, iam complexum 
Et devota mente nexum 
Sertum non materiale, 
Sed ex animo mentale, 
Pia, clêmens, suscipe. 



-- 129  

36. lostras preces accipe, 
Affectum mentis recipe 
Pro plena factione, 
Te diligeutes dilige, 
Conforta, iuva, dirige 
bIortis in agone. 
Cod. S. Petri Salisburgen. b II 38. saec. 15. -- 1, 2 Quos auri. -- 17, 2 
tu privaris. -- 20, 1 Inde.- 20, 2 lauài. -- Aufschrift: Sertum seu crinale 
beatae Katherinae, virginis et martyris almae; Akrostich: Sancta Katherina, 
susclpe hoc crinale. Amen. Dasselbe zeigt die Liicken des Textes an. -- 
Je 3 trophen gehSren mettisch zusammen; jede dritte ist eine Art Abgesang. 

146. 
1. Sublimato laureato 
Laus sit nunc Laurentio, 
Hoste strato qui stellato 
Caeli gaudet solio. 
2. Blandimentis vel tormentis 
ec cedit hic Decio, 
ec plumbatis caesus cratis 
Uritur incendio. 

ie sancto Laurentio. 
3. 0 miranda, praedicanda 
Caecorum sanatio, 
Quos per crucis signum lucis 
Insignivit radio. 
4o Martyr pie, me Mariae 
Commendato filio, 
Preee fusi me excusa 
Quem accusat actio. 

Cod. Londinen. Arundel 201. saec. 13. -- 1, 2 Laudibus Laurentio. 

147. De sancto Laurentio. 

1. 0 Laurenti, martyr Christi, 
Tu sitisti, occurristi 
Et bibisti, ut cupisti 
Dirum haustum, holocaustum 
Factus totus, sic ris notus 
Toti mundo, cure iucundo 
Praeconio laudabilis. 
Sixtus dixit ut propheta: 
Tibi restat maior meta 
Pugnae gloriosioris, 
Quod est viri fortioris; 
Fili mere, noli flere, 
Ecce, vere me sequere 
Post triduum spectabilis. 
2. Prudens dator thesaurorum, 
Quaeris turbas egenorum, 
Lavas pedes osculando, 
Ore blando consolando 
Caecisque per signum crucis 
Pie reddis visum lucis, 
Post tractus ad certamina. 
Blume, Fi Dictamina. VI. 

Quo saeve interrogaris, 
[Fustigaris, laniaris,] 
Cruentaris cure plumbatis 
Laminisque inflammatis 
Tuis costis applicatis, 
Tandem perfers dirae cratis 
Super ignem examina. 
Heu, heu, vivus ubi discis, 
Quomodo necatus piscis 
Perassatur, denigratur, 
Perforatur, eliquatur 
Per nimis ardentes stillas, 
Quae urunt tangentes lilas, 
Et cuncta laete pateris. 
Ais namque sensu sano 
Ipsis, Decio profano, 
Iudici Valeriano 
Coetuique horum vano, 
Ut gyrarent et vorarent, 
Ventres suos satiarent 
Ex parte cocti lateris. 
9 



130 -- 

4. 0 Laurenti te colenti, 
Servienti, nunc consenti, 
Fac sic mecum, ut cor tecum 
Illustrctur, speculetur 
Solum meum verum Deum 
Fide pura sine cura 
De iêtis mundialibus. 

Marlyr boue, mi patron% 
Tua cratis ardens satis 
lIe defendat et accendat 
Dei igne tam benigne, 
Ut devictis flammis fictis 
Sim immunis sic a prunis 
Tremendis gehennalibus. 

5. Et duc me post vitae cursum 
Ante vultum Dei sursum, 
Quo tecum per iubilamen 
Deum laudem semper. Amen. 
Orat. ms. Campeuse anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. -- 2, 13 prae- 
rets. -- 4, 5 Solum verum meura. -- Aus anderer Quelle und ohne den 
Schlufs Anal. XXIX, l'r. 299. 

148. De sancto Leonhardo. 

Salve, pater pietatis, 
Leonharde, desolatis 
Singulis refugium, 
Febre, morbo fatigatis 
Et in partu cruciatis 
Celere praesidium, 
Vinctis et incarceratis, 
lIente rapta consternatis 
Singulare gaudium. 
Tu, qui tot iam caritatis 
Servis confers dona gratis, 
Sis nobis solacium 
Deprecando pro peccatis, 
Ut ad sanctae trinitatis 
Ducamur palatium. 
Orat. ms. saec. 15. Cod. Londinen. Harl. 211. 

149. De s. Ludovico Alamando. 

1. Urbs gratulare nobilis 
Arelatensis, praesulis 
Tui nova laetitia, 
Decorata miraculis, 
Gloriosis indiciis 
Innumeris, prece pia, 
Cardinalis prosapia 
Alamandi Ludovici 
Insignis et militia 
Paradisi magnitlci. 

2. Arelatis vil|a, gaude, 
Quae diceris digna lande, 
Cum paris reformatorem 
Sanctae matris ecclesiae, 
Unionis pacificae 
Possides et amatorem, 
Quantam poenam et dolorem 
Pro dictae pacis foedere 
Sustinuit et laborem, 
l%mo posset exi)rimere. 



-- 131 -- 

3. Hic laborans in extremis 
Sacramentum unctionis 
Sibi dari complacuit, 
llinorum ac in ordinis 
Conventu castri Salamis 
Felix eius finis fuit, 
Cito corpus ut decuit 
Translatum in Arelate 
A clero plebeque fuit 
Susceptum honorifice. 
4. Non pompose tumulatum, 
Sed simpliciter positum 
Altaris dextro latere, 
Trophimi sancti meritum 
Tale quod sit depositum 
Credo per regem gloriae, 
Qui dat suis sic vivere, 
Quod post eorum funera 
Caeli fruuntur lumine 
Plebique dant subsidia. 

5. Anno dicto iubilaeo 
liigravit de hoc saeculo 
In die quartae feri:te 
Septembris decimo sexto, 
Certum de hoc me teneo, 
Quod sit bonae memoriae. 
0 quantum admirabile 
lqtrrare sit miracula, 
Quae fiunt in Arelate 
Per ipsius suffragia. 
6. 0 quanto tripudio 
Talis vir in saeculo 
Debet venerari, 
Qui regis palatio 
Caelorum solacio 
Fruitur perenni. 
Ut laete sociari 
Secum sine termino 
Possimus ac laetari, 
Fundat preces Domino. 

Cod. Palat. Vindobonen. 3520. saec. 15. -- »Prosa de beato Ludovico 
Alamandi, Cardinali Arelatensi" (- 1426); folgea prosaische Aatiphonen und 
Orationen. 

150. De s. Ludovico Alamando. 

1. Gaude, praesul sanctitatis, 
Inclite Ludovice, 
Insignisque civitatis 
Arelatis nomine 
Cardinalis, deitatis 
Praesignite munere. 
2. Gaude, pater, caritatis 
Fulgens amplitudine 
Virtutumque claritatis 
Praepol]ens mirifice, 
Donis quippe comprobaris 
Praestante tunc numine. 

3. Gaude, doctor veritatis, 
Canonicae sophiae 
Atque splendor castitatis 
Zelator iustitiae, 
Gemma nostra clerica]is 
Factus es dignissime. 
4. Gaude, quia lux solaris 
Te perfudit gloriae, 
Ab omnibus veneraris 
lliraculorum ordine, 
lqunc in caelis col|ocaris 
Cure sanctorum agmine. 

5. Gaude, stella salutarisl 
Lumen fundens gratiae, 
Portus viae tutus matis 
Praedicaris benignel 
Sic pro nobis deprecaris 
]esum, nature llariae. 
Clin. Monacen. 4423 anni 1481. A. -- Cod. Palat. Vindobonen. 3.520. 
saec. 15. B. -- 2, 4 Praepollenti AB. -- 2, 6 nemlne A, neupmine B. 
9* 



-- 132 -- 

151. De sancta llargareta. 

1. Ave, virgo gloriosa, 
Are, rosa [speciosa], 
Margareta nobilis, 
Are, plena caritate, 
Are, pollens castitate 
Columna immobilis. 

6. Hinc ego te defleo 
Suspensam in eculeo, 
Percussam virgis acriter 
A quo caesam deponentes 
Carceri te recludentes, 
Ibi visibiliter 

2. Are, sponsa salvatoris, 
Ave, puteus pudoris 
Magnus altitudine, 
Are, splendens margarita, 
Are, pia, redimita 
Mira pulchritudinc. 

7. Hostis nequam apparebat, 
Devorare te volebat, 
Sed crucis auxilio 
Suas minas evasisti, 
Cuius caput contrivisti 
Dante Dei filio. 

3. Are, martyr Christi grata, 
Are, summi Dei nata, 
Regale palatium, 
Are, virgo Deo grata, 
Are, Christi advocata, 
Ora patrem omnium. 

8. Carceri demum emissa, 
Vasi aquae es imnissa 
Colligatis manibus, 
In quo Deus te servavit 
E illaesam praesentavit 
Tuis tribunalibus. 

4. Cum sis virgo laude digna, 
Pia maryr et benigna, 
Os meure non sufficit 
[Tuas laudes] enarrare 
Nec dolores explicare, 
Quos tibi tortor intulit. 

9. Sed praefecto hoc vidente 
Visus est stridere [dente] 
In te claram genere, 
Decollari te praecepit, 
Animam tuam suscepit. 
Angelus in aethere. 

5. Tamen memor dulci prece, 
qam tu in instanti nece 
Feceras ad Dominum, 
Ut, qui tuae passionis 
IIemor esset et doloris, 
Sentiret auxilium; 

10. Quare tuum venerandum 
Nomen atque adorandum 
Rogito summopere, 
Quatenus me, virgo pura, 
Liberes ab omni cura 
Et a cuncto scelere. 

11. Ac in mea mortis hora 
Assis mihi sine mora 
Nec me sinas laedere 
Potestates damnatorum, 
Sed in locum beatorum 
Me colloca propere. 

Orat. ms. 8cotorum Vindobonen. 52 d 11. saec. 15. -- 8, 2 Vasi autem 
es. -- 10, 3 Rogito meo in opere. -- 11, 6 collocare. -- Die Hs. ist un- 
richtig eingebunden und so die Folge der Bl/itter gestiirt. -- Bel lIone (III, 
lr. 1049) aus einer Karlsruher Hs. -- Vgl. unten lqr. 155. " 



152. De sancta |argareta. 

1. Gaude, felix Margarita, 
Quod ab aevo sis praescita, 
Ut in terris stares ita, 
Quod aeterna tibi vita 
Praeparatur iugiter. 
Gaude, quae per crucis signum 
Hostem vincis praemalignum, 
Ex cuius fauce resilisti, 
lil doloris tunc sensisti, 
$ed triumphans fortiter. 

Gaude, tibi pollicetur, 
Qui te in terris veneretur, 
Quod mala morte non laedetur, 
lisi prius procuretur 
Viatico salvifico. 
0re fulgens Margarita, 
Hanc ad certain nos invita, 
Peremptorie nos cita, 
Post te curramus via trita 
Conductu deifico. 

2. Gaude, quia superasti 
Mox secundum, quem calcasti 
Pede gravi, quod clamavit, 
Tibi, pia, revelavit 
Secreta, quae nesciveras. 
Gaude, virgo, et memento, 
Quod tibi datur sub stramento 
01ybrii caput, qui tormento 
Te necavit trunculento, 
Quod totum tu contriveras. 

3. Gaude, gemma pretiosa, 
Margareta generosa, 
Quae per tormenta dolorosa 
Rubricata stas ut rosa 
Tis sponsi coram facie. 
Qui caeli te perfudit rore, 
Dulci confortavit ore, 
Suam sponsam miro more, 
Quae stetisti in decore 
blon apparente matie. 

5. Succurre cunctis tu oppressis 
Paupertate, cure dives sis, 
Quae recusare quidquam nescis 
Et ditare homines scis 
Providens necessaria. 
Da, ut tibi corregnemus, 
Creatori laudes demus, 
Qui sua carne nos cibavit 
Pro nobis cunctaque creavit, 
Celum, terra, maria. 
6. Ductrix gregis tu fuisti, 
Cure nutrid oboedisti 
Humiliter oves minando 
Et per prata spatiando 
Floresque colligerc, 
Forte tibi plectens sertum, 
Contemplando sponsum certum, 
Quem toti mundo praeponebas 
Et pura mente disponebas 
Ifunc solum diligere. 

7. Ad sponsi ruis tis amplexum, 
Qui tibi per amoris nexum 
Coniunctus erat hic in terris, 
A quo virgo nunc transferris 
Laetanter super sidera. 
Mei per hoc tu memento, 
Ut cibatus sacramento 
Nullo crimine retento 
Post te vadam passu lento 
Ad aeterna gaudia. 
Clm.-Monaccn. 8394. saec. 15. -- 4, 4 proereetur; lies procuretur oder 
recreetur. -- 7, 3 erit hic. 



134 m 

153. De sancta Margareta. 

1. 0 Iargarita splendida, 
Quae castitatis gratia 
Pertulisti immania 
In corpore supplicia. 

10. 

Stans in mortis articulo 
Preces fundens altissimo, 
Ut tuae mortis memores 
Vitae fiant participes, 

2. Audi preces cure lacrimis, 
Terge sordes libidinis 
Tuis me mundans meritis 
Cunctis ab immunditiis. 

11. 

Exaudita a Domino 
Cervicem subdit gladio 
Sed consummans martyrium 
Percussor reddit spiritum. 

3. 0 decus Antiochiae, 
Paganorum progenie 
0rtus de spinis roseus 
Flos, prae cunctis pulcherrimus. 

12. 

]ffembra ruunt virginea, 
Felix recedit anima, 
Velut columba candida 
Regna petens caelestia. 

4. Te ad incestum flectere 
Verbis nequit nec verbere, 
Dura carnem cruciatibus 
Dilacerat 01ybrius. 

13. 

0 virgo memorabilis, 
Sis mihi exorabilis, 
Omne mahm removens, 
Bona cuncta tribuens. 

5. Te orante in carcere 
Draconis in effigie 
Auctor adit libidinis 
Tuis se monstrans meritis. 

14. 

0 viva Christi hostia, 
Margareta sanctissima, 
Tua sit mihi passio 
Peccatorum remissio. 

6. Ungularum et omnia 
Poenarum vincis genera 
Iox extinctis lampadibus 
Per rorem sancti spiritus. 

15. 

Tua meae dilectio 
Sit animae refectio 
Iugis commemoratio 
Sit mentis reparatio. 

7. Aquae poenalis dolium 
Baptismi facis lavacrum 
Fusa prece ad Dominum 
Qui solamen est tristium. 

16. 

0 virgo, sole pulchrior 
Et omni ruelle dulcior, 
Fac, ut tua memoria 
Sit mihi perpes gloria. 

8. Terra tremuit subito 
Tuo stupens martyrio, 
Columba caput caelica 
Corona cingit aurea. 

17. 

Quae perpetravi scelera 
Et mala, sunt innumera, 
Ab eorum me sarcina 
Tu prece exonera, 

9. Paganorum plebs maxima 
Dei cerens magnalia 
Varia sprevit idola 
Et credunt quinque milia. 

18. 

Ut post hoc triste saeculum 
Insertus choro virginum 
Per tua sancta merita 
Vita fruar perpetua. 

Orat. ms. saec. 15. Cod. Londinen. Harl. 282. -- 14, 3 mihi fehlt. -- 
15, 10 quae meae. -- Zu Str. 14--16 vgl. Nr. 131, Vers 9.5--106. 



135 -- 

154. De sancta Margareta. 
1. Theodosii filia, 8. De carcere extrahitur, 

Virgo fragrans ut lilia, 
Beata Margareta, 
Sana sumens consilia, 
Christi servans eloquia, 
Spiramine repleta. 
2. Gentilium de sereine 
Hanc infltmmante flamine 
Puella baptizatur, 
Quae vincit cure certamine 
Olybrium, iuvamine 
Christi ride firmatur. 
3. Haec nutrici serviebat 
Oves suas et pascebat 
Yirgo cure virgnibus, 
Quam formosam ut videbat, 
In amorem mox ardebat 
lnfelix Olybrius. 
4. Ad praefectum accersitur 
Et de ride convenitur 
Haee ride galeata, 
Sed non cedit blandimentis 
Emollitur aut tormenlis 
Cbristi cruce signata. 
5. Virgo sudat in agone 
Spe mercedis et coronae 
Ad mortem oboediens, 
Morte Christum imitata 
Fide firma roborata, 
Firmo gressu gradiens. 
6. Puella comprebenditur 
In carcere recluditur 
Non devieta prccibus, 
Flagitiis consumitur, 
¥irago cuneta patitur 
Non cedens tortoribus. 
7. Suppliciis conteritur, 
Diris poenis affligitur 
Columba nobilis 
Sed stabilis efficitur 
Et augelo reficitur 
Turris in vinculis. 

De Dovo crucifigitur, 
Ut aqua de rivulis 
Caeditur et receditur, 
Eculeo suspenditur, 
Manat rivus sanguinis. 
9. 0 inaudita scelera, 
Saeva poena mortifera, 
Iudex detestabilis 
Comburi iussit latera 
Sauctae puellae teuêr% 
Serpens perterribilis. 
10. 0 qnam lristis, dolorosa 
Stabat plebs et lacrimosa 
¥irni compatiens, 
lon devieta, gaudiosa 
Stabat virgo virtuosa 
Tot tormenta sustinens. 
11. 0 res raira, qnae est ista 
Pugnans vineêns agonista, 
Pngiilans virililer ? 
Magni regis est legista 
Stans pro ride deerêlista 
Allegans subtiliter. 
12. Haee draconêm superavit 
Saevnm hostêm et prostravit 
Trusa in ergas|ulo, 
Daemon viclus nlulavil, 
Pede dextro quêm calcavit 
Crueis eam signaenlo. 
13. Tune ense quinque milia 
Cadnnt, sed per auxilia 
Liliosae virginis 
Laeti fulgent cnm gloria 
In paradisi enria 
Fonte loti sanguinis. 
14. l=Iaec de novo praesentatnr 
Ad tyrannum, qnam hortalur 
Adorare idola, 
Sed reluctans spoliatnr, 
Saevis poênis crueiatur 
Invieta christicola. 



15. I)enudatur, flagellatur, 
Dulce corpus verberatur 
Virgis, seorpionibus, 
Ad os caro ¢oncrematur, 
Trucidatur, laniatur 
Ferreis pectinibus. 
16. Post in vase eollocatur 
Aqua pleno et ligatur, 
Sed terra concutitur, 
Et tyrannus superatur, 
Virgo Christi confortatur, 
I]laesa egreditur. 
17. Virgo Christi col]aetatur, 
Quod tyrannus expugnatur, 
Gaudet victoriosa, 
Ad certamen animatur 
Et vincendo gratulatur 
Puel]a gratiosa. 
18. Sicut aurum repurgtur 
In fornace, sic probatur 
Haec virgo g]oriosa, 
1lultis poenis haec vexatur, 
lunquam tamen violatur 
Certatrix generosa. 

19. Pharaonis induratur 
Cor ferocis, inflammatur 
Furoris incendio, 
Et ]ictorem exhortatur, 
Ut pue]h moriatur 
Peracuto gladio. 
20. A lictore postu]atur 
Et pro suis deprecatur 
Haec orandi spatium, 
51ox de cae]is reve]atur: 
Quod petisti, impetratur. 
Vadit ad supplicium. 
21. Furor ingens debacchatur, 
Ense caput amputatur 
G]oriosae virginis, 
Paradiso co]]ocatur 
Et pro nobis deprecatur 
Regem summi numinis. 
22. Virgo martyr, tuam genti 
Passionem recolenti 
I)esuper irradia, 
Impetrata da petenti, 
Partum laetum parienti 
I)oua prece praevia. 

23. Qui pendes ab ubere 
Virginis puerperae, 
]argaretae precibus 
Miseris compatere, 
Fac nos tecum vivere, 
Iesu, in caelestibus. 
Cire. Monacen. (ol. Emmeramen.) 14343. anni 1351.  8, 3 ist dem 
Sinne nach mit 8, 6 zu verbinden. 

155. De sancta Margareta. 

Ave, virgo nobilis, 
Gloriosa lIargareta, 
Quae divinae snbolis 
Amore repleta 
5. Mundnm istum respnisti 
Et tormenta pertnlisti 
lIulta, magna atque raira, 
Quae tibi iniqni indicis ira 
Saeviendo intulit, 
10. Qnae, si non, ut snfficit, 

Valeo edicere, 
Tamen memor tna dulci prece, 
Qnam tu instanti nece 
Fecisti ad Dominum, 
15. Ut tuae passionis memores 
Sentirent auxilinm, 
Ego te defleo 
Snspensam in ecnleo, 
Percussam virgis acriter 
20. Et depositam eculeo, 



-- 187 -- 

Carceri indusam immaniter, 
Ubi visibiliter 
Hostis nequam apparebat, 
Qui devorare te volebat, 
25. Sed crucis signaculo 
Minas eius evasisti 
Atque caput contrivisti. 
Deinde carcere dimissa 
In ferventem aquam esimmissa 
30. Et ardorem non sensisti 
Per virtutem Iesu Christi. 
Sed praefecto haec vidente 
Visus est stridere dente 
In te claram genere; 
35. Decollari te praecepit, 
Animam tuam suscepit 
Angelus in aethere. 

Ergo tuum venerandum 
Nomen arque adorandum 
40. l:tecolens et passionem 
Tibi, sancta virgo, supplico, 
Ut in omni meo opere 
Me serves ab omni scelere 
Ac in mea mortis hora 
45. Assis mihi sine mora 
Nec me sinas laedere 
Potestates daemonum 
Vel eorum versutiam, 
Sed emissam animam 
50. In tuam tutelam 
Digneris recipere 
Et illuc deducere, 
Ubi tecum gaudere- 
Valeat perenniter. 

Cod. S. Petri Salisburgen. a VI 35. saec. 15. -- Zu Vers 12 ff. vgl. 
1r. 151, Str. 5 ff. 

156. De s. Maria Magdalena. 
Salve, Magdalena mundo veneranda Maria, 
Quam Deus ex imo duxit ad alta poli. 
Porta salutis, ave, via vitae, spes miserorum, 
Felix peccatrix, hospita digna Deo, 
5. Semita iustitiae, pia consolatio lapsis, 
Exemplum veniae, lux imitanda tels. 
Quae dura maesta pedes Iesu lacrimando lavares, 
Mox animae maculas diluit ipse tuae. 
Unguentum capiti devota mente dedisti, 
10. Unde repletur adhuc mundus odore bono. 
Ore, manu, lacrimis, unguento, mente, capillis 
I)ans holocausta Deo victima tota manes. 
Unde resurgentem meruisti prima videre 
Christum, discipulis gaudia certa ferens. 
15. Qui te pro meritis hodie super astra locavit, 
Hic nobis tecum vivere praestet.. Amen. 
Cod. Guelfenbyteran. HelrnsL 1392. saec. 15. 

1.57. De s. Maria ltlagdalena. 

Salve, dulcis Magdalena, 
Praenobilis et serena, 
Quae amore Iesu Christi 
Peccati sordes horruisti, 
5. Devota rigans lacrima 
Ipsius sancta vestigia 

In Pharisaei convivio, 
I)olore repleta nimio. 
Ob hoc meruisti audire 
10. Verbum pietatis mirae: 
Dimissa tibi sunt peccata. 
Exhinc tota inflammata 



188 B 

lçunquam redis ad peccata 1 
Sed virtute cummulala 
15. 5lanes semper copulata 
Christo luo Domino 55. 
Tare in vila quam in more. 
In sanctarum mulierum sorte 
Salvatoris passioni 
20. Toti eius et agoni 
Interesse meruisfi 60. 
Et dilectum aspexisti 
Virgis caedi, palmis trudi, 
Probris, sputis et illudi, 
25. Cure iniquis depulari 
Atque spinis coronari 65. 
Cnlci tandem conclavari 
Arque morte confirmari. 
Undc vehementer saevit 
30. Dolor arque planctus crevit, 
Luctu crucis occupari 70. 
Da cor meure salutari 
Una marre cure beata, 
Nati morte s3uciata. 
35. 0 5iagdalena inclita, 
Dehinc mane tu venisti, 75. 
Salulare corpus Christi 
Ut unguentis perlustrares 
Tumbae maerens et atares. 
40. Saevae mortis lune vietorem 
Verae vitae et auctorem 80. 
Prae cunetis prima aspexisti, 
Vitam pandens turbae tristi 
blane prima sabbathi. 
45. Post hoe eaelos ascendentem 
Patrisque dexteram peteutem 85. 
Regem immortalilatis 
Cernis oculis beatis. 
Angelorum cure regina, 
50. lIulta turba eum divina 
Redis in eenaculum 
Cod. S. Pet-ri Salisburgen. b VI 8. saee. 

Expectans miraculum 
Doni sancti spiritus, 
Quem misit pater et filius 
In unionem congregatis. 
Siens devot tua tota 
Dura caret praesenfia, 
Cuius beneficia 
Cure recolebas sedule, 
Tempus ducebas flebile 
Et suspirans post dilectum 
llundum spernis et supernis 
Frueris decentius. 
Carnem annis lu ter denis 
Faine, siti atque poenis 
Dura adfligis incessanter, 
Per conliones tunc laetanter 
Septenis horis elevaris, 
Pura meule satiaris 
Visione deifica. 
Post hoc caelum dura ascendis 
Et ad terrain sanctam scandis, 
Psallit chorus angelorum, 
Gandet turba beatorum, 
A dilecto salutaris, 
Sibi quoque copularis 
Per amplexum caritatis 
Sociarisque beatis 
Angelorum coetibus. 
0 beata lIagdalena, 
Dulcis, mitis et amoena, 
blei memor esto, pia 
Dura consisto in bac via 
Vitae huius periturae, 
Et caelestis ae futurae 
Vitae donum degusare 
Tecum fac et eorregnare 
Per cuncta zevi saecula, 
0 beata Dei famula. 

15. -- 62 spernens. 

158. De sanct lria ]lagdalena. 
0 piissima peccatrix, 5. Ut te multis a peccatis 
Pedum Domini lavatrix, Fons lavaret pietatis. 
lIon de fontibus aquarum, 0 praeclarum Deo templum, 
Sed de gutlis lacrimarum, Paenitentium exempluml 



139 -- 

Quae beatos pedes Christi 
10. Sacris criuibus tersisti, 
Ut meretricalis usus 
A te £eret exclusus 
Tergeretque tuas sordes 
Manus per misericordes. 
15. 0 solamen peccatorum, 
Certa spes erroneorum, 
Quae unguentum pretiosum 
Super regem gloriosum 
In tugurio leprosi, 
20. Lepra meute scabiosi, 
Sacris manibus fudisti, 
l{eminem erubuisti, 
Ut foetori luae mentis 

25. Spirantis per unctionem 
Faceret abiecfionem. 
Audi me nou exprobrantem, 
Sed te magis exorantem, 
Per eundem verum Deum 
30. Fac mollescere cor meure, 
Fac, ut saxum meae mentis 
Fletus adfluat fluentis, 
Ut per lacrimationem 
Habeam remissionem 
35. Aique bonum per odorem 
Perdam criminum foetorem, 
Ut purgatus a peccatis 
luugi merear beatis 
In sacro regno polorum 

Bonus odor recumbentis, 40. Per saecul saeculorum. 
Orat. ms. Scotorum Vit,dobonen. 54 h 8. anni 1410. -- 23 foetorem.- 
Aus einer andereu Quelle lu krzerer Fassung Anal. XV, .Nf. 204. 

159. De s. Maria Madalena. 

1. 0 dilectrix Iesu Christi, 
Magdalena, quae flevisti 
Culpas tuas et lavisti 
Pia pedes Domini; 
Maculas erubescebas, 
Quia Deum offendebas, 
Dura te ream cognoscebas, 
Te prosternens homini. 

4..|anes sancta pace vadens, 
lqunquam mortaliter cadens, 
Bona docens, iusta suadens 
Toto vitae tempore ; 
A daemoniis mundatam 
Te laetaris et salvatam 
Et gratiae reparatam 
Anima et oerpore. 

2. Amans multum foris ploras, 
Corde Christum intus ores 
Et pedes eius irroras 
Lacrimis uberrime; 
Regis caput, pedes ungis, 
Te ipsam corde compungis, 
Christi gratiam emungis 
Puniens asperrime. 

5. (audens Christum imitaris, 
Morte frtris conturbaris, 
A Domino consolaris 
çivo fratre reddito. 
Dei verbum audiendo, 
Ad perles Christi sedendo, 
Snmmam partem eligendo 
Felix es hoc addito. 

3. lnspector mox oculorum 
]Kiseratus est tuorum 
Fletuum et peccatorum 
Dedit indulgentiam ; 
Audis: tibi remittuntur 
Peccata nec ulciscuntur, 
Sed dimissa conteguntur 
Per Dei clemcntiam. 

6. Ad crucem Domini stabas 
Cure matre Christi plorabas, 
Sepulcro te sociabas 
Cunctis recedentibus; 
Luges iuxta monumentum, 
Fers, quod emeras, unguentum, 
Ploras corpus non inventum 
Cure feminis flentibus. 



-- 140 -- 

7. luntiabas surrexisse 
Christum fratribus, misisse 
Gallilaeam, te vidisse 
Redemptorem hominum, 
Ascendentem conspexisti 
Ultra mare transivisti, 
Gentes multas convertisti, 
Speluncam ingrederis. 

8. Ibi diu paenitebas, 
Asperam vitam agebas, 
I:Iumano cibo carebas, 
Faine tunc non laederis. 
0mni die septem horis 
Es ab angelorum choris 
De spelunca vecta foris, 
Sic refecta crederis. 

10. 

Hinc salvator te vocavit 
De mundo, quam hic amavit, 
Iaximinus ministravit 
Sacramenta gratiae; 
Anima tua caelorum 
Regna petit, beatorum 
Regem vides angelorum 
Laeta clara facie. 

n'os doce peccata flere, 
Commissa semper dolere, 
Committenda praecavere 
Delicti piacula; 
obis fletuum da rivum, 
Culpae malum ne per clivum 
1%bis paret recidivum, 
Solve retiacula. 

11. Esto nobis advocata, 
Speculum veniae data» 
Omnis nostra sit laxata 
Poena culpae scoria; 
Sacram per orationem 
Tuam Dei visionem 
Habeamus tentionem 
Felices in gloria. 
Orat. ms. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. IV ° 29. -- Eigen- 
ttïmlich ist das Akrostichon: () Maria Magdal[e]na. I«,hannes. Letzteres 
diirfte der Name des Autors sein. War dies Iohannes Betken von Lehnin, 
der dies Gebetbuch geschrieben? Es heifst nmlich am 8chlusse der Hs. 
fol. 331 b: 
Completo libro sit laus et gloria Christo, 
Hunc qui scribebat, I - h a n n e s nomen habebat. 
Dann: ,Eidem praemium praestet, qui aeternaliter vivit et regnat. Com- 
pletus est liber iste in monasterio lennyn anno Domini 1518 sabbato ante 
primam dominicam adventus Domini per fratrem I o h a n n e m B e t k e n, sacer- 
dotera et monachum ibi professum." Entprehe diese Vermutung der 
Wirkliehkeit, so diirfte Betken Verfasser noeh anderer Lieder dieser Handsehrift 
sein. Leider sind aber weitere Indicien, die eine solche Annahme stiitzen 
k6nnten, nieht vorhanden, so dafs es bei Aufwerfung der Frage leider sein 
Bewenden haben murs. -- Wie das Akrostiehon beweist, ist vor 7, 1 eine 
Halbstrophe ausgefallen. 

160. De sancta ,laria llagdalena. 
1. ]Iaria, spes veniae, Servum tuum respice 
pia Iagdalena, facie serena 
Quae cum le.su possides lqe post mortem crucier 
caelorum amoena, gehennali poena. 



-- 141 -- 

2. Ad fontem clementiae 
aestuans venisfi 
Pedesque dominicos 
hcrimis lavisti, 
Cure devotis osculis 
capillis ersisti, 
Sicque indulgeatiam 
culpae meruisti. 
3. Regi nunc piissimo 
reconciliata, 
Per multas es lacrimas 
ipsi facta grata, 
Fac, ut sordes abluam 
cunctaque errata» 
le me Styx tartareus 
glutiat post rata. 
4. ]nvenisti gratiam 
apud redemptorem, 
Qui tuum gratissime 
curavit languorem, 
Me foedum concilia 
sibi peccatorem 
Tuumque, piissima, 
love servitorem. 
5. Angelorum dominus 
te iustificavit, 
Cure te a reatibus 
gratiose lavit, 
lIeque scelus multiplex, 
proh dolor, prostravit, 
Per te Iesus erigat 
cure beato David. 
6. lemor sis, quod fueris 
famosa peccalrix, 
unc vero peccantium 
clemens mediatrix, 
lIihi sis propitia, 
dulcis miseratrix, 
Meae quoque animae 
iugis COllsOlatrix. 
7. Acta tua prislina 
nunc rememorando 
lpsa, maler, replico 
non improperando , 

Sed Dei clementiam 
inde collaudando, 
Quam benignam mihi fac 
pro me supplicando. 
8. (ratia per saecula 
te fecit famosam 
Nec non peccatoribus 
cunctis gratiosam, 
Plantans in cuelesiibus 
te clementem rosam, 
lie audire dignum lac 
tecum caeli prosam. 
9. l)eus tuis fletibus 
per potentem manuln 
Suscitavit Lazamm 
iam perfecte sanum, 
Fac me, pia, vincere 
hostem veteranum, 
Qui, heu, multipliciter 
cor seduxit vanum. 
10. Ad te, benignissima, 
recurro peccator, 
Iutercede supplicans 
pro me, ut salvator 
Me purget scelera, 
suus ut amator 
Iugiter permaneam 
tuusque laudator. 
11. [acrimarum gemitum 
Mihi impetrare 
Digneris, mitissima, 
ut nunc deplorare 
lIea possim crimina 
teque sic amare, 
Ut dignetur Iesus me 
tecmn coronare. 
12. Eia, beatissima, 
miserere mei, 
IIea fer suspiria 
ante thronum Dei, 
Fac, ut iungi merear 
eius faeiei 
Tuaeque consocier 
sanctae requiei. 



-- 142 -- 

13. Nunc ergo, sanctissima, 
pcnsa, quid fuisti, 
Quam Dei clementia 
tunc indiguisti, 
Tu misericordiam 
nobis placa Christi, 
Sicut eam fieri 
tibi voluisti. 

14. Amen dico rogans te 
lesu dilectricem, 
Meam, quaeso, animam 
praevaricatricem 
Tuis fac precatibus 
hostium victricem 
Et aeternis sedibus 
tecum assistricem. 

Orat. ms. 8igismundi 8pan de Bernstein anni 1477. Cod. Prageu. 
XIII Il 3 A. -- (rat. ms. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. IV ° 29. 
B. -- Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clin. Monacen. 20001. C. -- l, 5 Me 
serrure tuum B. -- 1, 7 perimar B. -- 2, 7 Et sic B. -- 3, 2 hune fehlt B. -- 3, 2 tune 
reconciliata. -- 3, 6 cunctaque peccata B. -- 3, 7 u. f. Ne mea pauper anima 
fiat condemnata B. -- 4, 7 Tuum, sancla refove B. -- 4, 8 Maria servitorem 
B. -- 5, 8 et per beatum David B. -- 7, 1 Acta praecedentia B. -- 7, 2 
tua memorando B. -- 7, 3 Tua, mater, recolo B. -- 7, 5 Fidei constantiam 
B. -- 7, 6 in te B; collocando A. -- 7, 7 Hanc mihi statim impetra B. -- 
9, 7 Quem heu A. -- 10, 3 Te petens ut flagites B. -- 10, 5 Meam salvet 
animam B. -- 11, 4 ut hune contemplare B. -- Il, 5 scelera B. -- II, 7 
Ut dignetur Dominus B. -- 11, 8 me tecum B. -- 12, 2 recordare mei B.- 
12, 5 Fac, quod B. -- 12, 6 ipsius B. -- 13, 1 sacratissima B. -- 13, 2 
quod B. -- 14, 1 dico rogitans. -- 14, 3 3Ieam foedam animam B. 

161. De s. Maria Magdalena. 

1. Gaude, felix Magdalena, 
Crucifixi zelo plena» 
Nos perdueas ad amoena 
Paradisi gaudia ; 
Dona nobis cor amarum, 
Fac repletum lacrimarum, 
Sit lamentum nobis carum, 
Planctus sit laetitia. 
2. Magdalena, nos plorare 
Fac, nos tecum supp]icare, 
Crucifixum fac amare 
Cordis desiderio; 
Magdalena, nos tuere, 
Affectantes tecum flere 
Fac, ardere et languere 
Amoris incendio. 
3. Magdalena, quae fuisti 
Sic arnica Iesu Christi, 
Fac nos flere, quae flevis(i, 
Sit in fletu gaudium; 
Quod audisti, lac audire, 
Quod sensisti, lac sentire, 
Fac cor nostrum introire 
Lugubre suspirium. 

4. Istae laudes Magdalenae 
Quasi dulces can(ilenae 
8int suaves et amoenae 
Cordibus fidelium ; 
bIagdalenae cor ardebat, 
Suspirabat et gemebat 
Nec quiescere valebat 
Plorans Dei filium. 
5. Propter magnam viro amoris 
Plena maximi doloris 
Aestuabat intus, foris 
Voce lamentabili ; 
Stabat iuxta luonumentum, 
Eius cor erat intenlum 
Circa planctum et lamentum 
Corde miserabili. 
6. 0 quam felix tu fuisti, 
Lacrimando quae lavisti 
Christi pedes et erristi 
Tuis sacris crinibus; 
0 discipula beata, 
Quae fuisti Deo grata, 
Christi pedes osculata 
Tuis ungen8 manibus. 



-- 143 -- 

7. 0 exemldar paenitentis, 
In qua fuit ardor meutis, 
Quae gaudebas in lamentis 
Anxia doloribus, 
Magdalena, manda zelum, 
Quem habebas sic anhelum, 
Quod perducat nos in caelum 
Tuis semper precibus. 

Magdalena, mala dele, 
Tui planctus sint medelae 
Semper nobis, sint tutelae 
Contra tamis vitia; 
Magdalena, dele mala, _ 
Nos tua salva sub ala, 
Esto via, dux et seala 
llobis ad eaelestia. 

Cod. S. Petri Salisburgen. a III 10. saec. 1.5. A. -- ()rat. ms. Scotorum 
Vindobonen. 54 h 8 saec. 15. B. -- 1, 8 Planctus et laetitia B.- 4, 4 
fidelibus B. -- 6, 2 tersisti A. -- 6, 3 lavisti A. -- 7, 5 manda Deum B. -- 
7, 6 Nain placatum habes eum B. -- 7, 7 fehlt B; spiitere Hand bat er- 
gi,zt: Carnis et compesce bellum. -- 8, 3 fehlt A. -- In B schliefst sich an 
dies Lied unmittclbar an: O piissima peccatrix; s. Nr. 158. 

162. De s. Maria Magdalena. 

1. Felix, quae caeli solio 
Reguas cure Dei tilio, 
Sponsa Christi beata, 
Ad te, mater, confugio, 
Me suscipe 7 refugio 
Excelso sublimata. 

5. 0 benigna, laude digna, 
Magdalena, lux serena, 
Mortuum vivifica7 
Per amorem Iesu Christi, 
Cuius pedes tu lavisti, 
Me sibi iustifica. 

2. O Magdalena domina, 
Mea sume precamin% 
Matrona pietatis, 
Per te, beata femina 
Tergantur mea crimina, 
Lucerna sanctitatis. 

6. Lux solaris, o Maria, 
Stella maris, mater pia, 
Misero compatere, 
Caeli throuo sublimaris, 
Quae cure Christo gloriaris, 
[qoli me desêrere. 

3. Manum indigno porrige, 
Me peccatorem erige, 
Summi regis filia, 
Actus et vitam corrige, 
Me redemptori dirige 
Fragrans velut lilia. 

7. luva, mater, me dolentem 
Pro commissis et petentem 
Summi patris gratiam, 
Ut me solvat a peccatis 
Fons totius bonitatis 
Et mihi det gloriam. 

4. A tomentis crucis poenae 
Me conserva Magdalenae, 
Iesu, sanctis precibus, 
Me sub tua manu tene, 
lle involvant me catenae 
Hostis cruciatibus. 

8. Mater sancta, gemma cara, 
bIe me trahat mors amara, 
Pium fer auxiliam, 
Immolatum crucis ara, 
Ut me ponat luce clara, 
Ora, post exsilium. 



9. Iater, ora et implora, 
Quem extrema mortis hora 
Crucis in patibulo 
Verberatum, vulneratum, 
Flagellatnm, cruciatum 
Sic pro suo populo 
Et videbas et dolebas, 
Et lugebas et gemebas 
Astans vultu quaerulo. 
10. 0fa reginam virginum, 
Quae nulli claudit hominum 
Gremium pietatis, 
Ut interpellet filium» 
tui salus est humilium, 
e damner pro peccatis. 
11. Per te cires angelici 
Cran ierarchia triplici 
0rent unigenitum, 
Simul sanctorum cunei 
Et conventus virginei, 
Ut me salvet perditum. 
12. Per te caeli militia 
iihi fiat propitia 
]aria Iagdalena, 
Qui rot commisi vitia, 
Ie, Dei plena gratia, 
luva prece serena. 

13. Qui de Maria virgine 
Carnem pro nostro crimine, 
Rex omnium creator 
Dignatus es assumere, 
]ala velis dissolvere, 
Supernae vitae dator. 

14. ]undi salvator Domine, 
Qui pretioso sanguine 
De caelo descendisti 
Peccatores redimere, 
Digneris mihi parcere, 
Qui mortem pertulisti. 

15. Per illa salutifera, 
Quae te portarunt, viscera, 
Precor, fili virginis, 
Et per materna ubera, 
quae suxisti fructifera, 
Laxa pondus criminis. 

16. Iesu, misericordiae 
Fons et largitor gratiae, 
Rex summae bonitatis 
Per Magdalenae merita 
lIea dimitte debita, 
Qui regna das beatis. 

Cire. Monacen. (ol. Emmeramen.) 14343 anni 1351. -- nSequentia de 
s. llaria lIagdalena u, was irrtftmlich ist, wenn 8equenz ira liturg'ischen Ver- 
stande genommen wird. 

163. De s. Maria Magdalena. 

1. Ave, dulcis Iagdalena, 
Peccatorum spes amoena, 
Lumen paenitentium ; 
Ave, salutaris vena, 
lore caeli vere plena, 
Rigans vitam gentium. 
2. Ave, hospes gratiosa, 
Quam elegit generosa 
Proles cure discipulis; 
Are, victrix gloriosa 
Summi regis ac famosa 
emoranda saeculis. 

3. Ave, testis crucis Christi, 
Iesum cernens mente Iristi 
Mortis pati taedia; 
Ave, digna quae fuisti 
Prima resurgentis Christi 
liundo ferre gaudia. 
4. Are, digne veneranda, 
Quam laudavit adoranda 
Dei sapientia; 
Ave, cunctis admiranda,- 
Quae ter dents annis blanda 
Hausisti caelestia. 



-- 145  

5. Ave, dulcis melodia, 
Iuncta sponso propter pia 
Amoris obsequia, 
Memor esto mente pia 
lqunc tuorum, o Maria 
Plena caeli gratia. 
Orat. ms. Thosanum saec. 1,5. Cod. Bruxellen. 4948. 

164. 

0 Mari Magdalena, 
Quae quondam fuisti plena 
Criminibus universis, 
Peccandi modis diversis, 
5. Invenisti fontem David, 
Qui te omni sorde lavit 
Et mundavit a fluente, 
Qui sic manat a te flente 
Quando tua mala luis, 
10. Apparet oculis tuis, 
Per quos fluunt duo rivi 
Velut aquae fontis vivi. 
Hauri mihi inde potum 
Et riga me siccum totum, 
15. Ut file fons pietatis, 
Qui te lavit a peccatis 
Laver meure cor obscurum, 
Inquinatum et impurum. 
0 Maria, Dei templum, 
20. Paenitentiae exemplum, 
Audi me non exprobrantem, 
Sed te magis adorantem. 
Tu olim, domina mea, 
Eras peccatrix et rea 
25. Et nosti tuo dolori 
Quid expedit peccatori. 
Pro me tristi fletum quaere, 
Qui non possum paenitere 
De tot et de tantis malis. 
30. Mihi nullus est aequalis 
Fur, meretrix neque praedo, 
lon est peior me, ut credo 
Sed si mea mala vigent, 
Piget me, quia non pigent. 
35. 0 Maria Magdalena, 
Sicut fuisti egena 
Misericordia Dei, 
Blumo, Pi& Dictmina. Vl. 

De s. Maria Magdalena. 
Obsecro, sis memor mei 
Et sicut, domina mea, 
40. Ego reus et tu rea, 

Fuimus pares in malis, 
Fac in bonis sire sodalis. 
0 solamen miserorum, 
Spes et gaudium eorum, 
45. Qui perirent, si non esses, 
Pro me rogare non cesses. 
Tuus doctor fuit Deus, 
Utinam et esset meus, 
Ut sic possem paeuitere 
50. Et peccata mea flere 
Sicut tn paenituisti 
Flendo mala, quae fecisti. 
Tu es illa, quae vidisti 
Totam passionem Christi, 
55. Capture, ductum, accusatum 
Ante Pontium Pilatum, 
Sputum, caesum, verberatum, 
Clavis, lancea foratum, 
Caput spinis coronatum, 
60. iNudum in cruce levatum, 
Opprobriis saturatum, 
Multis spinis oneratum. 
Sed propret nostrum peccatum 
Ascendit in patibulum. 
65. Non est dolor par dolori, 
Quando rides eum mori, 
Ubi major vis amoris, 
Major est poena doloris. 
Mirum est, quod non partitur 
70. Tuum cor, cure sepelitur. 
Mortuum viderc tameu 
Erat aliquod solamen. 
Sed tu doluisti multum, 
Quando relinquis sepultum. 



-- 146 -- 

75. Mox vadis ad institores, 
Unguentorum venditores, 
Murram et balsamum emis, 105. 
Dans in aloes carenis. 
Sed tibi videtur parure, 
80. lam si taa esset Roma, 
Totam dates in aroma. 
Cito ad sepulcrum redis, 110. 
Ubi eum fore credis, 
Unguere corpus iacentis 
85. Cum pretiosis unguentis; 
lon est mirum, si terreris, 
Cure angelum intueris, 115. 
Sedentem albis indutum 
Super saxum revolutum ; 
90. 0bsiupescis viso vultu 
Et non alio tumultu. 
Qui dixit: noli timere, 120. 
Surrexit Dominus vere, 
Voca Petrum et Andream 
95. Ut eant in Gallilaeam, 
Ibi nain videbunt Deum 
0mnes credentes in eum. 125. 
Sed tu, quem diligis, quaeris 
More bonae mulieris, 
100. Perscrutaris monumentum 
Et miraris non inventum. 
lon inventum quaeris rursum 

Et inferius et sursum, 
Tantum quaeris et quaesisti, 
Donec illum invenisti. 
Sed inventum non cognoscis, 
Unde ab eodem poscis: 
Tulerunt Dominum meum; 
Si tu sustulisti enm, 
Dic mihi, et ego tollam 
In brachiis et in collum. 
Iesas pius voce pia 
Respondit tibi : Maria: 
Hoc est multam bonum omen, 
Quando audis tuum nomen. 
Citius ad illum radis 
Et ad pedes eius cadis 
Credens et adorans eum 
Sicut Dominum et Deum. 
Ergo, apostola Christi, 
Quae prius Christum vidisti 
A mortuis resurgentem, 
In vera carne viventem, 
Pia, dulcis et decora, 
Pro me ora, pro me plora, 
Ut me servent omni hora 
Deus et virgo Maria, 
Et non videam infernum, 
Sed et gaudium aeternum. 

Cod. Parisin. 11343. saee. 15. -- 14 me situm. -- 78 Donans in aloes 
carrais. -- 111 et in cellam. 

165. De saneta Martha. 

1. Gaude, Martha laudabilis, 
Prosapia spectabilis, 
Moribus affabilis, 
Famulatrix mirabilis, 
Dura Deum recepisti. 

3. Gaude, quaemagnum draconem, 
Ferocem quasi leonem, 
Genti danti laesionem, 
Per tuam orationem 
llitem fore feciti. 

2. Gaude, -irgo eximia, 
Quae puero salubria 
Sitienti in maria 
Submerso tu prece pia 
Vitam restituisti. 

4. Gaude, fulgens bonitate, 
Spe, fideque caritate, 
Circumfulta pietate, 
Gaudens hospitalitate 
Amore Iesu Christi. 



-- 147 -- 

5. Gaude, cuius obsequio 6. Tu, quae tot bonis affluis, 
Fuit cure Frontone pio Subsidiis continuis 
Exercens in officio Ora Deum pro famulis 
Christus refus opilio, In tua lande sedulis, 
Cul sedule servisti. Ut non fel Acherontis 
Influat, sed mel vivi fontis 
Exuberet. 
Orat. ms. Libehardi prioris Reichenbacen. anni 1476. Clin. Mouacen. 2990. 

166. De sancta Martha. 

1. Martha, Icsu hospita, 
ei praedilecta 
In virtutum culmine 
semper stans erecta, 
Gressus meos dirige 
hic in via recta, 
Ut post mortem subeam 
paradisi tecta. 
2. A caelorum pascuis 
ovem me errantem 
Respice misericors 
te nunc invocantem, 
Pro me Iesum obsecra 
tecum hospitantem 
Et benignum mihi fac 
virgiuis infantem. 
3. Rex tuura omnipotens 
Lazarum germanum 
Tuo fletu suscitat 
iam quatriduanum, 
A me longe facito 
daemouem profauum 
Et laugueuti graviter 
piam praebe manum. 

4. Tartaricum horridum 
dracouem stravisti 
Et ab eius faucibus 
muitos eruisti, 
Ad tribunal ultimum 
dura compellar sisti 
Per te iungar superis, 
quibus cousedisti. 
5. Hora mortis Dominus 
te pie .visitavit, 
Ornando tuam animam 
secum deportavit 
Ad aeterna gaudia, 
quae ipse praeparavit, 
Fac, ut Deo socier, 
qui te invitavit. 
6. Ad te reus propero 
dulcis advocata, 
Mea fiat auima 
per te Deo grata, 
Tua prece trauseat 
hinc immaculata 
Et post fiuem evolet 
ad regna beata. 

Orat. ms. Libehardi prioris Reichenbaeen. anni 1476. Clin. Monacen. 2990. 

167. De sancta lartha. 

1. 0 Martha, Christi hospita, 
Pro ipso quam sollicita 
Ad plurima turbata, 
lqimirum nedum angelum 
8ed angelorum dominum 
8uscipere parata, 

2. Excellens in hoc Abraham, 
Loth, Raguelem et Saram 
Et quosque veteranos. 
Fratrem rides suscitari, 
Christum quoque lacrimari 
Affectus ob germanos. 
10" 



3. Si domui Aegyptii, 
]oseph sui emptitii, 
Dominus benedixit, 
Obededom propter archam, 
Laban Iacob patriarcham, 
lniuste quem afflixit, 
4. 0 quae pax tuae domui 
]ntroitum oh Domini 
Provelit, pacis filia? 
Iequievit et implevit, 
Salus quia in te crevit 
Totaque familia. 
5. lnde vitae caelibatum 
Agis et post incolatum 
Vocaris ad gloriam, 
lon in domum manufactam, 
Luto glebisque compactam 
leque transitoriam, 
6. Sed in latas mansiones 
Caelique papiliones 
Et in tabêrnacula 
Quam dilecta, quae cupiscunt, 
Qui cure Deo esse gliscunt 
Et agno sine macula. 
7. Si non frustra in praesenti 
Datur cuique sitienti 
Calix aquae frigidae, 
Si non dantem, hospitantem 
lon cibantem nec potantem 
Iudex ferit rigide, 
8. Quid meretur, qui cibavit, 
Hospitavit et potavit 
Regem caeli pauperem, 
lon habentem ubi caput 
Reclinaret, sed te apud 
Invenit sibi requiem? 

9. 0 quam felix et quam laeta 
Iuste iusto de propheta 
5Iercedem iusti recipis! 
Prophetarum et iustormn 
0mniumque electorum 
Summum Dcum respicis. 
10. lam in domo ubertatis 
De torrelte voluptatis 
Divinae debriaris, 
lam mensura effluente, 
Sinum tuum adimplente 
Abunde praemiaris. 
11. Eia, verna Christi cara, 
Ea dona nobis para 
Largo Dei munêre, 
Ut iam diu tumulati, 
Saxi mole praegravati 
Pellatorum funere 
12. Christi voce respiremus, 
Actus vitae iteremus, 
Fructus paenitentiae, 
tuibus tenebris abiectis 
Detur lumen corde rectis 
Et spes iudulgentiae. 
1. Ad nos Christus mox intrare 
5Ientemque inhabitare 
Dignetur per gratiam, 
Oh audilum praeceptorum 
Derivelur fous donorum 
Quasi in Bethaniam. 
14. Fac, ut semper satagamus, 
Ei digne peragamus 
Frequens ministerium, 
Interpella, ne lacescat 
Manus, tamen non torpescat 
5Ientis desiderium. 

15. Actioni sic instemus, 
Sessionem ne frustremus 
Aut verbi esuriem, 
Sed utraque vita freti 
Exhinc transeamus laeti 
Ad futuram requiem. 
Orat. ms. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. IV o 29. 



-- 149 -- 

168. De sancto lartino. 

Ave, gemma sacerdotum, 
Gloriosus es per roture 
Et laudandus sine fine, 
Sancte pater, o artine. 
5. Et licet laus peccatoris 
lil fecerit, heu, decoris, 
Quidquid tamen mihi deest 
Tua virtus supplex praeest; 
Tuae laudi hic instabo, 
10. Semper te magnificabo. 
0 Martine, gaude, gaude, 
lqam es dignus omni laude; 
lqemo tantum te laudabit, 
Dura in laude claudicabit. 
15. Patriarchis comparatus, 
Largitate es praelatus, 
lqam vestisti deitatem 
Tegens nudi paupertatem. 
Compar factus es prophetis 
20. In futuris et secretis 
Diu mortem praesciendo, 
Hanc amicis praedicendo. 
Consors es aposto]orum, 
Quod est magnum et decorum, 
25. Propter donum hoc insigne: 
Apparenter nam in igne 
Sanctum pneuma suscepisti, 
Dum levasti corpus Christi. 
Quamvis non sis ri mactatus, 

30. Martyr tamen es probatus 
Stricte corpus affligendo, 
llulta dura patiendo. 
Es confessor confessorum, 
Dux virtutum, splendor mo- 
rumç 
35. Triplo statu admirandus, 
Invitandus et laudandus: 
Scilicet in militari, 
lIonachali, praesulari, 
Es lux ita laicorum, 
40. 31onachorum, praelatorum. 
Post haec virginalis decor 
Te exornat. Ergo precor, 
Da, ut sire in cunctis horis 
llundus intus, castus forts. 
45. Adbuc pietatem laudo. 
(uam fecisti caeco, claudo, 
Quos sanasti contra velle. 
Ergo, pater, mgo, pelle 
Omnem morbum malum a me, 
50. Mentis, corporisque famae. 
0 patrone summe pie, 
Sis dux meus buius viae 
Et duc me post vitae cursum 
Ante vultum Dei sursum, 
55. Quo tecum per iubilamen 
Ipsum laudem semper. Amen 

Orat. ms. Lehninense anni 1518. Cod. Berolinen. IV o 29. A. -- (»rat. 
ms. Carthusian. saec. 15. Cod. Capit. Treviren. 116. B. -- Orat. ms. Campense 
anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. C. -- 8. supplex adest A. -- 49. malum 
fehlt A. 

169. l)e sancto 1lartino. 

I. Confessorem veneremur 
tanto laeti praeside, 
Qui vestitum vidit Christum 
bipartito chlamyde. 
2. Usnm linguae mutae dedit, 
gressum paralyticae 
Celebrantis globus ignis 
effulsit de vertice. 

3. Tres defunctos vitae dedit, 
lepram mundans osculo, 
Solo canes verbo ligat 
compassus lepusculae. 
4. Pinum quandam signo crucis 
avertit opposit% 
Sic Martinus praecellenter 
vitae pollet merito. 



-- 150 -- 

5. Tibi canto nunc pro tanto 
laudis benefici% 
Supplicando me commendo 
tuo patrocinio. 
Cod. Londinen. Af. 201. saec. 13. 

6. Solve moles I sicut soles, 
Quibus pressus iaceo, 
Et excusa, quod confusa 
mente factum doleo. 

170. De saneto Martino. 
0 virum ineffabilem, 
Virtute inaestimabilem, 
Iartinum, Dei praesulem, 
Precor, ut me flebilem 
5. De somno mortis suscites, 
Qui mortuos suscitasti tres 
In trinitatis nomini. 
Sacro tuo precamine 
Pellens et daemonia, 
10. 5[embra curans omnia, 
Te quaeso medullitus, 
Ut sanes in me caelitus 
Prae ceteris quam maxime 
Morbos languentis animae. 
15. Tuo namque imperio 
Erunt in refrigerio, 
Quos impugnant daemones 
Et mail premunt homines. 
Pietate, quaeso, solita 
20. Crebro iuvando visita, 
Qui pares post apostolos 
Gratiae tenes titulos, 
Faciens prodigia et signa 
lIulta Deo digna. 
Orat. ms. Libehardi prioris Reichenbacen. anni 1476. Clm. ]Ionaeen. 2990. 

171. De sancto 51arfino. 

1. 0 lIartine, flos praesulum, 
0 conculcator zabuli, 
0 monachorum speculum, 
0 vani spretor saeculi, 
Quem in mundi climatibus 
Tot admirantur populi 
Audi preces cum fletibus 
Te venerantis servuli. 

2. Airer ego Sulpicius 
Ie tuo patrocinio 
Commendans specialiter, 
Te venerari gesti% 
Si te velim attollere 
Singulari praeconio, 
Prae cunctis confessoribus 
Iusta flet laudatio. . 



-- 151 -- 

3. TU polles sanctimoniae 
Totius privilegio, 
Totus caelestis gratiae 
Perfusus stillicidio, 
In terra manes corpore, 
Sed in caeli palatio 
Conversaris mente pia 
Cure sanctorum consortio. 
4. Datum est tibi caelitus 
Donum vere mirabile, 
Donum ignotum ceteris, 
Donttm nimis laudabile, 
Qui in tumultu populi 
Facis sine gravedine, 
Quod facere non praevalet 
Latens in solitudine. 

5. Marfine, martyr inclite, 
Sed non lictoris gladio, 
Qui pro Christo viriliter 
Decertasti in stadio 
Te fecit esse martyrem 
Corporalis afflictio, 
Bellum carnis ac spiritus 
cinisque cure cilicio. 
6. 0 blartine dulcissime 
Implora pro me Dominum, 
Ut ad ipsum perveniam 
Post huius vitae terminum, 
Rex Christe clementissime, 
Domine dominantium, 
Esto mihi placabilis 
Per blartini suffragium. 

7. 0 praesules et monachi 
Caveamus insidias 
Versipellis Leviathan 
8ustinentes molestias, 
Cure Martino pontifice 
8emper inter angustias 
Benedicamus Domino, 
Deo dicamus gratias. 
Cod. Bruxellen. (ol. Gemblaeen.) 5397--5407. saec. 13. -- Cfr. Catal. 
Codd. Hagiograph. Bruxellen. I, 506 sq. 

172. De saneto Mauritio. 

1. Salve sancte martyr Dei, 
0 blauriti, memor met 
Funde precem, 
lqe in necem 
Corruam vel crimiua. 
2. Are, forma vitae recrue, 
0 lIauriti, mi dilecte, 
Tis cor mite, 
Verba vitae 
Sunt paradisi flnmina. 
3. Nexus culpae tu recide, 
0 Mauriti, nunc me vide, 
Cor tu lava, 
lqe qua prava 
Conetur post perficere. 

4. Causa subest te rogare, 
0 blauriti, tu scis quare, 
lqon sure fortis 
Et in portis 
blottis cogor sistere. 
5. Tibi totus sure devotus, 
0 lIauriti, sis tu totus 
bleus, oro, 
Qui nunc ploro, 
Quod sure nimis aridus. 
6. Et tu meus es patronus, 
0 Mauriti, quia bonus 
Es tu multum, 
ttinc ad culture 
Tis sum semper avidus. 

liiss, ms. Belisianum saec. 15. Cod. Bruxellens. 9786--90. -- 2, 4 Verba 
dire. -- 6, 5 semper agilis; gegen don Reim. -- Dem Inhalte und der 



-- 152 -- 

Aufschrift »Metrum aliud" nach ein Reimgebet; der Form nach der ira 
selben Mefsbucbe vorkommenden Sequenz »Florem mundus protulit" ent- 
lehnt. Das Akrostichon »Sancte" scheint darauf hinzuweisen, dafs ein 
zweites Lied von gleichem Verfasser mit dem Akrostichon ,M a u r i t i" sich 
diesem anzuschliefsen habe, hSchstwahrscheinlich der Hymnus ,M u I t o r u m 
militum dux bone martyrum." (Anal. XXIII, 243), welcher der gleichen 
Hs. entnommen ist. Aus dem Grunde und weil der 2. Vers der 1. Strophe 
jenes Hymnus in der Einzabl spricht Mauriti, te cano, te modo veneror", 
dfirfte derselbe eher den Reimgebeten als den ttymnen einzureihen sein. 

173. De sancto 14auritio. 

0 dux Mauriti, qui clarior ab Oriente 
lostras ad pattes occiduas veneras, 
De quo lux fidei processit ad omnia mundi 
Climata, te laudo, te colo, te veneror. 
5. Se tibi praeclara coninnxit turba Thebaea, 
Christo devota, fida Deo legio. 
Hostes: ut Caesar praecepit Maximianus, 
De regno terrae pellere debueras. 
Quique viris multis accinctus iussit: Adoret 
10. Omnis bellator idola, turificet, 
Et qui contemnet regis mandata, cruore 
t'urpuret et satiet regia tecta suo. 
Qui statuas statuit. Accurrunt undique laeti, 
Congaudent iuvenes, tangere sacra volunt. 
15. Multi turificaut verbum regale verentes, 
Iussio quos terret et facit esse reos; 
Cumque tuis sociis, Mauriti, surgis in illo 
Tempore, quosque mortes, idola despiciant. 
Quibus vallatus vacuos sine laude remittis 
20. Regis legatos consolidasque tuos. 
Regius inde furor sic arsit, ut hic moreretur 
Quisquis ex cunctis sorte foret decimus. 
Ad mortem quasi delicias sic quilibet horum 
Festinat quo sit primus in hoc numero. 
25. Rursum legatos spernit, cui vivere sorte 
Contigit, hic rursus ense perit decimus. 
Cetera cure post hoc contemneret idola turba 
Tota Deo martyr fit ea sacra ex)hors. 
Sicque relinquentes infecta negotia regis 
30. In ride Christi qsque manet stabilis. 
Hinc, o dux magne, pro me, te quaeso, rogate 
Cum sociis; tibi nam servio mente libens. 
Tu mihi prae multis sanctis exstas specialis, 
B. a y n e r o fragili, tuque miserto mei. 



-- 153 -- 

35. Quem, peto, commendes Christo matrique ariae, 
lllius ut flatum regna Dei foveant, 
Nec Styga nec tenebras timeat, sed ad aethera scandat, 
Cure venerint fata mortis acerba nimis. 
Miss. et. Brev. Belisianum Baec. 15. Cod. Bruxellen. 9786--90. -- 
Vers 4 nennt sich der Verfasser derselbe, der auch die prosaische Passio 
der Thebier in ebendieser Hs. verfafst bat. Vgl. Catol. codd. hagiograph. 
bibi. reg. Brttxellen. II, 368. 

174. De sancto llauritio. 

1 a. 0 felix legio, 
Quae sursum regio 
Resplendes diademate, 

2 a. Radicem Veneris 
Et omnis sceleris 
Tuis depelle precibus 

3 a. Assiste supplici, 
Nequaquam duplici 
Sensus et cordis sinulo, 
4 a. Per tuam gloriam 
Conquiram gratiam 
Dei patris piissimi, 
Sa. Regentem singula 
Cunctaque saecula 
Depreceris intentius, 
6 a. 0rantem Dominus 
Audiet comminus, 
Cre tu pro me rogaveris, 
7 a. Redemptor omnium, 
Bonorum hominum 
8 a. Et scis quod egeo, 
Qui mala sentio 
Tare multa sine humer% 
9 a. In dira facie 
Cure mentis acie 
Contemplaris feliciter, 
10a. Non possum surgere, 
Nisi porrigere 
Dignetur manumDominus, 
11 a. Ergo tu venias 
Sic, ut subvenias, 
Conquiram gratiam, 

1 b. Vide me miserum 
Supplicem famulum, 
Carentem mentis sche- 
mate. 
2 b. Et mala cordium, 
Tot mentis sordium 
Sure plenus culpae faeci- 
bus. 
3 b. Sis tutor corpori 
Sis custos animi 
Et miserere parvulo. 
4 b. Sire mihi notior, 
Christo devotior, 
Nato patris altissimi. 
5 b. Effundo lacrim, 
0ro, ne Satanas 
In me fremat licentius. 
6 b. ]am multis citius 
Is est propitius, 
Quapropter mihi faveris. 
7 b. Per te suscipiat 
Et grata babeat 
Ha preces atque lacrimas. 
8b. Ergo ne ditferas, 
Sed mihi conferas 
Opem, ut dioEm gratias. 
9 b. Ego criminibus 
Et passionibus 
Defoedor multipliciter. 
10 b. Si tu rogaveris, 
Si mihi faveris, 
Miserebitur cifius. 
11 b. Quam si meruero, 
lIihil non lotero, 
]am bona quaeque faciam. 



-- 154 -- 

12a. Reorum timeo 
Poenam, quae nimio 
Torquet eos supplicio, 
13 a. 0 felix anima, 
Quae tunc solamina 
Persentiet interius. 
Iiss. ms. Belisianum saec. 15. 

12b. Cum ergo moriar, 
Rogo, ne sociar 
Damnatis in iudicio. 
13b. blauriti, venias, 
Angorem lenias, 
lge quid fiat deterius. 
Cod. Bruxellen. 9786--90. ,Aliud me- 

trum sicut Sequentia de sancto Paulo"; also leimgebet auf ein Sequenzen- 
schema. -- 8b, 3 fehlt der leim zu Sa, 3; vielleicht ist zu ordnen: Sa, 7a, 
7 b, 8b.- 12 b, 2 die falsche Form sociar scheint der leim zu _schfitzen.. 

175. De sancto Mauritio. 

1. 0 quam splendifera lampade matrem 
Lustras ecclesiam, turba Thebaea, 
In qua praecipuae dux legionis 
FŒElget lIauritiu% nobilis heros. 
2. Ut vos Caesarea iussa ciere, 
Prompti corripitis arma parendo, 
Iunctis agminibus lIarte secundo 
Augusti cupitis iussa tueri. 
3. Lorica, clipeo membra teguntur, 
Enses ne feriant hostis acerbi 
Sed longe melius pectora munit 
Fervens atque rides inviolata. 
4. Vanis numinibus Caesar honores 
Divinos voluit turaque ferri, 
Cui Christo placita turba rebellat, 
¥itam non metuens perdere carnis. 
5. Mandat praecipiti fervidus ira 
Ex vobis decimum Caesar iniquus 
Percelli gladio, flectere cet'ros 
Quo posset citius ad sua vota. 
6. Sed petrae stabili contio iuncta 
Astant intrepidi mente benigna 
Mortem pro Domino ferre parati, 
Quam complere feri iussa tyranni. 
7. Ardet propterea Caesar acerbis 
Pulsatus furiis perdere totum 
Agmen cure capite caede cruenta, 
lIandans militibus, iussa facescant. 
8. In saltu veluti fetibus ursa 
laptis atra fremit, utque lupi cen 
Agnos innocuos dente lacescunt, 
Sic Christi iugulat impius agmen. 



• 9. Certati/ gladiis viscera nudant 
lec volvunt tacito pectore questus, 
Armis sed positis more bidentum 
Caeduntur proprio sanguine tincti. 
10. Terris exuvias fonte rigatas 
Linquunt sanguineo, sorte beata 
Conscendunt animae regna polorum 
Turmis angelicis consociatae. 
11. Quae vox expediet singula fando, 
Quae tu martyribus munera praestas? 
Propter supplicia parva coronas 
Sumunt innumera luce micantes. 
12. lobis praesidium ferre, Thebaei, 
Ut virtutis iter tramite recto 
Carpentes iugiter, suscipiamus 
Post vitam fluidam gaudia caeli. 
13. Hoc fer, cunctipotens, munere divo 
latum per proprium, pneumate sacro, 
Qui tecnm moderans cuncta creata 
Factis distribuit praemia iusta. 
Iiss. et Brev. Belisianum saec. 15. Cod. Bruxellen. 9786--90. -- 6, 4; 
ferum. -- Aus derselben Quelle Anal. Bolland. VI, 371 sq. 

176. De san¢to 1}lauritio. 

1. Votivis Christum laudibus 
Attollamus attentius 
Colentes tirocinium 
Tare inclitorum pugilum. 
2. Ipse pro his piissime 
Dignatus est occumbere; 
Hinc magnam putant gloriam 
Pro ipso dare animam. 
3. Tinctis sanctorum vestibus 
Ex confratrum sanguinibus 
Fit his major constantia 
Fervoris inflammautia. 
4. Exhortantes se mutuo 
Interfectorum exemplo 
Fidem horum constantiae 
Inspiciunt pro codice. 
5. Implesse vident opere, 
Quod legitur in codice, 
Cure se dedere gladio 
Pro Christi beneplacito. 

6. Hinc et arma proiciunt 
bIeque ferro se muniunt, 
Fit horum subterfugium 
Ad divinum auxilium. 
7. Cruor Christi percalidus 
In horum flagrat mentibus, 
Hinc his magnae deliciae 
Proprio tingi sanguine. 
8. Quod gliscunt, en percipiunt, 
Dura diram necem perferunt 
Universi et singuli 
Horum cohorte reperti. 
9. Poenis torti crudelibus 
Equorum trusi pedibus 
Rubro mittuntur pallio 
Sponso rubro et candido. 
10. 0 quanta iubilatio 
5Iartyrum in collegio 
Pro adventu tot militum 
Tare constantum, tare fortium 



-- 156 -- 

11. Ipsi ineffabiliter 16. 
Exsultant ac fideliter, 
Quod morte Christi placita 
Huius fruuntur gloria. 
12. Christo suam dant gloriam 17. 
Asscribuntque victoriam, 
Ex cuius dono gratiae 
Beati sunt perpetue. 
13. Gaude, Victor decrepite, 18. 
Consors lucis ac gloriae, 
Qui constantia fidei 
Meruisti his coniungi. 
14. Ad lucrum tuum maximum 19. 
Venisti super cuneum 
Partientium spolia, 
Quibus factus es hostia. 
15. Quamvis venisti tardius, 20. 
Idem tamen denarius 
Tibi datur cum ceteris 
/Iilitibus emeritis. 
21. Honor, potestas, 

Maximiane pessime, 
Luge, capillos extrahe; 
En, hic datus suspendio 
8uspenderis perpetuo. 
Eia, tirones nobiles, 
Eia, Thebaei martyres, 
Velitis intercedere 
Pro pace matris unicae. 
Ach, eius reformatio 
Vestro fiat praesidio, 
Ut tare mater quam filii 
Resultent laude Domini. 
Orate et pro omnibus 
Vos pie venerantibus, 
Quorum vita hic integra 
Est bellum et militia, 
Ut triumphatis hostibus 
Tare saevis, tare fallacibus, 
Coniuucti vestro coetui 
Proclament mente hilari: 

claritas 

Tibi sit, summa trinitas, 
Et hoc nunc temporaliter 
Et post hoc aeternaliter. 
Miss. et Brev. Belisianum saec. 15. Cod. Bruxellen. 976--90. -- 20, 4 
Proclamant. 

177. 
1. Turba Christi ridelium 
Veniat ad spectaculum; 
En, Thebaeorum legio 
Proponitur in medio. 
2. l=[i testantur constantia, 
Quod rides nostra solida, 
Pro qua superlaetissime 
Decreverunt occumbere. 
3. Iec minis nec blanditiis 
Ieque ullis suppliciis 
Separari ab aliquo 
Potuerunt a Domino. 
4. Christus horum hic vivere 
Spesque futurae gloriae, 
Pro ipso quisquam perpeti 
Optat medullis animi. 

De sancto .lauritio. 

5. His fundum dedit fidei 
Iacobus frater Domini 
Praedicans ductu spidtus 
In orientis partibus. 
6. Per ipsum Christum noscexe 
Merentur et induere, 
Fide magis quam antea 
Urbs Thebaea rit inclita. 
7. Quae perfida tam celebris 
Rebus, portis ac populis, 
Fidelis quidni ditior, 
Clarior ac famosior? 
8. Quam fideles suut incolae, 
Ht)rum fit notum undique 
Per Christo adversarium 
Saevum Diocletianum 



-- 157 -- 

9. Missis huius epistolis 
Singulis in provinciis ; 
Ut Christi sit negafio, 
Miser scribit pro nihilo. 
10. Ad haeo a Christi populo 
Redditur nec responsio, 
luntios mittunt vacuos, 
Fide plus firmant animos. 
11. Ast imperans, ut veniant 
Romanisque subveniant, 
Rebelles fiant subditi 
His ad hoc sunt promptissimi. 
12. Docti erant catholice: 
Quae Dei, Deo reddite, 
Et Caesari, quae Caesaris 
In honestis et licitis. 
13. Hinc electa ex populo 
Clara militum legio 
Yelut Auguso subdita 
Comparer in urbe Roma, 
14. lon ut fidei detrahant 
Seu fidelibus noceant, 
Sed uti iustis Caesari 
In bellis sint praesidii. 
15. A Marcellino, inclito 
Urbis Romae episcopo» 
Monentur mori potius 
Quam nocere fidelibus. 
16. I)ux ipsorum Mauritius, 
Signifer erat Candidus, 
Armis viri magnanimi 
Fideque constantissimi. 
17. Hi cure comilitonibus 
Probant palam operibus, 
Quod mens horum firmissima 
In ride sit catholica. 

18. Iussi, ut libent idolis 
Resistantque christicolis, 
Segregant ab exercitu 
Se perfidorum ac ritu. 
19. Maximiano Caesari, 
Collegae Diocletiani 
Remandant cum constantia 
Se respuere idola 
20. Nec posse cruciatibus 
Ad hoc flecti aliquibus 
Ut spreto Christo Domino 
Sacrificent diabolo. 
21. Statim missis militibus 
Singulis horum decimus 
Viva Christi fit hostia 
Spiculatorum framea. 
22. Praebentes prompti capita 
Cure ingenti laetitia 
Contendunt pie mutuo, 
Quis prior cadat gladio. 
23. Quantoque hoc fit crebrius 
Tonto gaudent uberius, 
Ut Christo hoc retribuant, 
Quod ab ipso acceperant, 
24. En, flammescit calidius 
In tuis [his] militibus 
]gnis, quem terrae mittere 
Venisti tu, rex glorie, 
25. Qui nullius astutia, 
Suasu, paenis, saevitio 
Valet in ipsis minui 
Seu extingui seu dirimi. 
26. ]d tua operatio, 
Iesu, nostra salvatio, 
Unde laus, honor, gloria 
Tibi sonet in saecula. 

Miss. et Brev. Belisianum saec. 15. Cod. Bruxellen. 9'86----90. -- ', 2 
Robus (Robur); vielleicht letzteres richtig mit elliptischem est resp. erat.- 
8, 3 Pro. -- 21, 2 Lies: Singulus? -- 
Tr.gt schon dieses Lied cinen vorwiegend epischen f_'harakter dann noch 
weit mehr, ja ausschliefslich, ein anderes Gedicht auf eben diese Thebische 
Legion. ,Cires Diocletiani u, das in der gleichen Hs. verzeichnet ist; 
daaselbe kama keineu Platz in dur Hymuologie beanspruchen trotz Cheva|ier'a 
Repertorium lr. 3273, wo es als »Hymnus a figuriert. 



-- 158 -- 

178. De sancto ,lichaele. 

1. Michaelis interventu, 5. 
quaeso, relis in conventu 
Beatorum omnium, 
0 mi Deus, gaudiorum 
Partem dare, praedictorum 
Imperator civimn. 
2. Inter bella mundanorum ô. 
Pro me bella, beatorum 
Civium praeposite, 
Tua prece placa Deum 
Et a nece salva reum, 
Angelorum inclite. 
3. Corporalem procul pelle, 7. 
Tcmporalem mixture relie 
Curam huius saeculi, 
Tua cura me involve 
Ligaturamque dissolve 
e stringentis vinculi. 
4. Hastam, scutum apprehende, 8. 
Me fac tutum, me defeade 
Ab hostis nequitia, 
Tolle, princeps angelorum, 
lam deinceps vitiorum 
Mortisque supplicia. 
Orat. ms. Scotorum Vindobonen. 54 h 

Aufer morum pravas spinas 
Et sanctorum nunquam sinas 
Me disiungi coetibus 
Haustum potus spiritalis, 
Fac, ut totus purus malis 
In aeternum sentiam, 
Matris Chdsti convivamen 
3iihi /risti det solamen 
Suam per dementiam. 
Eius vultus visione 
Fac tumultus in agone 
5le nigrorum deserant, 
Tuo dicti cedant telo, 
Quondam victi qui de caelo 
Te bellante ruerant. 
Lotum luctu lacrimarum 
Tuo ductu cure tuarum, 
(uaeso, precum gratia 
In superni choro gregis 
Sempiterni vultu regis 
5ie in aevum satia. 

8. anni 1410. 

179. De sa»cto .Michaele. 
0 lIichael sancte, precor, ut te mediante 
Vincere me facias daemonis insidias, 
FIora, qu fortis veniet tribulatio mortis, 
Suscipias. animam, te precor, ipse meam. 
Orat. ms. Italicum saec. 15. ex. Cod. S. Ignatii Londinen. s. n. 

180. De saneto Miehaele. 
1. Inclite caeligena, ]iichael, fulgoris amoeua 
Alta colens regna, plus quam dulcedine pleua, 
Fulmina refraena, pestes, hostes aliena, 
Caelica terrena, lac nobis, aime, sereua. 
2. Tu nimium classis pangentis dies in axis 
Tu quia raira lacis, fortis pngil, incola pacis, 
Tutor in hora sis a dente larvae rapacis 
Tu quasi iam passis, archangele, te precor, assis. 



159 -- 

3. Te noraine praedit, te nerape ut Dcus edit, 
Te duce vita redit, a quo prius illa recedit, 
lgara tibi concedit Dorainus, si quando recedit 
Spiritus et credit, bIichael hune ad loca reddit. 
4. Fulgens splendore, niraio iara dignus honore, 
Praepositi raore cunctos praeceilis honore, 
Angelico flore transcendens cuncta decore, 
Daeraonis horrore nos prives arque dolore. 
5. Signifer o Christi, serpentera qui dorauisti, 
bIors Antichristi monstrabit, quid valuisti. 
ludicio sisti tua flabit dura tuba tristi, 
Per te caelesti patriae iungaraur honesti. 
6. Ante pericla raaris in monte tuba veneraris, 
Apuliaeque paris raons est Garganus honoris, 
Quae loca praeclaris virtutibus auxiliaris, 
Pluribus a caris huc illuc saepe vocaris. 
7. Dura Zabulon ussit lIichael in monte reluxit, 
Divisura duxit fieri mare, dura retro fluxit, 
Israel eduxit, Aegypto barbaro cussit, 
Sic Deus hoc iussit, qui nobis propitius sit. 
8. 0 priraas hagie, paradisi satrapa die, 
Dux quoque railitiae, ruit ex qua turraa Goliae, 
Athleta iustitiae, felix assecla Mariae, 
Princeps ecclesiae, da nobis dona sophiae. 
9. 0 vos felices per caeli dindiraa voces, 
Gabriel insignes bona qui nova fers super otaries, 
Vos cuncti celebres, Raphael, raedicina cohaeres, 
lgos superura aves reddere, ferre preces. 
Cod. Bolonien. (ol. Vedastin.) 97 saee. 15. -- Der dunkle Text ist ver- 
lockend zu Konjekturen. 

10. 

181. De saneto Nieolao. 

Sancte Dei, flos sanctorura, 
licolae, fons bonorura, 
Te praesumo invocare, 
Exaudire rae dignare. 
Ego miser raiserorura, 
Pressus raole peccatorura, 
Vocans ore te polluto, 
IIinc peccare raultura puto. 
Sed quaravis sira tara indignus, 
Tara iniquus, tara raalignus, 
Seraper taraen, dura spirabo, 
lqomen tuum invocabo. 

15. 

20. 

lgovi, quara sis pius reis, 
Et quara cleraens seraper eis, 
Miserator raiserorura, 
Exauditor peccatorura. 
Affuturas tara raisellas 
Tu ditasti tres puellas, 
lqe coactae paupertate 
Privarentur honestate, 
Deura nirais offensurae, 
Per offensara periiurae, 
Et ne ferrent hunc offensura, 
Expendisti tuum censum. 



-- 160 -- 

25. Has puellas sic ditatas, 
Castitati foederatas, 
Quas inferno abstulisti, 
Caelo dignas ostendisli. 
5Ie per carnis incentiva 
30. Facientem rot nociva 
lon iam census largitate 
Sed lac castum pietate. 
Iuvenes tres morituros 
E tres duces perituros 
35. Tua ope liberasti 
Et ad x itam revocasti; 
Sic ereptum de aeterna 
blorte me duc ad superna 
Et per terras et per mare 
40. Tua prece me dignare, 
Sancte pater, adiuvare, 
l'ost haec Deo commendare. 
0 amice summe Dei, 
Offer pro me preces ci, 
45. le me daemon sua fraude 
Ab ipsius trahat laude. 
0 confessor gloriose, 
Caritatis copiosae, 
In me mitre caritatem 
50. Propter tuam bonitatem  
Meure feci te patronum, 
Patrem pium, patrem bonum, 
Ergo serra me exilera 
Serrure tuum, licet vilem. 
55. lqieolae, iam cum sanctis 
Portans nomeu triumphantis 
Orat. ma. Carthusian. aaec. 15. 

Fac me hostes expugnare, 
Et pugnando trimnphare. 
0 Israelita vere, 
60. Quam sis pius, fac nitere 
In hoc festo, quod tare bono 
Commendavi me patrono. 
0 dulcedo pietatis, 
Quis tare mersus in peccatis 
65. De salute desperavit, 
Si te pure invocavit? 
0 miselli, qui peccatis, 
Qui peccando desperatis, 
licolaum invocate, 
70. licolaum adclamate. 
Nain ex eius tumba manat 
Liquor, qui infirmos sanat. 
Pietate sic abundat, 
Semper fluit et redundat 
75. Ad quoscunque tribulatos 
Vel peccatis aggravatos. 
0 fons pie, cunctis patens, 
le sis mihi soli latens, 
Licet sire offensor Dei 
80. Asto tamen tuae spei. 
Totum tibi me subieci, 
Dele, quidquid maie feci. 
0 dulcis super mel et lac, 
Custodi me in vita hac 
85. Et post huius vitae culture 
Me perduc ad Dei vultum, 
In quo summum est solamen, 
Ad quod dico semper Amen. 
Cod. Capit. Treviren. 116. A. -- Orat. 

ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. B. -- Orat. ms. Lehninnense 
anni 151. Cod. Berolinen. IV ° 29. C. 

182. De sancto Nicolao. 

Salve, praesul gloriose, 
Sante Christi pretios% 
licolae, castitati 
Virginumque paupertati 
Copiose snbvenisti, 
Mati nautas redemisti, 
¥ita pene desperatos 
Atque morti condemnatos 
Innocentes tres milites 

10. Totque servasti iuvenes. 
Simulacrumque Dianae 
Confregisti mox inane. 
Christianus suscitatus 
Et Iudaeus baptizatus 
15. Tuis exstitit precibus, 
Baptizatur theloneus, 
Dura fur opes restituit, 
(uas tuae figurae tribuit. 



-- 161 -- 

His et aliis miraculis Impetra bene vivere 
20. Decoratum innumeris lobis et donum gratiae, 
Te poscimus, piissime, 25. Ut delictorum vcnia 
Ad Christum mentes dirige, .Nobis detur in patria. 
Orat. ms. Gallicum saec. 15. Cod. Barberin. XI. 30. -- 10 Totque 
subvenisti iuvenes. -- 13 susitatus. -- 17 instituit. 

183. De sancto Nicolao. 

1. Collaudemus digna laude 
• 
lqicolai praeconia, 
Qui relicta muudi fraude 
Vixit in sanctimonia. 
2. Hic mox natus declinavit 
A carnis desideriis, 
Et se semel lacte pavit 
Quartis et sextis feriis. 
3. Hic virginum infamiam, 
Patris earum inopiam 
Ademit et. vesaniam, 
Dura auri dedit copiam. 
4. Pietate sic ornatus 
Humilitate claruit 
Et de caelis ordinatus 
Episcopus vix paruit. 
5. Hic nautas a naufragio, 
Tres iuvenes a gladio 
Solvit suo suffragio, 
Vinctos in mortis stadio. 

6. Dura triticum conceditur, 
Remansit integraliter, 
Puer mersus nec laeditur, 
Cure scypho venir pariter. 
7. In bivio susci(amr 
Oppressus fraudis vitio, 
Et Iudaeus bapfizatur 
Auri viso indicio. 
8. Et sic plenus virtmibus 
Vivens in hoc exsilio 
Angelicis conductibus 
Iunctus est Dei filio. 
9. Eius, Christe, nos obtentu 
Libro vitae fac inseri, 
lqe cum malorum conventu 
Poenis subdamur inferi. 
10. Sit laus patri cure filio, 
Sancto simul paraclito, 
In unitatis solio 
Horumque sine termino. 

Cod. Palat. Vindobonen. (ol. Campen.) 883. saec. 14/1[i. 

184. De ss. Petro et Paulo. 
Petre, Paule, congaudete, 15. Vos estis et pattes patrum, 

Servo vestro confavete. 
Principes excelsi terrae, 
0 si possem nunc proferre 
5. çobis landes deauratas, 
Hoc optarem, opes gratas, 
Nain vos principales estis, 
Ut est Christus ipse testis. 
Vos prae|ati praelatoram, 
10. Pincipes apostolorum, 
Vos columnae columnarum, 
Lumina ecclesiarum, 
Quarum primi plantatores, 
Summi duces et rectores. 
Blume, Pia Di©tamina. Vl. 

20. 

25. 

Veri dilectores fratrum, 
Clari caeli sine nube 
Et doctorum altae tubae, 
Fontes christianae legis 
Et pastores Chlsti gregis. 
Unus vas electiouis, 
Alter fons dilectionis, 
Uuus magnus praedicator, 
Alter caeli reserator. 
Quid virtutis, quid honoris, 
Spei, fidei, amoris, 
Quidquid decet paenitentem 
Vel in bonis procedentem 
Il 



162 1 

Aut in cunctis iam perfectum, 
80. Vos pracbetis iter recturn. 
0 patroni, vobis credo, 
Ad vo.* spero, vobis me do, 
Mala cuncta effugate, 
)rat. ms. Lehninense anni 1.518. 

Dona cuncta procurate, 
35. Sic ut rnihi sint in morte 
Mox apertae caeli portae. 
Pater, natus, sacrurn flamen, 
Unus Deus det hoc. Arnen. 
Cod. Berolinen. IV ° 29. A. -- ()rat. 

ms. Carthusian. saec. 15. Cod. CapiL Treviren. 116. B. -- Orat. ms. Cam- 
pense annl 1462. Cod. Darmstadien. 521 C. 

185. De ss. Petro e[ Paulo. 

1. Petre, gregis Christi pastor, 4. 
Canais legis, qua infestor, 
Sis destructor precibus, 
Praedicator Paule gentis, 
Elevator sis iacentis 
In peccati faecibus. 
2. Eia, Petre, tuis donis 5. 
lqunquarn taetrae visionis 
Me terror exterreat, 
Ac ut iungar lucis aulae, 
Fac, cornpungar, sancte Paule, 
Sic, ut hostis corraat. 
3. Tu digaare, Petre, mentem 6. 
lIihi dare nunc deflenlem 
Sordes cunctas vitii ; 
Vas electurn, per lamenta 
Fac me recturn, ut tormenta 
Evadarn suplicii. 
Orat. ms. 8cotorum Vindobonen. 54 h 

Rogo, precern pro me funde, 
Petre, necem qua confundc 
Qua et me custodias, 
Largitatem, Paule, patris, 
Pieltern Claristi matris 
Ie sentire facias. 
Vasta spinam peccatorurn 
Et reginarn, Petre, morurn 
lIihi fac propiliarn, 
Veritalis doctor bone. 
I)ictae satis in agone 
Fac iuvamen sentiam. 
Sic rnoderna lac percurram, 
Ut aeterna non incurrarn 
Petre, loca flentium, 
Sed largire finern sanctum, 
Tollens dirae rnortis planctum, 
Paule, doctor gentiurn. 
8. anni 1410. -- 

186. De sancta Petronella. 

1. Salve, felix Petronella, 
Florens ut rosa puella 
Alque virgo egregia, 
Beati Petri filia. 
2. Salve, venusta facie 
Ac raira pulclariludine, 
Qua te cornes ad copularn 
Capit, ut daret rnaculam. 
3. Sed tu petis indutias, 
Te ut aptes ad nuptias, 
Sumpto Claristi sacrarnento 
Ipsum adis in rnomento. 

4. Salve, rnitis discipula 
Mariae et pedissequa, 
Cuius mores et opera 
Emnt tibi vitae norma. 
5. Salve, quae sic profecisti 
I)isciplina rnatris Christi, 
Cuius docta es exemplo, 
Semper quod rnaneres virgo. 
6. Salve, agri quae thesaururn 
Itavenisti pretiosum, 
Propter quem et cotaternpsisti 
5iundum et quae habaisti. 



-- 163 -- 

7. Salve, o negotiatrix 
Prudens, mei sis amatrix, 
Quae inventam pretiosam 
Comparasti margaritam, 
Quae te in aeternitate 
Sua lustrat claritate. 
8. Salve, o prudentum una, 
Pura permanens a cuna, 
Tua lampas fulgens plen 
Oleo ut lux erena. 
9. Salve» quae sic te aptasti 
Christo, sponso obviasti, 
Cum quo nuptias intrasti, 
Sicut semper tu optasti. 
10. Salve, sancta Petmnella, 
Comple meum, rogo, velle, 
Quod nosti, o virgo bona, 
0ptans mea sis patrona. 
11. Salve, proles, honor partis» 
Clarum decus tuae matris, 
0b quam Deum digère laudat 
Parens et utrique plaudat. 

12. 

13. 

14. 

15. 

16. 

Salve, albior agnella 
Super nivem, Petronella, 
Agnum sequens Christum 
regem 
Inter puritatis gregem. 

Salve, virgo mihi cara, 
Tuum patrem rogo» para, 
Ut sit meus interventor» 
Cure hinc iudici praesentor, 

Apud eum, quem potentem 
Tuum credo sic parentem, 
Ut, quodcumque vult rogare, 
Possit illud impetrare. 

Quapropter tibi supplico, 
lnsta pro me patri tuo, 
Quod oret, ut placabilem 
Videam Christi faciem, 

Ac coram eo gratiam 
Sua prece inveniam, 
Quando suo iudicio 
Me praesentare debeo. 

17. Hoc des mihi, sancte Petre, 
Amore tuae filiae, 
Quae tua gaudet gloria, 
Et tu eius aureola 
Per infinita saecula. 

Orat. ms. Libebardi, prioris Reichenbacen. anni 1476. Clin. Moncen. 
2990. -- 10, 3 o fehlt. -- 13, 3 sit fehlt. 

Orat. ms. Carthus. 

187. De sancta Regina. 

A v e, felix o Regina, 
Virtus quia te divina 
Magna ditavit gratia. 
S a I v e, fulgens columbina 
Simplicitate, serpentina 
Callebas prudentia. 
V a I e, fervens iam divina 
Facie, nos a ruina 
Serra Dei gratia. 

Colonien. saec. 15. Cod. Colonien. 28. 
11" 



-- 164 -- 

188. De sancta Rosalia. 

1. Ave, flos Rosalia, 5. 
Deo dans sponsalia 
Silibaldi filia, 
Ducis in Sicilia. 
2. Quae sub annis teneris 6. 
]Iolles sedes generis 
hIutasti cure rigidis 
Locis, antris frigidis. 
3. Parca somni, taedia 7. 
Fugiens, inedia 
Corpus iugi macerans 
Et flagellis laceraus. 
4. Solo suco germinum 8. 
Usque vitae terminum 
Caeli rore victitans, 
Deo laudes dictitans. 

Crucifixum gnaviter 
Contemplata suaviter 
Lacrimis frequentibus 
Facie fluentibus. 

Hinc a caeli pueris 
Contigit ut fueris 
Saepe blande colita, 
Consolari solita. 

Virginis in gremio 
Quasi tbroni praemio 
Vidisti caeli lilium 
Considere filium. 

Cuius ad aethereum 
Thalamum, sidereum 
lIigrasti palatium, 
Caelitum solacium. 

9. Eia, nunc, Rosalia, 
Fac, ut pro Italia, 
Sic et nostra patria 
Fiat peste libera. 
Cod. Mus. Lincen. s. n. saec. 17. -- Dem Reime zufolge ist man versucht, 
auf ein h6heres Alter des Liedes zu schliel'sen. 

189. De sancto Sebaldo. 

1. Adonai Deus, sis 
laudabilis in saecula, 
In iustis qui tuis 
facis mirabilia. 
2. Quoram de collegio 
pium tu x isistasti 
Sebaldum, quem miraculis 
deinceps decorasti. 
8. Christi nam consilia 
sequens se negavit, 
Quem parens pridem Francia 
delicate pavit. 
4. Inflammatur pariter 
pneumaiis ardore, 
Eeremum quod petiit 
iuventutis flore. 

5. Hinc devote visitat 
limina sanctorum, 
Iungens in itinere 
se coetui bonorum. 
6. Quibus patientibus 
famem ministravit 
Et eos tua gratia 
pane caeli pavit. 
7. Vacuo de vasculo 
propinavit merum 
Sitienti populo 
te Deum laudans verum. 
8. Ratisponam veniens 
Birro trausfretavit, 
Ibi vitrum pauperis 
coufractum reformavit. 



-- 165 -- 

9. Verbum Dei praedicans 
frequentius auditur, 
Haereticus hoc improbans 
ad mentum deglutitur. 
10. Perculsus ille protinus 
veniam petivit, 
Consecutus gratiam 
incolumis exivit. 
11. Sebaldus vit divinitus 
ex glacie creavit, 
Ad quod necessarius 
se ipsum applicavit. 
12. lIulieris animum 
hic ut revocaret, 
Caseum in lapidem 
vertit, quod apparet. 
13. Caecus quidam oculis 
indebite privatus 
Per eum fuit pristinae 
sanitati datus. 
14. A multis pro virtutibus 
crebro veneratur, 
Humana laus sed penitus 
ab eo refutatur. 
15. Per spinas et tribulos 
iugiter meavit, 
1Nudos pedes proprio 
in cruore lavit. 
16. Suae mortis tempore 
1Nuremberck inivit, 
Septembris quartodecimo 
Kalendas obivit. 
17. Cuius felix anima 
per angelos suscepta 
Coronam vitae citius 
caelestis est adepta. 
18. Iumentis ab indomitis 
corpus vehebatur 
Sorte data, stant et haec 
hic ubi tumulatur. 

19. Ex equis et feminam 
in super liberavit 
Circulus de feretro, 
quae cereum levavit. 
20. Barbu qui delusit llunc 
electum, verberatur 
In faciem ab eo tunc, 
ocello quod privatur. 
21. His es multis talibus 
tu, Deus, visitasti 
Sebaldum virtutibus 
eumque sublimasti 
22. Cum sanctis aeternaliter 
in aedibus polorum, 
Trinus unus per saecula 
qui regnas saeculorum. 
23. Ergo nunc suppliciter 
te, Deus, exoramus, 
Maiestati iugiter 
et tuae supplicamus, 
24,. Ut qui tantam gratiam 
beato contulisti 
Sebaldo, quem in 1Nuren- 
berck 
patronum elegisti, 
25. Velis nos defendere 
ab universis malis 
Tuaeque protegere 
divinitatis alis, 
26. 1Ne tentationibus 
a Satana vincamur 
Et [in] criminalibus 
peccatis moriamur, 
27. Ut cum bonis operibus 
nostra finiatur 
Vita et salubrius 
a te nobis dicatur: 
28. Properate citius 
ad vestrum patronnm, 
Canticum angelicum 
cantantes ante thronum. 



-- 166 -- 

29. In quo me videbitis 
claritate tanta, 
Quae non computabitis 
qualis sit et quanta. 

30. Hoc praesta, Deus genitr, 
hoc praesta, unus natus 
Praestet hoc aequaliter, 
qui est amborum flatus. 

31. Praestet sancta trinitas 
solius deitatis, 
Ut laetemur iugiter 
in aevum cure beatis. 

C«d. Palat. Vindobonen. 3301 saec. 16.- 14, 1 per virtutibus. -- 18 3 
stans. -- 19, 2 in suis. -- 24, 3 Sebaldum. -- 25, 4 divitis sub alis. 

190. De sa»cto Sebastia»o. 

1. Ave, dux Sebastiane, 
Narbonensi civitate 
Corpore progenitus, 
Urbis post Mediolanae 
Civis, prudens et amate, 
Perornate caelitus. 

2. Ave, tiro christiane 
Strenue Sebastiane, 
Fac nos cuncta mentis sanae 
Vincere contagia. 
Ave, praecellens athleta 
Christi, fac nos mente laeta 
Peccatorum labe spreta 
Consequi caelestia. 

3. Ave, miles laudis mirae, 
Cui parera invenire 
Nullus tunc praevaluit, 
Quando corpore manebas 
Terris, cunctos praecellebas, 
Et hoc clare claruit. 

4. Ave, virtutum patrator, 
Veri caelibatus amator 
In te et in ceteris; 
Are, Iesu praedicator, 
Esto nobis defensator 
Animae et corporis. 
5. Ave, qui sagittas passus 
Ut esses ericio 
Similis, nec ob hoc lassus 
Perstabas in atrio 
Obiurgans imperatores 
Impugnantes bonos mores, 
Qui tandem te peremeruut 
Fustibus et absconderunt, 
Ut non honorareris 
A christianis veris. 
6. Ave, qui es relevatus 
Ut tumulareris, 
Sis pro nobis exoratus, 
Ut propitieris, 
Et pro nobis semper orai 

Cod. Palat. Vindobonen. (ol. S. Dorotheae) 4724. saec. 15. 

Quod mmc et in mortis hora 
Caeli pane satiemur 
Et in Christo gloriemur 
Hic et regno caelorum ; 
Quod da, Deus deorum, 
Per omnia saecula saeculorum. 



-- 167 -- 

191. De sancte Sebastiano. 

0 quam raira refulsit gratia 
Sebastianus, martyr inclitus, 
Qui militis portans insignia, 
Sed de fratrum palma sollicitus 
Confortavit corda trementia 
Verbo sibi collato caelitus. 

Orat. ms. Carth. Colonien saec. 15. Cod. Colonien. 28. A. -- Orat. ms. 
Burgundicum saec. 15. Cod. Palat. Vindobon. 162. B.  Heures a lusaige 
de Rome imp. Parisiis s. a. [1516] C. -- Offic. B. M. V. sec. usure Romanum 
imp. Parisiis [Kerver] 1501. D. -- Offlc. B. M. V. sec. USUll} Romanum imp. 
Parisiis [Hardouyn] s. a. [1509]. E. -- Heures a lusaige de Romme imp. 
Parisiis [Poytevin] 1502. F. -- 5 corda pasentia B, lies paventia B. --- 6 
Domino sibi B, lies Dono sibi. 

192. De sancto Sebastiano. 

0 sancte Sebastiane, 
Semper, vespere et mane, 
Horis cunctis et momentis, 
Dura adhuc sure sanae mentis, 
5. Me protege et conserva 
Et a me, martyr, enerva 
Infirmitatem noxiam, 
¥ocatam epidimiam. 
Tu de peste huiusmodi 
10. Defende me et custodi 
Et otaries parentes meos, 
Qui nos confitemur reos 
Deo et sanctae Mariae 
Et tibi, o martyr pie. 
15. Tu, Mediolanus civis, 
Hanc pestilentiam, si vis, 
Potes facere cessare 
Et a Deo impetrare, 
Quia a multis est scitum, 
20. Quod de hoc habes meritum. 

Zoe mutam tu sanasti 
Et sanatam restaurasti 
Nicostrato eius viro, 
Hoc faciens modo miro. 
25. In agone consolabas 
Martyres et promittebas 
Eis sempiternam vitam 
Et martyribus debitam. 
0 martyr Sebastiane, 
30. Tu senper nobiscum mane, 
Arque per tua merita 
blos, qui sumus in bac vita, 
Custodi, serra et rege 
Et a peste nos protege 
35. Praesentans nos trinitati 
Et virgini sanctae marri 
Et sic vitam finiamus, 
(uod mercedem habeamns 
Et martyrum consortium 
40. Ac videre Deum pium. 

Orat. ms. Pollingense saec. 15. Clin. Monacen. 11908. A. -- Orat. ms. 
Carthusian. saec. 15. (Md. Capit. Treviren. 116. B. -- Orat. ms. saec. 15. 
Cod. Palat. Vindobonen. 4106. C. -- Sequent. ms. saec. 4h. Cod. Parisin. 
17309. D.  Chn. Monacen. (ol. SS. Udalrici et Afrae} 4423. anni 1481. E. -- 
l. O fehlt CE.  7. Infirmitatem maximam E.  15. Mediol-nensis A. -- 
21. Ecce mutam E. -- 22. destituisti E.  23. Inconstricto eius E. -- 26. 
Et martyres promittebas E. -- 81. Semper per tua E. -- ô9. Ut martyrum 
consortio A. -- 40. Caeli fruamur merit) A. -- In D steht das Lied 
Sequenz mit seiner Melodie; es ist aber urspriinglieh Reimgebet, wie ganz 
abgesehen vom Auftreten des Liedes in den Hss. Form tmd Faqsung des- 
selben bezeugen. 



-- 168 -- 

193. De saucto Servatio 

I. 0 praesul mitissime, 
Sanctus et benignus, 
Servati sanctissime, 
Omni laude dignus. 
2. Gloria tua redolet 
In orbe terrarum, 
1lundus iustum te concrepet 
Onmium causarum. 
3. Tuam doctrinam inclitam 
Illaesam servasti 
Absque uga et macula 
Sponsamque amasti. 
4. Dona nempe a Domino 
Quae tibi collata, 
]mpertire tuo famulo, 
Et sunt Deo grata. 
5. Tibi fuerat tradita 
Potestas ligandi, 
Ut ablueres scelera 
Clave absolvendi. 
Orat. ms. Lehninense an.ni 151. 
timebimus. 

6. lam balsamo iucundior 
Vita tu flagrans, 
Ad laborandum pronior, 
Totnm mnndum sanans. 
7. Precibus nunc flagito 
Tuum consolamen 
Totis viribus rogito 
Fortius iuvamen. 
8. Cure in hoc mundo degimus 
Ab hoste [non] securi, 
ludicio timebimus 
Saeculi futuri. 
9. Cum hostis accusaverit 
lobis tunc assistas 
Quousque fugam dederit, 
A nobis nec desistas. 
I0. Sed funde preces in,ter, 
Ut tecum laudemus, 
Correguando perenniter 
Domino assistemus. 
Cod. Berolinen. IV ° 29. -- 8, 3 ne 

194. De sancto Servatio. 

l. Salve, pater et patrone 
Servati sanctissime, 
Sis protector in agone 
Horae mortis ultimae. 
lazaraeus ieiunabat 
Omni die strictius, 
Quem Servatium vocabat 
Summi I)ei nuntius. 
2. lesu Cbristi tu cognatus 
Carnis ex propane» 
Tu servator nobis datus 
Proprio de nomine, 
A dulescens peregrinus 
Urbis Ierosolymae, 
Factus presbyter divinus 
¥ivendo castissime. 
3. Insignis propheta Christi 
Tungrim, urbem regiam, 
Destraendam praedixisti 
Arque totam Galliam ; 

In activa stabas rira 
Cunctis benefaciens, 
Dira carpens eremita, 
Totus Deum sitiens. 
4. Tu praeclarus propugnator 
Fidei catholicae 
Et fidelis exprobrator 
Tabis avaritiae, 
Signa fiunt, fontes scatent 
Per te multis vicibus 
Et arcana Dei patent 
Tuis in sermonibus. 
5. Tu apostolus vocaris, 
lIissus ab Armenia» 
Et in omni lingaa faris 
Docens Christi nuntia, 
Ligas, solvis a peccatis 
¥irtute deifica, 
Tibi Petrus clavem gratis 
¥i dat apostolica. 



169 -- 

6. Qua.qua. martyr cruentatus 
Non sis datus gladio, 
Palma martyris privatus 
lon es desiderio, 
Fustibus et pugnis caedit 
Te offendens Tungria, 
Et te gens Hunnorum laedit 
Captans in Italia. 

7. Dum servasti caelibatum, 
¥irginem te dixerim, 
Angelis te conservatum 
In bac vita noverim, 
Tua vita gloriosa 
Resplendet miraculis, 
Mors et tua pretiosa 
Fiet cunctis saeculis. 

Cod. Bruxellen. (ol. Traiecten.) 8404--8409. saec. 16. -- 3, 7 Divina 
carpens. -- 3, 8 Toto Deum. -- Vor de, Liede befindet sich noch folgende 
nicht dazu gehSrige trop|le : 
O patrone, 
Pastor bone, 
Servati sanctissime, 
Pro me Deum 
o Ora meum 
Et a matis redime, 
Duc ad vitam 
Infinitam, 
Ubi salus animae. 

195. De sancto Sigisnmndo. 

1. Sanctus hic vir Sigismundus, 
Rex Burgundis oriundus 
Fulget hic miraculis, 
Sanctitate raira claret. 
Quis non odas sibi daret 
Cordis ac suspiria ? 

Ergo, sancte Sigismunde, 
Preces Christo pro me funde, 
Fer, praebe auxilium, 
Meae da fragilitati 
ModicLeque parvitati 
Vires, robur, praemium. 

2. lam dura Christum deprecatur, 
A supremis sibi damr 
Potestas in infimis, 
Morbos sanat et aegrotum, 
Caecis visum, claudis motum 
Dat claris indiciis. 

I)a menti prava vitare, 
Code Christo insudare 
Vera mentis latria, 
Da post huius -citée morte. 
Deum intueri fortem 
In caelesti patria. 

Orat. ms. Tegurinum saec. 15. Clm. Ionacen. 20 124.- 4, 2 Toto corde 
Christo insudare. 

196. De sanet« Sixto. 

1. Ave, pater et Domine, 
Sixte, te Dei nomine 
Imploro, ne me deseras, 
Sed pro me preces offeras 

Altissimo, ne peream, 
Sed hostibus praevaleam 
Cunctis et in virtutibus 
Per te perorner omnibus. 



170 -- 

2. Are, pater omnis orbis, 
Pie Sixte, ltis morbis 
Nostris pie miserere 
Fac vitaque nos gudere 
In anima et corpore 
lqunc et in omni tempore, 
Sed praecipue peccatis 
A nobis procul fugatis. 

3. Ave, doctas Graeciàe, 
Flos exortus ab Athenis 
Prius philosophiae 
Scriptis mundis porapis plenis, 
Sixte, qui floruisti, 
Sed ipsam reliquisti 
Teque subdidisti 
Suavi iugo Christi. 

4. Are, dulcis domine, 
Tibi cupio placere, 
Hinc in Iesu nomine 
Te exoro, miserere 

lIunc mihi peccatori, 
Qui tibi preces fuudo, 
Non me permittas mori 
Peccatoram profundo. 

7. Ave, Sixte beate, 

Are, Sixte peroptime, 
Post Petrum papa septime, 
Per quem septenum nmnerum 
I te virtutum cumulum 
Completum esse novimus, 
Unde pores, quod petimus, 
Nobis et cunctis subditis 
Prodesse sanctis meritis. 

Ave, martyr et pontifex, 
Virtutum potens artifex, 
Sixte, praesul Romanorum, 
inc fidelium cuuctorum, 
Sed nobis specialis, 
Qui degimus sub alis 
Tuis, quis confovemur, 
Adesto, ne damnemur. 

Praedulcis et amate, 
Qui tibi supplicamus, 
Fac tecum gaudeamus 
In summis caelorum 
Per saecula saeculorum. 

Cod. Palat. Vindobonen. (ol. fS. Dorotheae) 4724. saec. 15. 

197. De ss. Sixto et Sebastiano. 

1. 0 patroni venerandi, 
Recolendi et amandi 
Et laude dignissimi, 
Sixte et Sebastiane, 
Vobis nos et nostra sane 
Conservetis optimi. 

2. Vestri sumus, non negamus, 
Vobis nostra vot damus, 
Ceu valemus ct laudamus, 
Rogantes, quod placeamus 
Vobis, pii aomini; 

Sixte praesul, alter mlles, 
Ambo proceres heriles, 
Nos peccatis nimis viles 
Preces damus, sed exiles, 
Audire dignemini. 

3. Nos in malo statu sumus 
Et deficimus ut fumus, 
Iuvate carissimi, 
Et adeste nobis semper 
Et salvate nos potenter, 
0 patroni optimi. 



171 -- 

4. Primus pater spiritalis, 
Alter tutor temporalis, 
Defendatis nos a malis 
Confoventes plis Mis, 
Ut digne latdemini, 
0 benigni domini. 
CoI. Palat. Vindoboueu. (oi. S. Dorotheae Vindobonen.) 4724 saec. 15. -- 
Sixtu8 und Sebastian waren die Patrone von Herrenchiemsee. 

198. De B. Stanislao Casimiritano. 
1. Contemplator trinitatis, 5. Praeelecte, tu dignare 

Recens rosa castitatis, 
Flos oboedientiae, 
Stanislae, hcrimanti 
Assis et te imploranti I 
Iubar sanctimoniae. 
2. Funde preccs flecte Deum, 
Ut illustret pectus meure, 
Ad te mentem erigo, 
Ut sire salvus tuo dono, 
Meam in te spem repono, 
Te patronum eligo. 
$. çerbi Dei praedicator, 
Fervens virtutum amator, 
Gemma pudicitiae, 
Vagos stringe cogitatus, 
Per te in me firmus status 
Regnet continenfiae. 
4. Sensus firma fluctuantes, 
Hostes fuga conturbantes 
Comprime daemonia, 
Firma mentem, iram frena, 
Confer pacem cor serena, 
Aufer adversantia. 

Peccatori impetrare 
Mihi Christi veniam, 
Ut sic possim respirare 
Et excessus emendare 
Consecutus gratiam. 
6. Confer vitae sanctitatem 
Corporisque sanitatem, 
]Da quieta tempora, 
Auge meram caritatem, 
Cordis toile pravitatem, 
Me languentem robora. 
7. 0 lucerna, flos virtutum, 
Nobis praebens iter tutum, 
8tella hcens saeculo, 
lubar iuae claritatis 
Me defendat a peccatis, 
Tollat ab ergastulo. 
8. Vitae meae rege cursum 
Ac post mortem lrahe sursum, 
Confer caeli gaudia, 
Ubi Deum contemplari 
Iustisque associari 
Merear in gloria. 

Compendium varittrum devotionum in ordine Canonicorum regularium 
Lateranensium Congregationis Cracoviensis absolvi solitarum. Cracoviae 
typis aeademicis eollegii mai6ris 1778. Aus den Verh/iltnissen des Reimes 
ist auf ein h6heres Alter des Liedes zu schliefsen.  In den Acta ,SS. (Mai 
VII, 563) als .Hymnns u u. g..ex ms. latino . 

199. De saneto Stelhano. 
Tu qui romain caritatis 
Doces in certamine, 
Es defensor veritatis 
Plenus sacro flamine, 
Qui clamas pro scelera/is: 
Parce eis Domine, 



-- 172 -- 

Serra tuis a peccatis, 
Protomartyr Stephane. 
Funde preces pro dovoto 
Tibi nunc collegio, 
Ut tuo propitiatus 
Interventu Dominus 
los purgatos a peccatis 
Inngat caeli civibus. 
Orat. ms. saec. 15. Cod. Collegii SS. Trinitatis Oxonien. 13. 

1. Stephanus Israelita, 
Legis ordine levita, 
Fide praestans, probus vita, 
Plenus septem muneram, 
Timens Deum, servus bonus, 
Dn]ce Cbristi ferens onus, 
Ab ecclesia patronus 
Est electns pauperum, 
Expers labe vitiomm 
Ob prodigia signorum 
Praedicans discipulorom 
Augmentavit numerum. 
3. 

200. De sancto Stephano. 
2. Pollens actu, verbo clarus, 
Lncens mnndo, Deo carns, 
Legis Dei non ignarus, 
Constans in iustitia, 
Huic dono singulari 
Protomartyr appellari 
Datum est et contemplari 
Dominum in gloria. 
Ad tormentum iudicatus, 
Poenis magnis lapidatus, 
Christmn sequens est precatus 
Pro lictorum venin. 
Novam psallere concentam 
Caeli credimus conventum 
Propter martyris adventum, 
Parpurati sanguine, 
Ubi cure sanctorum coetu 
Semper gaudet absque fiera 
Fruiturque sine metu 
Valtas Dei lamine. 
Sancte signifer regalis, 
lkiortis victor triumphalis 
Supplica pro nobis malis 
In extremo turbine. 
Orat. ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. 

201. In Inventione s. Stephani. 

1. 0 sanctorum splendor, Deus, 
Ecce, plus quam Helisaeus 
Hic virtutum 8tephanus, 
Caius ossa pullulare 
Facis iam de terra clare 
Saeculi conspectibus. 

2. Ad contactum quorum plures 
Reviviscant et odores 
Saut medelae languidis, 
Super pedes stant confracti, 
Caeci, surdi, mati, tacti 
Variis incommodis. 



-- 173  

3. Recte calatho rosarum 
Demonstrantur rubearum, 
llam reflorent denuo, 
lIundo paene senescente 
In salutem sunt inventae, 
Ut spirent continuo. 

4, Stillant caeli, terra gignit, 
Tu virtus cure insignit 
lIartyris reliquias, 
Quibus erant sociati, 
Diu satis occuliafi, 
Nicodemus, Abibas 

5. Et Gamaliel, legalis 
Doctor, cuius praedialis 
Sinus has gestaverat, 
Hic persuaso I,ueiano 
Eus loco de profano 
Tolli demandaverat, 

6. Usquequo non aperiret 
Tumulos, cure iam saeviret 
• Ira Dei in populo, 
Praesul, sub quo revelandi 
Erant, simul sublevandi 
Revoluto loculo. 

7. Anditui fit gaudium, 
Exsultant in vi plausuum 
Ossa humiliata, 
Aperiuntur tumuli 
Tolluntur loco humili 
In Sion collocata. 

8. Sicca licet vehementer, 
Vivunt tamen evidenter 
ira rerum gratia, 
Insufflavit vis divina 
His, ut essent medicina 
Per terrarum spatia. 

9. Quattuor a ventis venit 
Spiritus, qui ossa lenit 
Commovens ad sonitum, 
Totus orbis ut agnoscat 
Sicque spem salutis poscat 
Horum ad introitum. 

10. Hinc prodigia, hinc signa 
Redeunt, quae vivis digna 
Fecerat memoria, 
ortuum prophetat corpus, 
lon est monstrum neque 
morbus 
Iam non carens scoria. 
11. Tua virtus est haec, Christe, 
Tuus grandis honor iste 
Tuaque dignatio, 
Qua dilectum sic sublimas, 
Ut tironum ipse primas 
Sit mundi gloriatio. 
12. Dura non solum laureatus 
Spiritu, sed deelaratus 
Corpore claresceret, 
Ut virtutum instrumentum 
Passionis ob tormentum 
Palmamque capesceret. 
13. Quod post lustra tot revelas, 
lon relinquis neque zelas, 
Sed vis palam pateat, 
De te martyr glorietur, 
Ut hic ibique beetur 
bleque usquam lateat. 
14. los vita tantum vivimus, 
Post mortem nihil possumus, 
Quo nomen eelebremus; 
Iste sanctus iam post rata 
Mugis lucet ope grata 
]Iiraculis snpremus. 
15. Sit proinde laus immensa 
Tibi Deo nunc impensa, 
Sit perennis gloria, 
Sanctum tuum qui dignaris 
Tantum, per quem operaris 
Tanta mirabilia. 
16. Ipso nobis obtinente 
Prece tare indesineate 
Atque sacris meritis 
Praesta, Deus, ut purgemus 
Mala, quae commissa fierons 
Dolentes de pmeteritis. 



-- 174 -- 

17. Hinc certemus mente pura, 
1,1e sit carnis ulla cura 
Acta desideriis, 
Sed iara in anteriora 
Contendamus omni hora 
Spretis saecli feriis. 

18. Da, ut Christum, quem raon- 
stravit 
Plebi, dure qui hunc stravit, 
51obis reconciliet 
Et placatum det videre 
Comprehensuraque tenere, 
Unde non exsiliet. 

19. Ad amplexus dulces Christi 
Constringaraur nece tristi 
Effugata penitus, 
bIon in quavis parte sola, 
Sed vestiti dupla stola 
Iucundemur caelitus. 
Orat. m. Lehuinense anni 1518. Cod. Berolinen. IV ° 29. -- 1 Recte calcato. 
202. De sancto Thoma. 
1. SancteThoraa, princeps mundi, 6. Tuae carnis es afflictor, 

Fac rae, quaeso, non confundi 
Ob culparum gravitatem, 
Fac rae tuara dignitatera 
Digne semper exaltare 
Et devote invocare. 
2. Christum tantum dilexisti, 
Mori secum quod cupisti 
Dicens: et nos gradiaraur 
Et cure illo raoriaraur. 
Exquiris nec prius scitam 
Viara, veritatem, vitara. 
3. Non credendo Christi miris 
Veram ridera experiris, 
Tangendo humanitatem 
Es confessus deitatera 
Inde nobis fortitudo 
Crescit et beatitudo. 
4. Yeritatera sic expertus 
Hinc ris Christi testis certus, 
Magnus raundi praedicator, 
Triura regura baptizator, 
Coramendaris Christi ore, 
Te fidelera servura fore. 
5. ara quod lucrura acquisisti, 
Totum Christo attulisti, 
Contemplator o caelestis, 
Tu in nuptiarum festis 
Seraper caelura intuendo 
lil edendo vel bibendo. 

Castitatis benedictor, 
Es in donis ihesaurorum 
Pius pater egenorura 
Et palatii fundator, 
Fratris regis suscitator. 
7. Ipsum regem sic repente 
Acquiris cure raulta gente, 
0mnes aegros hic sanando 
Transis inde praedicando, 
Lanceis post perforaris 
E sic martyr coronaris. 
8. Errorura tu es couteraptor, 
Perfidorura es peremptor, 
ara nunquam in civitate, 
Qua iaces in veritate, 
¥ivit quis baereticorura, 
Iudaeorum, paganorum. 
9. Digitis, cura quibus Christi 
Sacrura latus tetigisti, 
Sacramentum praebes dignis, 
Deuegando hoc indignis, 
Et hoc fit in raanifesto 
0roui anno tuo festo. 
10. Vere signum tale, tantum 
1,1unquara fit per queraquara 
sanct ura; 
0 rai princeps tara praeclare, 
Praeelecte raihi care, 
Quaravis sira peccator totus, 
Tibi tamen um devotus. 



-- 175 -- 

11. Te honoro teque amo, 
Te rcquiro, ad te clamo, 
Firma me in castitate, 
Spe, ride et caritate, 
Fac rué Deo sic servire, 
ble contingat me perire, 
Duc per viam veritatis 
Me ad vitam claritatis 
Statim cure amittam flamen; 
Verus Deus det hoc. Amen. 
Orat. ms. Carthusian. saec. 1.5. Cod. Capit. Treviren. 116. A. -- Orat. 
ms. Campense anni 1462. Cod. Darmstadien. 521. 1.- Miss. ms. Belisianum 
saec. 15. Cod. lruxellen. 9786--90. C. -- Orat. ms. Lehninense anni 1518. 
Cod. Berolinen. IV ° 29. D. -- 1, 1 Gaude Thoma D. -- 3, 1 Tunc credendo 
D. -- 7, 3 tunc smlando D. -- 7, 4 Transis hinc D. -- 8, 1 es fehlt D; 
O errorum tu contemptor AB. -- 8, 2 tu es C. -- 10, 1 tale tuum C. -- 
11 10 Deus refus A. 

203..lira consoatia saetorum Thomae apostoli et Thomae 
ar«hiepiseopi et martyris. 

1. Duae stellae claritatis 
Verum solem aequitatis 
Ambiunt in medio, 
ThomasThomasque sunt stellae, 
Sol est virginalis cellae 
Proles in praesaepio. 

2. Centrum, cure quo laterantur» 
Pari tomo contemplantur 
Hinc inde dispositi, 
Sed bi caelis orientes 
Ortum Christi sunt cingentes 
In terrenis positi. 

3. ilitum, qui stipant regem, 
Festa servant, cure his legem 
Eundem per ordinem, 
Primum dedit rex priori, 
Postremum posteriori 
Iuxta rectitudinem. 

4. Lustratores dies bini 
Utrique diei quini 
Signant praeminentiam, 

Hi natales, hic natalis 
Licet aliter sit talis 
Causam habens aliam. 

5. Sicut temporum nascendi, 
Sic locorum patiendi 
Consonat distantia, 
Ut a multis est assertum 
Et videtur scripto certum 
Quadam cure historia. 

6. Prior Thomas ad aurorae 
Limen sitam Indiam, 
Alter purpurat cruore 
Sub occasu Anliam. 
7. Qui, quod crucifixi dico 
Propter agni victimam, 
In telluris umbilico 
Vallant Ierosolimam. 
8. Thomas est apostolus 
Et patronus caelicus, 
Thomas est filiolus 
Et vir apostolicus. 



-- 176 -- 

9. Hic primorum legatorum 
Unus est in serie, 
Hic legatus et primatns 
Culmen tenens Angliae. 
10. Ambo patres est pastores 
Oleique filii, 
Primus reserat canores 
Clausos nece socii. 
11. Cantica, quae cessavere 
Fiente Cantuaria, 
Primi contigit patere 
Post ad natalitia. 
12. Ferro pdmus perforatur, 
Et secundus trucidatur 
Ferri saevis ictibns, 

13. 

14. 

Hic in paganorum fano, 
Hic in metropolitano 
Templo sacro cultibus. 
Sic natalem salvatoris 
Thomae saepit iunioris 
Senisque nativitas, 
In prioris festo nature, 
5Iono die coronatnm 
Reddit immortalitas. 
Ergo simus mente sursum, 
Ut post vitae nostrae cursum 
obis mena posita 
Nos cure coetu angelorum 
Christus iungat per amborum 
Preces atque merita. 

Cod. Trecen. (oi. Claraevallen.)990. saec. 12. add. saec. ha. 1 2 , 2 thomo, 
unter Anspielung auf Thomas. 

204. le sa»cto Udalrico. 
Salve, praesul bone, miserorum ride patrone, 
Udalrice, grate pugil Christique beate, 
lobilis et toiles, actus omnino viriles 
tui perfecisti, pugnans pro nomine Christi 
5. Sub floridis annis cure saevis namque tyrannis, 
Quos tu vicisti, ]icet aspera malta tulisti. 
0 praesul mitis, palmas verae quoque vitis, 
lomine pro Christi passus qui rouira fuisti, 
Ecce, trinmphasti, cunctos hostes superasti, 
10. lunc iucundaris a]iqua nec mole gravaris, 
Corregnans laetus Chdsto sine fine quietus. 
Eia, praedigne, pie, clemens, large, benigne, 
0b Christi nomen, per quod sortitus es omen 
Tanti dulcoris et veri culmen honoris, 
15. Me miserum, qui te nunc pulso, respice mite 
lugiter orando pro me semperque iuvando, 
Ut mea sit vita virtutum lute polita 
Deque malis tuta mundi curisque soluta. 
0mnem languorem mentis carnisque dolorem 
20. In me tua cura removeque tua prece pura, 
Reprime nocturnos hostes pafiterque diurnos, 
Ne spolient, tundant, alia mihi vel mala fundaut. 
Ast obitus hora pietate tu mihi rora, 
Gratum solamen mihi sis et dux ad ovamen. 
25. Regni caelorum, gaudens ubi turma piorum 
Concinit ante Dei vultum carmen iubilaei. 
0 flos caelestis, pia dans solamina maestis, 



177 -- 

Ora pro cunctis vivis et c»rpore fu,)ctis, 
Ut vivis detur venia, pax et cumu|eur, 
30. Detur et aeterna lux funclis aede superna 
0 praesul invicte, si quisquam veneralm" 
Te prece pulsando vel digne te venêrand». 
tlic, si lurbatus fucrit, languore grawttus 
Aut paupertate quacuuque vel axietate, 
35. Per te sanetur, diteur vel laetificelur. 
Praestet plasmator hominum pius et mistral,r, 
Omnipotens Dominus, qui regnat trinus et unu. 
Chn. M.nacen. 394. saec. 15. A. 
('lin. M.nacen. 20124. B. 

205. De saneta Ursula. 

1. Uirg, prudentissima, 
Ursula regalis, 
Dccorala sankmine 
mortis triumphalis, 
O clemens, ab omnibus 
me defcnde malis, 
Ne unquam me cruciet 
flamma gehennalis. 
2. Regi pracclarissimo 
Britannormn nata 
Filioque Angliae 
regis desp,nsata, 
Undecim es milibus 
virginum dotata, 
Cuncta dele crimina 
a me pcrpeh'ata. 
3. Sanctorum rcliquias 
Romae visitastis 
Papamque cure pluribus 
sanctis congregastis, 
C.m quibus Coloniae 
mortem tolcrastis 
Et ad caeli nuptias 
pariter inlrastis. 
lrat. ms. Lehnlnense anni 151,% 

4. Uirgines sanctissimac, 
pro ,ne supplicale, 
Domini clemeutiam 
mihi impetrate 
Arque omne noxium 
a me propulsate 
Vestroque consortio 
me assoeiate. 
5. Laudis huius canticuln 
a VeS|l'O COI1C|»(UlII 
Heu, indigno famulo 
vobis sit acccpum, 
Et a poenis tartari 
me per vos ercl,lum 
Gaudeam et gratia 
Dei circmnsaeplum. 
6. A,I vos felicissimas, 
angclis aequales, 
Suspiro fcliciter, 
petens, quod larvales 
Facies non videam 
neque infernales, 
Sed per vos possideam 
sedes aeternales. 
C,,d. Beroliucn IV ° 29. 

21)6. l)e sanda Ursula. 

1. L'aie, Venus Agrippinae, 
Cui latae sunt reginae 
Vice dotis peregrinae 
Clarae bis athletae quinae, 
Undena demum milia. 
Blumo, Pia Dicmina. Vl. 

Regis nata Brilanuorum, 
Gaude, victrix lyrannorum, 
Theotheca paganorum, 
Cephas gregis Anglicorum 
Velantium per maria. 
12 



-- 178 -- 

2. Salve, turma virginalis, 
Vernans Ur»ulae sub alis, 
a/a ducis immortalis, 
(duam nccavit gens Ilmmalis 
('ol«»niae cis mocnia. 
l'nde coetus Seral»hici, 
lubih» canunt Anglici, 
Trcmiscmt daemoniaci, 
l-:vancscunt barbarici, 
"l'ota gaudet Allnalmia. 
«»rat. ms. l"raneiscamlm sm.e. 15. 
d-vlrix [yl'lllllllïll|ll. 

3. Laetare, Sion filia, 
Cum hymnis ducens lilia, 
Post agnmn psallens gloria 
In tuba Neomenia 
Chorizas cure laelitia. 
A,! has choreas gaudio 
N,»s florens transfer eonio, 
Ut tecum in tripudio 
Fruamur Dei filio 
In summi res curia. 
C«,d. L.ndinen. lb.g. 2 A II. -- 1, 7 

".'07. Ie sancta i'rsnla. 

1. O ('hristi martyr Ursula, 
Ieo praeelecta, 
[uae de slirpc rcgia 
('rcdcris pr«»fecta, 
"lu pro Christi nmninc 
Marlyr es cffecla, 
Mea per te omnia, 
R.go, sint protecla. 
2. Tua sancla castitas 
Ad te copulavit 
l'raesules et. virgines, 
Dcus quas oplavit, 
,'Scd lyranni fcritas 
llas nmrlyrizavil, 
Ihrislus quas in gloria 
Secum collocavit. 

:;, 1 

3. Hinc te precor, Ursula. 
Tua Ctllll c«)horle 
Ali,luod solacium 
Mihi fer in morte, 
('ontra hosles singulos 
Sis tulamen forle, 
Ut polorum pateant 
Mihi per te portae. 
4 I) vos almae virgincs, 
Martyrcs beata% 
(uae cure ipsa Ursula 
Truci morti datae 
E-:[is non pro criminc 
Sed pro castitate, 
lIortis in articulo 
Vos me visitate. 



II. 

MORALIA. 

12" 



208. De Amore Christi. 

1 Si mihi vis firmare 
Inrato foedere, 
Quod nil velis amare, 
Me solum quaerere, 
Promitto plur3 dare, 
Me tibi i«ngere, 
Cuncta bella domare, 
Ut possis superare 
Vires tribuere. 
2. Imprimis cor consulta, 
Quid vis eligere? 
Requirunt, ecce, multa 
Tuum diligere, 
Sed vide, ne sis stulta, 
Cura distinguere, 
Si sure eligendus, 
Cun¢tisque praeponendus, 
lqoli me spernere. 
3. Ego nat«ra Deus 
De patre prodiens, 
Ut mundaretur reus 
In marrera veniens, 
Factus pauper Ehraeus, 
In cruce patiens 
Patenter demonstrvi, 
Quod nimis te amavi 
Tare rngna faciens. 

4. Dicas ad amatores: 
Quid pro me facitis 
0 carnales amores, 
Vos me inficitis, 
0 vos, mundani flores, 
Cito deficitis, 
0 mali suggestores, 
Ad aeternos ardores 
Vos me conducitis. 
5. De me nihil habebis 
Nisi solacium, 
Nunc modicum censebis 
Mentale gaudium, 
Post aeterne ridebis 
In regno civium, 
Beata quae tenebis, 
Cure mihi cohaerebis 
Intra palatium. 
6. Erras, si reperire 
Te putas melius, 
Totum debet transire 
Bonum exterius, 
In toxicam redire, 
Quod sapit dulcius 
Ergo vitam acquire, 
Quae non potest perire 
¥ivendo sanctius. 

Cod. Londinen. leg. 7 A VI. saec. 14. ».  2, 6 Cara distinguere. -- 
2, 8 proponendus. 

209. De Amore Christi. 

1. Tu, qui cor tuum furaris 
Christo et praebes creaturis, 
A quibus forsan nec amaris 
Sed fictis falleris figuris, 

Heu quantis subdis te pressuris, 
Multiplex vae in omnibus, 
Circumdaris diversis curis, 
FugRe patet introitus. 



182 -- 

2. Nonne vides et perpendis, 
Quod dolus est in omnibus, 
Pro quibu Deum offendis, 
Quo nihil est fidelius, 
Quo] nihil [est] sanctius, 
Quo] nil [est] iucundius 
Nil denique gratius, 
Nil denique felicius? 
3 Cur despecto creatore 
Vagaris post inania 
ltumano vinctus amore? 
Nonne est insania, 
Quod in terrenis delectaris 
Et fastidis caelestia? 
Yae tibi, qui in his moraris 
Nain brevis horum gloria. 
4. Cur refutatur dulcis hospes 
Pro mortali creatura? 
Quo veniente cedunt hostes, 
Pluunt bona, absunt dura, 
Succedit pax et rugit cural 
Assunt enim nuptiae, 
Hilarescit mens secura 
Ab hostium formidine. 

5. Cum sponsi tut immortalis 
Templum, a quo possidelur, 
Nonne plurimum gravaris, 
Quod Dcus a te separetur? 
Qui. ut in te delectetur 
E mansionem in te faciat, 
tduod nullus alius meretur, 
Cor sibi dari postulat. 
6. Ergo, spousa Dei vivi, 
Fuge modernos amatores 
Frequenter legi et audivi, 
Quod dolus est in omnibus, 
Et quod gratiae destruclore.% 
Salutis sint adversarii, 
Turbatiouis illatores 
E cruciatus varii. 
7. 0 anima, quae [mansura] 
luberis diligere, 
Cur vana et peritura 
Christo vis praeponere, 
Qui te lavit sanguine. 
Quis fecit tibi talia? 
N,»li parvipeudere 
Dona tare insignia, 

Cod. Palat. Vindobonen. (ol. Campen.) 883. saec. 1411. -- l, 6 Multi- 
pliciter vae. -- 2, 5 nil. -- 6, 5 gratiae sint; nach diesem Verse folgt noch 
iiberzihlig: Summi boni despoliat.res. -- 6, 6 sint fehlt. -- Auf die 
Scbwankungen des Versmafses nach ,ilbenzahl und Rhytbmus braucht wohl 
nicht aufmerk8"tm gemach! zu werden. 

210. Dialous Papae et Mariae V. 

Papa. 
1. Are. sacratissima 
Dei creatura, 
Simul nobilissima, 
Digne te natur- 
Cessit, beatissima, 
In partu quae pura 
Es, excellentissima 
Praesens et futura. 
Papa. 
2. Beatorum omnium 
Virgo praeelecta, 
Deum, deorum Dominum. 
Generans perfecta, 

Cure regina caelorum 
Per eum sis eleca, 
Nobis per te pateat, 
Peto, via recta. 

Papa. 
3. Cuius condicionis sit, 
Sexus vel dignilatis, 
Qui devotiouis causa 
Suis pro peccatis 
Te matrem invocaverit, 
Hunc absolve gratis 
Et mansionem sibi da 
In regno claritatis. 



-- 183 -- 

Papa. 
4. I)e tua pietate 
• Credo quod nullus desperet, 
(dui cure suavitate 
Sua erimina defleret, 
Et honestati tuae 
Semper inhacreret, 
Ad hoc omnis homo, 
Fortiler l,bm'et. 
lIaria. 
5. Ecce, nullum dcrclimlnO, 
De me qui confi(lit, 
Huie ego adpropinquo 
Statim, dura elidit 
Crimina per gemilum 
Vel confiten,la scidil, 
llli mea gratia 
Peroptime pr«)vidit. 
Papa. 
6. Fundamenlum fidci 
5Iaer sis decora 
Fiduciaque spei 
Ulima in hora, 
Relicto hoc exsilio 
In caelum duci labora 
Et coram uo filio 
Pro nobis exora. 
5I aria. 
7. Gratia sure plena 
Summi salvatoris, 
Egoque regina 
51uncupor amoris, 
Omltil)us propino 
Pocula duleoris 
Et arehitriclina 
In angelorum choris. 
Papa. 
8. Itonor pulchritudi,,is 
Tuae dignilatis 
Et. deeor magniludinis 
Tantae honestatis 
Te deeet peroptime, 
Ut illa eum gravatis 
Velis eondL'idere 
More pietatis. 

5laria. 
9. illi «lui a vitiis 
Volunt resilire, 
lllos in tristitiis 
Non sino petite, 
Superflu«,ntem grali:,m 
lllis impertire 
Cupio, quod appelanl 
Iustitiam sitire. 
Papa. 
1(. Kailatis iscera 
N«»bis denmnstrat« 
Et honeslalis mu»era 
Nobis propinato, 
Rclicto hoc exsili, 
Tibi et lu,» nal,) 
In caeh coll«»cemur 
Iesu ('hrislo dalo. 
M;tria. 
11. Leges cure theoh)gia 
ll«c de me fatcllltii' 
Canones et mehMia 
Vobis eongratulcmur, 
Quml animae fi,lelium 
Per me redimcnlur 
Ac infernales p«)enas 
Nullas palientur. 
5laria. 
12. Mater ego facla sure 
PropIcr peecal«wes 
De quibus tbrcnt aliqui 
Facti moliores, 
lllis sure subsidium, 
(ui corrigunt errore4 
Et mullos eoram filio 
llabebunt honores. 
Papa. 
13. Nobilis et generosa 
Christi impcralrix, 
Nobis esto fructuosa 
Semper advocatrix. 
Humilis, quoque fornma, 
Nostra reformatrix 
Et in te eonfidentibus 
Sis semper reparattix. 



184 -- 

lIaria. 
14. 0 dic mihi, famule, 
Es aliquem scrulatus, 
ui postulavit veniam 
Et qui sit eondemnatus? 
]lultos cure Theophilo, 
Qui fuit desperal,as, 
Saepe consolata sure, 
('um il»se sit beatus. 
Papa. 
15. Peecata nostra nimia, 
Heu, sunt infinita 
Delicta quoque erimina, 
(Juae, pro dolor, in vila 
Vel contra Deum feeimus, 
Te peto, redde quila. 
uae nond,am emendavinms 
Tu dele, margarita. 
Maria. 
16. tuaeso mi dileete fili, 
Verbis cure ineeris 
Funde preces sine mora, 
Taliter mederis 
Cure dolore eordis 
Gemifibusque veris 
¥ilam eontemplalivam duc, 
Sic mecum semper eris. 
Papa. 
17. Rebus lransiloriis 
Difficulter eedo, 
Poe»is eastigatoriis 
lnvitus carnem laedo 
Sed praecellenli gratiae 
Tuae tantum credo, 
Quapropter tuo tilio 
Semperque tibi me do. 
]Ia ria. 
18. Serve, serves mea scripta 
Et quae tibi dieo, 
Lieet ego benedieta 
Sire, non nmledico, 
/gon poslponas 1)eum luum, 
h'e cum inimico 
Tibi merees condonelur 
h'une et in antiquo. 

Papa. 
19. Tanta xirtus, simul rides 
De te reeitatur, 
lllum scio non elides, 
tdui de te gloriatur, 
Sed a tuo fil.;o 
Ille eoronatur 
E per tuam dexteram 
Post hoe eondonalur. 
]I aria. 
20, Yila, dileetissime, 
Foret tibi data 
Et sensibus, carissim% 
Quinis adornata 
Nobilem per animam 
Sunl membra decorata, 
Custodi hane a viliis, 
Sic erit Deo grala 
Papa. 
21. Xrisle, tua loquitur 
Mater raide dure 
l,icet eonsoletur me, 
Tamen valde pure 
Ilihi dat intellegere, 
Quanlae sint pressurae, 
Quapropter, lesu Christe, me 
Commendo luae eurae. 
]la ria. 
22. ]', mi fili, mater tua 
Loqnitur aperte, 
Cunclis utriusque sexus 
Asserendo eerte, 
Lieet meus natus tuus 
Frater sit aperle, 
Te non loeat cure beatis 
Gralis, scias per te. 
Papa. 
23. Zelus nostrum tu eelato, 
Chrislus donet (nos) deflere 
lqostra possimus seelera. 
Nostrique miserere, 
Graviter offendimus 
Te, taliter medere, 
Nos cure caelorum civibus 
Fae eaelum possidere. 



185 -- 

Christus. 
24. Congregando congr«gabo 
Illos, qui fecerunt 
Mei patris voluntatem 
Mihique crediderunt 
Et pietatis opera 
Quinque compleverunt 
Illos iam certitico, 
Quod semper mecum erunt. 

Papa. 
25. AB hoc qui legerit 
Suis pro peccatis 
Et gratias exegerit 
lIat ri honestatis, 
llle memor mei sit, 
Ut nos cure beatis 
Deus collocet simul 
In regno claritatis. 

Cod. llaihingen. (ol. Faucen.) II 1. 8 ° 31. saec. 15. A. -- Orat. ms. 
saec. 15. Cod. 8angallen. 485. B.- Orat. ms. Carthus. Hildesheimen. 
saec. 1,5. Coà. Iosephini Ilildesheimen..3 16). C. -- Orat. ms. Domus Novae 
Lucis anni 1477. Cod. Ultraiectin. ,criptt. Eccl..375. D. 
1, 1 Are, virgo sacratissima BC. -- 1, 4 Digne tibi natura ABC. -- 1, .5 
Cesset 1; Teatis verissima C; Tu excellentissima D- -- 1, 6 In partu quia Ai 
In part«t quoque D. -- 1, 7 Es fehlt B; Casta beatissim D. -- 1,  
Piis et futura B. -- 2, 2 praedilecta BC. -- 2, .5 Dum A; regina tu cae- 
lorum D. -- 2, 7 Nobis ut peto via D. -- 2, 8 Via peto recta BC; Pateat 
per te recta D.  3, 2 Sexusve sit vel dignitatis D. -- .3, 3 causa devo- 
tionis C; Qui te causa D.  3, 4 8uisque pro B; Suis exorat pro D. -- 
3, 5 fehlt D; invocavit B. --- 3, 6 mater gratis D. -- 3, 7 Et mansionem 
praestabi D. -- 3, 8 Tis in regno D. -- 4, 2 Credo fehlt A. -- 4, 4 Sua 
fehlt A ; peccata C. -- 4, .5 8ed honestati 15 Si honestati D.  4, 6 8emper 
ut inhaeret ABC. -- 4, 7 Et ad hoc ornais homo hodie D. -- 4, 8 Ut peto for- 
titer D. -- 5, .3 Illi mea gratia D. -- .5, 4 8elltentiam cure elidit B; 
Peroptime providit D. -- .5,  Huic ego appropinquo D. -- 5, 6 Statim dura 
elidit D. -- .5, 7 Crimina per gemituln D. -- 5, 8 Vel confiteudo scidit D. -- 
6, 3 Fiàuciaque vel spei B; simul spei AC. -- 6, 6 In caehlm nos labora 
A, àuci nos C, nos duci D.  6,  Tu pro nobis D. -- 7, 1 Gratia rel,leta 
sure A, Gratia quoà repleta B. -- 7, 2 Sum attmmi B. -- 7, .3 Eius quod 
regina B. -- 7, 5 sq. pocula pr«,pino D. -- 8, .3 Et deitas B. -- 8, 6 Ut 
illa tamen gratis D. -- 9, 1 Illis A. -- 9, 2 Soient resilire A. -- 9, 5 Super- 
effluente A. -- 9, 7 Cupio iustitiam D. -- 9, 8 Qa«,d appetant D. -- 
10, 6 Tibi quoque nato A.  I0, 7 caelis B, caelum CD. -- 10, 8 Rite 
Iesu Christo B. -- 11, 1 Lege A. -- 11, 3 cure meloàia D.  11, 4 Nobi. 
BD. -- 11, 7 Ita quoà inrnalis ABC. -- 11, 8 Nunquam D. -- 12, .3 Ex 
quibus B. -- 12, 7 Et fehlt C.  11, 8 Accipiant D. -- 13, 3 Nobilis esto 
D. -- 13, 5 Humilisque D. -- 13, 6 informatrix C. -- 13, 8 Sis fortis D. -- 
14, .3 gratiam A.  14, 4 damnatus D. -- 14, 7 8aepius B.  1.5, 2 et iu- 
finira B. -- 15, 4 Quoà B. -- 1.5, 5 Vel fehlt C.  15, 6 redde fehlt BD. -- 
15, 7 Quae non D; Quoà nondum B. -- 16, 1 fili fehlt A. -- 16, 2 Verbis 
fehlt B. -- 16, 6 Et gemitibus cure veris AC; Et gemitus cure B. -- 17, 7 
fehlt C; Vitam contemplationem ducas B Contemplativam ducas D.- 
17, 8 semper mecum B; Vitam, sic mecum eris D. -- 17, .5 praecellente 
A i Quaecunque tuo filio D.  17, 6 Qnia semper tibi me ào D. -- 17, 7 
Nain praecellenti gratiae D.  17, 8 Tuae tantum ceào D. -- 18, 1 mea 
àicta A Serve fehlt D. -- 18, 2 Quae tibi, fili, dico D. -- 1, .3 ego fehlt 
D; sim ben¢àicta C. -- 18, 4 ttm oh hoc D; Non tameu maleàico t'. -- 
18, 6 in inimico B; Meo vivas cttm inimico D. -- 18, 7 Tibi mentes con- 
donatur B Tibi inertes tunc donetur D. -- 18,  8imilis cum antiquo D.- 
19, 1 fidis B; Tanta simul virtus et rides C: Tanta similis rides D. -- 19, 4 
De te qui I). -- 19, 7 Et per tuam pietatem BC; Ac per tua merita I).  
19, 8 Ad caelestia perducatur D. -- 20, 1 dulcissima A, dulcissime B. -- 
20, .3 Et fehlt D.  20, 4 Quiris A, quaevis B, quivis D. -- 20, 7 Custodo 
D. -- 21, 1 sq. Christe mater tua loquitur AB.  21, .3 consolctur reos 



186 -- 

!. -- 21, 5 intellegere dat D. -- 21, 7 le.u fehlt A. -- 22, I O mi fili B, 
mater mea BCD.  2, 2 directe D.  22, 3 Çmwtisque B.  , 4 ccrtc 
6.hlt C.  22, 6 expose C. -- 2, 7 Te n«n licet D; on te Iocat 
Iocis B.  23, I Zelus  Scclus. -- 23, 2 ['hristus fchlt BCD. -- 23, 3 ut possi- 
mus A ; poscimns B: crimina D.  23, 4 que fchlt IL -- Str. 24 u 25 um- 
gcstellt BUD. -- 24, 3 V,lunLatem mei patris D. -- 4, 4 Nec non credi- 
d.runt D. -- 24, 5 Et [»pe:a piei:tis D; Et cariatis C.  24, 6 «mnem 
«.)mp]cverunt D; Quand«»qne complevermt C.  4, 7 lllos certifica B, nnnc 
«.ertifico I).  24,  Mccnmque semi»er rmt Ai iccum qnque semper B.  
5, 1 Et qui hoc cran A; Et «b h,,c qui lg Z Imc qui D; .$B hoc Ab- 
«-cdarinm ho, c.) -- 25, 2 Suisque C; Pracsens pr. D.  25, ; gratian IL --- 
25, 4 Maria honestatis A; laterJme honestatis D; Marri l, ietis C.  
25, 5 Et illc A, Ut ille ];C; mei memor C; E memor mei D. -- 25, 6 nos 
fi-hlt B: [' me ('um ('; Nec non cure D.  25, 7 lcus nos eollocet B; si- 
roui fi.hlt B; c«llocet insimul Ai insimul c«,lh,cet ]. -- S:dt dcr Aufschrif 
Papa setzt I stets l'eccator vor Str. 21 irrigMaria A; vor Str. 2g 
Chriss l:['l; v«»r Sir. 25 Auct«»r B, Auetor orati«nis 1, letzres 
cb«.ns« ver Sir. 24.  ,[ratio heati Urbani quiti, qi ditavil cuilihet 
.ranti [sic] pr- IWc«'atis suis et in ]aude gl,»ri-sae virginis Mariae a qualibet 
limera AIpImheii 4n,d»uu anlSS uuo criminalium, reli«lnO vcvialinm indulgen- 
iae. C; .,]as s«.pem or:diows, t fertur, c«,mpi]avit snmnms Imnifx 
h anus Y, eoufoens do qna[ibet [itera AIphabcii, quotient in-gra sequens 
,,rai« fuerit I«'c:t, imlulgeutiam unius anni criminalium et nlfins auni vcnia- 
linm peceat«rum." 1.  VrgI. auch Milchsack I. 9#i 

211. Alphabetum de bonis sacerdolihus. 

1. Ad l,erenuis vilae fonlem 
et anloe,a pas('ua 
l'raesul anxio qui corde 
sca,derc desidcrat, 
T:de»! se per onme lempm; 
curet u! exhibeat: 
2. Bo,,us pastor ad commissi 
ovilis custodiam 
5lenle semper eircumspecta 
ardenter invigilat, 
Peslifer ne lupus oves 
ïauce arlet improba. 
3. ('uris nunquam perituris 
meulera piam oc«ttpat 
Sed satagit, gregis sui 
numerum ut augeat. 
Pro quo metuit nec morlis 
subire discrimina. 
4. Dignis semper studiosu 
occupalur actibus, 
Aut sacrarum paginarum 
lectione pascitur, 
Aut cernendo mente Christum 
ad supcrna ducitur. 

5. Exit et activae vitae 
interdum ad spalia, 
Inter eetera et tamis 
praeparat subsidia, 
luquilinis et externis, 
oe desit, quod tribuat. 
;. Ferculorum alimentis 
famem pellit car;wau;. 
lenlium suavis verbi 
effugat inopiam, 
Ge;;;ina relevans ope 
miserorum viscera. 
7. Gralis ni redemptor iussit 
nltln(rtlnl charismala 
Dignis tribuit sperneudo 
lriparlita munera 
lIanus et obsequiorum 
favol'umque retia. 
8. Houus esse non hon«»rem 
sacri gradus culmina 
Ilente cernens perituras 
refugit delicias, 
Aliorum curam gercns 
postponendo propriam. 



-- 187 -- 

9. lubar solis ut refulgens 
noctis fugat tenebras, 
Lumine sic verbi lustrat 
audientum pectora 
Bonus praesul et expellit 
vifiorum nebulas. 

16. Quinquc vel duo suscep|a 
talentorum pondera 
Reportare redemptori 
satagit duplicia, 
Timens, lie exteriores 
mittalur in tend»ras. 

10. Karitatis quod est Deus, 
sic custodit liuean, 
Ut potentes et egenos 
aequaliter diligat 
Et ne minimis se unquam 
per ttunorem praeferat. 

11. Lychnos manibus retentans, 
id est bona opera 
Proximis monstrare studet, 
lumbos super ubera 
Cingit etiam, quod cordis 
possidet muuditiam. 

12. Malos congruis terrendo 
corrigit affatibus, 
Bonos ad perseverandum 
blandis mulcet vocibus, 
Nova referens de regno, 
prisca de supplicio. 

13. Non cessat precari Chritum 
plebis pro exeessibus, 
In vigiliis se ipsum 
mactans et ieiuniis, 
Hostia sit viva Deo, 
monet ut apostolus. 

14. 0mnia fit cunctis, gaudet 
simul cum gaudentibus, 
Cum maerentibus tristatur, 
deplorat eum flentibus, 
COi propriis sic dolet 
alienis lapsibus. 

15. Prudens ut serpens malorum 
devitat astutiam. 
Simplex tt columba nuili 
rependit malitiam, 
Bos est tolerando mala, 
leo contra vitia. 

17. i{atiouis freno semper 
sensum regit proprium, 
Noxia non aure eapit, 
non eernit luminibus, 
Nil olfactu, nil in gustu, 
. nil peccat in ac|ibus. 
18. Sicut Iuba vocis suae 
exaltat melodiam 
Populorum sine metu, 
dum eoercet crimina, 
lIiscens asperis fomenla 
tristibusque mitia. 
19. Talis quisque praesul iuslu% 
cum iudex advenerit, 
Quantos hic sennone suo 
Christo acqui.ierit, 
Praemia pro tantis regni 
ab ipso accipiet. 
20. Vos itaque, magni paires, 
praesnles egregii, 
hnitari tales, preeor, 
ardenter eontendite 
Et eorum per exempla 
sedule gradimini. 
21. Xristi Domini praecepta 
gestatc sui» pe('lore, 
Mundi vana et caduca 
perfeete deseriw. 
Crueem semper baiulantes 
magistrum sequimini. 
22. 'mnis iugiter et psahnis 
Deo laudcm pangite, 
Plebem Christi boni semper 
cxemplis imbuitc, 
Linguae nunquam elaustris 
vestris 
damnen|ur silentia. 



188 -- 

23. Zelum hostis praecavete 
circumspecte undique, 
Possidete, dicat iudex 
iustus ut, cure venerit, 
Praeparatum vobis regnum 
mundi ab origine. 

C,,d. Sanallen..573. saec. %. -- 2, 5 Fertifer. -- 7, 2 numerum. -- 
10, 6 proferat. -- 11, 1 Licinos manibus. -- 13, 1 peceari. -- 16, 3 re- 
demptoris. -- 17, 2 sensus erigit. 

12. Alphabe{um de malis Sacerdotibus. 

l. A,luarum meis quis det fontem oculis 
Ad deplorandam pastorum amariter 
Reprobam x itam non tenentem tramitem 
lXlente supernum ? 

2. Bonus, pro suis qui det vitam ovibus, 
Vix reperitur pastor his temporibus, 
At mercenariis abundant ovilium 
Saepta saerorum. 

3. Curis mundanis pastores inserviunt 
Lucrisque cuncti inhiant fugacibus, 
Idcirco lupi patet grex dominicus 
lIorsibus atris. 

l)ivinae iegis abdita nysteria 
Plebibus Christi non est qui apedat, 
Nec est ieiunis mentibus qui praebeat 
Pabula verbi. 

5. En, adimpletur, quod sagaei spiriu 
Propheta dixit: erit sicut populus 
Sic et sacerdos tempore novissimo 
Cordis egeni. 

6. Factum videmus, quod divina sonuit 
Vox, vitae nostrae sal infatuatum est, 
Quod ne iam foras nfittatur timendum est, 
Ad nihil aptum. 

'/. {]ratis accepta munerum charismaa 
Gratis non dantur, expeuntur praemia, 
le qua sit ictus timetur sententia 
Simon iniquus. 



189 -- 

8. Hmores sacros adipisci cupiunt, 
Non ut doctriuis erudiant subditos, 
Sed ut stipentur, verbis obsequentium 
Plus venerentur. 

9. luvamcn ferre Ol,l, ressis cure debeant 
Et recreare tribulantum viscera, 
Hos inde premunt, illos magis sauciant 
Flumine verbi. 

10. Karitas :era, quod est donum optimum, 
Non est in illis, despiciunt subditos, 
I)auperes spernunt, peregrinos respuunt 
5iente tumenti. 

11. Lychnos ardentes, ut praecepit Dominus, 
5ianu non gestant, ut accendant proximos, 
bIec dar |xis curant, laeii, pro dolor, 
Cingula lulubis. 
12. ]lundi repleta iugera sunt messibus, 
lIessores desunt lnetendi segetibus, 
5iitte per fruges tuos operarios, 
Christe, precamur. 
13. Non est medclam qui pr0ebeat languidis 
Quique elisos et confractos elevct, 
lisi nos rector corrigas iustissime, 
lqempe perimus. 
14. 0mnes, quod suum est, pastores quaesitaul, 
bIeglegunt curam gregis et custodiam, 
Ideo morbi :is saeva e lm'ida 
Serpit in omnes. 
15. Pastorum pastor cito iam adveniet; 
Quid vos pastores facietis licite, 
Commisi gregis qui curam neglegitis 
Vana sequcntes ? 

16. Qui terrae datum absondit in scrobibus 
Talenium, diris maucipatur ignibus, 
Cur non timetur, ne parva sit illius 
Poena, sequaces ? 
17. Resistit nullus oppressori paupcrum, 
Cnes sunt muti, elatrare nesciunt 
lnnc sacerdotes, ut librorum veterum 
Dicta loquuntur. 



190 -- 

18. Si quando forte de scripturis aliquid 
Vol vile narrant, vanae lande gloriae 
Ut extollantur, non ut prosint animae, 
5Iente volutant. 
19. Terra suetis infecunda frugibus 
Hic non ornatur, non est modus aërum, 
Divcrsis mundus hinc malis opprimitur 
Iam ruitm'us. 
20. Yineam patris, o proles altissimi, 
lam boue pastor miseratus respice, 
Sana contritos et iacentes erige, 
Ne pereamus. 
21. eXlolle nomen sacerdolum infimi% 
Quod volutatur terra sub negotiis, 
E fac, ut tibi famulentur iugiter, 
Rector Olympi. 
22. Ymnos psaimosque, da, ut tibi concinant, 
Tranfitem rectum, concede, ut teneant 
lec iam incedant amplins per invia 
Perditionis. 
23. Zelo benigno, tribue, ut ardeant 
Curamque sui ovilis ut habeant 
Et tecum sancta possidere valeant 
Gaudia regui. 
Cod. ,Sangailen. 573. saec. l°hl. -- 8 3 stipantur mis obsequcntium. -- 
14, 1 quae suum. -- 20, 1 Vinea. -- 21, 4 Recta Olympi. 

213. Dictamen de Presbyteris. 

1. 5Iulti sunt presbyteri, 
qui ignorant, quare 
Sui»er domum Domini 
gallus solet stare; 
Quod propono breviter 
vobis propalare 
Si vultis benevolas 
aures mihi dare. 
2. Gallus est mirabilis 
Dei creatura 
E recte presbyteri 
illius figura, 
Qui praeest ecclesiae 
animarum cura, 
Stans pro suis subditis 
contra nocitura. 

3. Supra crucem positus 
gallas contra venlum 
Caput diligentius 
erigit extentum, 
Sic plebanus, ubi scit 
praedonis adventum, 
Illi se obiciat 
pro grege bidenlum. 
4. Videmus, quod piger est 
gaIius aliquando 
Sire levis nimium 
contra ventum stando, 
Sic multi presbyteri 
quasi dormitando 
Locum dant diabolo, 
praedoni nefando. 



-- 191  

5. Gallus regit plurimam 
turbam gallinarum 
Et sollicitudinem 
magnam habet harmn, 
Sic plebanus capiens 
curam unimarum 
Dotent et faciat, 
quod sit Deo carum. 
6. Gallus granum colligens 
convoeat uxores 
Et illud distribuit 
a»te eariores, 
Tales disent presbyter 
pietatis mores 
Dando suis subdilis 
scripturarum flores. 
7. Gallus tempus praecinens 
horae noctnrnalis 
Prinfitus a propriis 
se castigat alis, 
Castigando primum sc 
pastor fiat talis, 
Tune dicendo subvenit 
subditorum malis. 
8. Quasi tex in capite 
gallns coronatur, 
In pede calcaribus 
rit mlles amatur, 
Quanto plus fit senior, 
permis deauratur, 
In nocte dura concinit, 
leo conturbatur. 
9. Sic pastor, qui bee sci! 
populo praeesse, 
Pigros cum calcaribus 
monet indefesse, 
Confortando debiles 
verbi Dei messe, 
Post laborem aureus 
ut rex debet esse. 
10. Solet leo trcmere 
de gulli canote, 
Et fugit diabolus, 
solito de more 

Gallus cure cantaverit, 
sed magis ab ore 
Albi galli; reor hoc 
in figura fore. 
11. Caslilas albedine 
solet figurari, 
Et plelmni maxime 
soient honorari 
Illi, qui luxuria 
uolunt inquinari, 
AI» hic credo citius 
daemones fugari. 
12. Gallus suas fcminas 
solet verberare, 
Has, quas cure extraneo 
novit ambulare, 
Sic sacerdos subditos 
debet castigarc, 
Contra legem Domiui 
qui soient peccare. 
13. Basiliscus nascitur 
ovis de gallorum, 
Sic crescit diabolus 
ex presbyterorum 
Magna neglegenlia, 
qui de subdit,rmu 
Non curant sceleribus 
nec de spc caelorum. 
14. Pullos solet ducerc 
gallus mulilatus, 
Et a mulieribus 
per hoc fit amalu% 
Sic pro caeli gloria 
presbyter castratus 
Deo et hominibus 
per hoe erit gratus. 
15. Gallus nunquam ncgligit 
tempus vesperliumu, 
Tune cure suis subditis 
volat ad supinum, 
Ut in noete media 
tempus matutinum 
Servis Dei praecinat 
ad opus divinum. 



-- 192 I 

16. Sic et bonus presbyter 
respuens terrena 
Ducat suos subditos 
ex iuferni lpoena 
i'raebens iter caelicum 
caeli per amoeila 
Cure Christus adenerit, 
lurba sit serena. 

17. Haee nobis sufficiant 
de gallo notala 
Et in audientium 
corda sint locala 
Tenaei memoria, - 
quasi nux muçcala 
Plus reddit aromala 
beue maslicata. 

18. Imitator galli sis, 
sapiens plebane, 
¥iveudo sollicite, 
eonsurgendo mane, 
Lege, stude, praedica, 
horas tuas carie 
Et sic in caelestibus 
corde, lllellte mane. 
l'ant. ns. Enffelbergeuse saec. 14. Ced. Enelbergen. 314. A. -- I_'olh.et. 
m. _'ampnse saec. q. Ced. Vind«bonen. ,. B. -- Cllect. ms. Stiria- 
ccnse saee. 15. C,,d. Stiriacen. L 26 [s. n.] (L -- Collect. ms. ineerti orig. 
sacc. 15. l'lin, ll,,nacen. 641. I). 
1, :J upra A.  1. 4 debet stare B.  1, 5 ]I,,c pr«pon,» A; Sed hec 
v,,bis breviter D; fehlt B -- 1, 6 vole propalare D: vobis propellare _'; 
fi.hlt B. -- 1. 7 Aures si benivolas I. -- 1, 8 Mihi vultis dare D. -- Str. 2 
it tr. , D, h'. 4 C. -- 1, 3 Et recte sic presbyter A; Et sic bonus pres- 
byter D. -- 2, 4 eius fit figura A. -- 2, 5 Praeest qui D.  2. 6 cura ui- 
marnm B; pasorali eura C. -- tr. , ist Sir. 2 CD. -- , .5 8le sacerdos 
A. -- 3, 6 daenJ«,nis A.-- g, ï Illie AC; lllue D; llli se obviat B. -- g, 8 
grege pro D. -- tr. 4 fehlt AI: ist 8tr gC. -- 4  lenisB. -- 8tr. 5ist 
• tr. 9 A. -- 5, 4 nmnam gcrit 1). -- 5, 5 Sic sacerd,,s A, cupiens D, ce- 
piam ]5. -- 5, 6 habens auimarum ]5. -- Str. 6 ist tr. 5 C -- 6, 1 gra- 
hum reppcrit AB. -- 6, 2 et voeat AB. -- 6, :4 illud spargit protinus C. --- 
6, 4 inter cari,,res D. -- 6, 5 Sic addiscant cleriei A Discat sic pres- 
byeri I. -- 6, " Doeeant et faciant A: ,'ua distribuere D. -- 6, 8 pro Dt-c, 
e! honores D. --- 8tr. " ist Str. 8 C; f0.hlt A. -- 7, 5 se fehlt (_'. -- 8tf. " 
lautet in D: 
Gallus noete media studet personare, 
Ante eautum f,rtiter Mas ventilare, 
Sic sacerdos providus sera noctis hora 
Ad laudandum Dominum surgat sine ruera. 
8ch-n der Reim verrait hier die Bearbeitung.  8tr. 8--11 fehlen D. -- 
8tr. 8 ist Str. 9 Ci 8tr. 4 A. -- 8, 5 plus sit A. -- 8, 6 deeoratur A. -- 
9, 1 Sic sacerdos, qui debet A: 8ie sacerdos, qui bene soit (2. -- 9, 4 monens 
A. -- 8tr. 10 imd I1 fehlen A. -- 8tr. 10 ist tr. 11 C. -- 10, 1 Leo solet 
C. i 10, .5 Dum gallus cantaverit B. -- I0, 6 fehlt B. I 8tr. 11 ist Sir. 12 
t'. i 11, 3 Et maxime presbyteri C. -- 11, 4 debent vicari [1: venerari?] C. i 
ll, .5 lllum quod luxuria. B. -- 1l, 6 potesl inquinari B. I 8tr. 12 i.t 
tr. 7 A, 8tr. 8 D.  12,  extraneis A. -- ,tr. 12 lautet in D: 
Gallus fert calcaria more militari 
t_'astigando feminas nutu salutari, 
Sic sacerdos eorrigat legis transitores 
Verbis et flgitiis [sic]» ut sint meliores. 



-- 193 -- 

Str. 13--18 fehlen D. -- ,tr. 13 ist Str. 8 A. -- 13, 2 ex cris gallorum 
B.  |3 : Sic crescit vis dae,,,oniorum A; sic sm'it vis daemonis C. -- 
13, 4 de presbyter,»rum A. -- 13, 5 Multa negligentia AC.  13, 6 quia 
subdit,rum B. -- 13, 8 nec regmtm caelorum B. -- Nach Str. 13 bat B 
noçh folgeudcs: Iu pcdc tçrt cah-uhun gallus mutilatus, Quando dit vixcrit 
et iuvvteratus. Datait bricht das Lied in B ab  Btr. 14 ist tr. 10. A.  
14, 2 mulitatos A; maritatus C.  13, 3 Ut in mulieribus C. -- 13, 4 
emper est amatus A.  14, 5 Sic procedit gl«,ria A. -- 14,  scmpor erit 
graIs C.  Btr. 15 ist tr. 6 C; Sir. 11 A. -- 15, : Et cure suis A. -- 
15, 7 Dei servis C.  Auf dicse tr. filfft lais Btr. 7] in C die folgen«le, 
d e ciue Verschmelzunff von Str. 15 und ,16 in c[e zu sein schc[nt: 
Quand«» solis radius a,] occasum tendit, 
Gallus ad cubiculum allills ascendit, 
Sic sacerdos, qui vere Deum apprehcndit, 
l'erihri saeculi decus parvipcndit. 
Str. 17 ist Str. 6. C.  17, 2 narrata C.  17, 4 sint dictais A.  
17, 7 Plus reddunt A; Pics reddit odoratus C. -- Str. 1 ist Str. 15 C, 
Str. 9 D. -- 18, 7 l'ossis ut cure subditis D. -- 1,  caeli @i panc D.  
Au£ser diesen Str. hat C noch lais Str. 14] die folgcnde: 
Cappo senex lapidera solet enutrire, 
Qui est inr principes dignitatis mirae, 
Sic serdos, qui caste se scit cust«dire, 
Calculum recipiet qui nequit perire. 
Eine Singweiae u dem Liede bietet A: 

5lui - ri sunt pres-l,y - te - ri, Qui ig-no-rant qua-re 

Su -per do- mure Do - mi - ni Gai-lus so-let sta - re. 
Aus einer Handscl, rift der Stiflskircl,e in 'hringen steht das Lied 
mit weiteren Lesarten und Fehlern in erapeum I, 107 und daratts bci 
Duméril II, 12 ff. Neuerd[n,..-s au.s eiu¢'r Lelmepr Ilawlschrift dos 1.. Jahrh. 
im K61ner Pastoralblatt 198. St; u. f. -- 1, B steht au Scl, lusse des 
dichtes: ,,Wilhelmus lan, sacerd,s if; Leyden." 

214. De Slatu Sacêrd0tali. 

1. Viri beatissimi 
sacerdotes Dei, 
Praecones altissimi, 
lucernaé diei, 
Caritatis radio 
fulgentes et spei, 
Auribus percipite 
verba oris mei. 
Blume, Pis Dictamina. VI. 

2. VOS in sanctuario 
Deo deservitis, 
Vos vocavit pahnites 
Christus, vera vitis, 
Cavete, ne steriles 
aut inanes sitis, 
Si cure vero stipite 
vivere velitis. 
13 



-- 194 -- 

3. Vos cepistis vineam 
Dei procurar% 
Quam doctrinae rivulis 
debetis rigare, 
Spinas atque tribulos 
prorsus exstirpare, 
Ut radices fidei 
possint gernfinare. 
4. Vos estis catholicae 
legis protectores, 
al terrae, lux hominum, 
ovium paslores, 
Muri domus Israel, 
IUorum correciores 
Iudices ecclesiae 
gentium doctores. 
5. Si cadat protectio 
legis, lex labetur, 
Si sal evanuerit 
in quo salietur? 
ii lux apl,areat, 
via nescietur, 
i pastor non vigilet, 
ovile frangetur. 
6. Yos estis in area 
boves trituranles, 
l'rudenter a palea 
grana separantes, 
Vos habent pro speculo 
legem ignorantes 
Laici, qui fragiles 
sunt et inoenstantes. 
7. uidquid vident laici 
vobis displicere, 
Dicunt procul dabio 
sibi non licere, 
tuidquid vos in opere 
vident adimldere, 
Credunt esse licitum 
et culpa carere. 
. t'um pastores ovimn 
sitis oenstituti, 
Non estote desides 
sicut canes muti, 

Vobis non deficiant 
la/talus acuti, 
Lupus rapax invidet 
ovium saluli. 
9. Grex fidelis triplici 
cibo sustinetur : 
Corpore dominico, 
quo salus augetur, 
Sermonis compendio, 
quod discrete delur, 
31undano «ibario, 
ne pericli|e|ur. 
10. Ovibus It.m.mini 
Vestris praedicare, 
Sed quid. quibus, qualiter, 
ubi, quando, quare, 
Dcbctis sollicite 
praeconsiderare, 
.Ne quis in officio 
dicat vos errare. 
11. Spectat ad ofticium 
vestrae dignitatis 
Gratiam petentibus 
dona date gra|is, 
Sed, si cuiquam fidei 
munera çendatis, 
Incursuros Giezi 
lepram vos scialis. 
12. Gratis eucharistiam 
plebi ministrate, 
Gratis confitemini 
gratis baptizate, 
Secuudum apostolum 
cunctis gratis date, 
Solum id, quod fuerit 
vesl runl, conscrvate. 
13. Yestra conversatio 
sit religiosa, 
Munda consciehtia, 
vita virtuosa, 
Regularis habitus 
mensque gratiosa 
Iulla vos coinquinct 
labcs criminosa. 



195 -- 

14. Nullus fastus deprimat 
signum vestrae vestis 
Gravis in intuitu 
habitus sit testis, 
Nihil vos illaqueet 
vuris inhonestis, 
Quibus claves tradilae 
regui sunt caelestis. 

16. Estote benevoli, 
sobrii, prudemes, 
Iusti, easti, simplices, 
pii, patienles, 
Hospita|es, humiles, 
subditos doeentes, 
Çonsolantes miseros, 
pravos eorrigentes. 

15. Est«te breviloqui, 
ne vos ad realum 
l'rotrahat lo, luacitas , 
nutrix vanitatum, 
Verbum, quod proponitis, 
sit abbreviatum, 
lam in multiloquio 
non deest peceatum. 
Colleet. ms. Augustanum 8aee. 1.5. 

17. Ulinam sic gcrere 
curall pastora|eln 
l'ossitis et dueere 
vitam spirilalem, 
Ut, eum exueritis 
chlamydem carnalem. 
Induat vos Dominus 
stolam aeternMem. 
Clin. Monacen. 3594. A. -- Colleet. 

ms. Stiriacense saec. 15. Cod. 8tiriacen. L 26 [s. n.] B. -- Praeo,rdiale 
devotorum imp. Argentinae 1489 C. 
cerna Dei C. -- 1, 6 atque spei C. -- 2, 1 in saeerdotis B. -- 2, 5 nec 
inanes A. -- Str.  steht hinter Str..5 AC.  3, 4 rogare B. -- 3, 6 pr.cui 
exstirpare AC.  4, 2 sq. siud 4, .5 sq. C. -- 8tr. 5 fehlt B. -- 5, 2 lex 
habetur A. -- 5» 7 Nec si pastor vigilet A. -- 6, 8 et ignorantes t:. -- 
Str. 9 fehlt B.  9, 7 l I t Il { ] « » {  I 10, I Omnibus C  lU, 6 pie con- 
siderare A. -- 10, 7 Nequam itt A. -- 10, 5 dieant A. -- 11, 3 Gratiae C. -- 
11, 5 si unquam C. -- 11, 7 {ezi Al_'; lesi B. -- I1, 8 lepram t,me sciatis 
IL -- 1, 6 cuncta B. -- 12, 8 I«,nmn eouservate B. -- 13, 6 mens qu,«iue 
A. -- 13, 7 eoinqninat A.- 14, 2 vestrae mentis A. -- 1.5, .5 aPlmnitis C. - 
15, 8 deerit B.  16, 1 Est»te lingua eauti C. -- 16, 5 homines A. -- 17, 3 
Velitis et dueere t',. -- Vgl. betrefl: des lnhaltes weiter unten das Lied: 
»Tempus aceeptabile" 8tr. 13 sqq. 

215. De l'aslore et }lercenario. 

1. file pastor optimus 
Merito censetur, 
Qui pro suis ovibus 
5lori non veretur. 

2. llle mercenarius 
Iure nuncupetur, 
Qui, dura venir lupulus, 
In fugam vertetur. 

3. Vere mereenarii 
Muiti sunt praelati 
Ad curam dominici 
Gregis sunt vocati, 

4. Cuius lanam tollere 
Semper sunt patati, 
Ipsum sed defendere 
Raro sunt probati. 

5. Iii, dura lupum vi,lerint 
Gregem invadentem 
Ipsumque perpcnderint 
Viribus potentem 

6. Parvipendunt ponere 
Animam pro grege, 
Terga fugae reddere 
Sed habent pro lege. 
13" 



196 -- 

7. Plus augere numerum 
Volnnt eonfessorum, 
Quam implere mart) rum 
Candidature chorum. 
. Sed si lupus fuerit 
Viribus ndnutis, 
Pellisque remanserit 
Pretiosa tutis, 
9. In tantum de pretio 
l'ellis gratnlantur, 
I te gregis periculo 
tduod ix recordantur. 
10. De l»astoris nomine 
Gratulantur multum, 
Pe«oris sed minime 
ui noscunt vultum, 
11. Cuius quando maculas 
ors detur vider% 
Ingentes laetitias 
Ccrnuntur habere. 
12. Sperantes sunt simlae 
De reldetione , 
lon curantes macuhte 
De remotione. 
13. Sui gregem I)omini 
(uando vigilare 
Deberent solliciti, 
le posset errare, 
14. Intra tecta latitant 
opore torpentes 
Vel si forte vilant, 
llale sunt studentes. 
15. Non student, ut animas 
Perditas lucrentur 
Sed carnis delicias 
quomodo sectentur. 
16. Ad particularia 
Ultra non descendam, 
le, si dicam singula, 
Hos nimis offendam. 
17. Deus cul omnia 
uda sunt secreta, 
Horum novit studia 
Perversis repleta. 

18. Non abs re caupouibus 
Isti comparantur, 
tui licet in domibus 
Laute nutriantur, 
19. lllos tamen procreant 
Filios gallinae, 
llinc fit, ut proficiant, 
Dura caxant coquinae. 
20. tduis in domo Domini 
Lautius nutritur, 
tduam praelati singuli, 
Sicut vulgo scitur? 
21. Si quis vider filios 
Horum l»iritales, 
Utinam non spurios 
Gignerent carnales. 
22. Ad quem ergo reliquum 
Usure deputantur, 
tuam ut ad igniculum 
Coquinae ferantur 
'2,3. tluius, qui diabolus 
Idcirco vocatur, 
tuod martellus geminus 
Ei tribuatur ? 
24. Unus est materia 
In re quavis vilis 
Alter est et anima 
Naturae subtilis. 
25. Non solum non liberant 
8uos ab errore, 
8ed eosdem maculant 
Pravo suo more. 
26. Istos ergo fugere 
Quando bonum sentis, 
Et velis corrigere 
Librum uae mentis. 
27. Tunc ad exemplaria 
Recurras antiqua, 
(uoniam recentia 
imis sunt iniqua. 
28. 5Iulta fuit bonitas 
Pastorum priorum ; 
Qualis sed perver-itas 
Pater modernorum': 



197 -- 

29. De quo si metaphoram 
Delectat audire, 
('armen tibi proferam 
Quod potes sentire: 
30. Duplex animalium 
Genus reperitur, 
Ut ex libris plurium 
Sapientum scitur. 
.'ll. Uni cibus deficit, 
Ubi generatur, 
Natura cur praecipit, 
Ut hoc moveatur 
32. De nativo loculo 
Sicque cibum quaerat, 
Sicut naturatio 
Donat, vitam gerat. 
33. Provisum est aliter 
In loco nativo 
De cibo, qui corpori 
Competens sit vivo. 
34. Hoc non locum variat 
Dilatationis 
Motu, sed plus flucluat 
Vi constructionis. 
35. Primitus ecclesia 
Pauperes habebat 
Patores, ad varia 
Loca quos mittebat, 
36. Ut gregis dominici 
Cram observarent 
Sicque suo corpori 
Cibum procurarent. 
37. Semen evangelicum 
Ubique spargebant, 
Unde messis plurimum 
Pretium metebant. 
38. Postquam est ecclesiae 
Venenum infusum 
Grandis opulentiae, 
Hunc mutavit usure. 
39. Pastores cur renuunt 
Locum variar% 
Propter quod incipiunt 
Oves deviare. 

40. Hi licet localiler 
Bene non movenur, 
Vere tamen aliter 
lIoveri identur. 
41. Spiritu superbiae 
lloti dilatantur, 
l'este avaritiae 
Oonstricti gravan/ur. 
42. Sic demum sufficiat 
Malis de praelatis, 
Quos de malo re/rahat 
Blater pietatis. 
43. Adhue habet alios 
Grex Dei pastores, 
Qui nec gazae cumulos 
Quaerunt nec honores, 
44. Sed solum desiderant, 
Ut sibi eommissum 
Gregem sic custodiant, 
lqe intret abyssum. 
45. Ipsum verbo nutriunt 
Simul et exemplo, 
In plateis instruunt 
Simul et in templo. 
46. Pro gregis periculo 
Vitam levipendunl, 
Coram omni populo 
Saepe quod ostendunt. 
47. Personas offendere 
Non curant potentum, 
Timeo sed vivere 
Horum nusquam centmn. 
48. Isti, quia populum 
¥ivi docuerunt, 
Post vitae curriculum 
Ut poli lux erunt, 
49. Et quia iustitiam 
Propagabant Dei, 
Pure cernent gloriam 
Suae faciei, 
50. Cure bonis qui satiat 
Horum appetitum ; 
Quae videre faciat 
Nos in infinitum 



-- 198 -- 

51. Christus Dei filius 
Simul et Mariae, 
Qui suis doloribus 
Nos salvavit pie. 
Cod. Palat. Vindobonen. {ol. Campen.) 883 saec. t4/l. -- 2, 2 nuncu- 
i,atur. -- 1, 1 ab re caponibus. -- 19, 4 caxat; vgl. Ducangc . v. caxitare. -- 
32, 2 sic quo& -- 36, 3 Sic qu,,d. 

216. De 51alis Clerieis. 

1. Trahuut in praecipilia, 
(Jui nos tenentur regere, 
Si, quae docent salubria, 
Pravo deformant opere, 
Frui gaudent potenda 
Honoris sine onere. 

2. Culpa meretur gratiam 
Quam demeretur meritum, 
Nain palponum fallaciam 
Plus captant aure divitum, 
Qoam bonorum prudentiam, 
(Jui dissuadent libitmn. 

2. Onus, quod nobis alligant, 
lolunt movere digito, 
Hinc est, quod eos diligant, 
Qui palpant in abscondito, 
Hos a secretis abigant, 
(ui terrent itae merito. 

4. Omne cor maerens hodie, 
Caput et omue languidum, 
(Aerus eampo licentiae 
Vagus et vulgus sordidum 
Semen legis et gratiae 
Solum condit in aridum. 

Cod. Oxonien. Rawlinson. C. 510. saec. 13. -- Dus Lied wire woltl 
richtiger den Cançiones zugeteilt w.rden, ist aher dort iibersehen worden. 

217. De Religione. 
Religio sine corde pio non adpretiatur, 
Religio, te non sapio, si mens adulatur, 
Religio, te despicio, si mundus amatur. 
Religio non principio sed fine probatur. 
Cod. Palat. Vindobonen. (-1. 8. Pantaleoni Colonien.) 4947. saec. 15. 

218. l)e Yita Religiosa. 

1. Si vis bonus fieri 
moribus et rira, 
Quidquid Deo displicet, 
sollerter evita, 
Esto contra vitia 
virilis et ita 
Cure bonis angelica 
erit tibi vita. 

2. De quocunque reniant 
dimate terrarum, 
Dilectionem dilige 
reruni honestarum, 
lam sic pater luminum 
te habebit earum, 
Apud quem acceptio 
non est personarum. 



199 -- 

3. 0mnes innocenlia 
vitae commendati, 
In quacunque fuerint 
regione nati, 
Tibi sint in Domino 
fratres et eognati 
Et amoris nexibus 
firmis foederati. 
4. Aures mets monitis 
et mentem inclina, 
lIalorum consortium 
attente declina, 
Pedem fige fortiter 
in lege divina, 
Stando tamen praecave 
tibi a ruina. 
5. Audi, quid te doceat 
ethicn Catonis: 
Malos vita cautius, 
ambula cure bonis. 
tlis et dictis concordant 
iussa Salomonis, 
Caelestis prudentiae 
quae sunt plena donis. 
6. Dicam tibi breviter: 
nunquam bonus eris, 
Si malorum gratiam 
et favorem quaeris, 
Nain inevitabile 
esse arbitreris, 
Quin, si attrectaveris 
picem, maculeris. 
7. Bonorum vestigiis 
constanter adhaere, 
A bonis consilium 
et solamen quaere, 
Quamdiu te videro 
malis displicere, 
Habeo fiduciam, 
ut riras sincere. 
8. Sed contra blanditias 
hominis deliri 
lon minus sollicite 
volo te muniri, 

Nain seduci saepius 
et circumveniri 
Contingit blanditiis 
mentem boni viri. 
9. Haec ergo memoriae 
commenda tenaci 
Et complenda suscipc 
studio vivaci, 
Ne a terribilibus 
minis, a fallaci 
Promisso exorbites 
a via veraci. 
10. Salubri scientiam 
hauri de doctrina 
Et, quod inde hauseris, 
aliis propina, 
Sic cortinam trahere 
legitur cortina 
Et curati nmrbidis 
fiunt medicina. 
ll. 1Ianus, mentem, labia 
- serva semper munda, 
Crebris conscientiam 
fletibus emunda, 
Exemplo laudabili 
altos fecunda, 
Sic metes de fertili 
semine iucunda. 
12. Carnis insolentiam 
doma et refrena 
Primis eius motibus 
adhibendo frena, 
Nam in illis lalitat 
vitiorum vena, 
Per quam mens efficitur 
virtutis egena. 
13. Carnis motus reprime 
cibi parcitate, 
Cibo cibmn vermium 
ciba moderate, 
Ne ventris ingluvies 
mentem castitate 
Privet et destituat 
morum levilate. 



2OO  

14. lam qui desideria 
carnis amplexalur, 
Per qnae verus animae 
vigor enervatur, 
Hostem armat g|adio, 
quo percntiatur, 
Atqne in se suscitat 
flammam, qua uratur. 
15. Animae imperio 
caro castigetur 
Eique ut dominae 
semper ancilletur, 
Ut tua legitime 
domns ordinetur, 
Dnm sno officio 
utraqne, fungetur. 
16. Vide, quam sit flebilis 
praesens mundi status, 
Homo quod continunm 
ad laborem natns, 
Quam sit miserabili 
pondere prostratus, 
Addietus miseriae 
huius inco|atus. 
17. Tuos ergo dirige 
in Deum conatus 
Et in terris dilne 
lacrimis reatus, 
Ut ad summi nuptias 
regis invitatus 
Decenti compareas 
veste adornatus. 
Collect. ms. incertae originis saec. 15. 

18. Curam ne adhibeas 
ve| cor tuum vauis, 
Ecce, mundus deperit 
cum rebus mundanis, 
Mors rapit cotidie 
iuvenes cum canis, 
Fortes cum debi|ibus, 
aegrotos cum sanis. 
19. Te mortis memoria 
revocet a malis, 
Te timor corripiat 
poenae gehennalis, 
Ubi ponit impios 
dolor aeternalis, 
l!aeror indeficiens 
et mors immortalis. 
20. Cure ad cordis ostium 
coeperit pulsare 
Prava cogitatio, 
statim repugnar% 
flrtes et insidias 
hostis propulsare, 
lam sic debes colubri 
caput conculcare. 
21. Ecce, dies Domini 
tamquam fur venturus 
Hortatur, ut viliget 
homo moriturus, 
Ubi sit, consideret, 
et quo deventurns, 
Rationem operum 
Deo redditurus. 
Clm. Monacen. 641. -- 4, 

finge. -- 1, ô mundus perit. -- 19, 3 corripiet.- 20, 5 Aures. 

219. De ¥ita Religiosa. 
Qui crucis in ligno fera mortis iura subisti 
E miseris vitam defunctis restituisti, 
Perpetua nos pace tua, rex Christe, guberna. 

5o 

Ad patriam caeli suspirans mente fideli 
Omnia postponat, quae mundus munera donat, 
lIundum devincat, mundum, sua seque relinquat, 
Se mundo mundumque sibi pariter crucifigat, 
Se Domino Dominumque sibi sumpta cruce iungat, 



201 -- 

lulla re tractus peniius nullaque coacius 
10. Ad laevum deflectat iter dextrumve sequatur, 
Sed medium virlulis iter semper gradialur, 
Ne per multa vagans Dominum sibi promerealur. 
Rebus in adversis constans humilisque sed erit, 
Nullo prava modo faciat bona transgrediendo, 
15. lullo recta modo postponat prava sequendo. 
Quae Domino placeant, ca cogiter et mediieiur 
Et pro posse suo constanler agens operetur, 
Impulsu nullo faciens contraria Christo. 
A se deficiat, quo gratior hostia fiat, 
20. Suave Deo munus cure Christo spiriius unus, 
Ipsi coniunctus dono charismatis unctus, 
Sic circumspectus homo, non per plurima sectus, 
Otarie, quod effatur, quod agit vel quod meditatur, 
Ut bene sit placitum Domino, concurrit in unum, 
25. Per callem rectum vit iustus redit ad unum. 
Hic igitur talis summae cultor deilatis 
Omine veracis censetur simplicitatis. 
Fratribus optatis bona dando simplicitatis, 
Per quam mundatis species claret deitatis, 
30. Simplicibus, non duplicibus requies tribuetur, 
lqam Dominus cum sinJplicibus fari perhibetur. 
Simplicitas recta devitat devia secta, 
Pluribus abiecta salvandis est via recta. 
lon quaerens rimam sedem sibi collocat imam, 
35. Dando stolam primam regionem reddit opimam, 
Incautos mugit, discordes ipsa counit, 
Quos socians unit, contra temptamina mugit. 
Èevat ex undis mundi nos ipsa profundis, 
Spiritibus mundis mundi quoque iungit in undis. 
40. Fallere non novit, procul a se nova removit, 
Lites submovit, quia pacis gaudia novit. 
Lampas calcata nunc est fulgore parata, 
Quando die grata pax flet multipIicata. 
Ergo Deo grati, per aquam flatumque renati. 
Cod. Zwettalen. 70. saec. 14. in. -- Das Gedicht trifft die Aufschrift 
,Versus de sancta cmwe , ist indes ein moralisierendes Lehrgedicht. Vers 
bilden sichtlich eine Invocatio als Exordium. 

220. De Forma viven4i Mouaçh«,rnm. 

1. Chrisus nobis tradidit 
formam hic vivendi 
Et exemplo docuit 
viam gradiendi, 

Ut mundana vanitas 
possit vilipendi, 
Et aeterna bonitas 
queat apprehendi. 



-- 202 -- 

2. Christus quidquid fecerat, 
nostra est doctrina, 
Quidquid ipse I,ertulit, 
nostra medicina. 
Omnia patrata sunt, 
nos ut a ruina 
Salvaret clementius 
pietas divina. 
8. Eia, ergo, monache, 
verus miles Christi, 
Qui te spreto saeculo 
Deo spopondisti, 
Age nune viriliter, 
sieur ineepisti, 
Ipse te non deserit, 
cul te dedisti. 
4 Quidquid tibi accidit, 
quidquid patieris, 
Christum semper respiee 
ipsumque sequeris, 
Forma vitae tuae sit, 
sicque semper eris 
Patienter sustinens, 
ut tu coroneris. 
5. Cure in ehoro stetel'is 
laude in divina, 
Vagam mentem erige, 
ne ruat supina 
Cogitando vanius, 
de mundi sentina 
Ad laudis dulcedinem 
mentis cor inclina. 
6. Longis in vigiliis 
choro stans ligatus 
Cogitabis, qualiter 
Christus flagellatus 
Pro tuo peeeamine 
sitque morti datus, 
De tali spectamine 
sit tuus eogitatus. 
7. Quando in eapitulo 
eris proelamatus 
Et propter invidiam 
forte accusatus 7 

Durusque tibi fuerit 
praesidens praelatus, 
Patienter sustine, 
et eris beatus. 
8. Christi patientiam 
voire tune in mente, 
Qui damnatus fuerat 
pessima a gente, 
Turpiter adloquitur 
ipso nil loquente, 
Ut agnus obmuluit 
eoram se tondente. 
9. In labore manuum 
quamvis tu graveris, 
Omni patientia 
lac, quod tu iuberis, 
Et hoe voluntarie 
dono ne priveris, 
Sic perfectus monaehus 
coram Deo eris. 
10. Laborando cogites, 
quod Christus non quievi, 
Suae carnis commoda 
otiando sprevit, 
Portans erucem propriam 
mandatum implevit, 
Sic exemplum exhibens 
omnia eomplevit. 
11. Dum in refectorio 
non bene eondita 
Dantur necessaria 
langueseente vita, 
Benedicas Domino, 
a quo sunt largita, 
Patienter sustinens 
cogitabis ita : 
12. Brevis erit terminus 
Huius malae vitae, 
Christus hoe sustinuit, 
sustine tu rite, 
ilagnum erit praemium. 
quies sine lite, 
Dulcis vox: ad gaudium, 
dilecti mi, venite. 



203 -- 

13. Dura in luo lectulo 
sunt stramenta dura, 
E labore lassa sunt 
genua et crura, 
lqihil vani cogites 
pensans mente pura, 
Et de rebus saeculi 
non sit tibi cura. 
14. Tua meditatio 
sit de cruce Christi, 
Omnibus quae durior, 
quae tu pertulisti, 
Qualiter redemptus sis 
quod non meruisti, 
Inque tuo lectulo 
sint tractatus isti. 
15. Si te temptat Dominus 
per infirmitatem 
Vel dolorum gravium 
per diversitatem, 
Habe patientiam 
atque pietatem, 
Dominus te visitat 
ad utilitatem. 
16. Christus personaliter 
pertulit dolores 
Et dolere patitur 
suos cariores, 
Ut doleudo iugiter 
fiant puriores 
Et cure caeli civibus 
habeant honores. 
17. Cure praelatos videris 
splendida in Pensa 
Delicate vivere 
plurima expensa, 
Pauperum penuria 
illic vilipensa, 
Caveas a murmure 
et in corde pensa: 
18. Pro tuis miseriis 
habebis tu nercedem, 
Iu caeIesti gaudio 
claritatis sedem, 

Hic vivendo misere 
impetrabis aedem 
Angelorum, ideo 
siste tuum pedem. 
19. Abbas si te diligit 
una cure priore, 
Hoc servare studeas 
summo cure timore, 
Hos turbare caveas 
mente, corde, ore 
Et sincere diligas 
omni cure honore. 
20. Ioseph Christi fuerat 
pater putativus, . 
Quem Christus dilexerat, 
quamvis genitivus 
Ipsius non fuerat 
tamen subiectivus 
Esse sibi voluit 
formam positivus. 
21. Summe tamen caveas 
esse adulator, 
Falsum verum dicere, 
et falsificator, 
lqe placendo ipsis sis 
pauperum damnator, 
lIortem prius elige, 
quam sis criminator. 
22. Talis Iudas exstitit 
dipensator Christi, 
Quem mercando tradidit, 
sic sunt omnes isti, 
Qui pro gula pauperes 
damnant voce tdsti, 
Hos in poenis pessimis 
Deus iubet sisti. 
23. Si non habes gratiam 
forte praelatorum, 
Manus tunc incidere 
timeas eorum 
Et Christo adhaereas 
frequentando chorum, 
Ipse te custodiet, 
qui spes est iustorum. 



-- 204  

24. Christus, Dei filius, 
doctor veritais, 
Reclamavit publice 
viam falsitatis, 
Propter hoc displicuit 
scribis et praelatis, 
Talia si sustines, 
hoc non erit grafis. 
25. Si pro neglegentia 
fueris argutus, 
Habe pmientiam, 
race quasi mutus, 
Respondendo frivole 
nou sis dissolutus, 
Sciens linguam regere 
eris semper tutus. 
26. Icsus, puer parvulus, 
sa|us nostrae spei, 
Virgam matris timuit 
oboediendo ei, 
lon loquendo moritur, 
impii Iudaei 
Dum cruci affigerent 
verum nature I0ei. 
27. Quando tu ab aliquo 
fueris turbatus, 
Tu debes ignoscere, 
quamvis non rogatus, 
In bono malum incere 
semper sis paratus» 
In tali patientia 
felix monachatus. 
28. Sic te Christus docuit, 
 erus rex caelorum, 
Patienter tacuit, 
quando Iudaeorum 
Pertulit opprobria 
nihil servans horum 
Patiendo supplicat 
memor miserorum. 
29. Si quemquam de fratribus 
videris errare, 
Hunc in mansuetudine 
debes increpare, 

Tua propter monita 
si non ult cessare, 
Tibi sit sicut ethnicus, 
et hoc dico quare. 
30. Christus multos docuit, 
qui non sunt salvati, 
Quibus pie profuit, 
non fuerunt grati, 
Caute arguendi sunt, 
qui non sunt sensati, 
Ne te tractent turpiter, 
qui nil voluut pati. 
31. Si in vehementia 
aliquem turbasti 
Signo, verbo factoque, 
quidquid perpetrasti, 
Roga, ut dimittat hoc, 
in quo tu peccasti, 
Et emendare studeas 
instar viri casti. 
32. Quem Christus non laeserat. 
habuit placatum, 
Inimico blandiens 
efficit beatum, 
Hoc exemplum exhibens 
ob tuum reatum, 
Tuum adversarium 
duc ad bonum stature. 
. Si arrident prospera, 
tu non exalteris, 
Semper te humilia, 
eaute glorieris, 
lOeus dat haec omuia, 
quem tu depreceris, 
Quid sis, qualis, intm te 
Semper memor eris. 
34. Christus, rex altissimus, 
non se exaltavit, 
Sed pro te humiliter 
se humiliavit, 
Quidquid es, ab ipso es, 
ipse te creavit, 
Illi te humilies, 
qui te sic beavit. 



205  

35. Si praecellis alios 
aliqua virtute, 
1oli hos despieere 
te regeudo tute 
Sed collauda Domiuum 
tua pro salure, 
Non spernendo aliquem, 
sic servabis tu te. 
36. Non sprevit altissimus 
,dles peccatores, 
Ilinc nos docens clarius, 
quod infcriores 
lon debemus spcrnere 
neque viliorcs 
Ehibendo iugiter 
omnibus honores. 
:.¢7. Si tuo iudieio 
iam simp|iciores 
Pracferuntm" aliis 
et sunt digniores, 
iuorum tit,i displicet 
tare vita quam mores 
His, si Dcum diligis, 
exhibe honores. 
• 38. Qui sua potentia 
caelum, terrain rexit, 
Regi a simplicibus 
pro te non despexit, 
Cru«is mortem pcssimam 
pro te non neglexit. 
Quid pro illo sustines, 
qui te sic dilexit? 
39. Illud semper cogita, 
ad quid tu venisti, 
Cul servis, propret quid, 
quae tu quaesivisti; 
Et labores maximos, 
quos tu pertulisti, 
h'oli gratis perdere 
stans in laude Christi. 
40. Quid ad te, si alii 
currunt indirecte ? 
Gressus tuos dirige, 
ambula perfeete, 

Christus viam docuit 
mnbulandi recte, 
Quem sequendo iugiter 
cor et crura tlecte. 
41. Christus pro te pertulit 
plurima tormenta, 
Et ci compassa sunt 
cuncta elementa, 
Quae in tuo saepius 
corde rcpraesenta, 
Patienter sustinens, 
pauca temptamenta. 
42. Si commotus fueris, 
ille perturbatus, 
Verbera si sustines, 
ille flage|latus, 
Iuste si argueris, 
hic maie tractatus, 
Quidquid mail sustines, 
file plus tristatus. 
43. Deo semper servias 
cum stabilitate, 
Stabiliri expetas 
sua l,ietate, 
ble perdas miserias, 
quas cran gravitate 
Acquisisti longius, 
has non more a te 
44. lqi| valet incipere, 
nisi compleatur, 
Laus in fine canitur 
et eorona datur, 
Christus post miserias 
caelo ŒEErollLtt llr 
Noli retrospicere, 
merees ne perdatur. 
45. Tua consolatio 
sacra sit scriptura, 
In qua sacpe studeas 
perlegendo plura, 
Multa tu invenies, 
quae sunt placitura, 
Quae te a multip|ici 
liberabunt cura. 



-- 206 -- 

46. Nihil est utilius 
saera leetione, 
Vel «»rare saepius 
cum devotione, 
l-la reddunt monachum 
habileln coronae, 
Ergo luum studium 
in istis eompone. 

47. lu pel'turbationibus, 
pauper monachelle, 
lnvoca auxilium 
inclitae puellae 
Mariae, ut adiuvet, 
ne laedant procellae, 
Il,sa te eripiet 
a doloris relie. 

18. Iduidquid facis, ubi sis, 
clauslro vel in via, 
llla semper lecum sit 
dulcis vox: Maria. 

Haec est cuslos paupcris 
et malrona pia, 
Ilaec lUUlll viaticum, 
tua melodia. 

49. Demu patrem gloriac 
lauda omni hora 
Et credendo firmitcr 
debite honora, 
Qui te sibi similat 
specie decora, 
Cul ut tu placeas, 
sedule lal,ora. 

50. Eius quoque filium, 
nostrum consolalllt'll. 
Prece pia invoca 
arque sacrum flamcn, 
Ut nos omnes adiuvet, 
qui tiluent turbamen, 
Et a malo liberet 
in aeternum. Amen. 

C,,d. AIt,,vaden. 31. saec. 15. A. -- Cod. Sangallen. 925. saec. 15. B. -- 
t'.«l. 8angallen. 933. anni 1401. C. l Cod. 8angallen. 930. saec. 15. 11. -- 
l'lm. M,,,acen. le,l. Aug(istan.) 3594. sacc. 15. E. -- t lin. M,,nacen. le,l. 
i'.llinffen) 11724 saee. 15 F. -- CIm. M,maeen. (ol. Emmeramen.) 14793. 
auui 14.";è;. G. -- CIm. Monacen. (ol. t¢oten.) 15611. saee. 1,5. 1I. -- Cire. 
M,,uacen. (ol. Emmeramen.} 14357. saee. 1..5. I. -- Clin. M,maeen. [ol. Tegurin.) 
19902. saee. 15. K. -- Cod. Valentianen. Iol. Spanheimen.) 244. saee. 15. 
I» -- Cod. l'Mat. Vindobonen. (ol. Ltmaelacen.) 3154-. M. -- Cod. Palat. 
Vindobonen. 41'_)1. saee. 15. N. -- CIm. Monacen. 641. saee. 15. O. -- C,)d. 
S. Petri ,'5_'alisburgen. b IV 3. saee. 1.5. P. 
1, 2 formam hane O; banc f«»rmam BE; formula.m vivendi C; regulam 
vivendi P. -- 1, 5 t't humana BE -- 2, 1 quidquid feeit A; quidquid doeuit 
Il. -- 2, 2 nobis est O. -- 2, 3 Et quod ipse O. -- 2, 4 est medieina C. -- 
2, 5 parata o. -- 3, 1 ergo elerice BE. -- 3, 2 verus gerres B, heres E.- 
3, 4 Deo spopondisti C. -- 3, 5 fideliter A. -- 3, 8 te dedisti A. -- ,Str. 
4 fehlt Il. -- 4, 1 Quidquid aceiderit C. -- 4, 5 Norma C. -- 6, 3 Cogites 
tu Il. -- 6, 4 fuerit flagellatus O. -- Nach Str. 6 Si per negligentiam etc. 
Il. cfr. 8tr. 25. -- 7, 4 forsan O. -- 7, 5 Durus quoque tibi sit O. -- 8, 3 
damnatus exstitit BE. -- t5, 5 illuditur (2, Korrektnr wegen der falsehen Pa«siv- 
f«»rm? -- 8, 8 eoram praesidente t'. -- 9, 3 Fae eum patientia Ai Omni 
cure patientia C. -- 9, 4 uti tu iuberis A; tu fae quod B. -- 9, 5 8ed et 
voluntari«) A. -- 9, 6 dont) ne C -- 9, 7 S'icque Ai perfeetus clericus B.- 
10, 2 quod fehlt BC. -- 10, 3 Vilis carnis ABC. -- 10, 4 oeeidendo O. -- 
10, 15 facere eonsuevit O. -- Str. 1- 10 fehlen D. -- 11, 1 Cum in C; Cure- 
que in A. -- 11, 2 bene non O. -- 11, 7 sufferens A. -- 1'2., 4 Sustinebis 
rite. -- 8tr. 13---16 hinter Str. 36. [ . -- 13, 1 Cum in BC. -- 13, 6 pausans 
«. -- 14, 3 quod durior C; Omnibus opprobriis O.-- 22, 4 quam tu I). -- 
14. 7 In tuoque BC; In tuo quoque (. -- 15, 1 Dominus temptat E. -- 
1.5, 6 senti pietatem A. -- 16, 3 pariter B. -- 16, 4 quos ser eariores B. -- 
16, 6 clari»res B. -- 17, 1 Dum praelatos D; Cum praelatum E. -- 17, 5 



-- 207 -- 

praesentia A. -- 18, 4 c]aritatum BCE. -- 18, 5 sq. Illic tmm 
c-Iloca sic pedcm . -- 1, 7 sq. ilic viven«lo misere impetrahis aedem O. -- 
19, 1 Praelatus si te BCE.  19, 3 lh,s servare BE.  19, 4 emn honore 
O. -- 19, 5 ll«,e turbare A. -- 19, 8 eum timore C. -- Str. 20 hinter 
C.  20, 2 palatimts E. -- 20, 5 sq. Ipse nou tamen fuerat subicativns 
lpse non fuerat CDE. -- 20, 8 exemplar positivs B; positivus 
pr«»ponens.  21, 3 Fals«un rem dieere BC. -- 21, 5 Et placeudo impiis 
«»; Ut placedo ipsis sis A. -- 21, 8 qmm talis sis truneator Ail. -- 22, 1 
luda dieitur A.  22, 3 Cure mercando A.  22, 4 Siet omnes isti . 
"2"2, 5 paupcrem ). -- 22, 6 Damnant vultu Christi A. -- 2, 7 in l,,,cnis 
tartari . -- 2, 8 iudex iubet A. -- 23, 2 tuerum l, raelatornm ABC. 
4, 4 cavcas eorum O. -- 4, 8 qni est rex caelornm O.  Str. 4 fchlt 
IC. -- Str. 25. fehlt .  2.5, 2 redargntus B.  
;, 1 Christu8 puer B.  6, 7 affixerant A. -- 27, 3 
A liches ei io«cere BC.  27, 5 In b«,num malnm vertere A. -- 
Vcrus monachatts C est sancts monachatus . --Str. 8 t.hlt .- 2, 3 
d,,hùt BC. -- , 6 nil servans B, nil reservms C. -- 29, 1 
ABC.- 29, 3 cran mansuetudiuc L  30, 3 Qnibus ipsc profuit .- 
0, 4 man8erunt ingrati .  0, 5 Qui redarguctdi sunt O. -- 30, G qui 
sut inscnsati B; non bec sensati O.  0, 7 te tradant ; turpiis . -- 
Str. 3134 incl. fehh.n O.  31, 6 in quem A.  32, 
3, 6 «,ptimum reatum B. -- 34, : pr«,ptcr te A.  34, 
tr. 3.5 und 36 stehcu bluter Str. 23. O. -- 35, 3 desl,ernerc O. -- 35, 4 
r«.getdo te A.  3b  de tna virtutc O. -- 35 8 sic salvabcris AB(' --- 
8tf. 37 uud  tçhlcn O. -- 37, 7 diliges 1L -- 37, 8 maffnos exhlbc C. 
:S, 1 Quia sua E. -- 38, 7 pro isto A; sustinens C. -- 39, 2 IW«,l,tcr «in«d 
vcisti . -- 39, 4 quem tu A; vel quae quaesivisti O. -- 8tf. 40--43 incl. 
tL.hlcn O.  40, 6 ambulando A. -- 40, 7 Quam A. -- 41, 3 suut compassa 
A. -- 41, 5 Quae in corde sucpius lSÇ. -- 41 ç tuo repraesenta C, rel,t-nsa 
B. -- 42, 3 susticns B. -- 42, 7 maie sutincns B.  43, 3 exspectes A. -- 
43, 8 moveas a te A.  4.5, 2 sit sacra A. -- 45, 6 quae sint O. -- 
liberant A. -- 4, 3 orare Dominum A.  46, 7 ('rtcem tuum stmlinm A. 
46, 8 in illis BC; ministerii sic A. -- 47, 1 In tribulationibs I]' lu tri- 
l,ulatione tua E.  47. 2 paul»er tu clerice B, clericule E. -- 47, 3 lml»h,ra 
tu . --47, 5 ut te adiuvet AO. -- 47, 6 te laedaut A. -- 4, 
. -- 48, 6 patrona . -- 48, 8 tua thlt O, sit melodia O. -- 49, 5 simulat 
. -- 49, 7 Cui tu nt O. -- 50, 1 Huius quoque E.  50, 2 nostrtmquc 
solamen O. -- 50, 3 Pia semper invoca O. -- 50, 5 Ut et onmes 
Der 8tr. 1 gehen in A folgende zwei Str,when vorauf: 
Qui transitis, monachl, omnes huc venite 
Et virtutum floribus caput redimite, 
Si audire cupitis nobile Ven ite, 
Cure in fine dicetur reprobls Abite. 
tlaec doctrina instruit cor humiliare 
Et in schola Domini caute ambdare, 
Hauc tabulam tu, monache, noli declinare, 
8cd perlege iugiter atque meditare. 
h M geht dem Ge«liehte die Bemerknng v-tarif: ,,Incipit f,,rnmla 
Petri, abbatis Aulae Regiae [Knigssaal oder Zbralaw 
bel Praff], composita ad aedificationem fratrls et monachi dcvoti." 
tlgen die Verse: 
O hone claustralis, Christi pr«,tectus sub ails, 
Per celerem cursum pr,»perans ad praemla sursum, 
Nulla slnistrorum te flectant, nulla retrorum 
Gaudia terrena, licet haec videantr amoena. 
loribus insiste vitiis orando resiste 



208 -- 

.Motihus resiste pravis, henus est labor iste. 
Despice ridere, cure psallis, ne tibi digne 
Cre reprobris barathri ardere contingat in igne. 
I»um cantas hymnos, n,,li proferrc cachinnos, 
N,,n vult, qucm quaeris, ut eum ridend«» precerls, 
Fletum ridenti promittit, gaudia flenti. 
Fh.ntes cxaudit, pietatis viscera claudit 
Ili., qui non plorant, vol eis, qui segniter or:tut. 
I»aran schliefst sich .Christus nobis tradidit" etc., welches mit dcr 
gabc schliefst: Explicit tbrmula &,mini Petri, ahbatis Aulae regiae, 
o,ml«,sita in acdificationem m.nachi devoti. Diese Angabe scheint sich 
w,,hl mtr astf obige gereimtcn tlexameter beziehen zu kihmcn, da als Ycr- 
lasser der .,l-'orsna vivendi" Hcnricus de Hassia genre,rit wird: .llainrici 
de Hassia versus de forma vivendi" E; .Hainrici de Hassia dicta" G.-- 
Vgl. F. XV. E. R,,th, zut Bihliographie des Henricus liembuche de l[assia, 
dictus de Langenstein. Leipzig 1, p. 13. 

221. Exh«rtati« ad M«aaeho de c«ateatptu saeeuli. 

1. Si vis esse coenobia, 
Huius vitae vitam rira, 
Ut sis re et nomine, 
Tuae mentis sordes munda, 
Ut sit Deo laus iucunda 
In ulroque honfine. 
2. Solus Deus diligatur, 
('ni soli relinquatur 
mnis laus et gloria, 
tlonor, virtus et potestas 
Ipsi sit, cuius maiestas 
Replet regit omnia. 
ô. lqon est tuum honorari, 
lqon affectes hoc laudari, 
('um sis vilae miserae; 
Quidquid hic honoris captas, 
Si non Deo totmn aptas, 
Perdis tuum vivere. 
4. Non tare facile honores, 
Si sentirent et labores, 
Affectarent clerici, 
Qui praeesse non prodesse 
quaerit, perdit suum esse, 
Poena dignus duplici. 
5. Ad honores sunt patati, 
Dono Dei sunt ingrati 
Iuvenes cum senibus, 
Totum datur dignitati, 
Parure aut nil sanctitati 
His nostris temporibus. 

6. Sicque vita laicorum 
Parure distat a porcorum 
('onsuetudinibus, 
Supra modum epulantur, 
Intus lotis excaecantur, 
Pleni malis moribus. 
7. De sainte animarum 
Raïus sermo, scd terrarum 
Amplitudo quaeritur  
Qui nunc potest plus ditari, 
Vel in altum sublimari, 
Hic beatus dicitur. 
8. lXIundus finem iam minatur, 
Qui rot malis inquinatur, 
(uod praedixit vcritas; 
Caritas iam refrigescit, 
Omnis sanctus obmutescit, 
Abundat iniquitas. 
9. Potens ridet impotentem, 
Sic astutus innocentem, 
Adulescens veterem, 
Vit a fratre supplantatur, 
Puer patri adversatur, 
Dives spernit pauperem. 
lo. Sanctus hodie putatur, 
Qui non nimis inquinatur 
Malis criminalibus, 
Normam vitae si requiris, 
lqon banc quaeras iam in viris 
Sed in voluminibus. 



209  

11. Perit lex a sacerdote, 
Pereunt virtutes totae, 
A sene consilium; 
1Multos habemus doctores, 
Sed paucissimos factores 
In vita mortalimn. 
12. Hanc vitae captivitatem, 
Si manentem civitatem 
Hic haberem, plangercm; 
Fertur plane captivitas, 
Ubi nescitur veritas; 
Vae, si semper viverem! 
13. Heu, heu, homo cur creatur, 
(ttui rot malis captivatur, 
Velit nolit moritur? 
Quod est malum hoc vitare, 
Vel, quod bonum, hoc amare 
Vix infelix cogitur. 

14. Unde nemo iam gravari 
Debet, si sic consolal'i 
Omnis iustus renuit; 
hnmo satis est dolendus 
Et a Deo respuendus, 
Qui non mundmn reslmit. 
15. In hoc tamen consolatm" 
Vere sanctus et laetatur, 
Quia nmudus transict; 
Flere de occasu nmndi 
Dcbcnt peccatis imtnutmdi, 
Quorum dolor renier. 
16. Ad te crgo revertere, 
Homo, prostratus miserc, 
Cur sis factus, cousidcra; 
Te Deus sibi si,,file,n 
Fecit, sed tu dissimilem 
Te facis augens scelera. 

17. Consors quondam angelorum 
Legem tenes iumentorum 
Ipsis factus similis; 
Esca ventri, venter escis 
Hunc et bas frenare nescis, 
Propret quod es fragilis. 

II. 
18. Surge, miser, quid dormitas? 
Imitare coenobitas 
Antiquorum Icmporum, 
Qui tenentes viam vitae 
Contempserunt non invite 
Opes, rires corporum. 
19. Erant mundo crucifixi, 
llundus ipsis, et transfixi 
Caritatis gladio, 
Vitam banc parvi pendebant, 
biam caelesti adhaerebant 
Magno desiderio. 
20. Crpus satis castigabant, 
Lectionibus vacabant, 
Et orabant iugiter, 
l'/unquam erant otiosi, 
Omnibus affectuosi ; 
Vade, fac similiter. 
Blume, Pi& Dict,mina. Vl. 

21. Et conserves te devotum, 
Quidquid vides, fuge roture, 
Paupertatem elige ; 
Non te locus vilitatis 
Angat vel extremitatis, 
Sed nesciri dilige. 
22. Te praelato subiugabis, 
Quidquid iubet, observabis, 
Et hoc voluntarie; 
oli facta iudicare 
Praelatorum, sed vitare 
Debes fel invidiae. 
23. Temet ipsum reprehcnde 
Diligenter et attendc, 
ble quem unquam indices, 
Pro te reddes rationem 
lqunquam proferas sermonem, 
Ut te ipsum vindices. 
14 



210 -- 

2 L Erit tibi salutare, 
Si amari et amarc 
Omni hora sludeas; 
Quidquid facis, reprobatur 
Apud Deum nec laudatur, 
lisi pacem teneas. 
25. Diligantur iuniores, 
Yenerenlur seniores, 
Eslo carus omnibus, 
Non accipies personam, 
Sed amabis vitam bonmn 
In canc/is hominibus. 
26. Sic gaudere cure gaudente 
Bonum est l'aulo dicente 
Et titre cure flentil,us, 
Ordinatus ordinatis, 
l'aliens inordinatis 
Eis tuis fratribus. 
27. Corporum infirmitates, 
Sed et momm paupcrtates 
Patienter tolera, 
Neque relis apparere 
hlagnus nec laudem habere 
In hac vila misera. 
28. Cave, ne sis singularis, 
Sed, quodcunque operari% 
In conmmni facias; 
Lege, canta, psMle, ora 
Sicut otaries et labora, 
Vive et non alias. 

29. l'rbnus cris ad laborem, 
Tardus autem ad honorent 
Et ad iram ultimus, 
Onmibus subiciaris, 
l'{unquam aliud loquaris, 
Quam quod habet animus. 
30. Omnem horam occupabis 
ttymnis, psalmis, et amabis 
Claustrale silentium, 
Super hoc orationem 
Diliges et lectionem, 
:Nutricem claustralium. 
31. Habens victum et vestitum, 
(uale fuerit largitnm, 
lihil quaeras amplius, 
De colore non causeris: 
Si sit vilis, lunc laeteris, 
Et sic cris sobrius. 
32. Cave, ne sis curiosus 
In vestitu vel gnlosus 
In diversis epulis, 
Sic non cris somnolentus 
Nec in potu vinolentus 
Nec vacabis fabulis. 
33. lqirnis est pericnlosum 
Essc monachum verbosum, 
Cum silere debeat; 
Ioci quidem sunt ferendi, 
blunquam tamen referendi, 
q.)uos proferre pudeat. 

34. Omne fugias peccatum, 
Si videre vis pacatum 
Salvatorem omnium ; 
Ipsum corde, ore ora, 
Ut in tuae mortis hora 
Tibi sit auxilium. 
Cod. ms. Palatin. Matriten. 2 N 4. saec. 13114. A. -- Collect. ms. Cam- 
pense saec. 14'1.. Cod. Palat. Vindobon. 883. B. -- Collect. ms. incert, orig. 
saec. 15. Clm. Monacen. 641. C. -- 8tr. 1--6 fehlen A. -- 1, 6 utroque hodie 
B.  .'2, 2 Cui solus C. -- 2, 5 cuius potestas C. -- 2, 6 Replet et C. -- 
3, 2 Velle bono vel laudari C. -- 5, 2 Ad labores sunt ingrati C. -- 6, 1 
Sic a vita C. -- 6, 2 distat mit porcornm C.  6, 6 malis omnibus B. -- 
'3. 4 a pari C. -- 9, 5 Puer nlatri B; Patri puer (2. -- 10, 2 Qui nunc AC.- 
10, 4 Formam BC. -- 11, 6 ha terra B. -- 12, 4 Datur plane B; Hic est 
plane C. -- 12, 5 In qua BC. -- 13, 1 homo cure A. -- 13, 2 malis inqui- 
natur C. -- 13, 4 Hoc quod malum est vitare A; Quod sit B. -- 13, 6 3qq. 
fhlen A. -- 13, 6 Vix infidelis B. -- 14, 1 iam mirari C. -- 14, 2 si hic C. -- 



- 211 -- 

15, 4 De hoc casu flere B. -- 16, 4 sq. Sibi te fecit similem Deus fibl dissi- 
,[,ile,n B; lteus te sibi similem Scd tu sibi dissimilem C. -- 17, 2 tenens C. -- 
17, 4 l,;sca venter ventri B. -- 17, 5 Itas et hune C. 
Mit Str. 18 begim,t ein neues Lied C. -- 18, 1 Ergo surge qni 
dormiras B. -- 18, 2 Meditare A. -- 18 3 Antiquorum operu,n B. -- 18, ti 
viresque C. -- 19, 2 I, vitiis necnon B; Cure vitiis et C. -- 19, 6 sqq. 
fel,len A. -- 21, 1 c«,nscrva C. -- 23, 2 Et dilienter B -- 2._'3, 2 Venerr,,tur 
et priores B. -- 28, 4 psalle canta C. -- 30, 2 Psahnis hymnis C. -- 30, 3 
Tet,ere silentium B; tlabere silentium C.  39, 1 vestitmn et victum A. -- 
39, 2 ,Secundum almst,,li dictum A; Ut fert ap«,stoli dictum C. -- 39, .5 Qui 
si vilis A. -- 3.3, 2 Esse c[austra[cm C. -- 34, 2 vis paratum A. -- 84, 6 
Sit tibi 1». 
In B ara untercn Rande die Aufschrift ,Dietamen cuiusda,» monacl,i 
Claraevalleusis ad m, machos de coutemptu saeeuli. « 

222. Speculum Claustralinm. 

1. Ad vilain claus/ralium 
quilibet vocatus 
A saecli miseriis, 
ut purger reatus, 
Sit, quae dicam breviter, 
implere paratus, 
Et fruetur gaudiis 
summis laureatus. 
2. Primo transitoria 
plene refutare, 
1Nil de pompis saeculi 
debet cogitare, 
Ad caeli delicias 
semper anhelare, 
In sancto proposito 
mentem radicare. 
3. Sic mores et opera 
curer ordinare, 
Ut his regem gloriae 
valeat placare 
Et exemplum proximo 
sanctae vitae dare, 
Sic magnus vocabitur 
in supremo lare. 
4. Tamquam toiles strenuus 
ad bellum paretm', 
Hostes tres nequissimos 
vincere conetur, 
Mundum, carnem, daemoncnl 
contra quos armetur 
Optimis virtutibus, 
et palma fi'uctur. 

5. Daemonis tyrannidem 
vincit humilitas, 
Et carnis lasciviam 
ciborum parcitas, 
Spernit nmndi gloriam 
perfecta caritas, 
Quia solum quaerit haec, 
quae zelat deitas. 
6. Debet ergo primitus 
sic humiliari, 
Quod nunquam superbiam 
sinat dominari 
In gestis, in actibus, 
nec superba fari 
Quaerat ullo tempore 
neque meditari. 
7. Si multis virtutibus 
fulgeat praeclarc, 
Ut forma, scientia, 
cantu, se levare 
Inde super ceteros 
neque se iactare 
I)ebet, immo Domino 
gratias libare. 
8. Virtutes destruit 
cunctas superbia, 
Ad horribilia 
ducit supplicia, 
Vehit humilitas 
ad caeli gaudia, 
Virtutes congregat, 
consumit vitia. 
14" 



212 -- 

9. Oboedientiam 
saperioribus 
Semper exhibeat 
et seuioribus 
Honorera maximum, 
simul et paribus 
Placere sludeat 
in bonis omnibus. 
10. Confratres siugulos 
amet communiter, 
Nullum despiciat 
neque carnaliter 
Haerebi! cuiquam, 
dico salubriter, 
Quod Do displicet 
zelarc taliter. 
11. Pro cunctis fratribus 
legere, cantare 
Devote studeat 
arque ministrare, 
Quod monet regula, 
iugiter servare, 
Salutis monita 
nunquam reprobare. 
12. Opus caritatis 
impendat omnibus 
Arque pietatis 
puris affectibus 
Precetur pro malis 
et persequentibus, 
Glorificetnr 
sic in caelestibus. 
13. Caritas virtutum 
tenet principatum, 
llla reddit hominem 
salvatori gratum, 
Cum qua quod facimus, 
erit approbatum, 
Sine qua non proderit 
opus consummalum. 
I t. Saepe confiteri 
peccata levia 
Debet, nec scrupulum 
in conscientia 

Ullum permaneat, 
sic cure fiducia 
Tractare poterit 
Dei mysteria. 
15. Vitae puritatem 
teneat sincere, 
Spernat hominibus 
sanctus apparere, 
lullns hypocrita 
Dominum videre 
Valebit, qui solum 
his studet placere. 
16. Diebus et noctibus, 
cnm debet psallere» 
Quod profert labiis, 
mente revolvere, 
Di'inis laudibus 
debet intendere, 
In quibus caveat 
rictus exsistere. 
17. Quaecunque poterit, 
instanter agere 
Conetur, optima 
studens perficere; 
Ignorat quilibet, 
si diu vivere 
Vult eum Dominus 
an mori propere. 
18. Ubiqne relit se 
mature gerere» 
Quietem diligat, 
spernat discurrere, 
Piis affectibus 
salutem quaerere 
Et preces Domino 
devotas fundere. 
19. In bonis in claustro 
quaerat occupari, 
Cantum repetere 
vel quid operari, 
Multi per otium 
feruntur damnari, 
Virtutmn quod solct 
no erca vocari. 



213 -- 

20. Instructus ad plenum 
nitatur discere, 
Ut sacra doctrina 
possit instruere 
Alios et sancte 
tempus expendere, 
De quo rationem 
se seiat reddere. 
21. In locis debilis 
serrer silentium, 
Quod pacis nutrix es 
et custos mentium, 
Ubique cavea 
garrire nimium, 
In multiloquio 
non deest vitium. 
22. Sit in capitulo 
quandoque clamatus, 
Defendat aut neget 
proprios reatus 
lunquam, sed veniam 
postulet prostratus, 
Ibi cavillator 
nec sit advocatus. 
23. In refectorio 
corpus reficere 
Sedens, quod legitur, 
debet attendere, 
Allatis sobrie 
de cibis sumere, 
Quae fratres fer«ula 
habent nec quaerere. 
24. Devitet crapulam, 
gulam per omnia, 
Quae trahunt homines 
ad multa vitia, 
Furores suscitant, 
lites et odia, 
Ducunt ad inferos, 
claudunt caelestia. 
25. In dormitorium 
pergens quiescere, 
Antequam dormiat, 
a Christo petere, 

Ne sibi daemones 
sinat illudere, 
Et somnolentiam 
nitatur fugere. 
26. Si magna deprimat 
corpus infirmitas, 
Christo persolvere 
non cesset gratias, 
Quem ze|at filium, 
castigat deitas, 
Quem placat nimium 
cordis suavitas. 
27. Si quibus de causis 
animus turbetur 
Recurrat ad Christuln, 
qui tristi medetur, 
A quo remedium 
pronus deprecetur, 
Et mentis dulcore 
statim potietur. 
28. De claustro veniens 
iocandi gratia 
Linguam custodiat, 
ne fetur turpia, 
Nociva, frivola 
neque scurrilia, 
Nain mores optimos 
corrumpunt talia. 
29. Nulli detrahere, 
nullum depravare 
Nec in absentia 
queraquam iudicare 
Nec linguam noxiam 
relit auscultare, 
Haec Deus et homines 
norunt reprobare. 
30. lqullum deridere, 
nullum provocare 
Nec se de propriis 
gratiis iactare, 
Omnibus minorem 
debet se putare, 
Commmotos leniter 
conetur sedare. 



31. In corde, labiis 
non sit invidia, 
Mordax detractio, 
nulla superbia, 
Multos diabolus 
per ista vitia 
Mortales pertrahit 
ad gehennalia. 
:;2. Si videt socium 
magis honorari 
Et ad solacia 
saepius vocari, 
lon inde dolere 
dehet, sed laetari 
Tunc gloriosius 
sciens coronari. 
33. Auscultans aliquem 
fralri delrahere 
Festiner comminus 
aurem avertere, 
Vel eum moneat 
pie quiscere 
Addes, quod animam 
sic potest perdere. 
84. lu corde nuuquam 
sitiistra maehiuetur, 
Optima de eunctis 
semper suspicetur, 
Sed cordis latebras 
proprii rimetur 
lunquam, fratris quia 
cor Dêus intuetur. 
35. Si fratrem quempiam 
vider delinquere, 
ecrete leniter 
debet corripere 
Et si renuerit 
sese eorrigere, 
Superioribus 
haec innoteseere. 
36. Si dicat aliquis 
multa conicia, 
$ibi respondeat 
commoto dulcia, 

Eius sedahitur 
mox iracundia, 
Et coronahitur 
pro patientia. 
ôT. h'a si movetur, 
non banc proeedere 
Sinat ad odium, 
sed mox dimittere 
Ut homieidium ; 
non debet spernere, 
Si laedat, veniam 
non tardet petere. 
38. Habere cum bonis 
gliscat consortia, 
Qui bona praedicant 
et spiritalia, 
Malorum penitus 
vitet col|oquia, 
Ipsum ne maculent 
sua malitia. 
39. Suhmisse rideat, 
nolit caehinnare 
In loquendo voeem 
nimis exaltare, 
Yu|tumque paululum 
curet inclinare 
lgec sinat oculos 
undique vagare. 
40. Dicta iuramento 
spernat confirmare, 
h'am Christus prohibet 
omnino iurare 
lqulli maledicat, 
nullum flagel|are 
Debet, sed in cunctis 
sese moderare. 
41. Adulationis 
verba devitare 
Pravum consilium 
nulli dehet date, 
Veritatis tramite 
nunquam declinare, 
Ad honum patmndum 
cunctos animare. 



215  

42. Nil donet nec sumat 
sine licentia 
Neque desideret 
quaeque munuscula 
Ut bursas, knipulos 
et consimilia, 
Paulatim decidunt 
quaerentes talia. 
43. Non exteriora 
captet officia, 
Non equos scandere 
pulchros, donaria, 
Diversa gaudia, 
nain sunt inania, 
Elongant eminus 
a vera gloria. 
44. In lais occupatos 
multos torpescere 
Scimus in divinis 
et ficte psallere, 
Venire tardius, 
redire propere 
Carnis solacia 
cuncta perquirere, 
45. Vagari nimium, 
corrupte dicere 
Dei servitium 
pluraque facere, 
Quae Deo displicent, 
quae cesso promere, 
Ergo vitabit haec, 
qui vult proficere. 
46. Si roget praelatus, 
in his deservire, 
Ut corvus ab arca 
non debet exire, 
Sed velut columba 
clementer redire, 
Sic securus erit 
in diebus irae. 
47. Hinc bene consideret, 
quam brevis gloria 
Est mundi miseri, 
quam deceptoria, 

Ut fimum foetidum 
contemnat omnia, 
Haerebitque claustro 
summa laetitia. 
48. lqam cl.austrum scparat 
a vanitatibus 
Saecli, multimodis 
foedis affeetibus, 
Pravis auditibus, 
malis faminibus, 
Multum glorificat 
in summis sedibus. 
49. Hanc brevem scedulam 
qui vult inspicere, 
Discet se qualiter 
in cunctis gerere 
Intus, exterius, 
beate vivere, 
Quid sequi debeat 
et quid neglegere. 
50. Si mens erigitur 
usque caelestia 
Et quanta cogiter 
fruentur gloria, 
Qui Deo serviunt 
magna constantia, 
Hanc normam sequantur 
tota potentia. 
51. Si haec non sapiunl, 
saltem supplicia 
Inferni terreant 
ineffabilia, 
In quibus regularis 
quaerens carnalia 
lIagis torquebitur, 
mundique gaudia. 
52. Conemur igitur 
illa sic spernere, 
Ita spiritui 
carnem subicere, 
Ut caeli possimus 
cives exsistere 
Quod nobis tribuat 
regnans in aethere. 

Cod. Palat. Matriten. 2 N 4. saec. a/a. -- 5, 7 Quae solum. -- 8, 1 
sq. cunctas destruit. -- 23, 8 non habent. -- 29, 8 nolunt, l. volunt?  41, 7 
Et ad bonum. 



223. De Habitu et Conversafione Monachorum. 

1. Adeptus quisque munere 
Locum virtutis culnfinis 
Cautus debet conscendere, 
Vanam cavere gloriam. 
2. Bellator contra vitia 
Tumorem mentis deprimat, 
l'er quem elatus zabulus 
('ae[i reliquit sedibus. 
3. Carne dcvicta anima, 
Magnum laborem dedita, 
Timenda semper vanitas, 
le bonum perdat misera. 
4. Donum, quod Christus tribuit 
Suisque servis subditis, 
In Dei vertant gloriam, 
lqe magna perdant praemia. 
5. Expertus quoque monachus 
Sanctis delectet habitus 
Tantumque fiat humilis, 
lqe mundi quaerat laudilms. 
6. Fractus a faine teneat 
Amator abstinentiam, 
Relinquat vita perdita, 
Hypocrisis exempla. 
7. Gra'is, in mente quietus, 
Religione deditus, 
Al)tus in vulu clareat 
Placabilisque omnibus. 
8. Humilis in vestibus, 
Sanctis ostendat moribus, 
ble foris quidem simplicis 
Intus recludat maculas. 
9. In bonis eurrat actibus, 
Qui dudum fuit reprobus, 
Dolens compunetus ambulet 
Et plures fundat lacrimas. 
10. Kartarum lector paginis 
Frequenter oret saepius, 
bIalis commuter moribus 
Et multum sit pacifieus. 

11. Lapsus in taetus eriminum 
Laudare debet Dominum, 
Bon sit securus nimium, 
Ne turbas iungat daemonum. 
12. ]iinus perfectis meritis 
lugis implorent precibus 
Deumque caeli diffus, 
Qui pius fuit parvulus. 
13. Non sit linguosus monachus 
Sed paucis verbis deditus, 
Suis refrenet labiis 
A pmvisque eloquiis. 
14. 0bscena verba, turpia 
Et risumque moventia 
Tantum vitcmus plurimum 
Velut venenum aspidum. 
15. Pauper pro Christo subditus, 
lullum detrahant fratribus, 
Ne post exilum animae 
l'ossideatur inferus. 
16. Quicumque sumptus saeculo 
Pro Cbristo caret munere, 
llon sit in corde murmurans, 
lle bonis perdat omnibus. 
17. Religione cupidus 
l%n multum miret virgines, 
Suos avertat oculos, 
Ne sibi traduit laqueos. 
18. Suspecti sint et vigiles 
De suis sanctis meritis 
Puri, confessi cordibus 
Suis allidant parvulis. 
19. Tempusque brevi praeslimm 
Nu]lum ducamus vacuum, 
I"inem ornemus operis 
lIstrum pensames temporis. 
20. Uita vilescat saeculi 
In sensu quoque monachi, 
Non sit in rebus cupidus, 
Ne mundi quaerat laudibus. 



217 -- 

21. Xristus nobis prae omnibus 
Orandus saepe Dominus, 
Ut nos infirmos protegat, 
Suos conserver famulos. 
22. Ymnisque Dei plurimis 
Mente rogemus humili, 
Ut taetris quoque daemonum 
Sub nostris subdat pedibus. 

23. Zelo amoris proximi, 
Fratres in unum conditi, 
Hostem vincamus invidum 
In caritatis vinculo. 
2.t. Gloria tibi, Domine, 
Gloria unigenito 
Uns cure sancto spiritu 
In sempiterna saecula. 

Cod. Bruxellen. 8860--67. saec. 10. -- 3, 1 Carmen devicta. -- 5, 1 sq. 
Lits Fxpertum quoque monachum sanctus delectet habitus oder Expertus 
quoque monachus sancto delectat habitu? -- 6, 1 Factus a faine. -- 6, 2 
abstinentia. -- 6, 3 Lits vitam pcrditam? -- 6, 4 Lits llypocrisisque? -- 
8, 3 semplicis. -- 18, 4 parvolis; lits parvulos? -- 21, 2 orando. -- 23, 1 
.p.roximus. -- An der eigenartigen LatiniG4t sind vielleicht die wenigen 
Anderungen schon zu viele. 

224. De Patientia babenda in Capil.ulo. 

1. Tu, qui digne vel indigne 
Hic fueris proclamatus 
Tam benigne velut igne 
Caritatis inflammatus 
Respondeas et gaudeas 
Tuis culpis emendatus. 

2. Pro te Christus accusatus, 
Flagellatus obmutuit, 
Ad extrenmm dulce latus 
Aperiri voluit, 
Ut intrares ad cor eius, 
Iter tibi praebuit. 
Te nunc precor, ne ingratus 
Tantis donis sis fraudatus, 
Tui memor sis reatus, 
Pari semper praeparatus, 
Cure pro te sit morti datus 
Qui pro se nil meruit. 

Collect. Cistercien. Hemmeroden. saec. 15. Cod. Vindohon. Palat. 471. 
A. -- Collcct. ms. saec. 15. Clin. Monacen. 641. B. -- Collect. ms. saec. 15. 
Cod. Graecen. 1294. C. -- l, 1 digne ul indigne A. -- 1, 2 hic stas B. -- 
1, 3 Tu benigne BC; velut fehlt C. -- 1, 4 Claritatis A. -- 1, 5 Rem vi- 
deas A; et fehlt C. -- 1 6 De tuis A. -- llach 2, 2 schiebt A ein: Oppro- 
briis saturatus Ciavos, crucem sustinuit. -- 2, 6 Iter sic A. -- 3, 2 Tanti 
doni A; Cunctis fraudatus sis bonis C. -- 3, 4 semper sis A; Arque pari 
sis paratus B. -- 3, 5 Cure sit pro te C. -- 3, 6 nihil A. -- 
In A steht vor dem Liede, in B (unmittelbar) und C (etwas spiter) nach 
demselben : ,, t e t i t I e s u s ante praesidem inclinato capite, defixis in terrain 
aspectibus, vultu placido, sermone raro, paratus ad opprobia, promptus ad 
verbera; dleses mit einigen unwesentlichen Varianlen. Daran chliefst sich 
in C: 
Sic stemus et nos in capitulo 
8icut Christus in praetorio, 
8ustinete hic virgam corripientem, 
Ne sentiatis malleum percutientem. 
Statt dessert in B: 
Tu quotiens haec toleras, 
Diabolum colaphizas. 



-- 218  

Der gleiche Gedanke in C vor dem Rhythmus : 
T,»tiens diabolum percutiemus, 
Quotiens sic humi}itcr respondemus. 
Die Aufschrift des Liedes ist nach B. In A lautet sie: .Venerabilis 
pater noster sanctus Bcrnhardus haec metra composuit;" iii C: .Beatus 
Bernhardus de revcrentia capituli. 8tatt dessen hat B die Aufschrifl 
le r,nymus. 
In der .Vita Th,,mae a Kempis, Francisco Tvlensi canonico regulari 
aut}mrc", v«,rgedrnckt don .(pera omnia Thomae a Kempis. Cv}oniae 
Arippinae 17t. , heifst es p. 29: .ilabebat [Th,,mas] pro more certis iii 
septimana diebus se flagro aflligere cantihmdo it)mnmn illum .tetit 
lcsus". {;I, datait vorstchender Rhythmus nebst der Eildeitung eben dieses 
Anfimges, die in Reimprosa ansliuft, gemeint ist? Danie! {V, 406 citiert 
die grnannte .telle au. einer (,wile zweiter liand; Chevalivr macht ira 
Rcperh,rium auf dieses hin einfach den Th,,mas a Kempis zum Verfasser 
«les Hymnus. 

225. Orali« dicenda in i,troilu lecli. 

Deprecor, ut damnes phautasmata, saucte Iohannes, 
Dum dormito, mens sis custos, sancte Matthaeus, 
Huic animae praesto defensor Luca, adesto, 
Quae sunt in feii% procul omuia, Marce, repelle. 

Il. 
Angele, qui meus es custos, pietate superna 
Me tibi commissum salva, defende, guberna. 

III. 
Ore tuo, Christe, benedietus sit thorus iste, 
Domit in Christo qui lecto dormiet isto 
Per crucis ho signum fugiat procu| omne malignum 
Et per idem siguum salvetur omne benignum. 
Brev. Arremarense aec. 15. Cod. Parisien. 1363. 

226. De bonis operibus. 

1. Unicus, ob Christum virus quem porrigis, assis, 
Cui gravis incumbit pauperies, misero, 
Gratior est Christo, tibi reddituosior ipsi, 
Quam si post mortem mille ta|enta sinas, 
Vel solidum ex auto tangentem vertice caelum 
Legares montera pauperibus morieus. 



2. Passio lacrimulam si Christi evulserit unam 
Plenaque peccatis magua clmena tuis, 
Gratior est Christo, tibi reddituosior ipsi, 
Quam si pro mundo fluxeris in lacrimas, 
Vel si profusis aequaret flumina plorans 
Laerimulis mundi lurbine pressus homo. 

3. Verbum, quod nequam dicet libi proximus ore 
Asperum, si Chrisli rictus amore feras, 
Gl'atior est Christo, 1ibi reddituosius ipsi, 
Quam si discl'ucies omnia membra tibi, 
Vel rot percusso fra»ga in eorpore virgas, 
Quos campus vel quot frondea silva geriL 
4. Somnum rumpe tuum, quo Christum pervigil ores 
Nocte sub obscura, cure magis grata quies, 
Graius est Christo, tibi reddiluosius ipsi, 
Quam si sanctorum aille sepulcra petas, 
Vel si bis saevus toiles tua tolleret ossa 
Proque anima peteret trans mare templa tu. 
5. Si tua pauperibus peregrinis tecta patebunt, 
Ac eis in cunetis obsequiosus eris, 
Grafius est Christo, tibi reddituosius istud, 
Quam si ieiunes tempus in omne tuum, 
Vel si castiges per singula sabbata rentrera, 
Ut ter ieiunum panis et unda cibet. 

6. Si pro te supplex animam corpusque rogando 
Committes Christo vote, ride, gemitu, 
Gratius est illi, tibi reddituosius istud, 
Quam pro te mater si sua sancta roget, 
Vel pro te sanctus rogitaret et angelus omnis 
Orans pro culpa proque salure tua. 

7. Adversum, quodcunque tibi contigerit, omne 
In dextram partem si tuleris patiens, 
Gratius est Christo, tibi reddituosius istud, 
Quam si nota foret pagina saera tibi, 
Vel si pro meritis multis virtutibus auctis 
Lux tua se Pauli sublevet usque polum. 

8. Laeto fer animo, quaecumque ferre necesse 
Et tibi sit libilum, quod secus esse nequit, 
Gratius est Christo, tibi reddituosius islud, 
Quam mundo eentum visere templa pede, 
Vel peregre errantem fontes liquisse cruoris, 
Qua se cumque pedis verteret umbra tui. 



-- 220 -- 

9. Mundanum, quodcunque iuvat, quod praeterit omne, 
Abice nec rebus talibus adde ridera, 
Gratia sola Dei tibi perquiratur, ab ipso 
Quae datur his, illam quaerere qui satagunt, 
Donec inveniant, quoniam non sufficit illam 
Quaerere in extremo» limite tenta venit. 

10. Gratius hoc Christo, tibi reddituosius ipsi, 
Quam si concisus ruinera mille feras, 
Yel, si quae ad caelos consurgeret usque columna 
Passim vel clavis obsita vel gladiis, 
Percurrenda tibi noctesque diesque perennet 
Sanguinis exspergens larga fluenta tui. 

Orat. ms. Italicum saec. 15. ex. Cod. S. lgnatii Londinen. s. n.- 2, 5 
aequarent. -- 6, 1 per te. -- 10, 5 diesque permanet.- Aufschrift: Alber- 
tus mag'nus episcopus rogans Dominum, ut sibi revelaret, quae ei essent pla- 
cita et homini proficua, infrascripta revelavit Christus. u 

227. De Paupere refieiendo. 

Ad mensam resides sumens epulas potiores, 
Et pauper clamans esudt ante fores; 
Eiusdem carnis, eiusdem conditionis, 
tuae tu fastidis, indiget ille bonis. 
Non tibi quaerit opes nec delicias epularum 
Exspectans modicum, sufficietque parure. 
Da sibi vel modicum, Deus hoc iu paupere clamat; 
li misereris, odit, si misereris, amat. 
Pauperis esto memor, quia, ni miseri misereris, 
Iudicis ante thronum non miserandus eris. 
Divitis et Lazari memor inter fercula vive, 
h'e sit perpetuo perpetuum tibi vae. 

CIm. Monacen. 14343. saec. 14. 

228. De Hnmilitate. 

1. Cor tumens snperbia, 
disce non inflari, 
lon te, quaeso, pigeat 
Iesum imitari, 
Quem indigne conspicis 
viliter tractari, 
Qui caeli agminibus 
scitur honorari. 

2. Disce falsam promere 
gloriam honoris 
Laudesque contemnere 
humani favoris, 
Dura te vilem reputat 
homo videns foris, 
Tu te vilem oculis 
penses creatoris. 



221 -- 

3. Ut quid ergo murmurans 
miser indignaris, 
Si coram hominibus 
vilis reputaris ? 
At magis in oculis 
Dei rcputaris, 
Coram quo pro meritis 
vilis comprobaris. 
Orat. ms. saec. t/t6. Cod. Sangallcn. 517. 

229. 
1. 0 vos, quos antiquus hostis 
Fallit, nec errorcm nostis, 
Invalidi in lire, 
Qui peccatis adhacretis 
E a vobis removetis 
Aeternae rcgem vitae, 
Ad mea, decepti 
iuvenes, praecepta venite. 
2. Quamquam decor imperitus 
Homo tu, qui irretitus 
Es sagena doli, 
Aarem praebe meis dictis 
Et docebo dolis lictis 
Perfectam vitam poli. 
Utile consilium 
proborum temnere noli. 
.q. Pro peccatis ingemisce 
Fletu fuso et addisce, 
14uantum peccatum olet, 
Deo upplex semper esto, 
Qui est paenitenti praesto, 
Dura pro culpa doler, 
Per lacrimas flecti 
principis ir solet. 
4. Confitendo te mundato, 
Convertendo cor culpato, 
Quod unquam mala gessit, 
llisi tu mundatus fias 
Per confessionem, scias 
lil boni in te crescit, 
Sincerum nisi vas, 
quodcunque infundis, acescit. 

De Vitiis Capitalibus. 
5. Qui tu offendisti Deum 
Arrogando, te da reum, 
Superbiam minores, 
Quae est radix peccatorum 
Portas clauditque caelorum 
Et dirimit honores 
Inquinat egregios 
adiuncta supcrbia morcs. 
6. Avaritiam fugato, 
Tuas res partificato 
Illi, qui egescit; 
lliser est, cuius cor rodit 
Cupiditas, quam Deus odit, 
Quae satiari nescit; 
Crescit amor nummi, 
quantum pecunia crescit 
7. Gaude, noli invidere 
Proximo, cure sit in aerê 
aluteque sublimis, 
Illorum luge pravitatem, 
Qui propter felicitatem 
Bonorum dolent nimis. 
Invidus alterius 
rebus marcescit opimis. 
8. Ad iram noli provocare 
Aliquem nec irascare, 
llam Deus amat mites 
Pax in cellis est protecta, 
Unde ira est proiecta, 
Hinc iram, homo vites; 
Utile sit nobis 
nullas componerê lires. 



-- 222 -- 

9. Fuge crapulae foetores, 
tduia perdit bonos mores, 
Virtutis est mcndica, 
Gcntem Dcus odit plane, 
Quac vacat gulac, caro mane 
Nain raro est pudica; 
Indulgcre gulae 
noli, quia ventris arnica. 
10. Tu luxuriam obscenam, 
(duac aeternam infert poenam 
Toto vites conatu, 
Honor, vita s) ncopatur, 
Bursa nummis vacuatur 
Luxuriae reatu, 
lunquam luxuria 
parvo contenta paratu. 

11. Non acidia graveris, 
Ad viriutes velox eris 
Tamquam volans pennis, 
Qui acidia detenti, 
Ad virtutes somnolenti, 
Mergentur in gehcnnis; 
lullus homo segnis 
vitae fert dona pcrennis. 
12. Caveas, ne conversel'iS 
Fatuis, sed imitcris 
Consortia bonorum, 
Nain cure sancto sanclus eris, 
Cure perverso perverteris 
Consortiis eorum ; 
Semper iniquorum 
scelus impedit acta bonorum. 

Cod. Palat. Vindobonen. (ol. Campen) 883. saec. 

230. De Avaritia. 

1. Pratum vidi spatiosum, 
In aspecu speciosum, 
Quod nondum ab aestu rosum 
Florem gessit generosum 
Et decorem varium ; 
l'ascebantur in hoe prato 
Adam, Abram, loe, Plato, 
Legislator, David, Cato, 
Tare llerodi quam Pilato 
ld erat solacium. 
2. lqulla deerat creatura, 
Quae terrena colit rura, 
Et quam rursum dieam plura, 
Yates et «lui notant iura 
Inibi convenerant ; 
Lingua graeca, plebs Hebraea, 
Innocentes, turba rea, 
l'ublicanus, Cananaea, 
Iuno, Venus, Pallas dea 
Cum praemissis aderat. 
3. Legebantur prophetiae 
Danielis, lIalachiae, 
Visiones Isaiae, 
Dulcis clangor symphoniae 
Resonabant iugiter, 

Quod Susanna criminatur, 
Ioseph in Aegyptum datur, 
Quod Iesus ransfiguratur, 
Romae Petl'US exaltatur 
Est auditum pariter. 
1Monialis, exorcista, 
Praesul, abbas et artista, 
lIusicus cum citharista, 
Scriba doclus et sophista 
Hic gerebant placita. 
Yasa pulchra, recens merum, 
Auri cultus, gemma rerum, 
Forma decens mulierum 
Et aroma specierum 
Illic erant posita. 
Laudula cure philomena 
Voce concinunt amoena, 
lon sentitur ibi poena 
Cunctis animantibus plena 
lnerat laetitia; 
Unicornis, cervus, leo 
l.udos exercebant eo, 
Recitare tare non queo, 
Quae creata sunt a Deo 
Iqura animalia. 



-- 223 -- 

6. Inter ista sitibundum 
Monstrum vidi, et rotundum 
Ventrem gessit et profuudum, 
Quasi rodens roture mundum, 
lulla sibi earitas; 
Venter eius tumefactus, 
Venenosus et distractus, 
Odoratus, gustus, taetus, 
Principalis airer actus, 
Vanitatum vanitas. 
ï. l'er odorem resitivit, 
Quod per gustum coneupivit, 
Tactus lucra non odivit, 
Omne, quod iii mundo vi'it 
lqitebatur rapere. 
Esse reor hoc avarmn, 
Qui tare dulce quam amarum 
Alienum putat carum, 
Sire multum si,e parure, 
llihil volens spernere. 
8. Qui rot coacervat marcas 
Et recondit bas in arcas, 
Deus, illi nunquam parcas, 
Sed lac voret iilum varcas 
Sua propter vitia 

10. 

Quanto magis iili datur, 
Tanto minus satiatur, 
Satan illud operatur, 
A quo tandem suffocatur 
Derelinquens omnia. 
Sunt custodes idolorum, 
Caeci duces sunt caecorum, 
In conspectu angelorum 
Corda nunquam psallaut horum, 
Desinit cupiditas, 
Semper.gaudent esse pleni; 
Vade dicunt et non Veni, 
Cure auditur vox egeni, 
Compar est naturae foeni 
Eorum iniquitas. 
Flos et foenum virent mane, 
Vespere marcescunt plane, 
Sic tales in vita sane 
Transeunt in vas inane 
Cure eorum gloria; 
Sicut arbor resecatur 
Et in ignem deportatur, 
Et ut cinis vento datur, 
Ita puto suffocatur 
Ipsorum memoria. 

Collect. ms. Stiriacense saec. 15. Cod. Stiriacen. L 26 [s. n.]. -- 2, '2 
c,lit iura. -- 5, 7 in eo. -- 8 4 fr»ret. -- 9, 4 Corda nunqam psallat ut 
horum. -- 10, 6 Sicut ergo arbor. -- Dies Lied steht tbl. 16 b; fol. 
steht folgcnde einzelne ,Strophe gleichen Versmafses, die vielleicht der Schlufs 
zu obigem Gedichte: 
O custodes animarum, 
Pastores ecclesiarum, 
Imperitum et ignarum, 
Precor, auscultate parure 
Et verba attendite; 
Vos, qui vero insudatis, 
In ardore caritatis 
Incorrecta corrigatis 
Et si dictum non est satis 
Dictatori parcite. 

231. De lalo Exeml)lo. 

Mundus errat, ut apparet, 
llam si mundus non erraret 
Et nostrorum esset rides 
Vera nunquam, sicut rides. 
5. Clerus genre laicali 
Viveret i'tu in tali 

Sicut facit tot die, 
llam usurae, simoniac 
ec non species ipsarum, 
10. Ques colere nolunt parure, 
Alieno palliare 
Et sic iustas nominare 



224 -- 

In peccatis sunt adfixi, 
Crebris usibus obnixi, 
15. tuod vix usquam invenitm" 
Custos vel sacerdos scitur 
Sou persona laicalis, 
Quin .sit in his partialis. 
IIoc mirandum hac de genre 
20. Est vulgari, nesciente 
Textus evangeliorum, 
Nain cure facit dux eorum, 
Qui sit iustus et devotus 
Èt perfectus fere totus, 
25. Hoc, quod solet increpare, 
Arguit et dicit: quare 
los non illud faceremus? 
Rationem non videmus, 
Cure sacerdos literatus, 
0. Qi ad hoc est ordinatus, 
Ut serviret Deo caeli 

Puro corde et fideli 
Ut peceataque vitaret 
Et nos rudes informaret, 
35. lloc non rimer operari, 
Non est illud criminari. 
Et sic peccant plus praelati 
Clericique literati 
Isti qu:lm simpliciani, 
40. Qui scientiis sunt vani. 
Nam in se et in vulgares 
Isti peccant et in pares 
Multi enim non peccarent, 
Isti si non inchorarent. 
45. Ergo, clerc pmeelecte, 
Dei sorte vivas recte, 
Sis ne Simon vel uurans, 
Harum species ileC curan:, 
Ne damneris et perdantur, 
50. Qui te in his imitantur. 

Cod. l'Mat. Vindobonen. (ol. Campen.) 883. saec. 14/!. -- Ail8 derselben 
4uelle Huemer, Wiener 8tudien V, 1.53. 

232. Lessus Paenitentis. 

1. Parce flenti et dolenti, 
Summe rerum arbiter, 
lam mandata per te data 
Sure transgressus nequiter. 
2. Eubesco et tabesco 
Tuam timens faciem, 
Dura meorum delictorum 
Perpendo congeriem. 

3. Ingens metus atque fletus 
Meam turbat animam, 
Pavet sensus, dura suspensus 
Horam rimer ultimam. 
4. Quis futurus est securus 
In illo examine, 
Quandopatent,quae nunclatent, 
Arguente lumine ? 

5. Deo cara, viam para 
Nobis ad caelestia, 
Ubi frui Cbristi tui 
lereamur gloria. 

Cod. Londinen. Ar. 201. saee. 13. 

233. Lessus l'aenitentis. 

1. Vitae dator et plasmator 
Ac redemptor hominis, 
Clavis David, quem portavit 
Venter almae virginis. 

2. Benedicte rex, dimitte 
Mibi cuncta debita, 
tuae eontraxi, nam haec auxi 
Semper agens vetita. 



225 -- 

3. Heu, quam maie spiritale 
Bibendo mysterium 
¥iolavi, nam foedavi 
Me per omne vitium. 
4. Male feci, quod subieci 
Pravis me spiritibus 
Serviendo et favendo 
Sceleratis actibus. 
5. Fili Dei, cordis mei 
Dissipa caliginem, 
Ne descendam in horrendam 
Inferni voraginem. 
6. Interventu et obtentu 
]Ylatris tuae virginis 
5Ie timore et amore 
Tui reple nominis. 
7. Pius esto, memor est% 
Quid pro nobis feceris, 
Pro indignis et malignis 
Quanta sustinueris. 
8. Preces audi et custodi 
Nos a cunctis hostibus 
Exoratus et placatus 
lIatris tuae precibus. 

9. Intercedat haec et reddat 
Nobis te placabilem, 
Quae portavit arque pavit 
Lacte factura humilem. 
10. Propter en b quaeso, meam 
Munda conscientiam, 
Ne offendam reverendam 
Vultus tui gloriam. 
11. 0 beate, pietate 
Tua me iustifica, 
Quid agendum, quid dicend um, 
lIibi semper indica. 
12. Deus homo, lac de domo 
Nos exire carceris 
Et iam dones mansiones, 
Quibus ipse cerneris. 
13. Tuum vultum inoccultum 
Tuis iam fidelibus 
lIanifesta atque praesta 
Pacem te colentibus. 
14. Fac intrare nos praeclarae 
Tuae domus atria 
Atque bonis mansionis 
Nos supernae satia. 

15. Tibi nat cure beato 
Patre laus et gloria 
Flaminique, qui utrique 
Compar est per omnia. 

Cod. Londi,en. Ar. 201 saec. 13. 

234. Lessns paenflentis. 

1. Clamat, ecce, supplex mea 
Nunc ad te miseria 
Petens, ut digneris tua 
Me misericordia 
Hac respicere in hora 
Torpentem socordia. 
2. Age, iam mei mollira 
De cordis duritia 
Educ, quaeso, modo multa 
Lacrimarnm flumina 
Ad faciuora deflenda 
Simul et flagitia. 
Blume, Pia Dictamina. VI. 

3. Graviter peccavit mea 
5Iam tibi dementia, 
Fortiter succurrat tua 
Sed mihi clementia, 
Quoniam est tibi tanta 
Ceu nulli potentia. 
4. Tu es trinus, tu es unus, 
Tu es potentissimus, 
0b hoc meis da dignatus 
Flumina luminibus 
15 



-- 226 -- 

5. Tu petram in stagna dudum 
Convertisti laticum 
Arque rupem in aquarum 
Fontes multiplicium, 
Tu potes cor ita meum 
Emollire ferreum, 

12. Tuque, Domine, o Christe, 
0 caput ecclesiae, 
Attractum, deposco, ad te 
lIe dignanter recipe 
Et receptum solidare 
In te noli spernere. 

6. Tu pectus adamantinum 
Reddere ut carneum, 
Tu mutare hunc belvinum 
In humanum animum 
Yeteremque vel antiquum 
In iam novum spiritum. 
7. Ad cadendum sola mea 
Sufficit miseria, 
Ad surgendum eget tua 
Sed misercordia, 
Quia inest mihi multa, 
proh dolor, vecordia. 
8. Porrige iam lapso manum, 
Da luctum, da gemitum, 
Dona fletum, dona planctum 
Ploratumque plurimum 
Facque cor humiliatum, 
Conturbatum spiritum. 
9. Plorem, pater, vehementer 
Te donante iugiter, 
Plorem, fili patris, semper 
Flagito suppliciter, 
Plorem, spiritus o sacer, 
Te favente impiger. 
10. Lacrimer indesinenter 
Et incessabiliter 
Lamenter nec,on instanter, 
Infatigabiliter, 
Ut post perpetim consoler 
Tecum et exhilarer. 

13. Tuque, o spiritus sancte 
Ac dulcis paraclite, 
Mei semper meminisse 
Noli, rex, contemnere, 
Sed da patrem filiumque 
Arque te diligere. 
14. Deus trine, Deus une, 
Deus clementissime, 
Trinitas colenda corde, 
Mente arque pectore, 
Unitas amanda valde 
Omni nobis tempore. 
15. Qui es quadri diligendus 
Orbis in climatibus, 
Sed mei plus irritatus 
corporis, heu, sensibus, 
Quam sis mundi a totius, 
Credo, peccatoribus. 
16. Miserere, quaeso, Deus, 
Miserere concitus, 
Succurre, deposco, prius 
Quam inferni abyssus 
Me absorbeat, quo nullus 
Utilis est gemitus. 
17. Respice quapropter prius, 
Filius et spiritus, 
Trinus Deus arque unus, 
Pereat quam famulus, 
Quem plasmasti tuis pius 
Miserando manibus. 

11. Summe pater, miserere 
Ac misericordiae 
Miseranter, quaeso, tuae 
Clemens reminiscere 
Et ad meure me attrahe 
Forti Iesum robore. 

18. Manuum tuarum opus 
Respice clementius, 
Si respexeris, ploratus 
Sequetur uberrimus, 
Immo simul ululatus 
Erit amarissimus. 



-- 227 -- 

19. Ego, pater, ille tuus 
Prodigus sure tilius, 
Abs te procul exsul factus, 
Qui fui diutius 
Meretricibus coniunctus 
Et consumptis omnibus, 

26. Nemo panem habet vitae 
Praeter te, altissime, 
Quem nunc cernor esurire 
Indignus percipere, 
Sed gratuito largire 
Tu, pius, hunc munerc. 

20. Quae tu, bonus, es largitus, 
Panis miser indigus, 
Effectus fui subulcus, 
Saturari cupidus 
Siliquis, sed dedit nullus, 
Quae dabantur suibus. 

27. Saginatus est occisus 
Fratri meo vitulus, 
Qui fuit peregrinatus 
A patre diutius, 
Cum multis luxuriatus 
Miser meretricibus. 

21. Iu me autem nuuc reversus 
Cure sire mendacissimus 
Cumque tuae sciam prorsus 
Multos penetralibus 
Mercenarios in domus 
Abundare panibus, 
22. Reminiscens, quod benignus 
Es arque piissimus, 
Pietate tua fisus, 
Quamvis indignissimus 
lomine servi misellus 
Filiique penitus, 
23. Advolutus clamo tuis 
Eiulans vestigiis: 
Pater mi, peccavi meis 
In caelum miseriis 
Arque coram te delictis 
Gravibus et nimiis. 

28. Qui ad te ubi reversus 
Fuit mendicissimus 
Consumptis paternis rebus 
Arque bonis omnibus, 
Indigens suilis rictus 
Sed carens hoc funditus, 
29. Inops partis, dives famis, 
Ut est partis oculis 
A longe respectus, priscis 
Est donatus osculis, 
Amplexatus et benignis 
Vehementer brachiis. 
30. Aliud nil fuit fessus, 
Quod esset et filius 
Eius ultra iam indignus, 
Servis a fidelibus 
Prima stola est indutus, 
Inde manu annulus 

24. Non sure dignus dici tuus 
Servus necdum filius, 
Sed iamiam dignetur meus 
Pater clementissimus 
Tractare suam benignus 
Pietatem citius. 

25. Eripe de portis mortis 
Me, pater amabilis, 
Pereat ne tui iuris 
Suis plasma meritis, 
Abest panis, adest famis, 
Pestis miserabilis. 

31. Est confestim sibi datus, 
Tegumenta pedibus, 
Pariterque saginatus 
Est occisus vitulus, 
Sicque fuit epulatus 
Tecura, pater, filius. 
32. Ergo, quia est inventus, 
Fuerat qui perditus, 
Rediit resuscitatus 
Et revixit mortuus, 
Gaudio magno gavisus 
Est cure servis dominus. 
15" 



-- 228 -- 

33. Igitar ego ipsius 
lunc ad te fraterculus 
Clamo mis advolutus, 
Pie pater, pedibus, 
Tuus, fateor, indignus, 
ïhil minus filius. 

40. Freine, freme, bone Iesu, 
Ac lurbare spiritu, 
Lacrimare pio fletu 
Servi pro interitu, 
Propria qui semet manu 
Interemit iamdiu. 

34. Ecce, petit miser H u g o 
Veniam sceleribus 
Pro suis, offensum quibus 
Te tristatur pluribus 
Quam polus ipse depictus 
Splendeat sideribus. 
35. Ergo, sicuti tunc pius 
lihil eras amplius, 
Tare clementer es misertus 
lato currens obvius, 
]iserere sic dignatus 
hlodo mei ocius. 
36. Et quidem ail eo minus, 
Verum multo amplius, 
Peccavi tibi protervus 
Diebus ac noctibus, 
Ad bonum, proh nefas, tardus, 
Ad malum promptissimus. 
37. Iustificavi misellus 
lIeis facinoribus 
Peccatores omnes, mundus 
Quos tenet quadrifidus, 
Proinde peto prostratus, 
lIiserere citius. 

41. Clama, clama, Iesu Christe, 
Voce magn% Domine: 
Prodi foras, tumulate, 
Yeni foras, Lazare, 
Exi, exi ac procede 
Iam mortis de carcere. 
42. Si clamaveris me, Christe, 
Redemptor piissime, 
Exibo leto repente 
Ac procedam propere, 
Quia vita serrure vocante 
Fugiet mors rapide. 
43. Ligatus pedes et manus 
Faciemque Lazarus 
Prodiit file antiquus 
Voce Dei excitus; 
Sic ego, plus licet vinctus, 
on proO;bo tardius. 
44. Fili Dei, Christe, vivi, 
Iube tui Lazari 
Pedes, manus, ora solvi 
Et abire desini 
Et vestigiis advolvi 
Sui sacris domini. 

38. En, Iesu, quatriduanus, 
Bone pastor, Lazarus 
5Iortis in sepulcro situs 
Iamque nimis foetidus, 
5Ionumento quamvis pressus, 
Iamiam scatens vermibus ; 
39. Ecce, iacet interemptus 
llultis pro criminibus, 
Quae gessit e contra stultus, 
Segnis, hebetissimus, 
Privatus velut ambobus 
Cure sensu luminibus. 

45. Tare tibi tuoque patri 
Quam sancto spiritui, 
Trino Deo atque uni 
Corde, ore supplici 
Grates ago, voce tali 
Honore sub triplici: 

46. Benedictus sit excelsus 
Genitor et genitus 
Spiritus necnon et sanctus, 
perdulcis paraclitus. 
Per quem suus est secundus 
Suscitatus Lazarus, 



-- 229 -- 

47. Manieis qui magnis vinetus, 
Constrictus eompedibus, 
Flammiferis destinatus 
Poenarum ultricibus, 
Quae tormentis exstant prorsus 
Plenae multiplicibus. 
48. Gloriam cantabo sane 
Omni tibi tempore, 
Si digneris evocare 
Mortis me de limine, 
Cui est vita cure patre 
E regnum cure flamine. 
49. Tange, tange, Iesu Christe, 
Meos clementissime 
Oculos et squammas inde 
Serpentinas abice 
Fluminaque multa valde 
Lamentorum elice. 
50. Factor, terge et reterge, 
duo plus fluant lacrimae, 
Fluant nocte, fluant die, 
Ut possint restringere 
Flammas, quae sunt mihi iure 
poenis meis debitae. 
51. Spiritus o sancte, pia 
Respice me gratia 
Et mersum mortis in ima 
Me, precor, vivifica 
Ac vivificatum tua 
Lute iam illumina. 
59.. Gratis nain fecisti tua 
ble misericordia, 
Gratis, flagito, reforma 
Demum et resuscita; 
Gratis tua danlur dona, 
Hinc dicuntur gratia. 
53. Memento, Domine Deus, 
Quod gignens ac genitus, 
Ut est potens alque pins, 
Sic tu nihilominus 
Ante saecula benignus, 
llitis, poteus, validus; 

54. In quemcunque enim spiras, 
Statim hunc vivificas, 
Cure patre, cure proie tonas, 
Regis et illuminas, 
Gratiam cuivis donas, 
Solidas et vegetas. 
55. Quos placet, benigne voeas, 
Vocatos sanctificas, 
Humiles pins exaltas 
E altos humilias 
Immundosque quosvis mundas, 
Impuros purificas. 
56. duid plura? leprosos mundas, 
Impios iustificas, 
Cure patre proleque cunctas 
Quasvis mentes recreas, 
Insuper et recreatas 
Pariter glorificas. 
57. Quam ob rem te, Deus pie, 
Postulo humillime, 
Cito mihimet succurre 
Cure patre, cure subole 
Et ovi nimis infirmae 
Gratiam iam tribue. 
58. Da, precor, in te clamarê 
»Abba, pater, Domine", 
Necnon atque »Iesu Christe" 
simul, quaeso, dieere, 
Quin et te, o flatus aime, 
Voeare humillime. 
59. Da timere, da amare, 
Da frequenter eolere 
Patrem, prolem sanetum arque 
Da flatum diligere 
Toto corde, tota mente 
Toto neenon peetore. 
60. Esto mihi timor ingens 
Atque amor vehemens, 
Diligam te nimis timens 
Timeamque diligens 
Serviamque eontremiscens, 
Contremiscam serviens ; 

Exue me, peto, meis, 
Domine, flagitiis. 



-- 230 -- 

Collectaneum ms. Bernen. hA 90 I. saec. 10. -- 2, 6 flatitia. -- 5, 3 
ruplm. -- 6, 1 adamentinum. -- 6, 3 nunc beluinum. -- 6, 5 Veteramque. -- 
13, 1 o sancte spiritus. -- 17, 3 Trine Deus atque une. -- 17, 5 plamasti. -- 
21, 5 domos mit fiberschriebenem u auf der Endsilbe. -- 22, 5 serve. -- 23, 4 
In fehlt. -- 28, 5 Indigens sumilli iunctus (oder vinctus?). -- 29, 2 est 
punis oculis. -- 29, 3 pristinis. -- 29, 5 Amplexans. -- 37, 1 misella. -- 
37, 5 prostrata. -- 3, 1 En fehlt -- 42, 3 loeto. -- 43, 1 manus et pedes. -- 
47, 3 Flamiferam. -- 47, 6 Plena. -- 49, 6 clue. -- 50, 5 Flamma,- 53, 3 
Ut es. -- ,57, 1 Qnem. -- 59, 6 Tete {oder T-te?}. -- Dus Lied schcint nn- 
v«dlendet zu sein. Ob der 34, 1 sich nennende ]lugo der Verfasser ist, wird 
dadurch zweifelhafh weil der Naine den Rcim stSrt, vielleicbt also nur dem 
Schreiber angeh5rte. -- Vgl. Huemer in Wiener Studien V, 145 ff. 

235 Lessns Paenitentis. 

1. 0 Deus omnipotens, 
rex archangelorum, 
Tu creator omnium 
dominus caelorum, 
Tua magna gloria 
sit desuper thronum, 
Dona mihi veniam 
scelerum meorum. 
2. Vaeh, vaeh mihi misero, 
multum nam deliqui, 
Vitae innocentiam 
penitus amisi, 
[Atque multa] scelera 
turpiter commisi, 
[Htec agendo per]didi 
viam paradisi. 
3. Vfliorum totus sure 
sordibus pollutus, 
lIultis malis vitiis 
mullmn sura imbutus, 
l,nde meus animus 
intus est confusus, 
Coram tuis oculis 
non appareo tutus. 
4. Vaeh, vaeh mihi miser% 
,luis me adiuvabit 
lisi Christus Dominus? 
quis humiliabit 
ortuus sure, impium 
hostem superabit. 

5. Vaeh, vaeh mihi misero, 
multum sure turbatus 
Propter prava opera, 
in quibus sure lapsus; 
Unde meus animus 
multum est gravatus, 
Quia dono Domini 
factus sum ingratus. 
6. Lingua, manus, oculi 
Deum offenderuut, 
Perles, crura, viscera 
equidem fecerunt, 
Aures impiissimae 
mala audierunt, 
Membra qaidem omnia 
raide peccaverunt. 
7. Dignus sum omnimodo 
poena infernali 
Propter opera huius 
prava mundi [mali] 
Que dilexi nimiuln 
studio carnali 
Vixi tamquam pecudum 
mente bestiali. 
8. l%sco certe, Domine, 
nosco mea mala, 
Qui sure malus nimium 
multum et avaru% 
Ipse iam confiteor 
tibi voce clara, 
Ut dimittas omnia, 
quae commisi varia. 



-- 231 -- 

9. Sis mihi remedium 
in confessione, 
Ut valeat confessio 
in oratione 
Florere, o Domine, 
pro devotione, 
Fac me tecum vivere 
in regno [Sione]. 
10. 0 redemptor omnium, 
actor pietatis, 
0 saivator omnium 
(et) dator sanitatis, 
Lava meas maculas 
[Et] salva me miserum 
a meis peccatis. 
11. Tu de caelis veniens 
pie descendisti, 
De Maria virgine 
carnem suscepisti, 
Et crucis patibulum 
[libens subiisti], 
Pretiosum sanguinem 
tu pro me fudisti. 

12. Ergo, sancte Domine, 
plenus bonitate, 
Dona mihi veniam 
tua pietate, 
Imple meam animam 
tua sanitate, 
Fac me tecmn vivere 
in regno beate. 
13. 0 vos sancti angeli 
et virtutes caeli, 
Adiuvate miserum 
vos, amici Dei, 
State in auxilium 
peccatoris mei, 
Ut per vos inveniam 
locum requiei. 
14. (0) vos sancti apostoli, 
Iesu Christo cari, 
Martyres scholastici, 
confessores clari, 
Rogo a periculis 
per vos liberari, 
Ut in caelis merear 
semper coronari. 

15. 0 vos sanctae virgines, 
castae purissimae, 
Mihi quoque misero 
pie subvenite, 
Me indignum famulum 
vestrum custodite, 
Facite participem 
gloriosae vitae. 
Cod. ms. Unir. Bononien. 2825. saec. 15. -- 1, 10 fehlt. -- 1, 3 Deus 
caelorum. -- 1, 8 scelerum horum. -- 2, 1 ein vaeh fehlt. -- 2, 2 me deli- 
qui. -- 2, 3 Vitam. -- 2, 6 amisi. -- 3, 1 sure fehlt. -- 3, 2 sure pollutus. -- 
4, 1 ein vae fehlt. -- 4, 8 hostium. -- 9, 5 Flore o Domine. -- 9, 8 in 
regno pro oratione. -- 11, 7 Pretiose. -- 12, 8 in regno sanctae trinitatis. -- 
14, 4 Dei confessores. -- 14, 5 Rogo, ut a. -- 15, 5 Me dignum. -- 15, 7 Fa- 
cite me. 

236. Lessus Paenitentis. 

1. 0 pater Deus aeterne, 
De caelis altissime, 
Respice iacentem multis 
Perforatum iaculis, 
Singultibus in extremis 
Suspirantem ultimis. 

2. Invoco te, Iesu Christe, 
Fili patris unice, 
Cul est substantialis 
Deitate similis, 
Pietate factus homo 
¥irginis ab utero. 



-- 232 -- 

Advocatum te subnixe, 
Spiritus paraclite, 
Procedentem ab utroque 
Flagito sanctissime, 
Per te patrem filiumque 
Credam omni tempore. 

10. Iuventute iam constrictus 
Peccatis, sceleribus, 
Catenatus sure inductus 
Servus ut emptitius 
Volens, nolens per diversa 
Reatus facinora. 

4. Unus es in trinitate, 
Tfinus unus, Domine, 
Fabricator sempiterne 
Lapsum stude reformare, 
Prostratum erigere. 

5. Heu, miser per peccatum 
Attraxi exordium, 
In peccatis sure conceptus 
Parentum sceleribus, 
tluic natus luctuosae, 
Proh dolor, miseriae. 

6. Ex quo natus visum cepi, 
Auditum obtinui, 
"l'acium, gustum, odoratum 
A te, factor omnium; 
Talibus dira, us donis, 
studui lasciviis. 

11. Unde magna cure virtute, 
Heu, cepi deficere 
Amans malum, vitans bonum 
Deserensque optimum, 
Mensque fuit ruitura 
Per quaeque flagitia. 
12. tare unc coepi cogiare 
Saeculo pe tradere, 
Delectari arque eius 
Oblectationibus» 
Adversa nec ulla timens, 
Salutem despiciens. 
13. laierusalem linquens sanctam, 
Civilatem oplimam, 
Verae quae est pacis visio, 
Descenderam lerieho, 
Huius mundi ad defeetum 
Totum dedi aniJnum. 

7. Beneficium accepi, 
Non servans, ut debui, 
Sed perverse errabunda 
Dctluxit infamia, 
Quod ad bonum dalum fuit, 
In malum se contulit. 

14. Insperale laqueatus 
Cecidi improvidus 
In manus tandem lalronum 
Dire saevientium, 
Me quaerenlium devorare 
Leonina rabie. 

8. Si£que crescendo de«rescens, 
Multa mala peragens, 
Quae pe vexit cure perver.a 
Graviras infantia, 
Hanc post sibi effrenata 
Rapit pueritia. 

15. Capture, caesum, vulneralum, 
Spoliatum miserum 
Reliquerunt semivivnm 
Ad terrain deposilum, 
Duris flalibus spirantem 
Paeneque exanimem. 

9. Adulescens perpetravi 
Mala quaeque potui, 
Yerbis, factis, totus foedus 
Cgitationibus, 
Vitia sic sure lucraius 
Miser pro virtutibus. 

16. Sic et omnis maie captus, 
Saeeulo qui deditus 
Sanctae pacis visionem 
Dimittit Hierusalem, 
lericho lunae defectum 
Adhuc tenens noxium, 



-- 233 -- 

17. Inde cadet in latrones 
Videlicet daemones, 
Vitiis misellum plagant, 
Virtutibus spoliant, 
Immortalitatem demunt, 
Rationem nequeunt. 

24. Respice nunc, Iesu Christe, 
Pietatis unicae 
Flecte visum tuum ad me, 
Flagito, piissime, 
Ut respectus queam mea 
Plangere facinora. 

18. lam velut ille captivus, 
Cui nullus proximus, 
Parens, notus et amicus; 
Doloris quis conscius, 
lisi pius Deus meus, 
Super omnes providus 

19. Sacerdos currens transivit, 
¥iso me praeteriit, 
Perdidit compassionem, 
lon sciens se hominem, 
Pietatem habens nullam 
Seu misericordiam. 

20. Ut sacerdos, sic levita 
Ipsa tenens devia, 
lIinor gradu, par in actu, 
Simili exhibitu, 
enle transit ipse prava 
Cordis cure duritia. 

21. Transiens Samaritanus 
Vismn flexit placidus 
Et respexit me iacentem, 
Lividum et debilem, 
Magna sua pietate 
Accessit humillime. 

25. Respexisti quondam Petrum 
Peccato obnoxium 
Qui respectus flevit dure 
Divino ex munere, 
Ad gratiam restauratus 
Permansit apostolus. 

26. Respexisti et latronem 
Sceleratum hominem, 
Ut te Deum maiesatis 
Fateretur humilis, 
eruit sic paradisi 
Poras tecum ingredi. 

27. Respexisti et Mariam, 
peccatricem animam, 
tJuae compuncta sub lnomento 
Haud se dedit nuntio, 
Pedibus sed provoluta 
Deflevit flagitia. 

28. Lacrimis eos rigavit 
Et capillis abluit, 
Frequentibus slillans gutfis, 
Ut careret maculis, 
Perunxitque pretiosi 
Fomento antidoti. 

22. Custos qui Samaritanus, 
Christus Dei filius, 
Peccatores sauciatos 
Respexit ut filios, 
A respectu pio cuius 
Recreatur spiritus. 

23 

Secum ducens in iumentum 
Corpus quidem carneum, 
Ecclesiae quo sanaudum 
Ducimur ad stabulum, 
Plagis aptans legis vinum 
G ratia.eque oleum. 

29. Multum est sibi dimissum, 
Quod dilexit plurimum, 
Passionem veneratur 
Huius, a quo diligitur, 
Eius capiti uugueutum 
Superfundens pisticum. 
30. 0 sancta tua voluntas, 
Creator, et bonitas, 
Respicis qui te speranles, 
Ut a morte revoces 
Bonus pastor, oves tuas 
Reportas in umeris. 



234  

31. Sic, sic, pastor nunc iacenti 
Languido ac debili 
Elevandum manum praebe, 
Velis me erigere, 
Ut erectus possim stare 
Coram te, dulcissime. 

32. Plagas mens simul otaries, 
Novas arque veteres 
Studeas sic tu curare, 
Quaeso, boue medice, 
Sire ut per te hinc securus, 
Sanatus languoribus. 

33. Oleum infundens sanctum, 
Vinum simul optimum, 
Tuum ponens in iumentum 
Perducas ad stabulum, 
Pellens mortem donans vitam, 
Fae, teeum ut veniam. 
34. Duolms largitis nummis 
Donis fulto mystieis 
Stabulario eommitte 
Mei euram gerere, 
In tua reversione 
Respice me, Domine. 

35. Hoc Deus, pater ingenite, 
latus unigenite, 
Par spiritus ab utroque 
Proeedens paraclite, 
Deus unus, sempiterne 
Regnator per saecula. 

Cod. Admontcn. 664. saec. 11. -- ,l{hythmus papae Leonis IX". --- 
11, 5 fit ruitura. -- 15, 5 suspirantem. -- 16, 5 ]Iierusalem hlnae. -- 18, 1 
ille fehlt. -- luteressant ist die Endassonanz der katalektischen und akata- 
lektischen Verse. 

237. Lessns Paenitentis. 

,Confessio Imbriconis episcopi Wirceburgensis." 

Cure bene perpendo, quid sim, mala semper agendo, 
lunquam eessando sed prisea novis eumulando, 
Tunc me praeteritae eonfundit ineptia vitae, 
Et laerimas fundo sic ore loquens tremebundo: 
5. Summe Deus, quid agam, quid agam, quia sentio plagam, 
Plagam feralem, plagam, Deus. exitialem? 
Nain, quod me laesit, penetrali cordis inhaesit. 
Cuius plaga mali nisi cedat ab hoc penetrali, 
Quis me eurabit, quis saucia eordis levabit? 
10. Tu solus, Domine, ctùus praestant medicina% 
Ut desperatis redeat vigor integritatis. 
En, ego eonfusus antiquos eogito lusus 
Quaeque per aetates varias feci levitates. 
hïl non temptavi sed nec fore dulce putavi, 
15. hïlque fuit blandum, nisi quod pater esse nefandum. 
Gustus et olfaetus, auditus, visio, taetus 



235 -- 

bIil mihi fecerunt aliud, nisi quod nocuerunt. 
blam, dum per gustmn gula ventrem replet onustum, 
Impletus venter mala suggerit impatienter, 
20. Et Veneris telum pectus transfigit anhelum; 
Dumque libido furit ac me velut ignis iuurit» 
A turpi Venere me non p«)sset cohihere 
Transfodiens hasta Phiuees male corpora casta. 
Sed nec odoratus caret in me labe reatus, 
25. Quo sic erravi, quod ut Dathan superavi, 
Qui luit erratum terrae subito per hiatum. 
Insuper auditus semper peccare peritus 
Uno tam diram verbo mihi concitat iram, 
Ut pacis foedus non reddcret hic citharoedus, 
30. Qui tangendo lyram regis compescuit iram. 
Quando per historiam lego caecatum Sedechiam, 
lIiror, tam vani quod sunt oculi mihi sani; 
Sed quia iustitia tunc usus es in Sedechia, 
Nunc me clementer supportas et patienter. 
35. Si tactus modicus in Oza reputatur iniquus, 
Arcam, ne caderet, dura sustentando teneret, 
Dicere quid possum, quoniam miser inter eos sum, 
Qui sacramenta tua tractant mente cruenta? 
um talis laicus merito non esset iniquus? 
40. Ast, ego peccator videor legis fore lator 
Et sublimatus per honorem pontificatus, 
Cuius honoris onus multo fero crimine pronus. 
Quippe quod iniunctum mihi sit scio per caput unctum, 
Et quia lege data mihi sit manus ista sacrata, 
45. Cur per ornatus, cur scandaliis decoratus? 
Sed quae praetendo specie cultuque verendo, 
lon ago, non operor super hoc ergo mihi metor 
Et dolor est mentis magnus quasi percutientis. 
Verbum doctrinae si tali claudere fine 
50. Assidue cuperem, quod ego bona cuncta docerem, 
Il)se prior facerem, tibi sic fortasse placerem. 
Sed neque dicendo placeo tibi nec faciendo, 
Verbo non prosum, reus autem si taceo sum; 
Sic miser ignoro, quid agam, dubiusque laboro. 
55. 0 quam mole gravi premitur mens conscia pravi! 
Hei mihi, quid feci, quae qualia semina ieci! 
O quales messes meterem nisi tu pius esses! 
ullus damnatus fuit unquam tare sceleratus» 
8ed neque damnandos adeo reor esse nefandos 
60. emo meis igitur par peccatis reperitur. 
lec despero tamen, sed adhuc exspecto iuvamen 
¥oce loquens humili: fer opem, patris unice fili 



-- 236  

Ad te suspiro, Deus: et tua dona requiro, 
Qui desperatis confers tna munera gratis. 
65. Tu condemnasti merito crimen protoplasti, 
Sed licet iratus fueris, tamen es miseratus, 
Quippe videns hominum genus ad mala quaeque supinum 
Ire sub inferna pro traditione paterna, 
Ut nos eligeres caeloque locare valeres, 
70. Cae]o descendis homo factus pro redimendis, 
Natus mirifice de virginea genetrice, 
Quae vitae porta, qnamvis sit regibus orta. 
Quando narratur stirps regia vel numeratur, 
Thamar in bac serie censetur et uxor Uriae, 
75. Urique peccatrix, legis sacrae violatrix. 
0 quam prudenter factum, quam convenienter, 
Ut peccatores habuisses progenitores, 
Per quem salvandus peccator erat miserandus! 
lumquid, flos lesse, non vis huius memor esse? 
80. Annon et memor es, quantos in carne labores 
Propter me tuleris? Non ergo mei misereris, 
Pro quo sudasti, flagra, sputa, crucem tolerasti? 
Ne, quaeso, Domine, me proicias sine fine, 
quem moriens redimis de mortis faucibus imis; 
85. Et memor esto satis, precor illius pietatis, 
Qua latro salvatur, cure discipulus reprobatur. 
Haec etiam» care lesu, pariter memorare, 
Quod, cure vicisti mortem victorque redisti, 
Quam tu mundasti, de qua prius ipse fugasti 
90. S«.ptem daemonia, te vidit primo Maria. 
Quo facto pandis, quod iniquis iustificandis 
Omnia fecisti, lesu, quaecumque tulisti, 
Quidquid fecisti, nobis factura voluisti. 
Natus, passus obis, surgis, subis aethera nobis, 
95. Ut nos eligeres lapsos caeloque Iocares, 
Sed cure descendas, ut iusta quihusque rependas. 
Iudex venturus, sus praemia cuique daturus, 
Sols redemptorum tunc spes et vita tuorum, 
Tunc commissorum pariter memor esto meorum. 
100. le sit cure reprohis in abysso portio nobis, 
Immo largire tecum simul astra subire, 
Quo praecessisti, pretium nmndi, caro Christi. 
Collect. ms. Voraviense saec. 'Uhs. Cod. Voravien. 33 (111). A. -- Collect. 
ms. inc. orig. saec. 13. Cod. Vindobonen. 878 B. -- 1 mala semper B. -- 
7 adhaesit B. -- 1,5 nisi constitit esse A. -- 18 Nain cure B. -- 20 Et ventris 
B. -- 21 Cumque B. -- 22 possit A. -- 23 mala corpora B. -- 24 sorde 
reatus B. -- 26 subi/o terrae per B. -- 33 Sed qui B. -- 38 l)ertractant 
B. --- 39 Cum talis B. -- 40 Quis ego B. -- 45 1. sandaliis ? -- 50 ego bona 
sique d,,cerem A. -- 56 damnandus B.  68 pro condicione B.  72 porta 



-- 237 -- 

quamquam A. -- 81 mihi misereris A. -- 83 Te quaeso Domine ne proicias 
B. -- 5 Et memor esse satis pores A.-- 89 pius B.-- 97 fehlt B. 
99 Tune subieetorum pariter memorare meorum B. -- 101 teeum super astra 
B. -- Ilnbrico v. Leiningen war Bischof von Wiirzburg 112.5--1146. 

238. De Aoeusatione hominis erga Deum. 

7. Gravia enim delicta 
Gravia quaerunt lanlcnla, 
Sic et in me, 
Incesti quoque oculi 
Fluunt mihi amariter 
Undique. 
8. Haec erat lamentatio 
In alienis opibus 
Et non in meis, 
Aliena congregavi, 
Caeli thesaurum perdidi, 
Heu me ! 
9. lnfra sancta regula 
51utritus fui dulciter, 
Postmodum 
Onmia mala perfeci, 
Te solum non negavi 
Omnipotens. 
10. Kalumuia super calumuia, 
Fui super omnia 
Eo miser, 
Si peccavi graviter, 
Iam flebo amariter 
Indulge me. 
11. Lux desiderabilis, 
Scio me longe a te, 
Piissime, 
Si avertis faciem. 
Ubi peto veniam, 
Nisi a te? 
12. l|ihi lamentatio 
Plura fiat prae omnibus 
Pro delictis meis. 
De tuis quod perdidi, 
In quo mihi recuperem, 
Nisi per te? 

1. Audi me, Deus piissime 
hnpie vivendo peccavi 
Nimis, 
Morlem consecutus sum 
Oboediendo satanae 
Captus sum. 
2. Bone plasmator, audi me 
Longe factus sure a te, 
Piissime, 
Peccata mea ligant me, 
Ut revertar ad te, 
Adiuva me. 
3. Coepi servire Domino 
Invidia diaboli 
Vicit me, 
Donum Dei habui, 
Dies meos neglcxi, 
Heu me ! 
4. l)eus invisibilis, 
Qui snrsum sedes, vide 
Humilem 
Cor contritum, plango ad te, 
Miscrere super me, 
Quia plasmasti me. 
5. Exeant peccata» 
Quae sunt in me confixa 
Misero 
Abrenuntio diabolo 
Et omnibus eius actibus 
Adiuvante te. 
6. Fiant mihi lacrimae 
Panis die ac nocte 
Cotidi% 
Omnia mea crimina 
Veniant in mcmoria 
Ante te. 



238 -- 

13. Non mereor, ut mihi, 
Parcas, nisi fuerit 
Pietas tua. 
Hoc precor, ut memineris, 
quod pretium me emisti, 
Redemptor vitae. 
14. 0 mira exspectatio 
Et eordis lamentatio 
Pro delictis mets, 
Omnia mea crimina 
Reduco in memoria 
Cram te. 
15. Peccavi cum peccantibus, 
NŒEllus est, qui adiuvet 
In planctibus, 
Qui mihi sunt consimiles, 
Planxi incessabiliter 
Apud me. 
16. Quare non fui mortuus, 
Dura fui in sacris fontibus 
Eo miser? 
Vel cui sure consimilis 
In tare malis criminibus 
Ego miser? 
17. Rcvertere ad me, Domine, 
Ne pereamus invicem, 
Succurre nobis, 
Redemptor vitae maxime, 
(,raid sure dicturus ante te, 
Domine. 

18. Sancte et immortalis, 
Indulge mets peccatis, 
Altissime, 
Omnia mea crimina 
Rcduco in memoria 
Ante te. 
19. Tibi refero gloriam, 
Qui me exspecta.s per tempor, 
Domine, 
Porrige auxilium, 
Eripe me de exsilio, 
(uo captus sum. 
20. Uni Deo pcr omnia 
Aginms paenitentiam 
¥ivendi, 
Ut maior iracundia 
Culpa inquirit gratiam, 
Indulge me. 
21. X YetZ 
Concludunt ista erba 
Simplicia. 
Omnes intente audite, 
Paenitentiam agite 
Et vivite. 
22. Gloria Deo coaevo, 
Cui honorera semper do, 
Altissime, 
Una cum Dei filio 
Et cure sancto spiritu. 
Amen. 

Cod. Bruxellen. 8860---67. saec. 10. -- 5, 5 Et otaries eius actibus. -- 
6, 2 dies ac nocte. -- 18, 6 Ante te Domine. 

239. )lodus ¢onfitendi. 

1. Recognosco, quod erravi, 
Deus pater, et peccavi 
Ultra, quam possum fart; 
Verum dico, cure meorum 
ullus possit peccatorum 
Horrorem meditari. 

2. Tam sum rea, tare maligna, 
Quod revera non sure digna 
Te patrem appellare, 
Tamen his conabor verbis 
Dolorosis et acerbis 
Me tibi accusare. 



239 -- 

3. Inde est quod confitendo 
Universum reprehendo 
Stature mei temporis, 
Otaries tllotus, voces actus, 
Sensus, gustus, nutus, tactus 
Cordis, oris, corporis. 

10. Perfinax et obstinata 
Mea defendi peccata, 
Nes cirer erravisse, 
Boni veterum reieci, 
Rira dixi, nova feci, 
Ut scirer sapuisse. 

4. Post haec damno, quod negavi 
Factis te et recusavi 
Tuis subdi legibus, 
Fidem primam non servavi, 
Baptismale violavi 
Votum multis vicibus. 

5. Feci ac si possiderem 
Bonum a me vel tenerem 
Meis datum meritis 
Quod ex miserationis 
Tuae purae datum donis 
Habui gratuitis. 

6. Singularis apparere 
Volens dixi me habere 
Bonum, quod non habui, 
Sic et magnam intus cernens 
Me et meliores spernens 
Dilatata tumui. 

11. Pannos indui subtilcs, 
Regulares, grossos, viles, 
IIe decentes horrui, 
Christi, pulchra volens dici, 
Signum tollens, inimici 
Super caput posui. 
12. De carnali parentela, 
Gazis mundi et sequela 
Fastuosa plurimum 
Sure inaniter inflata 
Et in istis delectata 
Super caeli gaudium. 
13. Alienis intendendo 
Propriaque neglegendo 
Sure facta mente levis, 
Modo tristis, modo laeta, 
Mobilis et inquieta, 
In uno statu brevis. 

7. Ut excellens apparerem, 
Sure conata, ut haberem, 
Per quod magna crederer, 
5Ie defendens cure clamosa 
Voce sum contentiosa 
Facta, ne devincerer. 
8. Facta mea enarravi 
Glorianter et foedavi 
¥itio iactantiae, 
Per hypocrisim monstravi 
Bona foris et celavi 
Intima nequitiae. 
9. Inoboediens meorum 
Saepe sprevi praelatorum 
Preces et imperia, 
Veris Miorum dictis 
Distors argumentis fictis 
Posui contraria. 

14. Corpus foris redimivi, 
Intus honores quaesivi, 
Paribus me praetuli, 

15. Aliorum reprehendi 
Facta, propria defendi 
Mugis culpabilia, 
In capitulo clamata 
Concitavi stomachata 
Lires arque iurgia. 

16. In superbia erecta 
Turris Babel sum effecta 
Comparque daemonibus, 
Qui sunt ausi impugnare 
Me et gloria privare 
Impmbis conatibus. 



-- 240 -- 

17. Deus, tibi movi bellum, 
Tuum ponens in castellum 
Signum daemoniorum, 
Hoc infelix acceptavi, 
Quando caput decoravi 
Ornatu mundanorum. 

18. Per hoc stultam me monstravi, 
Quando carnem adornavi, 
Animam deturpando 
Meque tam rem pretiosam 
Deoque tare gloriosam 
Pro viii laude dando. 

19. Proh dolor, quod non attendi, 
Summe Deus, quod offendi 
Sic tuam maiestatem, 
Heu, mecum sic superbivi, 
Vae, vae, cur non resilivi 
In meam parvitatem? 
20. Multis aliis foedavi 
Vitiis me, quae patravi 
Sordens per superbiam, 
Deus pater, miserere, 
Fac confessam obtinere 
De his indulgentiam. 

1. l'er invidiam caecata 
Smn de bonis contristata 
Gavisaque de malis 
Adversatrix boni Dei, 
Imitatrix Caïn rei, 
Daemonibus aequalis. 
2. lieu, per odium nolebam 
Bonun b malum cupiebam 
latura renitente 
Et perverti rerum stature 
Per hue pessimum peccatum 
Deordinata mente. 
3. Vestimenti aliquando 
Praelatorum usurrando 
Fimbriam praecidebam 
lloc peceato, sed et ,mltis 
Mordens odiis occultis 
E detrahebam aperte. 
4. Yindicare cum irata 
Me ilOll possem, veterata 
Ira traxit odium, 
Per quod alios correxi, 
Quorum bonum non dilexi, 
Sed prodebam itium. 

II. 

5. Me in bonis praecellentes 
Quando vidi vel habentes 
Dona, quae non habui, 
Gratiarum vel naturae, 
Literarum vel scripturae, 
Contabescens dolui. 
6. Bona certa minoravi 
Dubiaque iudicavi 
Saepe in deterius, 
Famam bonam supprimebam, 
Malum autem defer¢bam 
Undique celerius. 
7. Per istius corruptelam 
Morbi opem et suadelam 
Denegavi pluribus, 
In praelatos murmuravi, 
Pacem turbans concitavi 
Iram eoaequalibus. 
8. Sic de bono sure turbata 
Quasi noctua caecata 
De olis claritate 
Atque mortua de vita, 
Sicut aeger de mellita 
Cibi suaitate. 

9. Ista tibi conlitendo, 
Deus clemens, reprehendo 
Fomitem invidiae, 
Irae gladium suspende, 
Reae fletibus intende, 
Praebe loeum veniae. 



1. Deus, mundi fabricator, 
ditis» clemens miserator, 
Suavis, duleis, patiens, 
Piton patrem te per iram 
lIeam irritavi diram 
Ultionem capiens. 
2. Saepe mentis per tumorem 
Sprevi minas et terrorem 
ble maiorum hominum, 
lmmo furens nec te Deum 
Rcverebar, veram meum 
Patrem arque Dominum. 
3. lndignata crebro signis 
Vindicavi me malignis, 
Quibus extra patuit 
Quod infus deordinata 
Fueram et effrenata 
Super id, quod decuit. 
4. Rixans multos conturbavi, 
4uando lattis vindicuvi 
Illatam laesionem, 
Quam debebam portavisse 
Ac per tuam remisisse 
Benignam iussionem. 
5. Fui contumeliosa, 
lie per verba exprobrosa 
In secreto vindicans, 
Rea facta sure clamorum, 
5Iala auribus multorum 
Per clamorem implicans. 
6. Blasphemavi tibi I)eo 
Vivo, creatori meo, 
I)icens improperia, 
Per quod rea et maligna 
limis sure aeterna digna 
Perpeti supplicia. 
7. Per banc iram malum feci 
In cubili cordis caeci 
Anhelans ultionem, 
Post hoc ore promulgavi 
Ae per manus consummavi 
Crudelem actionem. 
Blume, Pia Dictamin. VL 

241 
III. 

8. Cedens irae stimulanti 
Saepe conquassavi sancti 
Spidtus palatium, 
Hoc effeci concitando 
Lires pacemque turbando 
Quietorum cordium. 
9. Irae vitio subacta 
Sacrorum templorum facta 
Sure incendiaria 
Et quodammodo irata 
Deo fregi dedicata 
Saepius altaria. 
10. Sic per iram deliraM, 
Quod divinum usurpavi 
Temere iudicium, 
Per quod patet, quam horren- 
dura, 
Quam sit provide cavendum 
Talis irae vitium. 
11. Hac infecta passione, 
lon frenata ratione 
Feci» quod non debui» 
Tamquam stolida effecta 
Fui, quod videre recta 
leque vera potui. 
12. A quo iuris lex absolvit, 
Ira praeceps me involvit 
lIetu indiciorum, 
Per quod iuste condemnabor 
Per te I)eus et privabor 
Consortio iustorum. 
13. Haec me ira peccaricem 
limis facit infeliccm, 
lam fornax commutavit 
Mihi aurum in aes vunum, 
In culmum, fiagellum, granum, 
ble luna inquinavit. 
14. Irae scelus confitenti, 
Iesu bone, reae menti 
Pande sinum veniae, 
Cor per iram inquinatum 
Lava, unge induratum 
Oleo laetitiae. 
16 



-- 242 -- 

1. Deus, qui vis creauram 
Laborare per culturam 
Primarum actionum, 
Carnis commoda quaesivi, 
Per acidiam omisi 
Spirituale bonum. 
2. Heu de luis diffidebam 
¥iribus et metuebam 
Aggredi salubria, 
Sic in turpibus fovebat 
Et a probis cohibebat 
Me tenens acidia. 
3. Per hanc saepius dolebam, 
quando poenam providebam 
Boni exercitii 
E proclixis residebam 
Ad quietem, quam quaerebam, 
Carnalis solacii. 
4. l'er hanc malum machinan,lo 
Aliis vel cogitando 
Incidi malitiam, 
uam ex ea dicunt nasci 
Viri docti atqu pasci 
Tamquam primam filiam. 
5. IIac invidcnte despêravi 
Saepe. quando cogitavi 
Tot mala me fccisse, 
Per quod fateor maiorem 
t_'ulpam arque graviorem 
Mê poenam meruisse. 
6. Pravitatem intuendo 
Operum et sentiendo 
Mêam fragilitatem, 
Yelut stupida effecta 
Mente incidi deiecta 
Pussillanimitatem. 
7. Hac rancorem enutrivi, 
(uo meorum exqui»ii 
Laesorum nocumenta, 
quos consuevi clam odire 
.Neque potui pnnire 
Vindicta iolenta. 

Ex hac incidi torporem, 
l'er quem renui suasorem 
Andire praeceptorum 
Atque viam vitae nosse 
Et incendere pro posse 
Saluti proximorum. 
9. Per acidiam tristata 
Intus, foris evagata 
Quaesivi consolari 
Et caelestium oblita, 
Mundi sordibus nutrita 
Consuevi delectari. 
10. Per banc spreto praeceptore 
Deo vesci in sudore 
Vultus pane nolui 
Atque murmuris afflicta 
Vitiis ut maledicta 
Ficus fructu carui. 
11. Isto vitio naturae 
Usure atque creaturae 
tuodammodo turbavi, 
Cure a Deo constitutum 
Et a brutis exsecutum 
Laborem recusavi. 
12. I'ugis vaeans otiosa 
Tempora per pretiosa 
Perdere non timui 
Et, cure culpam abolerc 
Poteram et obtinere 
Gratiam, evanui. 
13. In plateis circumspexi 
Vagabunda et neglexi 
Lucrum spirituale, 
Vanis gaudiis intendi. 
(uod amisi, non perpendi 
Solamen aeternale. 
14. Velut aqua nunquam mota 
Ex quiete sedens tota 
Indui putredinem 
Et ut ferrure quiescendo, 
Sic per otium torpendo 
Attraxi rubinem. 



243 -- 

15. Mundi ludicris intenta 
Vigil fui, somnulenta 
In bonis operibus, 
Sacra meditatione, 
Missa, precibus, sermone 
Arque Dei laudibus. 

22. Quod est instabilitatis, 
Fraudis et malignitatis 
Saecli et tris(i(iae, 
Luxus et mollitiei, 
Raptus alienae rei 
Firmiter malitiae. 

16. Stans in choro dissoluta 
Fui gestu, cantu muta 
Ut idolum Iunonis, 
Gravis corde, silens ore, 
Sine Domini timore 
Expers devotionis. 

17. Sicut porcus, qui servatur 
Ad mactandum, impinguatur 
Per quietem otii, 
Sic quiescens per torporem 
Me nutrivi ad dolorem 
Ultimi supplicii. 

18. Per quietem et torporem 
Provocavi temptatorem, 
(dui ut musca tepidam 
Ollam intra labris sugit, 
Bullientem procul fugit 
Praeteritque frigidam. 

19. Pigra morem pervertebam, 
Quia metere volebam 
Non semen terrae date, 
Sum ut cactus, qui non gerit 
Curam capere, sed quaerit 
Salmones manducare. 

20. Contra furem fodientem 
Et cotidie tollentem 
Unum domus asserem 
Opportune vigilare 
lolui neque mstare, 
Furem ut repellerem. 

21. Sicut navis in carina 
Ex concursu fit sentina 
Plurimarmn sordium, 
Sic per otii teporem 
Lutum traxi et foetorem 
Vitiorum omnium, 

23. Famis, sitis, egestatis, 
Erroris, garrulitatis, 
.Nugarum et nequitiae, 
Horum omnium fomentum 
Solum intus est retentum, 
Vitium acidiae. 
24. Per haecstultam me prodebam, 
Deus, quando non surgebam 
Tuum ad clamorem, 
Qui tot excitas doctrinis, 
Donis, monitis et minis 
Acidiae torporem. 
25. Stultus fui sicut ille 
Piger, qui ad lapsum stillae 
Distulit avertere 
Aperturam oculorum 
Sivc facilem membrorum 
Medicinam quaerere. 
26. Numquid stultus, qui redire 
Dommn quaerit vel finirc 
Longae viae taedium, 
Et hodie facit passum 
Unum et hunc satis lassum, 
Vix post annum alium? 
27. Sic et ego intellectu 
Passum feci, sed aflbctu 
Sequi differebam, 
Stulta dedita torpori 
Meritorio labori 
Me dare metuebam. 
28. Iesu Christe, fili Dei, 
Precor, miserere mei 
Parcendo confitenti 
Cnlpam cordis in dolore 
E de otii torpore 
Resurgere volenti. 
16" 



-- 244 -- 

1. Deus, conditor benigne, 
Fac me confiteri digne 
Crimen idolatriae, 
Iuod commisi diligendo 
l'rae te mundum vel studendo 
Lucris avaritiae. 
2. Te contempto, Deus bone, 
Fide, ope, dilectione 
Creatis inhaerendo 
Fidem veram denegavi 
E quodammodo peccavi 
Ut idola colendo. 
3. Te avara irritavi, 
Immo legem violavi 
Totius creaturae, 
Quae compellitur sedare 
Gratis et communicare 
De naturali Jure. 
4. Ex hac peste generata 
lle constrinxit scelcrata 
Cordis obduratio 
Et recessit egenorum 
A me arque miserorum 
Debita compassio. 
5. Per hoc crimen rapiendo 
Violenter et nocendo 
Factis palam noc«i, 
Sic per verba innocentes 
Saepe in occulto mentes 
Fallere non timui. 
6. Mente inhians lucrandis 
Inquieta me nefandis 
Pollui mendaciis, 
Verbis lires exeitavi, 
Festa factis violavi 
Crebris et periuriis. 
7. Fallax fraudera eommittebam, 
Faetis eum deeipiebam 
tuemquam in praesentia, 
Tare per factura quam sermonem 
Intendi perditionem 
51ocens in absentia. 

VJ 

8. Heu, quid agam maledicta, 
Per hoc scelus tot addicta 
Culpis et miseriis? 
lam lucrata cure labore 
lugi servo cure timore, 
Perdo cure tristitiis. 
9. liente mergor in profundum, 
Terminum perdo iucundmn, 
Lucrum devotionis, 
Curis pungor lacerata 
Arque privor excaecata 
Splendore rationis. 
10. Per banc intima proieci 
Arque vacuam me feci 
Ut telam aranea 
Texens muscam ad lucrandum 
Et ad se evisceraudmn 
Evomens intranea. 
11. ¥itio proprietatis 
Votum sanctae paupertatis 
Amara violavi, 
Praetextu necessitatis 
lqegotium voluptatis 
5Iendosa obumbravi. 
12. Saepe magis concupivi 
Et ardentius quaesivi 
Rem prorsus otiosam, 
uam fortassis saecularis 
Rex palatii regalis 
Structuram fastuosam. 
13. Peccavi desiderando 
Alienum et mutando 
Munera muneribus 
Sire res pro rebus dando 
Et hoc ips«m palliando 
Variis ambagibus. 
14. Saepe velle praelatorum. 
Ad quod volui, meorum 
Astuta declinavi 
Et, quod facere nolebam, 
Fugi, quodque cupiebam, 
Ininngi procuravi. 



-- 245 -- 

15. Eia, miserator pie, 
Fili virginis Mariae, 
Praebe locum veuiae 
Peccatrici suspiranti 
Hisque verbis accusanti 
Scelus avaritiae. 

1. De gula me reddo ream 
Atque confitendo meam 
Damno voracitatem, 
Per quam limites naturae 
Praeterivi et mensurae 
Iustae modicitatem. 
2. Ventrem cibis oneravi 
Vilibus et excitavi 
Palatum delicatis, 
Dura abusa pretiosis 
Fercuiis et fastuosis 
Arteque praeparatis. 
3. Ante tempus comedendo 
Meum fregi ac bibendo 
Saepius ieiunium, 
Tare per mensae venustatem 
Quam per cibi suavitatem 
Sum laetata nimium. 
4. Sine facibus accensa 
Verba saepius in mensa 
Protuli scurrilia, 
Vana, nimium iocosa, 
Detrahentia mendosa 
Et adulatoria. 
5. Extra habui ineptam 
Laetitiam, qua conceptam 
Prodidi lasciviam, 
Cibo potuque repleta 
Pretioso sine meta 
Fovi immunditiam. 

¥I. 

6. Sure oblita irae Dei, 
Mortis atque status mei, 
Amisi rationis 
Usum hebes sure effecta 
Verbis turpibus illecta. 
Expers compassionis. 
7. En, quot malis me infecit 
Gula, quae Adam deiecit 
De loco voluptatis, 
Evam pomo sauciavit 
Lente Esauque privavit 
Iure primaevitatis. 
8. Facta prim, inter Deum 
Foedera et Adam reum 
Hoc vitium destruxit, 
Mortem culpae ac naturae 
Poenaeque non finiturae 
Viventibus induxit. 
9. Heu, gulosa totum dedi 
Cibum ventri, cum comedi 
Oblita cibum mentis, 
Mortem non consideravi 
lqeque famem cogitavi 
Christi esurientis. 
10. Multo amplius peccavi, 
Quam his verbis ennarravi, 
Gulae inquinamentis ; 
Pater pie, curam gere, 
Pereuntis miserere 
Sui non miserentis. 

1. Vitae caelibis [sacrator], 
Deus, anctor arque dator 
Sanctae eontinentiae, 
Me eonfiteor temptatam 
Saepius et inquinatam 
Vitio luxuriae. 

VlI. 
2. Cui forte si non actu, 
Corde, or% visu, taciu 
Tamen dedi operam 
Et per aliqualem motum 
Contra castitatis votum 
Feci, quod promiseram. 



246 -- 

3. Per hanc mente excaecata 
l,e'ds, inconsideraia 
Fui ,-ttque garrula 
Et amore capta mei 
Odium habebam Dei 
Praeceps in pericula. 
4. Saeculum hoc affecia'd, 
Ad fruendnm despcravi 
De futuris gaudiis, 
Tota corporis iucundi, 
Foedis carnis arque mundi 
Dedita deliciis. 
5. Tibi Deo hoc infecta 
Vitio arque illecta 
Feci contumeliam 
Temldum cordis vilando, 
Tuum quod inhabiiando 
Efficis per gratiam. 
6. l'er hoc studui lenire 
Be«'hmoth, qui solct dormire 
l,ocis in humentibus, 
l'roximum scandali/avi, 
lpsam me damnificavi 
Nocumentis plurilms. 

¥III. 
1. Nunc conabor cofitcudo, 
quae per linguam eommittendo 
Peceata perpetrax-i ; 
Primum ergo reprehendo, 
Debitam quod in loquendo 
Mensuram non servavi. 
2. Saepe contra rationem 
I,inguam movi ad sermonem 
Rationis praevinm, 
tuud debebat oboedire 
Rationi et exire 
Eius ad imperium. 
3. Linguam eum sit rationis 
Organum, eontagionis 
Expertem decet esse, 
xNam hoc membrure qui ereavit, 
Hominem nobilit avit 
Pme ceteris expresse. 

7. lsto volui nocere 
Mihi morbo, adhibere 
lolui remedia 
Quae snnt : carnem macerare 
Boni. aetibus instare, 
Fugere eonsortia, 
8. Hominum et sine mora 
Mox temptationis h-ra 
Motibus resistere, 
Non occasiones dare, 
Pro snffragio rogare, 
De se non confidere. 
9. Hoe infelix non curavi, 
Sed omittens adgravavi 
Malignitatem meanl, 
Qtam eoneordans cure doh»re 
Confitensque cum pudore 
lle culpans reddo ream. 
10. 0 benigne condonator 
('ulpae, poenae mitigator, 
Distributor gratiae, 
lilue, quod inquinavit, 
In me redde, quod privavit, 
¥itium luxuriae. 

4. Multis tamen liane immersi 
Sordibus nec plus peperci. 
Quam porcus parcit ori, 
Qui ut sordibus includit 
Pedem, sic et os intrudit 
Cuilibet foetori. 
5. Sure et canera imitata, 
Qui fert sanguine foedata 
De macello labia, 
Et, quod plus est, lambo lutum, 
Immo diaboli sputum, 
Cure loquor nefaria. 
6. Membrure datum ad orandum 
Et ad Christum mandueandum 
A Deo deputatum 
Organumque Dei vivi 
lqeglegenter eustodivi, 
Foedavi per peecatum. 



-- 247 -- 

7. Unde iuste recusatur 
Meure os seu rcprobalur 
Orans, laudan% commcdcns 
Deum Ilominunl cunclorum, 
Christum, «lui est angelorum 
l'anis vitam conferens. 
8. Sicut nimium pcccarunl, 
[ui sacratnm inquinarunl 
Calicem pulveribus, 
Sic et ego plus peccavi, 
(ui h»t meure os foedavi 
Verbis indecenlibus. 
9. Ad laudandum deputata 
D«,um verba sunt sacrala 
Et sanctitatem oris, 
Sanclam et devolam mcntem 
Arque vitam innocentera 
Requirunt laudatoris. 
10. lsta quia non servai 
Deum laudans plus peccavi 
ee rogans exaudi 
Digna fui, immo vere 
Rea merui severe 
Pro hmdibus puniri. 
11. Porlas oris si clausissem, 
Animam custodivissem 
Ab incursu hostium, 
Iduae nunc ut m'bs immunila 
Palet vel platea lrita 
Pedibus calcantium. 

12. Islud gravat culpam meam, 
Iduod , cum scirem linguam ream 
l'ronam ad cadendum 
In lam mulliplcx peccalum, 
Et eidem cruciatum 
Tare durum inferendum, 
13. IAnguae quoque cusloditac 
('aule et occultae rite 
Fructum tain c, piosmn. 
Tamen tollcre neglexi 
8lerilem neque dcspexi 
Utile vel damnosum. 
14. Bonus esse vel manerc 
Ncnm lmtest nec placere, 
Linguam ni cuslodiat. 
('ustlire quamvis onus 
IAnguam sit tamen vir b(,nns 
Debel, ne dccipiat. 
15. IAnguam monent cush»dirc 
Exempla et quod transirc 
Verba per iudicium 
Dei dcbent ponderanda 
Idco sunt et limanda 
Nostrum per scrutinium. 
16. Ilaec infelix quamvis nossem 
Atque custodire possem 
IAnguam, tamcn rcnui, 
Unde sh'icte iudicari 
Et aeternis poenis dari 
Ilac pro culpa meui 

IX. 
1. Quamvis culpa ldasphemorum 
Gravi nimis tormcntorum 
Sit poena colnpensanda, 
Tamcn ista non pensavi, 
Sed factorem blasphemavi 
Per verba detestanda. 
2. Conditor quod honoravit 
Amplius inhonoravit 
Amplius condilorem 
Lingua cum sagitla fixit 
In Demn, quem malcdi.it 
Rapla per furorem. 

3. Plus peccavi blasphemando 
(duam fur vel quis pçrpelraudo 
Iduodvis homicidium, 
Nam hi rebus ivc servis 
Dei actibus prolcrvis 
Faciunt contrarium. 
4. Ego in persona Deo 
l'ropria factori meo 
I)ico contumeliam 
Atque malmn, quod impendo 
Priueipaliter intendo 
Eus ad iniuriam. 



-- 248 -- 

5. Dolet audiens Iudaeus, 
Quando blasphematur Deus 
Scinditque vestimenta, 
Gravior quam in ludaea 
Eo sure peccati rea 
Blasphemiis intenta. 

6. Canis rennit mordere 
Beneficum, sed muleere 
Vult caudae blandimentis, 
Ego verbis mei oris 
lram provoco factoris 
Tot bona largientis. 

7. Patrem meure blasphemari 
Cum audirem, indignari 
Blasphemis recusavi, 
Per quod me adulterinam 
Filiam et concubinam, 
Bon sponsam demonstravi. 

1. Quamis arguentisdure 
Yetent murmura scriplurae, 
Attamen murmuravi 
Et benignum patrem meure, 
Omnia scientem Deum, 
Per murmur irritavi. 
2. Datban, Abiron et Chore 
Murmurantes in furore 
Divino arguuntur, 
Patientes Iob, Tobias, 
Lazarus et Ieremias 
Ad regnum assumuntur. 
3. Hoe et simile pensatum 
llihi murmuris reatum 
Auxit, mitigare 
Poenim soleat flagelli 
Atque contra metum bell_i 
Eleetos eonfortare. 
4. Ego murmurans de cibo 
Digne satis interibo 
In bello spiritali, 
Eius primo in eongressu 
Cadens privor in recessu 
Honore triumphali. 
5. ¥icta cessi fuga viii 
Querulosa de exili 
Solacio subtraeto 
Voluptatis eorporalis 
Vel pro rei temporalis 
Damno quando[que] facto. 

6. Quod vexata mnrmuravi, 
Vacuam me demonstravi 
Aquis Dei gratiae, 
Plenum dolium non sonat 
lctu. sed inane tonat, 
Sic expers patientiae. 
7. Ego pro iumenti mei 
[Esea] suavitatis 
Vendidi delicias, 
(dnando murmurans supernas 
Escas sprevi et internas 
Totidem tristitias. 
8. Carnis seu boni terreni 
Gustum qnaerens Galieni 
Facta sum discipula, 
Stolam Christi abnegavi, 
Qnando earnis disputavi 
Discernendo saecula. 
9. Pro me loquens intromisi 
Me de me licet illisi 
Dominium maiorum, 
Dolo et rapina plena 
Usurpavi aliena 
Ad modum invasornm. 
10. Saepe murmurans seqnebar 
Ducem, per quem seducebar, 
Hoe est sensum proprium, 
Qui clanstrales, quos delndi b 
Saepe in horrendnm trudit 
Cnlpae praecipitinm. 



-- 249 -- 

11. Quando queror pro defectu 
Temporali val despectu 
Sert pro quovis commodo, 
Quasi nihil reputarem 
('aelum, terrain seu curarem 
Facto quodummodo. 
12. Vel si modo in his bonis 
Causam consolationis 
Putarem exhibendum 
Quantum filiis corvorum 
Quibus regnum est caelorum 
In fine praecludendum. 
13. Procuratio negatur 
Servo, cui magnum datur 
Pretium in vespere, 
Quando illi providetur, 
Qui mercedem prohibelur 
Aliam recipere. 
14. hIultum ideo peccavi, 
Qui pro eo murnmravi, 
Quod mali prosperantur, 
Mihi nullae cure in mundo 
Nec in ca'elo his iucundo 
Mercedes debe'mtur. 

15. Cure iumentum reputari 
Digne possum, admirari 
Satores valerent, 
çSuando loquor murmurando, 
Usure tamen si nefando 
Opere non haberent. 
16. In hoc plurimum peccavi, 
Quod mede|am recusavi 
lIurmuri apponere, 
Deum poenas inferentem 
Neque Christum patientera 
lolui reco|ere. 
17. Gratiae divinae mrem 
Contra murmurmn ardorem 
Neg|exi postulare, 
Nec a pio conditore 
Quanto tangerer amore, 
Facta recogitare. 
18. Ecce, murmuris peccatum 
Reprehendo adgravatum 
Istis circumstantiis, 
Pro quo peto iudicari 
In praesenti, non servari 
Ultimis scrutiniis. 

1. Saepe malum, quod patravi 
Studiose excusavi 
Tegens per astutiam. 
Per quod infamavi Deum 
Sire criminabar eum 
Meam per malitiam. 
2. Adae par in pravitate, 
Qui cure non in potestate 
Par fieri valeret 
Deo, contendi b ut eum 
Sibi pravitatis reum 
Consimilem haberet. 

1. lIalum feci per sermonem, 
luctam iurationem 
Quotiens violai, 
Vel quia iuravi, quando 
Quod oportet, in iurando 
Incauta non notavi. 

4o 

XII. 

Inlmo omnis creatorem 
Boni mali patratorem 
Quodammodo monstravi, 
Meque culpas rot habentem 
Velut agnum innocentem 
Deceptrix simulavi. 
Non sic Christus faciebat, 
Qui peccatum non habebab 
Attamen similari 
Peccatiribus volebat, 
Quando hostiam sinebat 
Peccati pro se dari. 

2. Prona fui et consuevi 
Pro re vana sive levi 
Assidue iurare, 
Sed nunc iurans veritatem, 
Iudicium, aequitatem 
lolebam observare. 



-- 250 -- 

• q. Manu illa cnm tangebam 
Sancta Dei, cure sciebam 
Me falsnm affirmare 
Vel negare veritatem. 
('ertum est per falsitatem 
Diabolo me dare. 

4. Ergo cnm benedicebam 
llac me signans faciebam 
Cure manu hac maligni, 
Per qnod pensent pares mei. 
In inrando qnam sint rei 
Quantisque poenis digni. 

XIII. 
1. Rea ninfis coram leo 
Pio eondilore meo 
D.lenter reprehen,io, 
luam per xerba, faeta, signa 
E,zo fallax et maligna 
Pe¢cavi menliend«». 
2. Per qnod I)ei adversarix 
l:aca snm et imitarix 
Versnti sednctoris, 
Qui. cnm mentiens sêduxit 
Eam, opera destrnxit 
Benii conditoris. 

1. Nunc ad pessimum accedo, 
tuod plus detestandum credo 
Crin»en detraetioni% 
l'er quod pluribus noeebam, 
lmmo imllis deferebam 
Nec rehus nec personis. 
2. l'er hoc surdis maledixi, 
i'um absentilms infixi 
MMe linguae iaeulum, 
Sic et, quando detrahebam 
]nseiis, anteponebam 
Caecis offendiculum. 
3. Detrahendo criminatrix 
Faeta sure et imitatrix 
Serpentis tortuosi, 
•Nam ineipiens a lande 
Post hoc ore pleno fraude 
Innocuos corrosi. 
4. Femori infixum gerens 
Telum eanis plangit maerens 
Studetque removere, 
Sic et malum, quod cupLi, 
Dura de aliis audivi, 
Non potui silere. 

3. Est mendacium iocosnm 
[Opns] vih. ae damnosnm. 
(normn qn,»vis genere 
Infinities peceavi 
2s-eque miseram expavi 
Animam occidere. 
4. Adhne mendax et versuta 
Contra iura sure Iocnta 
Falsnm testimoninm, 
l'er quod proximnm laedebam. 
Me occidi, incurrebam 
Grave Dei odinm. 

Sieur porcns întrans hortum 
Florem deserit exortum 
Recnrrens ad foetores, 
Sic et ego proximornm, 
Bonos deserens eornm, 
Seqnebar malos mores. 
6. Detrahendo seqni volo 
¥iperam, qnae flatn solo 
Xovit tres interficere. 
Ira scio me praesentem 
Anditorem et absente;n 
Uno verbo perdere. 
7. Bestia sure, qnae gerebat 
Circa caput et habebat 
Ordines tres dentium. 
• N-am tres modos detrahendi 
In me esse deprehendi, 
Quibus innocentium 
8. Bona mordens immorai. 
3Iala finxi et negavi 
Bona talia patrata, 
Unde sure pro tare enormi 
Culpa bestiae triformi 
Satis apte comparata. 



9. Recte possem pro foetore, 
Qui a [meo pro(lit] ore 
Sepulcro [as]similari, 
Ad quod vivi accedentes 
E fi»etorem sentientes 
Deberent detestari. 
10. Saepe, quando ieiunavi, 
Tamen cornes manducavi 
Humanas detrahendo, 
Quibus sulsam admisccbam, 
Quos detrahere sciebam, 
I,ibenter audiendo. 
11. Parure dixi, cure subacta 
tluic vitio sure facta 
Daemonum dapifera, 
Cure hunmnas offercbam 
Carnes simul et edebam 
Contra legis foedera. 
12. Immo nec peperci parti 
Spiritali neque marri, 
Quin eos comcderem, 
Et quod plus est, proponebam 
Tait quatenus (con)fidebam, 
Eos ul reficerem. 

13. Quamvis iuris discipli»a 
Vctet arque lex divina 
Patribus detrahere, 
Eo tamen non vetavi, 
Immo plures instigavi 
Praelatis maledicere. 
14. Forsan minus non peccavi. 
Cure Iii»enter auscultavi 
larrantem detractorem, 
Quia urique silerêt 
Detractor, si non habcre! 
Paratum auditorem. 
15. Saepe malum adfirmanti 
Falso testi vel erranti 
Plus credidi de bonis, 
(duam [si] decem excusaren! 
Malum et pro bonis slareu 
ldoneis personis. 
16. l'roximis iniuriosa 
Facta smn et odiosa 
Deo per hoc vitium 
Tamque praesens quam futu- 
runl 
In aeternum duraturum 
lIerui supplicimu. 

17. Quod ut possem declinare, 
lits querelis accusare 
Me spontc praeelegi, 
Per hoc sperans coram Deo 
Iu(lici debere meo 
Peccala mea tegi. 

1. Corde malum cogitavi, 
Volui, desideravi, 
Consensi temptatori, 
Infidelis, indevota, 
Odio et ira mota 
Invidi meliori. 
2. Maie me humiliavit 
Timor arque inflammavit 
Amor inordinatus, 
Dolor vanus conturbavit, 
Prudor strinxit, excaecavit, 
Me rancor obduratus. 

XV. 
3. Praesumpsi et desperavi 
Pcrfidaque exsultavi 
In adversis proximi, 
Cuius in prosperitate 
Marcui et bonitate 
Corporis vel animi. 
4. Sprevi pauperum personas 
Divilumque minus bonas 
Plus iusto honoravi, 
Bonos atque spiritales 
Parvipendi, sed carnales 
Parentes affectavi. 



I 2,52 

5. Tumens fui et elata, 
Perplexa et obstinata 
Èt habebam taedium 
Saepe boni spiritalis 
6au,liique mundialis 
Iue desiderium. 

6. Per hypocrisim limebam 
Displicere et studebam 
Ecellens apparere, 
Humilem contempsi siaium 
Et ambivi dignitatum 
Fastigia tenere. 

7. Quod malitia vexabat 
Meure cor. hoc adgravaba! 
Praeceps inconstantia, 
Varia gloria foedavit, 
Ira movit, induravit 
Immisericordia. 

XVI. 

1. Verbis Deum blasphemavi, 
Iuramentis incitavi 
Crebris et periuriis, 
Murmurai contra Demn 
Saepe et instruxi eum 
De aura et aliis. 
2. Quando debui laudare 
Deum erbis vel orare, 
Distracta fui mente, 
Arque stabam sine metu 
Ad laudandum Deum coetu 
Angelieo praesente. 
3. Veritatem impugnabam 
Agmina et 1,ropalabam, 
llendacia comperta, 
l'lus vel minus enarravi 
Referens, quod afirmavi, 
Dubia vel eerta. 
4. Alios vituperavi, 
lIaledixi, infamavi, 
Fui conlentiosa, 
Ante unxi blandiendo, 
iuod post punxi detrahendo. 
Per hoe proditiosa. 
5. Susurrando mussitavi, 
Litigando seminavi 
Rixas et discordias, 
Faisa sum testifieata 
Aliisque comminata 
Dixi contumelias. 

6. Verbis asperis conflixi, 
Exprobravi, contradixi, 
Vaeavi eonviciis, 
Verba dixi otiosa. 
Vana, levia, ioeosa, 
loeui consiliis. 
7. Sum locuta nimis multa 
Verba impia et stulta, 
Iniqua et dolosa, 
Derisoria, polira, 
Inconeinna, imperita, 
Amara, euriosa. 
8. In aliis reprehendi 
Verbis, quos in me defendi, 
Defeettts probitatis, 
Plus quam decuit ridebam, 
Contumax eontradicebam 
Magistris et praelatis. 
9. Loquens nimium clamavi, 
Verbis iram eoneitavi 
Vel inimicitias, 
Cantus saeculi cantavi. 
Per quos graves excitavi 
Mentes ad lascivias. 
10. Cure intendere debebam 
Feriis, tune proferebam 
Saepius scurrilia, 
Verba bonis inimica, 
Nocua et impudica 
Dixi atque turpia. 



253 -- 

11. I-Iaec et alia peccata 

Linguae vitio patrata 
His arguens conficior, 
Malens modo iudicari, 
Quam perpctuis servari 
Poenis ad quas teneor. 

1. Mu|ta sce|era patra,i 
Opcre, quia peccavi 
Gula et luxuria; 
Commisi ebrietatem, 
Rapinam, proprictatcm, 
Furta, sacrilegia. 
2. Vota fregi, simoniam 
Feci et apostasiam 
Arque sorti|egia, 
Indigne communicavi 
Et festorum violavi 
Dierum sollemnia. 
3. In officio divino 
Gravis fui et omnino 
Plerumque dissoluta, 
Quando Deum invocare 
Debui et collaudare 
Tacebam quasi muta. 
4. Homines scandalizavi 
Plnries et molestavi 
In rebus et personis, 
Traxi trust, detrahebatn 
Et exemplis corrumpebam 
Perversae actionis. 

XVII. 
5. 

Aliquaudt) subtrahebam 
Necessaria, sumebam 
Corpori superflua, 
Consuetudiue peccavi, 
Recidebam, attempiavi 
Supra rires ardua. 
6. Me minores opprimebam, 
Ad quod non suspiciebam, 
Tenui olficium, 
Yelle proprium implevi 
Et meorum saepe sprevi 
lIaiorum imperium. 
7. Visu, auditu, olfactu, 
Gustu, dono, prece, taciu, 
Scriptis arque mandatis 
Dedi multis digna poenis 
Propriis et alienis 
lIateriam peccatis. 
8. Praebui occasionem 
Çu|pae et temptationem 
Saepe praeveniebam, 
Et, quod minus tolerandula 
Est, me ipsam ad peccandum 
Quodammodu cogebam. 

XVIII. 
3. 

1. blunc confiteor peccata 
l'er multiplicem patrata 
Boni omissionem, 
Gratiarum nunquam Deo 
Egi creatori meo 
Condignam actionem. 
2. lIunquam Deum cogita,i, 
Tinmi nec adamavi 
Digne neque colui, 
Nunc ad eum referebam 
Omnia, quae faciebam, 
Opera, ut debui. 

Ad divinam capiendam 
Gratiam me vel habendam 
bleglexi praeparare, 
Nec sure bene usa ea 
lec curavi mortis rea 
Acceptam conservare. 
eque studio sollerti 
lIeum ad divinum verti 
Cor inspirationem, 
Pro peccatis non dolebmn 
Digne satis nec sumebam 
Sacram communionem. 



-- 254 -- 

5. Blasphematum non defendi 10. 
Demn, nec cantans attendi 
Vel laudans, quid dicerem, 
Nec conabar, disciplinae 
¥oluntatique divinae 
Ut conformis fierem. 
6. Ad commissa non respexi, 11. 
Vitam moresque neglexi 
Sire conscientiam, 
Mala mea non deflevi 
Digne neque adimplevi 
Datam paenitentiam. 
7. Propriam conversionem 12. 
Culpaeque confessionem 
Ultra tempus distuli, 
Templa, praedicationem 
Fugi nec temptationem 
Deum orans reppuli. 
8. Parentes non honoravi, 13. 
Fidem datam non servavi, 
Me nolui cognoscere, 
Recusavi congaudere 
Laetis, maestis condolere, 
Debita remittere. 
9. Omittebam visitare 14. 
Aegros et lites sedare, 
Deios corrigere, 
Non volebam tribulari, 
Desolatos consolari, 
Nescios instruere. 
15. Navem imbecillae 

Monitis non acquievi, 
Imperata non inplevi, 
Renui consilia, 
Non iniurias ferebam, 
Lites fugi, subtrahebam 
Miseris auxilia. 
Nunquam poenas infernorum 
Neque gaudia caelorum 
Nec Christi passiones 
Digne salis cogitavi, 
lmmo nec minas curavi 
Neque promissiones. 
Quid eram, quid sure, quid ero, 
Nosse parrain curam gero 
lec magnam adhuc gessi, 
Ergo manens in tepore 
In propositi fervore 
Sancti non processi. 
Renuebam meditari, 
Unde poteram solari 
Doloribus subaeta, 
Unde iuste durae menti 
Se a fonte avertenti 
Vena manet subtraeta. 
Fugi eontemplationem, 
Verbum Dei, leetionem 
Atque sacra monita, 
Per quae poteram armari 
Contra mala, detestari 
Quaelibet fortuita. 

mentis 

Flatibus fortunae ventis 
Amplius exposui, 
Cure periculum exortum 
Fugere et tutum portum 
Quaerere plus debui. 

XIX. 

1. Rea nimis et iniqua 
Nova simul et antiqua 
Praecepta violai, 
Tare ea, quae vis naturae 
Docuit quam lex scripturae, 
lequaquam observavi. 

2. Fieri quod non volebam 
Mihi, saepe faciebam 
Aliis hominibus, 
Sic et, quod desiderai 
Mihi fieri, negavi 
laturae consorfibus. 



-- 255 -- 

8. Quasi novnm adoravi 
Dcum, quamlo pracamavi 
Crealuram crcatorc, 
Sic et, quando periura,A, 
Deum frustra nominavi 
Non parcens reo ori. 

4. Festa non sanctificavi 
Nec parentcs honaravi, 
Feci homicidium 
Vel per lingumn detrahend«» 
Vel mortem n»n repellendo 
Seu per eordis odium. 

5. Forte thorum violavi 
Alienum vel peccavi 
Carnis per contagimn, 
A]ienum sure furata 
Fa]sure et testificata, 
Res cupivi plurimn. 

1. Fidei integritatem 
Per errorum vanitatem 
Varia violavi, 
De credendis et sperandis, 
Timendis arque amandis 
Quoniam dubitavi. 
2. Mu|risque supcrstitiosis 
Consensi atque mcndosis 
Adin'entionibus, 
l'erfidorum per errata 
Sum decepta, inquiuata 
Variis haercsibus. 
3. Credidi falsidicorunl 
Dictis, vi[sis] somniorum, 
Vanis phantasmatibus, 
Variis deliramentis 
A daemonibus i»ventis, 
Fatis arque sortibus, 
4. Volucrum arque [brutorum] 
IIominumque diversorum 
Variis occursibus, 
Et in aium garritu 
Volatuque sive situ, 
Canum ululatibus. 

1. Baptislnale inquinavi 
Lavacrum, quand» peccavi 
Actu voluntario, 
Sic rcatuln coutrahebam, 
Quando Christum comlnedebam 
Inquinata itio. 

XXI. 

Sure abusa medicina, 
Quam ars sire disciplina 
Ignorat medicormn, 
Tuli scriptis exaratos 
Characteres reprobatos 
Fide catholicorum. 
6. Quod in nocte equitarent 
(duaedam, tempus immutarent 
Mulieres credidi, 
Per quod turpiter illusa. 
Rca nimis et confusa 
Veram ridera perdidi. 
7. Aunis horis, aura, veutis 
Quattuorque elementi% 
lube rore, pluvia, 
Ac multarum usu rerum 
Diversarunl specierum 
Feci sortilegia. 
8. Et ad cumulum malorum 
Multa genera errorum 
Incidi contraria 
Fidei arque divinis 
Legibus sive doctrilfiS 
Veris dissonantia. 

2. Sumque facta nimis rea 
In conïcssione mea 
Qua debui lavari 
Postquam fui confirmata, 
lon cessavi per pcccata 
Iterum infirmari. 



-- 256 -- 

3. lIeam consecrationem 
l'er iniquam actionem 
l'lermnque inquinavi 
Neque eopuhtta Deo, 
Immortali sponso meo, 
Fidelem me servavi. 

4. Et extremam unetiouem 
Per dignam devotionem 
Fortassis non qoEesii, 
Adhue contra sacramenta 
Scelerum inquinamenta 
lnnmnera commisi. 

1. Nunc protestor, quod sum rea, 5. 
l'cccans singula per mea 
Membra corporalia, 
Caput collumque erexi 
Arque oculis respexi 
Nocumenta varia. 
2. Facie, qua renitebam, 6. 
Forte multa occidebam 
Corda intueatium, 
Fronte, naso, mento, genis 
Rubicundis et amoenis 
Excitavi vitium. 
3. Forsan laesi intuentes 7. 
Per os, labia vel dentes 
Vel gutturis alborem, 
Feci pluries peccatum 
l'er linguam atque palatum 
Et crinium decorem. 
4. Sic per verticem erectam 8. 
Atque faciem detectam 
Vel expansa tempora 
Absque mei cordis cura 
Forsan inquinavi pura 
Aliorum pectora. 

1 çirtutibus inserendis 
Vitiisque expellendis 
Raro dedi opcram, 
Inehoatum deserebam 
Bonum, saepe resumebam 
3Ialum, quod omiseram. 
2. Bonam saepius extinxi 
Voluntatem, quia finxi 
Calvam oecasionêm, 
Quam intenta cure quaerebam, 
Boni non inveniebam 
Yeram perfectionem. 

XXIII. 
3. 

Aures meas non saepii 
SIdnis, quotiens audivi 
Verbum detractionis, 
Saepe malum concupivi, 
Corda fortia molivi 
Voce blauditionis. 
5Ialum feci per maxillas, 
Pectus, brachia, mamillas 
Ac tactus digitorum, 
Sure per manus operata 
lIalum, per pedes portata 
Ad locum peccatormn. 
Ad decorem naturalem 
5Iembris his accidentalem 
Adposui ornatum, 
Per quod Deum provocavi, 
Proximum scandalizavi, 
lIeum auxi reatum. 
Per abusum aliorum 
Feci plurima membrorum 
Peccata similia, 
Quoram pro deletione 
Assis mihi, lesu bone, 
Domini cure gratia. 

Dereliqui caritatem, 
Disciplinam, bonitatem, 
Ausum fortitudinem 
lustitiam, aequitatem, 
Timorem, humilitatem, 
Usure, gratitudinem ; 
Prudentiam, veritatem, 
Virginalem castitatem, 
lIodum, temperantiam, 
5Iodestiam, pronitatem, 
Esum et sobrietatem, 
Pacem, patientiam ; 



-- 257  

]cc[uris 

Scriptum hoc vol ;mdituris, 
Ut laudent creab»rcm. 
Pic corrigaJt erratum 
hscium et occupatum 
Excusent dictatorem. 
Collect. ms. Campen. saec. /. C,»d. Pa{at. Vindob,,ncn. 53. -- I. 8, 6 
intime. -- III. 4, 2 Meure possum. -- 4, 3 Il{train.  IV. 5, 1 Verschrieben, 
eine ilbe zu "aiel; lies Haec videndo? i l0 , 4 Et murmuris. 1 2"2}  
saeculi.  VIII. 2, 3 Rationis praesentium. -- 12, 2 Qnod cure starem.  
Blume. Pi Dctmiffim. VI_ 17 



-- 258 -- 

13, 5 Lies: respexi? -- IX. 6, 1 Carnis renuit. -- 7, 3 Blasphemus. -- X. 
3, 4 Lies: Poenam solet quod flagelli? -- 11. 3 quomod«,. -- 15, 3 atho- 
res. -- XH. 3, 1 Manumillam quando. -- XVI. 4, 5 qu.d plus punxi. -- 5, 1 
8usurrando inusitavi. -- 9, 6 Ad mentes lascivias. -- XVIII. 3, 1 sq. Ad 
divinam gratiam me capiendam vel habendam. -- 5, 1 Blasphcmantum. -- 
• 5, 2 nec eura,,s attudi. -- XXII. 4, 3 tympera. -- XXIH. 9, .5 et i,,tellectus. -- 
16, 4 Lies: profectis? -- 17, 4 Pie arguant erratam corrigant. -- Am 8chlusse: 
,Explicit modus confitendi rigmicus." 

240. De Comme,,dati«,,e n,,inscuiasque aaimae. 

l. Age, Deus, caasam meam, 
Ne reputes facta mca, 
Tibi commendo animam, 
Aeterne rex, Deus. 
2. Bcnedicte, sancte pater, 
Qui regnas in triuitate, 
Tu dona in terra pacem, 
Beuignc, fortis Deus. 
3. ('aclos fecisti gloriare, 
Domine, per tuum uatalem. 
Fac nos gaudentes celebrare, 
Clcmentissimc Dcus. 
4. Deus, qui regnas in altum 
Et coronas omnes sanctos, 
Libera nos a malo actu, 
i)ominator Deus. 
5. Ecce, in die iudicii 
Qualis ego ero miser, 
Qui tanta peccata feci, 
Ecelse iudex, Deus ? 
6. Fortis fuisti in cruce, 
Domine, per tuam virtutem 
Tu nos perduc ad veram lucem, 
Fortissime Deus. 
7. hemma, iudex, iudica me, 
Quem peccantem non punisti, 
Exaudi paenitentem, Christe, 
Gloriose Deus. 
8. Hodie redemptor venit, 
Ovem perditam requirit, 
Quam reportet ad ovile, 
Tu nobis veniam concedc, 
Honor regni. Deus. 

9. lmmensae divinitatis, 
Lapsos revoca a peccatis, 
Indulge sceleratis, 
Fidem reforma desperatis, 
luste iudex, Deus. 
10. Karitate nos illustra 
Iter rectum nobis dcmonstra, 
Gradiamur via angusta, 
Klarissime Deus. 
11. Lacrimantem consolasti 
Maria.m. tc dcprecantem 
Indulgentiam donasti, 
3Iisericors, et nobis parce, 
Lux et lumen, Deus. 
12. lagnam suscepisti in cruce 
Latronis confessionem, 
Dedisti remissionem, 
Aufer nobis peccati molem. 
Magne magister, Deus. 
13. Ninivitarum pepercisti, 
Paenitentes exaudisti. 
Iram tuam avertisti, 
Et nobis miserere, Christe, 
Nec nos derelinquas, Deus. 
14. Omnibus auxiliasti, 
Prostratum David levasti, 
Paenitentem exallasti, 
Sanctum spiritum redonastl, 
Omnipotens Deus. 
15. Petri luctum acccptasti. 
Tu negantem non culpasti, 
Demergentem liberasti, 
Nobis indulge, pater sancte. 
Pater noster, Deus. 



-- 259 -- 

16. Quatriduanum iam selmltum 
Excitasti de sepulcro, 
Pristinum dedisti vultum, 
Rcmittc crimina, indultor, 
Qui nos creasti, Deus. 

20. Uiduam audisti fientera, 
Filium te prosequentem 
Suscitasti rex excclsc, 
Audi orantcs paenitentes 
iUstus et misericors Deus. 

17. l{egulum te deprecantem 
Filiam resuscitasti, 
Snguinis tluxum eonstagnasti, 
Exaudi nos te deprecantes 
Rex et rector, Deus. 

18. Surdis auditum dedisti, 
Caecis lumeu reddidisti, 
Claudis gressum direxisti, 
Facinora nostra dimitte, 
Salwtor mundi, Deus. 

21. 

OO 

Xriste, qui es venturus iudex, 
Audi preccm peccatoris, 
I,ibera a tcmptatione 
Et ab inferno inferiore, 
Xriste, filius Dei. 

Ymnum dicant paenitentes, 
Lmdes canant couvertentes, 
Tua promissa retinentes, 
Qui non vis mortem delin- 
quentis, 
"loemmense et nunc Deus. 

19. Toile lectulum, mandasti, 
Paralyticum sanasti, 
lncrcdulis fidcm donasti, 
Miscricors et nobis parce, 
Triuus et unus Deus. 

23. Zclator est invidus draco 
Videns gregem liberatum, 
duem ligaverat in peccato; 
Adiuva nos, nlundi salvator, 
Zelotis nomen, Deus. 

Cod. Bruxellen. 8860---67. saee. 10. -- 1, 3 animam n,cam. -- I, 4 Rex 
aeterne. -- 5, 1 Ecce in illa dic. -- 9, ,'2 Lapsas.  10, 1 (;aritate. -- 10, 2 
dem-nstravit. --- 10, 4 Clarissime. -- 12, 4 Aufert a n-bis. -- 13, 1 Nenivi- 
tarum. -- 15, 2 uegeutem. -- l(i, l (uatridiauum.  17, 4 depreeantem. -- 
22, 2 eanunt. -- 23, 1 Zelator et. -- l£undreim nach jeder Strophe: Tibi 
¢ommendo animam meam, tu creasti eam. 

241. De Ceutemptu omnium vauitatum. 

1. Vanitatum vanitas 
Carnis ingenuita 
Est et tbrtitudo, 
Yana sunt et omnia 
Mundi transitoria, 
Fallax pulehritudo. 

3. Oppressus miseria 
Suspirat ad gaudia 
Aeternae salutis, 
Mundo languet subdilus 
Et sub iugo poitus 
Gemit servitutis. 

2. Homo miser nascitur 
Humo, de qua dicitur 
Rectam per figuram, 
Semper mortem metuens, 
Scmper suam intuens 
Fragilcm namram. 

4. Cum pcccato concipit 
Mulier et parturit 
Nature cure dolore, 
Profert cure angustia, 
Nutrit cum instantia, 
Servat eum timore. 
17" 



-- 260 -- 

5. Sed cum tanto tempore 
Fragili sub corpore 
Tenere uutritur, 
Quai flos egreditur, 
Crescit. floret, teritur 
Et non invcnitur. 
6. Nudus muudo nascitur 
Nudus et regreditur 
l'auper et accedit. 
lam pro suo merito 
Victurus de cetero, 
Paupcr hinc recediL 
7. Mortuus deicitur, 
Tcrra circumcluditm-. 
Luto collocatur, 
Focnum sui lectuli 
Corrodunt vermiculi, 
tuibus pralum dam. 
8. O quam fallax gloria, 
tuam fallax tiducia 
Carnis iu decore, 
tuae nuilum dat alium 
Fructum nisi vermium 
,|asSalll eUln foet-re. 
9. Ergo, si cor verterem 
Et mente revolverem 
St ridorem futurum. 
Nulla aie lascivia 
Flectcret aut gloria 
lamiam moriturum. 

10. Certe meure gaudium 
lbit velu! somnium 
A ltorenti mUlldo, 
Et mea memoria 
Transibit de patria 
Mecum in profundo. 
11. Menm trahit »piritum 
l'rouum ad illicitum 
Dnlcedo peceati. 
Et subiugant misere 
Carnis motus tenerae 
Mundi voluptati. 
12. Omni turpitudine 
Plenus atque criufine 
Miser quo parcbo? 
ludicem terribilcm 
Et iguem flanilnibilcm 
Umlique videbo. 
I'L ll,i stridor dcntium, 
Fletus et illoeutliunl 
hnpios iorquebunt, 
E iusti per saecula 
Post mortis mnbracula 
Cure Cristo gaudebuut. 
1-1. Eia, rivos spargite 
Çor meure et tuudite, 
Fontes lacrimarum, 
Ut per vestrum gurgitem 
3leal'um l'ubigillem 
Purgetis culparum. 

15. Tu bolus, qui fragilis 
Dies carnis stabilis. 
Nostri misercre, 
E me proru miserum 
Pressure mole celcrum 
Sieur ovem quaere. 
Cod. Palat. Matriten. 2 N 4. saec. lal,. -- 14, 1 Eva rivos. 

242. De Vanitate )lundi. 

1. ui rerum considerat 
onlniulll eventum, 
Una ,lies meliir 
olilll quaIii IlUllC CeIItUlll 

Et hoe multi sentiunt 
per experimeutum, 
Quod, «lUi ivi! hodie, 
suffert dctrimclflun 



261 

2. Ordo rerum vertitur, 
sapiens lit stultus, 
Et nmndus prosternitur 
vitio sepultus, 
Exsulat iustitia, 
cessat Chrisfi cullus 
In onani provincia 
oritur tumultus. 
3. Mundus ad interitum 
vergit his diebus, 
Dii facti sunt iterum 
lnppiter et Phoebus, 
Nana qui nunanaos possidet 
et abundat rebus, 
Hic ut deus cxlitur 
miris speciebus. 
4. Loquitur apostolus 
cure sermone tali, 
Dicens, quod velociter 
dies instant naali, 
Et nos libro leginaus 
in proverbiali, 
Quod homo ail amplius 
habet animali. 
5. luxta evangelii 
vocem sic dieentcm 
Exsurgit eotidie 
gens adversus gentem, 
Pauperes superbiun 
erigentes naentem, 
Divites exacuunt 
in egenos dentena. 
6. Secundum veridicam 
voeena Ieremiae 
Omnis clerus semi,ml 
semen simoniae, 
Sed non sinaul pereun, 
nain quorundam viae 
Magis sunt flexibiles 
ad vivendum pie. 
7. Is[te] sanctus etiam 
dicit hos sermones. 
Quod onanes desideraut 
retributiones, 

Nam adoplant homines 
plus possessiones, 
(duam suorum scelerum 
salisfaclines. 
8. El quac theologicac 
virtutes vocantnr 
Fides, spes et carilas 
ferc suflbcanlu,' 
Fraus et avaritia 
et, quae derivanlur 
Ex istis, in saeculo 
toto dominantur. 
9. Si sina ortu nobilis 
et vu|lu serenus, 
Si benignus, humilis, 
moribusque plenus, 
Haec mihi nil proderunt, 
quod si sire egenus, 
Nain sola pecunia 
fornaana dal et genus. 
10. Ergo dura um .splendidis 
vestibus ornams 
Et naulta fanailia 
sure circumvallatus, 
Prudens sure et sapiens 
et morigeratus, 
Ego tuus nepos sure. 
tu naeus eognatus. 
11. lsta eum defeeerint, 
protinus mareescit 
Nostra eonsanguinilas 
et paulatina ereseit 
Inter nos remotio 
ira, quod nae nescit, 
Qui, dura dives fueraln, 
surgens mihi cessit, 
12. 0 miranda vanilas, 
o divitiarum 
Amor lamentabilis, 
o vitus amarum! 
Cur toi viros inticis 
faciendo earum 
Hoe, qnod transit citius 
quam flamnaa stupparum? 



-- 262 -- 

13. Si nummus divitibus 
tria posset date: 
luventutem floridam 
et mortem vilare, 
Pulehram et durabilem 
prolem procreare, 
Bene possent divites 
nummos eongregare. 
14. Ilomo miser, cogita, 
mors otaries eompescil, 
tuis est ab initio, 
qui morti non cessit? 
Quando moriturus est, 
ornais homo nescit, 
Sed qui vivit hodie, 
cras forte putrescit. 
15. (,ui de morte cogitat, 
miror, qm»d laetatur, 
Cure sic gentls hominum 
morfi deptltatur, 
ttlo post mortem transeat 
homo, dubitatur, 
Unde quidam sapiens 
ira de se fatur: 
lb. De morte dura eogito, 
contristor et ploro, 
çerum est, quod moriar, 
sed tempus ignoro, 
hlterum, quod nescio, 
quorum iungar choro, 
Ut suis iungi merear 
servis» Dcum oro. 
17. Quando domi summitas 
super nasum iacet, 
Totum mundi gaudium 
velut lutum placet, 
Non est. qui tunc frivolis 
sire ludis vacet, 
Ibi viget bonitas, 
et fraus ornais tacet. 
18. Non ibi prudentia 
dolus reputatur, 
lqee voluntas insaper 
]ex est, nec vocatur 

Praeda perquisitio, 
sed lex ibi datur. 
tuae dat unicuique 
prout operatur. 
19. tduodsi in cor homiuis 
scelus oeeultatur, 
Hoc distrieto iudici 
secum declaratur, 
20. Rogemus propterea 
regem supernorum, 
Ut det nobis fugere 
vitam perversorum 
Et, qui mole premimur 
scelerum nostrorum. 
Mereamur scandere 
ad alta polorum. 
21. Et, virgo piissima, 
natum tuum ora, 
Ut ipsius gratia 
in meae mortis hora 
Relaxentur omnium 
peccatorum lora, 
Et me velit ducere 
secum sine mora, 
22 Ut non cruciatus sim 
infcrnali poena, 
Mea nec sit anima 
Deo aliena, 
Sed semper cure angelis 
decantet amoena, 
Ubi semper cantica 
laudibus sunt plena. 
23. Quisquis hae« audierit, 
antequam recedat, 
Non ipsius animam 
daemon nnquam laedat. 
Qui eum ferventi baculo 
ipsum nunquam laedat, 
Ex ipsins labiis 
sacrum Amen edat. 



-- 263 -- 

Collect. ms. Campense saec. 14/1. Cod. Vindobonen. 83. A. -- Collect. 
ms. Gottscheen. saec. 1.5. Cod. Vindobonvn. 4493. B. -- Cod. S. Petri Salis- 
burgen, b VI :5. saec. 15. C. -- CIm. Monacen. (ol. Emmeramen.) 14 343. 
anni 13.51. D. -- 1, .5 Ex ho(' 3,. -- Str. 1 fehlt BCD. -- Str. 2 lautet 
in BCD : 
Ecce, mundus moritur vitio sepultus, 
()rdo rerum vertitur, cessat Christi cullats, 
Exsulat iustitia, sapiens fit stultus, 
In omni povincia oritur tumultus. 
[1 vitiis suffultus D. -- 2 Error, verum vcrtitur D. -- 3 Exuitur iusti- 
tia B; est stultus D.] -- 3, 1 in interitum B('D. -- 3ç 3 Dit sltnt iterum D; 
Dum facti sunt itemm B; Cure faeti sunt C. -- 3, 5 possident C. -- 3, 6 
ahnndat et rebus C. -- 3, 3 septus aeie]ms BC; seeptris aciebus D. -- Str. 
4, 5, 6 und 7 fehlen BCD. -- 8, 4 vere suff,,cantur C; saec sllffo(.antlr B. -- 
8, 5 Ira, avaritia D. -- 8, 6 hi. praehonorantur B. -- o, 7 Ex his iam in 
C; Ex hoc iam in D; Et ste iam in B. -- 9, 1 Si sis BCD. -- 9, 2 si 
wlltu BCD.  9, 4 morihus es plenus A; moribus et plenus D. -- 9, 5 ]Iaec 
tibi nilCD; nil tibi B: prodeunt D. -- 9, 6 si tu sis BC; si factussisD.-- 
10, 1 Cure sure modo splendidus B; Dummodo sure .plendidis C; ,Si lno(Io 
sim splendidis D. -- 10, 4 sim D. -- 10, 5 Dives sum et A. -- 10,7 Tune 
ego tuus A. -- 10, 8 et tu D. -- 11, 1 Ista dtlll| A; cl|m deficiunt D. -- 
11, 4 paulatim decreseit D. -- 11, 5 oi,livio C.  11, 7 cum D. -- 11, 8 
dates mihi cessit A. -- 12, 5 rot rires B; t,t carnes C; rot caros D. -- 
12, 7 Id, quod BCD. -- 13, 1 nummi BC; Sed ml|lldlls divitias D. -- 13, 2 
tibi possent D. -- 13, .5 Pulcrenl et amabilem D. -- 17,, 6 generarc C. -- 
14, 2 oppressit D. -- 14, 5--3 thhlen B, lauten in 
C: Hic, quisquis sit hodie, in D: ]lie, «lui vivit hodie, 
cras forte putrescit, cras ri»rte putrescit, 
In hac vita euiquam In bac vita cuiquam 
parcere mors nescit, parcere [mors] nescit. 
15, 1--4 fehlen B. -- 15, 2 mirum, quod C. -- 15, 4 morte A. -- 15, 6 h.mo, 
ignoraturC. -- 15, 8 de se itaC. -- 16, 1 De morte cure D, Cumde morte 
C. -- 16, 3 Ulmm est BCD; quod fehlt B; morior B. -- lfi, 4 et tempus 
C. -- 16, .5 Ultimum, qud nesci- A; Secundum, quod B; Tcrtium, qu,d C; 
Tertimn est quod D. --- 16, 6 iungor C. -- 16, 7 Sed ut suis merear B; 
,Sed ut suis mereor Ci Se4 ut. salxctis iubar iungi D. -- 16,  inngi Deum B; 
iugi l)eum C; Deum semper oro D. -- 17, 1 Cum domi D. -- 17, 4 Velut 
pisum placct BC; nihil sibi placet D. -- 17, .5 N«,n est hxne «iuod friv«dis 
D. -- 17, 7 Ibi urget veritas D; Ubi viget verita. C. -- 17, _ et «remis 
fraus C. -- 1, 1 Nam ibi D. -- 1_, 4 est vcrum vocatur A; lex est non 
D. -- 15, .5 Praedae A; prosecuti«, B; persecutio C: Praeclara pcrqdsitio 
D. -- Str. 19 ff. fehlen BCD. In D schliefst das Gedicht nach Str. 1 mit 
folgender Schlufsstrophe: 
O felix condicio pecorum brutorum 
Cadunt cum corporibus spiritus eorum, 
Nec post mortem subeunt loca t«»rment«rum; 
Talis esset utinam finis impiorum! 
In BC folgen auf Str. 13 die folgenden Strophen: 
Adamantes Dominum, suum genitorem, 
Et eiusdcm filium, Christum salvatorem, 
Atque sacri pueumatis mellicum odorem 
Contemplantes Cristi sunt, ut discant rumorem. 
Ut refert Ieronymns, hic rumor est verus, 
Ad hoc testimonium perhibct ilomerus, 
Iustis et malevolis hoc exponit clerus, 
Sed est peccatoribus hic rumor severus. 



-- 264 -- 

Homerua discipulo suc» dixit vere, 
l)ictis meis, tili mi, debes adhaerere, 
Diligenter super hoc a me modo quaere, 
ic tibi vol,eitcr possum resp,,ndere. 
Cure finem audieris huiu rei verac, 
Ut credo, veraciter te docehit flere 
Pro angore spiritus et «arnis severe, 
]lnic morl,o, Domine, rex.regum, medere. 
C allein hat noch eine weitere Strophe: 
Est. mort.is haec c¢mdicio, qua spiritus separatur 
A carne, ne supplicio perpetuo tradatur, 
Cuius sic descriptio earnis adn,,tatur, 
Ut ab omni vitio hauc sequcns retrahatur. 
.',lit 2, 1 heginnt h/iufig ein kurzes Gedicht (4 oder .5 ,tr.phen}. das sich 
mter den Wrrken des hl. Bernhard befindet, Migne PP. LL. 1,4, 1313. 
Vgl. Ihmréa». Des poèmes attribu6s à ,N. Bernard, p. 2.5. Zu vegleiehen ist 
aneh das Lied Ecce mundus moritur bel Wright, Poems commonly attri- 
bat«.d to Walter Mapes, p. 13.q sq. und Huemer in V'iener Studieu VI. 
2.7 ff. -- Hier folgt das kiirzere Lied nach audereu l{audschrifteu: 

7 ( miranda v:mitas, 
«» divitiarum 
Amor lamental,ilis. 
et Virll.g R[nrllll 
Cur t,,t viros inficis 
facind, carum 
H,,c, quod transit citius 
quam fiamma stupparum? 

II. 

4. 8i sis ortu nobilis, 
si vultu serenus, 
,i beuignus, humilis 
moribusque plenus, 
llaec nii tibi prodrrunt. 
si tu sis egenus, 
Nain sola pecunia 
formam dat et genu.. 
5. Dummodo sure splendidis 
vestibus ornatus 
Et rouira familia 
sure circumval]attgq. 
Prudens sure et sapiens 
et morigeratus, 
Ego tuus nepos sure, 
tu meus cognatus. 
6. lsta dura defecerint, 
pr-tinus mareeseit 
Nostra consanguinit:ts, 
et paulatim cre..it 
luter no. rem,tio 
ira, quod me neseit, 
Qui, dura dives fueram. 
surgens mihi cessit. 



-- 265  

9. Homo miser, cogita, 
mors otaries compescit, 
tuis est ab initio, 
qui morti non cessit, 
llic quisquis sit hodic, 
cras forte putrescit, 
lu bac vita cuiquam 
parcere mors nesciL 
10. ui de mo cogitat, 
mirum, quod lactur, 
Cure sic genus hominum 
morti dcputatur 
(u«, post mortem transeat 
h-mo, dubiLtur, 
Unde quidam sapiens 
it de se fatur: 
I1. Cure de m,»rte cogito, 
contristor et pioro, 
Unum est, quod moriar 
et mpus ignoro, 
Tertium quod nescio, 
quorum iungar chor,, 
8, ut suis meruar 
iungi, Deum oto. 
12. qando domus smnmitas 
super nasnm i«met, 
Totum mundi gaudium 
velut pisum placet, 
Non est, qui tune frivolis 
ivt. htdis vacet, 
lhi viget veritas 
et fraus omnis cet. 
17. Et fillem audieris 
huius rei verae, 
Ut credo veracir 
te docebit flere 
Pro rigore spifitus 
et çarnis severae 
Ihfic modo, Domine, 
tex regum, medere. 

13. Non ibi prudentia 
dolus reputatur, 
Nec voluntas insulmr 
lex est, nec vo('atllr 
Pracda persccutio, 
sed lex ibi daim-, 
Quae dat unicuiquc, 
pr«ut operatur. 
14. Adamantes l)ominum, 
fllllTI I111111! genitorem. 
Et eiasdem filium, 
Christum salvatorem 
Arque saeri pneumati. 
mellicum odorem 
Contemplantes Christi silt, 
ut discant amorem. 
15. Ut refert Icrouymns, 
hic rllmor est refus, 
Ad hoc testimonium 
perhibet li,merus, 
Iustis et malevolis 
hinc exponit eleru.% 
8ed est peccatorihus 
hic rumor severus. 
16. li0,merus discipulo 
suo dixit vere: 
Dictis meis, fili mi, 
debes adhaerere, 
Diligenter super 
Irt tibi veh»citer 
possim respondere. 

Collect. ms. saec. 15. Cod. Graeccn. 1294. A.  Co|lect. ms. Stiriace;se 
saec. 15. Cod. 8tiriaccn. L 26 [.q. t.] IL  C, llect, ms. Carmeli Augnstani 
anni 1474. Cire. Monacen. 3591. C. 
1, 2 vitiis A. -- 1, 3 l«»llitur B.  1, 3 tmd 1, 5 vertatscht. 1, ,5 
sultat C. -- 2, 3 Cure fac¢i sint A. -- 2, .5 mtmmos congregat (!. -- 4, i 
Si sis coetu A.  4, 5 Ista nihil prodorunt B. --- .5, 1 sure tbhlt A; Dumm«,- 
do sire B; Dura sure mundo C. -- 6, 4 deerescit C. -- 6, 5 nos remtitio A; 
In n»bis dementia C. -- 7, ,5 vites BC. -- 8, 5 blultum et durabilem. B.  
8, 7 Tune deborent B. -- 7, 5 sq. und 7, 7 sq. urngestellt C.  9, 1 Sed 
«» tu miser 1L  9, 6 Cras quoque putrescit C.  10, 3 hmninis A. -- 11, 3 
'ertum est B.  11, 5 Tertius B. 1 12, :3 Ttmc mtmdi C. -- 12, 4 1,isa 
B. -- 12, 6 iudis suis vacet B. - 13, 2 nec dohts C.  17,,6 lacibi B.-- 
8tr. 14--17 fehlen BC. 
In A die Aufschrift: Disputatio corporis et animae rhythmice. Incil,it 
disputatio inter ex»rpu. et animam composita per magistratm Rudbertum Gr«»ssi 
eapitis, Linthomensem episcopum. An dies Gedicht schliefst sich dann 



-- 266  

unmiitclbar dit bekanlde ,,Altercati«," mit dem Anfange: Vir quidam exstiterat 
dudum eremita, Pilhcrtus Francigclm etc. ler Zusammcnhang dieser Lieder 
und datait anch die Frage nach der Urhebcrsc|mfl bedarf noch weitcrer Aul - 

kliirung. 

l. Caecus ego sequcns caecum 
Cogitare coepi mecum, 
Prope, procul et profunde 
tuaerens, quomodo et unde 
Tanta cordis caecitas. 
Sic dura diu me dolente 
Tota tamen freta mente 
Dies intrat, nox discedit, 
Sol resplendet, error cedit, 
Et apparet veritas. 
2. Manifeste monstra! res se, 
_'lllll cognosco verum esse, 
Quod dudum est prophctatum, 
Quod vanitas vanitatum 
Et omnia vanitas. 
Res mundanae modo vadunt, 
Modo surgunt, modo cadunt, 
lacet homo, regnat homo, 
IIic in humo, hic in domo, 
Nusquam est stabilitas. 
3. Ergo mala sunt nmndana, 
Va«ua sllnt arque vana, 
Falsi flores, quos pracmittunt, 
Qui non reddunt, quod pro- 
mittunt, 
Dolus, fraus et falsitas. 
Falsitatem flos fallendo, 
Fraudera fructum non ferendo, 
Dolum facit, sicut pater, 
Quod sub flore spina latet, 
Mira est calliditas. 
4. Foris floret, spem praetendit, 
Quo cadente nil rependit, 
Flos pro fructu spinam solvit, 
Fraudera suam sic involvit 
Floris infidelitas. 
Nihil valent res mundanae, 
lihil quidem, nihil sane. 
Totum vannm et inane, 
Aret sero florens mane 
Rerum universitas. 

243. l)e Vanitate 
5. 

Mun,li. 
Finem l,abent, ride carent, 
Vadunt et iam non comparent, 
Nil valoris, nil aelatis, 
1il in eis veritafis. 
Nec rides nec firmitas. 
Mundi cires in honore 
Metu vivunt et dolore, 
Habent, tenent et amiuunt, 
Deeedentes nil dimittunt. 
Brevis est nlilitas. 
ri. Labor longus in habendis, 
Timor magnus in tenendis, 
In amissis gravis dolor 
EI, quid ultra iam praeslolor ? 
Universa vanitas. 
Tu ,lui lumen habes sanum, 
Dic, homine quid plus vanum ? 
Principatum terrae geris. 
llla marier et tu peris, 
Vilis tua dignitas. 
7. Ergo, miser, quid laboras? 
Cur tu Deum non honoras ? 
De labore nihil dato, 
Deo libi non placalo 
Poenas solves debitas. 
Preeor, ut non glorieris 
lamiam forte morieris, 
Non redibis pulsus foras 
Et tu, miser, quid laboras? 
Magna est fatuitas. 
8. Foras pulsus non redibis, 
Non redibis et quo ibis ? 
Cur non gemis, cur non ploras, 
Cur pauperum non imploras 
Opem hosque visitas ? 
Thesaurizas et ignoras 
Metas vitae, mortis horas, 
Cure nil ferat terrenorum 
Praeter poadus peeeatorum 
Carnis tuae graviras. 



267 -- 

9. Tuus crit huc regressus, 
Unde nudus es egressus; 
uod nunc leues, erogelur, 
Morienlem te sequetur 
Nec aes nec hereditas. 
Moriturum te novisti 
Et idcrco pedes Chrisfi 
¥ivens lava, dans egenis, 
Quas relinques alienis 
Res in morle perditas. 
10. Da egenli, dmn libi vis, 
Da egcnti, dico, si vis 
Cure egenis obtinere, 
Cure egenis possidere 
lIansiones placilas. 
Quae relinques venienti, 
Da praesenti da petefi, 
Non est IIOtS I1011 est C(F|a 
Non asserta, non aperta 
De fmuris veritas. 
11. Fodere tunc non valebi% 
Quia tempus non habebis; 
Nihil pium, quo fcstinas, 
Sed terrores arque minas 
IIabct taetra civitas. 
Non est iocus iile lenis 
In tormentis et in poenis, 
Ubi vermis foetor ignis 
Et quare non dul)itas? 

Cod. Parisin. (ol. Victoriu.) 15 163. saec. 15. -- 9, 1 egrcssus. - 
degeuti. 

12. Vermis iiullqualu morietur 
Sed nec ignis extinguctur 
Flalnmis, quibus combureris, 
Et nequaquam morieris; 
Et quare non dubilas? 
Post tormentum aquac, nivis 
lnfernalis miscr civis 
Pcrtrahctur ad calorem, 
Cuius nemo soit ardorcm 
Et quare non dubitas? 
13. Ventus, imbr«s et procella, 
Fumes, frigus et flagclla, 
Iugis illic nox obscura, 
Ubi non est mors se('ura; 
Et quare non dubilas? 
0 quam tristis est infernu% 
Illic horror scmpitcruu% 
Stridor dcntis, do]or, tic.lus, 
Sempermacror,semper melus; 
Et quare non dubitas? 
14. Pcccatorum confusio, 
Bonorum desperatio, 
Rcmordens conscientia 
ulla deest miseria; 
Et quare non dubitas? 
Bonum nullum, mala salis 
Acstimanda pro peccatis, 
Et in fine dico tibi 
Quidquid mail manet il»i; 
Cur ergo non dubitas? 
10, 1 

244. De Vanilate )lundi. 

1. Mundus deciduus 
et homo fragilis 
Totus in dubio, 
totus instabilis, 
Tare cito labitur 
ut aqua lai)ilis. 
2. Plus crede literis 
scriptis in glacie, 
Quam mundi fragilis 
vanae fallaciae, 
Qui nihil habuit 
unquam fiduciae. 

3. Crcdendum nagis est 
auris fallacibus, 
Quam mundi miseri 
prosperitatibus, 
Falsis insaniis 
ac vanitatibus. 
4. Dic, ubi Salomon. 
olim tam nobilis, 
Vel pulchcr Absalon, 
vultu mirabilis, 
Vel dulcis Ionathas, 
multum amabilis ? 



268 -- 

5 Quo Cacsar abiit, 
celsus impcrio ? 
Dic, ubi Tu]lius, 
«iarus cloquio, 
Vel dives splcndidus, 
lotus in prandio'? 
6. Tot mundi proceres 
Totum evauuit 
ut ros, ut ncbula, 
Ut breve theatrum, 
ut brevis fabula. 

8. 0 esca vermium, 
o massa pulvcri», 
I_) m«ws o vaniias, 
cur sit" extoileris? 
Ignoras etenim, 
utrum crus vixeris. 
9. Nil tuum dixeris, 
quod pores perdere, 
Nil Iongum, lmterit 
,tuo,I finis clau,lere, 

7. Sieur breve festun| 
est mundi gloria, 
Vol hreve somnium 
suut eius gaudia, 
(uae tottm subtrahunl 
aêterna praclnia. 

10. Felix, qui potuit 
muuduln ('ont Cllll|ere 
Felix, qui potuit 
summa diligerc ! 
Superna cogita, 
cor sit in aethere! 

cod. Lucilibrgen. 34. saec. 13. -- Bcarbeihmg «,der V.rlage des be- 
kannl» Cur mnndus milital. Cf. Daniel 1I, 379 sq. 

245. Il« I'«ntemptu .hmdi. 

1. Si quis aures habeat 
Audiendi, audiat, 
Excors in se redeat 
Et praesens inteilegat 
Inter »ugas, machinas, 
Fraudes et vcrsutias, 
Aerunmas, immunditias, 
Rixas et insidias: 

Quid splendida stratoria. 
Cure iocis deceptoria? 
Nonne t ransitoria 
Ut foenum quacque talia ? 
0 sume sanum studiunl. 
Ab his couverte animum 
Ad unum neccasarium 

2. (duid mundus foedi muneris, 
(,)uid vanus cuitus corp«»ris, 
Quid fastus massae cineris, 
(uid aes immensi vmderis, 
Avari quid consilia, 
Pomposa quid familia, 
çuid lata pascibi|ia, 
Tot quid utensilia'. 

4o 

Hoc da, Iesu iargiflne, 
Rex caeli, dator graliaê, 
Virlutum doctor oplime 
Et vilae fous uberrime, 
Tu flos de lesse virgula 
Austro perflante gravida, 
Cun, quoque partis gloria 
Gubernas cuncta saecula. 

Coli,.«'l. ms. Franeiscan. Au-u.lan..aec. 15. ('lin. M-nacen. 394l 
1, 4 et iuhqlegat. -- 4. 1 Hoc o Iesu. -- 



269 -- 

246. 
¥iri fratres, servi Dei, 
Vos ,m,, turbant verba mei, 
Scd auditc propret Dcum 
Flebilem ermonem meure. 
5. Mundum dolc,ts circuivi, 
Fidcm undique quaesivi, 
Ubicumquc fidcm quacro: 
Vcl in plcbe, vcl in clcro, 
Vol in claustro, vel in furo. 
10. Ubi rides sit, ignuru, 
Fides nullibi apparct, 
Totus mupdus ride caret. 
Filius non servat patri 
Fidem neque frater fratri. 
15. Hcu, de sua sedc ruit 
Fides, quaê tare fin,la fuit 
Quondam, et pro ca dulus 
Triumphat per orbem s,»lus 
Tare potenter et tant dire, 
20. Non posset «luis contraire. 
(uidquid dolus iubet esse, 
Hue complere est necesse, 
Cerus populusquc tolus 
Dolo subiacet dcvotus. 
25. Dulus papam, cardinalcs 
Et qfiscopos totalcs 
I¢egit et ubique rcgcs, 
Dulus glosat lui'a, legcs. 
Dulus omnia pru voto 
:30 Disponit in orbe toto; 
ui cure dolo conversanur, 
llli sunt, qui priucipautur, 
8ed, ,lui vert dolum nescit, 
Èt abiectus et vilescit 
35. Et vocatur idiota 
Nec est dignus unci nota. 
Praelati ecclesiarum 
Habent dolum raide tk'rum, 
Nain per dolum praebcndantur 
40. Et potenlcr domiuantur. 
Aestimo pro sensu meo, 
tuod praebcndas non pro Deo 
Pure dant, sed est mos sibi: 
Da mihi, tunc dabo tibi. 
45. hic ad invicem colludunt 

Dolus Mulldi. 
Atque pauperes excludunt, 
t.uique dunant, illis datur, 
De egel,is iloll curatur. 
lieu, quam oh rem non atten- 
dunL 
50. uod sicbuna Christi vendunt, 
uae praeccpit Dcus dari 
Gratis et non vcnumdari. 
Simuuizant. et est aequum: 
tuud nlcrcedem sumant secum. 
55. Miror, quid tune respottde- 
bunt, 
Ante Dcum dura parebunt 
Responsuri de re gesta, 
Si sit vilis vel houcsta, 
Ubi genus, res, honores 
t;0. Nemini suut adiutores, 
Sed qui bona hic egerunt, 
llli soli salvi erunt. 
Advertatis, vos praelati, 
Quanta opportebit pari 
65. Post banc vitam pro pcceatis, 
Ut, quae iusta sunt, agatis. 
Curati et sacerdotes 
Possidentes amp]as dotes 
De salure auimaruxn 
70. Subditorum curant parure, 
Nihil quaerunt quam habere 
E hominibus placere; 
Non attendunt ad clamores 
Paupemn, sed claudunt tbres. 
75. Sic nec subditis, m debcnt, 
Formam bonae vitae praebent, 
Sed per pravos suos tnures 
Mullos ducunt ad errores. 
Canon regula vocatur, 
80. tlinc canonieus dicatur 
Eo, quod sub rcgulari 
Vita dcbct famulari 
Cure devotione Deo 
3Iodo nil curant de eo, 
85. Sed libenlius ad forum 
Crrunt, quam frequcntant 
chorum. 
Vestcs militares ferunt, 



-- 270 -- 

130. 

lqihil quam muudana quaeruat, 
NOll inq»crtiualur dignis 
90. Suas .pcs, scd maliguis. 
(duidquid eis supcresscl, 135. 
Hoc pro Deo dandum essor, 
.Modo haben! tare avarum 
 'or, quod nihil dan! vol parure. 
95. hem. qui in clautris de- 
gua!, 140. 
luxta llOrlllanl se non regunt, 
Iualn paires inslituerunl, 
Scd, quae vclita surir, quac- 
ruat. 
Vestes deferuut claustrales, 145. 
100. ed in mente non sunt tales. 
]qamquc sub religiosa 
Veste latct mens dolosa, 
Rixas, litcs et rancores 
Habent inter se maiorcs 150. 
105. M,machi et mouialc 
14ualn personne inundiales; 
tdui vult Satanac servire, 
Claustrum dcbe! in!foire. 
Ilcm fra!res mcndican(c 155. 
11. Fere omncs sun! trufantes, 
l'arcnt quasi sinl devoli, 
('uni siat tamea acquam !off. 
Raro complcat actionc, 
(duidquid praedicant sermoac ; 160. 
115. Mc!unt, ubi non sparscrunl, 
Scmper plus quam sua quae- 
rlllll. 
Oves alicaas (ondun! 
Et parochias confundunt. 165. 
Dantibus adplaudun! carc, 
120. 8cd, «lui nihil possunt darc 
Vel replcre eis manmn, 
lllos InitlUllt ad plebanum. 
l'nlchre perorare scinnl, 170. 
(dui his credun, capfi fiunt; 
125. Per verborum apparalum 
Aures pruriunt magnalum. 
Valde diligenter notanl. 
Ubi divi!es aegrotant. 175. 
Ibi curl'un! lice cessabuat. 
Doncc ipsos tumulabunt, 
Sed ad casas miserorum 

Nullus ire vult eorum. 
Pulo fere, quod prodesset, 
Si nullus in muudo esset 
Monachus vel monialis 
Sire sec!a begiualis. 
PoMquam eaim sic creverunt, 
Lex et rides perieruut, 
Et totius mundi status 
Et in malum eommutatus; 
Ulrum culpa sit eorum, 
Novit eoaditor eunetormu. 
Caesar, reges, marchioucs, 
Duces, comites, baroues, 
Onlncs principes lerrarum 
l'ossident de ride parum. 
Inter 0II11125 ¥ix est nnns, 
(dui non respicit ad muuus 
Et iustitiam poslponat 
Pro en, «lui dona donat. 
Per tyraunidem et guerraln 
Dissipant ubiquc errata, 
5lagis quaerunt Christianos 
Debellare quam pagalmS, 
Non veren!ur iwc fol'midant, 
Quod inlmcuos occidant. 
CUl" tare diu sinit Dcu, 
(duod occidal iustum rcu? 
Quoudam milites statu!i 
Eraat, ul per eo luti 
Esscn! viduae, pupilli 
Clerusque, aune autem illi 
Tales minime defeuduut, 
Sed pracdantur ci incendunl, 
Cor eorula magis pronum 
Esl ad maluln quam ad bonum. 
Cires nobiles, cummunes 
Raro doli sun! inmmnes. 
Nobiles iniuriantur, 
Cres vero foenerantur, 
E de omnibus vix ullus 
Es! fidelis sire nullus. 
Nautae maris et coloni, 
(ui fuetalnt quondam boni, 
Sic pervertit eos dolus, 
Qumt vix ius!us unus solus. 
Item Inundi luercatores 
Quid sunt Iii qUalll trufatorcs? 



-- 271 -- 

180. 

185. 

190. 

195. 

200. 

205. 

Sive emunt sive vcndunt, 
Semper fallerc practcndunt. 
Demn sanctosque periurant 
Et mentiri parure curant. 
tJuando boni nummi vadunt, 
Statim eos igni tradunt 
Sicquc manct pagamentum, 
Scoria et non argenture. 
Sic confundunt nlmldum to- 
ttlm, 
Istud undiquc est notum. 
Pondu$, nunlel'U$ mensura, 
8imul omnis mcrcatura 
Sic per ipsos sunt infectae, 
Quod vix unus agit tette. 
Nisi opem Deus praestat, 
Deperire mundum restat, 
Tot et tanti sunt reatus 
Et tare gravis nunc est stalus. 
lqatus ante annos mille, 
Vere felix fuit ille. 
0 quam venenosa pestis, 
Focnerator, falsus testis, 
Fur, periurus, latro, nmechus, 
Homicida tantum decus 
Habet, quantum boni viri. 
Quidquid potest nunc acquiri, 
8ive bcne, sire maie, 
Est hominibus aequale, 
lqullus devitatur quaestus 
Quantumcunque inhonestus, 
Lex et disciplina petit ; 

210. 

215. 

Nemo,quod estiustum, quaerit, 
Ncmo facit id, quod debet, 
Nemo allcri hoc praebct, 
(uod babt.re vult ab 
Nemo curat iam de Dco, 

230. 

Nemo curat nlodo briam, 
Nemo tenct rectam viam, 
bIcmo novit misereri, 
Nenlo curat confiteri, 
E quamvis confiteatur, 

220. Parure imlc emcndatur. 
lalli nec populus nec clcrus 
Et in suo facto vcrus. 
Liquct, fratrcs, quod erra- 
IUUS 
Tempus est, ut rcdeamus, 
225. Tempus est nunc revertendi, 
Temlms est nunc pacnitendi. 
Tempus est nunc rcdeundi 
Ab crrore thlsi mundi 
Tcmpus est nos emendandi, 
Verc tcmpus est plolndi. 
Scimus iiam, quod transit hora, 
Redeamus sine mora, 
Redeamus non tardenms, 
Vilain nostram emcndemus. 
235. Nemo debet desperare, 
Nemo dcbct dubitare; 
Tare misecors est Dt'us, 
Nemo vivit ira reus, 
Quin si vcniam precetur, 
240. Deus eius miseretur. 

Cod. Berolinen. Fol. 12, anni 1433. A. -- Cod. Palat. Vindob,men. (-1. 
Lunaelacen.) 4117. saec. 15. B. -- Collectan. nls. Campen. saec. a/». ('od. 
Palat. Vindobonen. 853. C. -- Wattenbach, M«mumenta Lubensia, Breslau 
1561, p. 26. sqq. W. -- 
2. Non vos C; Ne vos perturbent B. -- llundum d-losam B. -- 8. Vel 
in populo B.  13. Filius fidenl non servat parti B. -- 14. Fidem fehlt B. -- 
15. lieu, rides deseruit B. -- 16. Fides fehlt ll. -- 17. per cam B.--In. in 
domo solus C. -- 20. Ne quisquis possit B; Ne quis imssi! ('; (dtt,»d m.mo 
possit W. -- Nach 20 schiebt C ein: 
Si quis dolo non obedit, 
Nom oplme sibi eedit. 
21. Quidquid solus A; Quidquid dolum B. -- 22. ]loe inflatus est ne- 
cesse A; lies: lmpleatur est nccesse?  1/5. Clerusque l*Olmlus totus B. -- 
2ll. Et ipsos dt, minicalcs B. -- 28. glosat sibi leges (. -- 32. Iii sunt qui 
B. -- 33. Sieur qui me dol!ml nescit C. -- 36. Nec valet vix mini l»,»ta A; 
Et non est dignus unei nota B; Nec est dignus una i«,ta C. -- :[J. Nain per 
enm C. -- 41. Et scio pro C. -- 42. praebeudas fehlt B. -- 43. Parure 
riant sed ll. -- 44. Da mihi hune et do tibi A; Da mihi, do tibi B. -- 



272  

45. eoncludunt B. -- 47. Qui redonant ut datur B; Qui redonant illis 
ui redomtt iili W.  4. nil curatur U,.  5. U, hristi bona C; Quae 
bona IL - 55. tune q,]id C'.  56. patbut]t B.  57 sq. febin B.  59. 
[ll»i til,i genus rs BW.  fil sq. fvhlen A.  63. Atndatis W.  6.5. 
vilain t,ropratis B.  t;ç. Et qaa bua B. -- çT. Et carati saeerd«»tçs A. 
71. Nihii curant XV.  2. C«mlplacere B.  ;. advertunt W. --- . suos 
I,ravos B.  . in errores W.  9. Canones regulae voealttur XV. -- 
N0. lnde B; CZlm,nieus gignatur A,.generatur B, dilatur U; eanoniei 
dicuutur XV.  1. Et quod B.  2. deberet B. -- 8. curaut llii A; At 
«,fficio vaeare divino B.  8. militares quaerunt A.  01--. thlett B. 
2. iteo lhit {:.  0.5. Ilii qui  Qui elaustrum tegunt B. -- Sri. Iux 
rvgtiam B.  0. Patres quam Ç.   sq. fehlen lg. -- 0. ttida 1¢C -- 
lt}0. ilt feidt B.  101. am sub vete religi,»sa IW; Quia sub religosa 
«'.  102. Veste fehit BW; lacet mens B.  1. luter  atr«»ces B. 
10. Pers,nat. quoque smt munda0ae B.- 10. diabtdt» servire B: Satan 
contraire A. -- 10 sq. fehlen W.  108. Debet elaustrum BU -- 10. Inter 
fratres B; lsti fi-atres U; Item monaehi mendicantes V. -- ll0. Fere omnes 
sunt turbantes A; Vere omnes sunt tritutq»hantes B; »mnes t.l'e U tuasi 
.ntnes sunt plem vexante W.  111. Patznt nain qu,,d siut A; 
qu,,d sint B; Apparent quasi sint W.  112. llequam ilnen ; tanten in 
nequam toti W.  llB und 114 umgestelit und hinter llç B. -- 114. 
prat'dieant B.  11.5. Metunt quod uon B.  121. Vei eis replere C; Vei 
marais eis intplere BW.- 12. lilis non diceut miserere B. -- 128. 
plaudare seiunt V.  124. Et qui eredunt, decepti fiunt B: (tti et'e- 
dmtt, decepti fiunt ÇW.  12ri. Aures .pprimunt W.  12. diligentes A. 
130. l}onec iiios B. -- 131. 8ed ad corpus A; ad gas B: ad tumni«,s W. 
132. Nuilus vidit ire chom B; Non aedit quis e,»rum U. -- 
f,.hlen hier lg und shen wohi riehtiger} vor 10.  1. uod nuiins If. -- 
1:;4. Nune in mundo quod non esset Ç.  13. et monialis B; Uilus tu'cio 
mendie;dis G. -- 13ri. Omnis sec B.  13. l'oshluam eniut ereveruut 
I',,stquam in mtmdo ercverunt Ç; Posluam ntttm acereverunt X'.  140. 
v,,nv¢rsatur B.  142. N,»scit conditor A; Noseitur conditor ips,»rum 
Novit factor e,mOit,,rum C.  14:3. Çae8ar, reges marchio A; tzx, umrt'hiones 
B. -- l. Dux, cornes, toiles et haro A; Dnx, c,,mes et haro IL  14ri. 
fvhlt A.  14. nom est unus A.  14. respiciat B; Quin iihenter eapit 
nlUlnts Ç. -- 14. postponet A; postponunt XV.  1.50. Pr» eius, qui eitls 
d,ma d,,nant A; Pro his qui dona B; Pro ei vei doua (': d,,mtnt W. -- 
151. l'r,,pter txratmidos A; Pro tyrmide B; Per superbiam et X'.  1.2. 
C,,nfimdunt ubiqne A; Disponunt ubique B; Undique disponunt C.  154. 
p,q»ulare quam B.  l.. fi»rmidunt W.  1.5. Çttm innoeuos if: «ceidunt 
W.  lb. tare dire sinit AB. -- 1.58. ,wcidit Ç; iustum oecidit XV. -- 1.. 
milites seeuti W.  lfil. viduaeque pueilae B.  lfi2. Et clerus {'; Çleriei 
W; nnne nuilus est iile 1¢.  1. 8ed ipsas offendunt B.  1.5. magis 
},ravmn B.  1. dolo sunt W; Raro sunt unanime B.  lfi0--1fi fehlen 
B. -- ll. De qnihus vei tlilus A; De quibus vix uilus ç'; De 
vix uilus XV. -- 14. quondam fitent W. -- 1. vix est iustus W. 
1. lsti mundi mertores Ç. -- 178. Quid sunt quam defraudat.res 
Ittid snnt nisi taudah,res W; Quid sunt hi detaudatores B.  Nach lg: 
Dieuntur mmen mereatores B.  lO sq. umgetellt W.  180. 8emper 
vendere A.  12. Et mentis parure A; Et menti B.  18 sq. fehlen D. 
13. Cure boni A.  15. Et quod manet V; 8iue manent per 
tmn IJ: u,»d manet est pergamentum C.  18.5. et non fit A; 8earra est 
et trou W.; 8tagnum mutant in argenture B.  188. est bene notum B; est 
uhique n,tum XV.  180 et mensura B.  10. et omnis B. -- lOI. per 
,.,»s B.  13. ope8 B: Deus tbhit B: Deus opem W.  1. Tot et tantus 
,.st A; (..ttod inehoati stmt reatus B.  11. est hune Ç.  IS. Natos IL 
llJfl, venenata A.  2. Vt.nedatur falsus B: Veneratur W.  201. Et 
B. -- 202. llt, mieidaque deditus B: il,,mieida oui decus C. 20B. Habet 



-- 273 -- 

tamquam boni viri A; Iii sunt tamquant boni probi B; Ilabet tamquam probi viri 
W  llabeut tauuluam l»rohi viri C.  204. Vere qu«»d non potest acquiri 
05. Sieur belm sic et maie B.  206. Est -mhibus B. -- 07. Nullus dieat 
,luacstus B; Nulhm dimittit ltos gestus XV.  Naeh 11)8 sehicbt C eia: 
Quin aoeipiunt libeuter, 
Quamvis fitit indeeeuter. 
09 sq. fehlen W.  209. 8i lex et B.  210. iustum est C. 
«ptod d,bet W.  212. Alteri *temo W; utilitatem praebet B.  213. haberi 
A; Quam habere B.  13. Ne eurat A. -- 14. Nemo net CW; tem't iam 
Uriam V.  216. tenet m«do reetam A; Nem, vadit rectam ÇW.  219. 
Et quando A.  220. Inde parure W; Tamen parure B; M,»d, parure C. 
221. i«'ut p,pulus nec B.  22. it suo s 1; Vult esse in favto u» 
refus V.  22;J. Lieet fratres B; Licet petwersi fratres erramus V.  225. 
est m,s revertetdi A, t,»s convertendi C, num eonvertendi W.  26. nos 
paenitendi ABC.  7. aos redeundi ABC.  228. falso W. 
fehlen B.  231. nain thlt A, hora fehlt B; transiit B, pertransit W. 
33. Re«leamus et non duremus IL  234. u,,stramque B.  :18. Qu.d nemo 
vivit i reus D; Nullus vivit Iantus rcus V. -- 239. Cum sibi vcniam pe- 
tatur B-- 240. ei W. 
Aufschrift: Nova mtra de diversis stibus B; cquitur dolus mundi 
W ; Explicit dolus muudi per fratrcm hi.haunem ann,, 1473 in Guutirszbcrgk 
W.  B hat folgcnd Kapitclsfiberschrifleu: Vor Vers 1 l)v mmido; vor 
25: I)v Papa; vor 67: De curatis et sacelotibus; wr 79: De canonicis; 
v«,r 95: D rcligi,sis; vor 109: De nmndicantibns v-r 14:J: I}c mnafibus; 
vor 159: l miliiihus vor 167: De civibus et nobilibus; vor 199: Ic 
nibus [!] : vor 223 : {',,nclusio totius.  h, A gehI dcr chrcibervers voraus : 
Duc, pia virgo, nanum, ne possim scribere vanum. 

247. De Malitia Temporum. 

1. Aime Christe, rcx immense, 
Dcus exerciluum, 
liscrere pupulorum 
fletibus dolentium, 
dui te eredunt esse Deum, 
eonditorcm onmiu.qt, 
Et in fine saccuh»rum 
da vitae solaeium. 
2. Bona qu,,ndam thit tcrrae 
nobis habitali% 
8ed destrueta iam hune tbetet 
eeleri eontagio, 
lam irruit vir in virum, 
pmximus in proximum, 
Unusquisquc falsa pace 
fratri pracbet oseulum. 
3. Caues tenent earitatem 
cirea suos dominos, 
Flagellati, domo pulsi 
inseqauntur barbaros, 
Blumoo Pi Dictamin. Vl. 

Homincs ride dccepti 
interimunt socios, 
quorum eibis satiautur, 
nec diligunt proximos. 
4 Devastant paupcrcs eunetos 
potenles in sacculo, 
¥iolatur domus Dei 
magno sacrilcgio, 
Non est honor sacerdolum 
nec rides in ppulo, 
Lex diviua non amatur 
nec vera religio. 
5. lladiator honoratur 
amans homicidia 
Plus quam humilis sacerdos 
sacrans sacrificia, 
Ac in manus pcccatorum 
data est ecclesia, 
In derisum delinentur 
Domiti altaria. 



-- 274 -- 

6. 0 benigne Iesu, bone, 
patris verbum, hagie, 
5le avertas aurm tuam 
a nostro precamine, 

C«llct. ms. Gottwicense saec. 12. 

Qui venisti quondam nobis 
regnum dare gloriae, 
Da virtutem resurgendi 
vitato discrimine. 

Ced. Gottwicen. 112. -- 6, 8 vitando 

discrimine. -- Scheint ein verstiimmelter Abecedar zu sein. 

248. De Malitia Temporum. 

1. Tola christianitas 
[Nunc] depcioratur, 
Modo regnat falsitas 
Arque dominatur, 
Et in mundo bonitas 
Omnis annullatur, 
Quare rcrum paucitas 
Populo donatur. 

4. Mundus modo ponitur 
Totus in errore, 
Natus non diligitur 
A suo genitore, 
Multotiens fallitur 
Sponsus ab uxore, 
Nullus modo utitur 
Fideli amore. 

2. Discordiasque lires 
Video regnare, 
Regcs at,tue principes 
Inter se pugnare, 
Burgenses et milites 
Saepe litigare, 
8atagitque hospites 
Hospes defraudare. 

5. Corpus Christi hodie 
Parure honoratur, 
Et pater per filium 
Modicum amatur, 
Socius per socium 
Sacpe defraudatur, 
Istud non est dubium, 
Fides annullatur. 

3. Nulla fit iustitia 
In terra baronum, 
Faciunt iudicia 
Falsa proptcr donum 
Sustinentquc, copia 
Magna fit latronum, 
Pleni iniustitia, 
5Iullus facit bonum. 

6. Totus mundus hodie 
Caret bonitate, 
Plenus est pertidiae 
Iunc et falsitate, 
Nullus est cure alio 
In fidelitate, 
Propter hoc miseriae 
Sic sunt nobis datae. 

Cod. Germ. Ber,,linen. IV ° 110.5. ,Anno [14175. Philippi et Iac.bi." -- 
2, 7 sq. Hospes satagit hospites defraudare. -- 3, 7 Pleni insidie. 

249. De ]|alitia Temporum. 

Utinam attendcret 
Et clerum defenderet 
Populum et regeret 
Servus servorum Dei. 

2. Heu, clerus opprimitur, 
Et nefas extollitur, 
Vera rides moritur, 
Esultant Philistaei. 



 27 -- 

3. Pluri[ni pontifices 
Doli sunt artifices, 
Cleros rodunt si[nplices, 
Quos perturbant rei. 
4. Iudicis mMitia 
Pervertit iudicia, 
Succu[nbit iustitia, 
llisi deiur ci. 

5. Quida[n se[net efferunt, 
Cappas a[nplas deferunt 
Et clcro se praeferuut 
Iudices pharisaci. 

6. Hi detracfiouibus 
Clerum pungunt gravibus, 
hnitantur actibus 
¥irum Helizei. 

7. Lanam, linu[n colligunt, 
Potiora diluunt, 
Com[noda non neglegunt 
Noctis et diei. 
Co||ect. ms. Caml,ense saec. t4/t. C»d. Pa|at. Vindobonen. 883. -- 5, 2 
Et cappas amplas. -- Aus derselben Que|le von Huemer in Wiener ,%tudien 
vI. 2',9. 

"0. De llalitia 
1. Mundi rides iam frigescit, 7. 
Sed in fraude recalescit, 
Antiqumur et decrescit 
In bonis .peribus. 
2. Muudus for[nain sui staus 8. 
l[nmutavit, ergo datus 
Est ruinis et loc,tus 
la[n in suis finibus. 

3. Mundus nequam et dolosus, 
Pcrfidus et odiosus, 
¥ilis et laboriosus 
Est in suis ctibus. 

4. Mundus risu[n dat sub fletu, 
Dat iocosa, sed sub metu, 
Sic ludit in suo coetu 
Horis iam in o[nnibu». 

5. Mundus mella dat sub relie, 
Iu sua agnina pelle 
Morsu[n ingerit lupellae 
Dentibus crudelibus. 

6. Mundus antiphrastice, 
Quod sit [nundus [ninime, 
Dicitur, se[nper vae vae 
Mundo co[n[nanentibus. 

Ilundi. 

Muudus huic ia[n coutradixit, 
Quod de caclo vox praedixit, 
tIunc, «lui digne papa vixit, 
Signis daus et nutibus. 

Mundus sedc[n ia[n papalcm 
Ad se traxit et regalc[n, 
Di,ponendo cardinale[n 
Suis voluntatibus. 

Mundus archipraesulatus 
Si[nul et cpiscopatus, 
Abbatias, [noachat us 
Vendit iam e[nptoribus. 

10. 

Mundus plebe[n cu[n pa,tore, 
Muudus viru[n cu[n uxore, 
Cunctos locat in crrore 
Suis voluptatibus. 

11. Mundus tus spirituale 
Destruxit et saeculare, 
Nullis Juste iudicare 
Vult, sed falsis artibus. 
12. Haec de mundo qui praedixi, 
Heu, sub mumlo totus vixi 
Et [nundanam mentem fixi; 
lqunc precor flebilibus, 
18" 



-- 276 -- 

13. Ut tu. mater Christi pia, 
Nos de mnndi huiu via 
Transferas, virgo Maria. 
.Ne pcccemus ampliu». 
Colleet. m»..tiriaccn.e aee. 15. Cod. 8tiriaecn. L 26 [s. n.|. -- 6, 3 
vae, vae, va -- 11, 2 Dcstruxit iam et. 

251. Statu. Relizioorum Modernu. 

1. Olim nostrum ordinem 
principes amabant, 
Et Rolnani l,l'aeu]es 
ipum honorabant, 
Grata privilegia 
gratis nobis dabant 
E praeter suffragia 
nihil postulabant. 

5. Olim dum simplicitas 
ordinis vigebat, 
Nos laudabant homines, 
nullus nos laedebat, 
çolleetas ab ordine 
ilemo requirebat, 
Sed ordo pacifice 
Deo serviebat. 

2. Nunc est tributariu 
idem ordo factus, 
In eommunem omnium 
sortem est reda¢tus. 
Servituti subiacet. 
totus est eonfractus, 
Pro subventionibu 
ad usuras tractus. 

6. Nunc videntes homines 
grandes apparatus, 
Equos et saumarios, 
splendidos ornatus, 
Dicnnl, nisi locuples 
esset horum stalus. 
Non valerent ducere 
raies equitatus. 

3. Plures domus ordinis 
dvbitis graxantur, 
Et ex hoc pericula 
magna gcnerantur. 
Nain ut debitoribus 
debita solvantnr, 
Oportet, ut redditns 
vel têrme vendantnr. 

7. Propter terras etiam. 
vinea et prata, 
Quae unt a fidelibus 
quondam nobis data, 
.Nos rodunt, nos lacerant, 
dicnnt: nimis lata 
Snnt bona, qnae possidet 
gen» haee cucullata. 

4. Nostra bona tmdita 
ordini iam pridem 
Su¢cessores filii 
anferunt eidem, 
In factis einsmodi 
peecant multnm qmdem, 
Parrain elemosynis 
non servantes ridera. 

8. Ipsi non eonsiderant, 
quantum laboramus, 
Non ut nos tantummodo 
sed multos paseamus. 
Supervenientibus 
bona nostra damus 
Et exinde modicum 
nobis reservamus. 



-- 277 -- 

9. Nos sanms in pluribus 
similes iumento, 
Cui dantur paleae 
excusso frumento, 
Sustentamur etenim 
pane et pulmcn|o, 
Servato hospitibus 
lauto nutrimeno. 
10. Nos sumus agricolae, 
sed nosra cuitera 
Saepe fit inufilis 
nobis propier plm'a. 
Nain corrupfi aeris 
turbata nature 
bIodo laedit vinêas, 
modo laedi rura. 
11. Ea, quae pauperibus 
solebamus date 
Et in asus varios 
hospitum aptare 
Cogimur de cetero 
nobis reservare, 
Ne nos haec benignitas 
cogat mendicare. 
12. Quid prodest tot vineas, 
tot agros tenere 
Laborare iugiter 
et semper egere': 
Mendicis ordinibus 
melius est vere 
/uam nobis, qui talia 
videmur habere. 
13. Papa nihil appetit 
ab his sibi dad, 
tuia nadus aliquis 
nequit spoliari, 
In hoc soient ordines 
isti gloriari, 
tuod possessionibus 
nolunt onerari. 

14. Ipsi nihil possident 
nec sunt indigentes, 
Colunt enim divites 
frequenter petentes, 
Apud eos commedun 
nihil respuentes, 
Quae sibi conveniunL 
dapibus utentes. 
15. Surgentes a prandio 
remotisque mensis 
Benedicunt Dominum 
manibus extensis, 
Retdbutis hospiti 
gratiis immcnsis 
Recedunt nec comparant 
de facfis expcnsis. 
16. De ista maeria 
plura non loquamur, 
Sed ommissis aliis 
ad nos reveramur, 
Poenas huius lemporis 
laete patiamur, 
Ut bonis caelestibus 
frui mereamur. 
17. Signum est., quod Dominus 
non vult nos perire, 
Qui nos tamquam filios 
non cessa retire, 
Ipse per haec dstia 
det nobis ransire, 
Quod ad vera gaudia 
possimus pervenire. 
18. Amen, Amen dicite 
Fratres Benedicti 
Paris qui almifici 
regula constricfi 
In claustris u| milites 
certatis invicti 
Ui in caeli curie 
sitis benedicti. 

Cod. Zwethalen. 294. add. saec. 14. A. -- Cod. ,'5_'angallen. 925. saec. 15. 
B.  Collect. ms. Campen. saec. «/tn. Cod. P«dat. Vind»l»onen. 83. C.  
Clin. M,,nacen. 4423. saee. 15. D. -- Clin. Monacen. 3594. sae('. 15. E. -- Cod. S. 
Petri Salisburgen. b VI ;2,. saec. 15. F. -- 1, 3 principes A. -- 3, 4 multa 
eneranar (',; plurima A.  3, .5 creditorihus C. -- 3, 7 quod redditas A.  
, 1 Item bona AC. -- 4, 60mnes peccant quidem C. -- 4. î Parentum A; 



-- 278 -- 

Primis elemosynis B: Primi E. -- 5, 2 ordinis flebat B. -- 6, 1 videntes 
aliqui C. -- 6, 3 samarios A: sommarios C; sammarios E ; summarios F. -- 
6, 6 horum esset A: esset eorum C. -- 7, 3 Quem sunt F. -- æ, 4 Nobis 
quondam F. -- 7, 8 gens haec tonsorata B. -- , 2 quando laboramu« C.- 
lU, 5 Iam corrupti C. -- Nach Str. 10 schiebt A ein: 
Sic barones milites nobilesque terrae 
Pacem diligentibus [parant ma]um] guerrae, 
Quod dare non possumus rodunt manns serrae, 
Et quod nobis inferunt, d0ior est referre. 
Von 10, 4 ab feldt das Weitere C. -- 11, 1 Oh hoc quae A. -- 11, ,5 
cogemur B. -- 12, 2 possidere B. -- 13, 1 nihil appetit A. -- 14, 4 p,tentes 
F. -- 15, 1 a dapit, us A. -- 16, 6 iaeti F. -- 17. 1 Ditum estB. -- 17,4 
punire B. -- 17, 6 det nos hinc tran«ire DF. -- ,Str. 1 mtr in F. -- Auf- 
schrift: Pulchra metra raide D: Status religiosorum modernns E: Seqnuntur 
verns de .atu moderno ordini« Carthnsiensis. Cod. Mazarin. (oi. Vailis S. 
• piritu« apud Gosnam 17ç4 12"2-5  15. 
Wattenbach, bionumenta Lubensia, Breslau ILs61, p. 29. fiberschreibt das 
Lied: Planctus .ancti Bernardi abbatis. Die Unricbtigkeit dieser Angabe 
mur»te schon die Erwhnun der Betteimfincbe darthun. Vgl. liantCu, Des 
poîms attribnés à S. Bernard. p. 35. r»en Verfa.ser nennt Cod. Guelfen- 
byteran. '2-12. (Heim«tadien. 15} anni 1471 f,,i. 200: .Bicinu s de statu mo- 
nach,,rnm non mendicntium." Ans dieser Handschrifl ging die Angabe fiber 
in Leysers llistoria poetarum et poematum medii aevi p. 21-5-3 und in Fa- 
bricins BibL Lat. med. et inf. aetat. (1.'') I. 2'2. Leider wissen wr von 
Bicinns nicht« auf«er seinem Namem 

252. Conlti¢tus lundi et Abrenuntiantis. 

1. Tabeseentis iam immundi 
Fluctuantem huius mundi 
Curum cure inspicio. 
Dura me terret tiraor raoris. 
Tare iramitib et tara fortis, 
Tunc totus deficio. 
tuidquid dedit, hoc recepi! 
Mundns, heu, me decepi! 
Inconstantes 
Et errantes 
Forunae ludens aleas; 
tuidquid tuum et, non durat, 
tuod infelix horao curat. 
Ergo, munde 
Tare imrauude, 
A te recedo, valea. 
2. Dic, amice, cur insanis? 
Nuraquid vivis cura imnis? 
Rupto pacis foedere 
Absque causa ab amico 
More saevo et iniquo 
Sic quaris recedere ? 
uis te terret, qnis rainalur? 
Cm" inconstans mens vagatm" . 

Trepidare 
Tu quis quare, 
('um te nullus insequitur ? 
Fugitivam firma mentem, 
Nullis causis pavescentera. 
Pone metum, 
Cor fer laetum, 
Te fayot noster sequitnr. 
3. Nihil aga, liras aras. 
Detinere si me paras 
Tua cura astutia, 
Seraper stultos sic deludis, 
tuibus ex falsis concludis 
Permixta versutia. 
Syllogiza indirecte 
Et subinfers falsa tecte, 
Falsitatera, 
Veritatera 
Nectis ut rera cura fabula. 
Certe verus es sophista 
tuis prudens non sentit ista' 
Te raendosum 
Et dolosum 
Scripsi in cordis tahula. 



279 -- 

4. Noli, frater, sic errare- 
Nain malum pro bono lae 
Naturae pro vitio 
Digne potes incusari, 
Si tu non vis reeordari 
Sumpto beneficio. 
Nonne multis te praefeci 
Et multos tibi subieci? 
Famam, mores. 
Res, honores 
Dando te feci dominum; 
Omne meum pretiosum 
Tibi dedi et formosum; 
Flecte Iora 
Sine mora, 
Ut sis dux etrex hominum. 

5. Tace, miser, quid blandiris? 
(Juidquid promittis, mentiris, 
Et sunt transitoria 
Cuneta, quae tua censentur, 
Et quae tam sunt et habentur, 
Cadunt a memoria. 
Truffis tuis multos neeas, 
Quorum mores tu exeaeeas; 
Sic pro ruelle 
Potas felle, 
Ut amicum decipias; 
Unde teeum stare nolo, 
° Sed et le vitare volo. 
Ergo raie, 
Cede, maie, 
Tua teeum reeipias. 

6. 0 iufelix, an non sentis, 
(duod status vitae praesenfis 
Meo pendet omine? 
A me sceptra tenent reges, 
Per me magnis dantur leges 
Et sub meo nomine. 
Praesul, impemtor, papa, 
Simul mouachus in cappa 
Yult et audet, 
Immo gaudet 
Mea esse familia; 

Cardinales me sequuntur, 
Presbyteri me fruuntur, 
Vulgus credit 
Et oboedit, 
Tu quoque lac similia. 

7. Quod tantum tibi servivi 
Et in tantis oboedivi 
Fletus eogor fundere, 
Nam hune, qui tibi servire 
Semper vult et obocdire, 
Niteris eonfundere; 
Nil das tuo servitori 
Nisi hic et ibi mori 
Heu, sic stultos 
Valde multos 
Tuo subdis imperio. 
Fraudasti primos parentes 
Et post hos multos sequentes. 
A me ergo 
Dato tergo 
Fuge cure vituperio. 
8. Iam non prosunt blalldimenta, 
Ibo ergo per tormenta 
Sororum subtilium, 
Quas saligia ostentat 
Et per literas praesentat. -- 
Ach, harum consilium, 
Heu, me miserum dciecit 
Et potu mortis infecit; 
Sed, o pia 
Tu blaria, 
Ne peream, me foveas. -- 
Frustra potes invocare 
Itanc, qnam cessa sic turbare, 
Non evades 
ble, sed cades 
In laqueos et foveas. 

9. Mihi, ut te magis pungam 
Daemonem etcarnem iungam.-- 
Tunc nequeo subsistere.- 
Iamiam, care, hic est finis. -- 
Certe opto, ut his biuis 
Yaleam resistere 



-- 28O -- 

Et a trio solvi hamo; 
Ore, voce, corde [lamo: 
Tu dignare 
Me invare, 
Ut tibi mente libera 
Possim, u! decet, servire, 
Dulcor suavitatis mirae, 
lesu bone, 
A Plutone, 
Carne, mundo nos libera. 
C«,llect. ms..tiriaccnse saee. 1,5. C,,d. 8tiriacen. I, 26. [s. ri.l. -- 1, 13 
t/uas infelix homo non curat. -- 1, 14 mundus. -- '2, 6 i quacris. -- 3, 2 
sic me. -- 3. 9 Falsitatem et. -- 3, 12 est. -- 4, ,5 tu fehlt. - 4.6 de heae- 
tieio. -- 4. 1: et ft-h|t. -- 5,  tu t'ch|t. -- 6, 3 emine. -- 6, 5 et 
mona«hu.. -- 6, 3 mei fruuntur. -- 7, 12 Sic fraudasti. -- 5, 13 quam cessas 
turbare. -- 9, 16 Carne et mundo. -- 
In der Hs. steht Abrenuuti:tns v«,r Sir. 1, 3, ,, 7. v,,r 8, 6 dann v«,r 
9. 3 und 9, 5; blundus vor .tr 2, 4, 6, 5, vor 8, 12, Str. 9 und 9, 4. 
Wo innerha|h der ,tropht.n 8 n. 9 die redende Perron 'echelt, ist ein Ge- 
dankeustrich gesetzt worden. 

253. fanti«.nm, quo in¢ilanl,,r s,.rvi lJei ad «aele..ten, patriam 
desiderandam. 

1. Urbs sancta lerusalem. 
In caelis Iocala, 
In te Deus lsrael 
Ponit adpmbata, 
Fertilis conraa, 
Ple,m bonis Immini. 
Tu promissa homini, 
Qui serra! mandata. 
2. Loea in te l»ominus 
Adprobah»s sane, 
Te suprenms angelus 
Perdidit profane. 
Vir ex te Dianae 
l,evi pulsu eorruiL 
t:everfi non valuit 
Oh scelus immane. 
3. Epoliti lapides 
Trudunlur pressuris, 
Hi plexi u! iaspides 
Tuis insun! muris, 
E assueti duris 
Facile le rapiunL 
Hi sibimet faciun! 
Viro, de te in euris. 

4. Nemo coronabitur, 
Nisi qui laborat, 
Fera carie capilur, 
Qui bene odorat, 
Qui illam explorat, 
Non dat se inerliae, 
Sed plenus saevitie 
Ululando plorat. 
5. Are, dulcis regio, 
L, mge le videmus, 
In maris pcriculo 
Dura suslinemus, 
Te forsan perdemus, 
Stantes in hoe dubio, 
 'ircum,hdi fluvio, 
Sic metum habemus. 
6. 0 beata civitas, 
Striclam habens stralam 
l'aupertaz, humilitas 
Hane eapi! eontratam, 
0 urbem beatam, 
t,;uam sensus non eolligil. 
¥isus non se porrigit 
&d tuam stimatam. 



281 -- 

7. 0 dies puicherrima, 
0 vita bea|a, 
Nulla libi vespera, 
Dies dilatata, 
Luce adorna "ta, 
uand« te videbimus, 
Qui in scaeni gemimus 
Foetida contrata ? 
8. Te securam p:ttriam 
A longe videmas, 
Tremo, ne ,»b acria 
Plnra te pcrdemus, 
Poenam sus/inemusl 
Timor nos humiliat, 
Quia nemo, «lui sciat, 
Qui in te in|remus. 
9. Viam habes arduam 
Et hos|es habemus, 
dui habent saeviliam, 
Et eos /imemus, 
Paucam spem censemus, 
Licet fit mens frigida, 
Timc! sibi ardua, 
lduilms cedit scelus! 
10. Nisi Dei dextera 
Tres hostes prostrabit. 
Mens cffccla lremula 
llunqumn his obstabil; 
Rarus, «lui inlrabi| 
Reguum luum, Domine, 
Intrans cum dulccdine 
Canticum canlabit. 
11. Omne bonum in te est 
Sine omni nmlo. 
uventus est grata res 
Absque sene cano, 
Carent veterano 
Tui cires floridi, 
Gaudcn/ forma candidi 
In corpore sano. 
12. Aegritudo nulla est 
Ibi nec senectus, 
Agnus est iliormn tex 
Milis et modestus, 

A cunclis acceptus, 
Vere magna gloria 
Videre per omuia 
Nuptiis effectus. 
13. ('hristiana attima. 
quaerc sacet',iotent. 
Cnfitere ¢rimina 
EI habebis dotera, 
Ilabct nemo sortem. 
Nisi lotus crimine, 
Et probus in Ol, cre 
Capit vivum fimtem. 
14. Pulchri erunt racle 
Socii angeiorum, 
Qui hic squalcn/ ma('i 
Pro regno caelorum, 
Ilos Dcus deorum 
Coronabit gloria, 
Fugabit contraria 
Protector eomm. 
15. Elevalus el soi 
Slans in oente, 
Septuplum splendidit»r 
Propheta censente 
Et ab ooei,lenlc 
Pendet luna iugiter 
Luslrans scptcmplici/er 
l)omiuo iubente. 
16. Lnx iunac conlabilur 
Quasi lumen solis, 
Lux solis ornabitur 
Septemplicis moris, 
0 quantum hooris 
lusti tune accipient, 
quando hic propilient, 
Scmpilernis horis. 
17. È iuslorum corpora 
[duasi sol fulgebun/, 
Propler grata opera, 
Dura illuslri erunt 
Ut soi, nudi erun/, 
Qui vte non indiget, 
Quae cernil mens, rumiuet 
Cor haoe quanta erunt. 



282 -- 

18. Si sic luna, iusti, sol 
Decons habebunt, 
{,ualis horum condior 
Erit, q,em colebunt? 
Tunc otaries videbunt, 
Quam est magni muneris 
I,ux lucis, fons luminis, 
Cui inhaerebunt. 
19. lulla maior gloria, 
(Juam videre regem 
Decorum in patria, 
Cure tenebit sedem; 
0 beatam plebem, 
cuae videbit Dominum, 
t'onditorem omnium, 
Suum fovens gregem. 
20. ltaec est dies Domini, 
(Juam Abraham videbat 
Gratam sui animi, 
Propter quod gaudebat, 
IIinc ridera habebat, 
(Juod ad hanc perveniat. 
Si Deo adhaereat, 
Uni mercem spondebat. 
21. Merces magna Dominus 
•Non potest comprehendi. 
Si hoc temptat animus, 
Dignus reprehendi : 
Hon licet extendi 
Ad impossibilia, 
Ham abyssus nimia 
Dat causam timendi. 
22. Noscitur in bac via 
A bonis et a malis 
Divina essentia 
Patens generaIis, 
Vis est naturalis 
Cuuctis nosse Dominum, 
Qui creator omnium 
Et pater pdmalis. 
23. Videbunt in patria 
Dei maieslat em, 
Qnos dncet ad atria 
Monstrans clarita[em, 

Cernent bonitatem 
Pat ris clementissimi. 
Filii altissimi, 
Girabunt suum patrem. 
24. Sicat est, xidebitur, 
Et, quod est, scietur, 
Sed, quod est. non sequitur. 
Quod hoc perscrutemr, 
Nain nunquam scietur. 
Quod est Deu. Sabaoth, 
Nemo scit nec sciet hoc 
.Nec, quantus habetur. 
25. Non fuisset Dominns 
Magnus et immensu% 
Si valeret animus 
Hunc capere mensns, 
oster parvus sensus 
(Juaerens altitudinem 
Feret raptitudinem, 
Ut arcus stat tensus. 
26. Infinitum capere 
Res, quae est finita, 
Cure temptat hoc facere 
Imbibit vetita, 
Carebit contrita, 
Cadens prae altissimis 
Ruplis sibi inlimis 
Exibit a rira. 
27. Reserabis, Domine, 
Portam nobis caeli, 
Ut sint tutae animae 
Ab hoste crudeli, 
Fac nos confoveri 
In cae|esti gremio, 
Ubi a daemonio 
Nequibimus |aedi. 
28. Qui cor mundum possidêt. 
Aditum habebit. 
0pes qui non colliget 
Et qui nullum laedit, 
Nain qui mundus erit 
Sine ulla maeula, 
Hic lucens ut facula 
Regnum obtinebit. 



-- 283 -- 

29. Sed timendum nobis est, 
Ne nos pereamus, 
tuia carnis nostrae lex 
Negat, quae optamus; 
Si banc sfimulamus, 
Emittit suspiria, 
Cursitat per devia 
Studens, ut cadamus. 

32. Et cure avolaverit, 
Nequaquam redibit, 
Nain, ritum quem coepcrit. 
Eo interibit, 
lro usure vicit, 
Carne facta st«lida 
Stulta fit et anima, 
Cum non contradicit. 

30. Ad orandum surgere 
Caro non permittit. 
Si temptamus legere, 
lnfirma sure, dicit, 
Mole mentem vicit, 
Claudit vitae ianuam 
Nobis per pigritiam 
Et gaudet, cran gliscit. 

33. Trinitati gloria 
E honor aeternus 
Et per cuncta sae«ula 
Et per omBc tmim:  
Ut dies extremus 
Nobis iucundissimus, 
Christusque laetissi,,ms 
Ac vultu serenus. 

31. Semper vult comdere 
Praecellentes escas 
Et cogit nos quaerere 
Species agrestas, 
Nisi illucescas, 
Deus, et hanc ferias 
Mentique subicias, 
Volabit post vespas. 

:-i4. Si «luis carrare rapiat, 
Fulmen hunc occidat, 
Propter quia appetit, 
Quod iustus declinat, 
Si cupit, rescribat, 
Vetita non rapiat, 
Christum mente capiat 
Et hui« benedicat. 

Cod. Wratislavien. 11 { 14. saec. 15. -- 3, 3 plectis. -- 3, 4 Tuis instar 
muris. -- 3, 8 Non detr' in curis. -- 29, 2 n,,smet pereamus. -- Strophe  ist 
eine Art Wiederholung von ,':,tf. 5; oh eine von beiden Interpolation? 

254. De M,,rte. 

1. Cum sire modo m«riturus, 
Mihi, Christe, ne sis durus 
Mortis in articulo. 
Me conturbat timor morlis, 
Nain ignoro, quam sit fortis 
Et plenus periculo. 

3. Hinc ignotam regionem 
Vadit homo post laborem 
Praesentis miseriae, 
Adest daemon attractator, 
Adest ille seminator 
Totius malit iae. 

2. Hic extinctum corpus iacet. 
Decor petit, lingua racer, 
Caro datur vermibus, 
Verrues nostri sunt heredes, 
Scorpiones et serpentes 
Nos corrodunt dentibus. 

,i. ]acet homo in sepulcro 
Et nil babet iam de pulchro, 
Privatus honoribus, 
Putret caro, patent ossa. 
Cuncta videns in hac fossa 
Repleta foetoribus. 



-- 284 -- 

Foetor ipse, qui exhalat, 
Quis sim ego, nunc declara! 
Patenti iudicio, 
Visus tuus, quod nie vider, 
Nisi fallor, mullum rimer, 
Naris claudit padio. 

6. Mea tibi sepultura 
Semper assil pro scriplura 
Et clausura lapidis, 
Si, quod dico, bene penses, 
Nulli «lies, nulli menses 
Erunt sine lacrimis. 

7. In scpuh'ro sure in('iusu. 
¥ita mea tamquam fumus 
Transiit velociler ; 
(uis sure ego, et tu eris, 
Scito, quia morieris, 
Forsitan alrociter. 

8. Ubi pater, ubi mater, 
Ubi soror, ubi frater, 
Ubi sunt confilii? 
Dura obissem, doluerunt, 
Ad sepulcrum me duxerunt 
Voce quadam flebili. 

9. Ploraverunt, redierunt, 
lift me dereliquerunt 
Cette multmn viliter ; 
Esca verrats SUln effectus, 
Cibus eris et electus, 
0 quam rodun! dulciter! 

10. 5lulli dolent gavisuri, 
Nummos meos diisuri 
Et domos arque praedia, 
Nihil curant de me ipso, 
Quando laute stant in disco, 
Commiltunt eusenia ! 

11. Si affinis sure istius, 
Parum doler, dura totius 
l'artem solus accipit, 
E! si nnnc sure praebendams, 
3lultis quidem ero gratus, 
Quando me mors accipit. 

12. Stafim currunt ad praebendam 
(uasi semper possidendam. 
«»n pensant pericula; 
Clericalem formam sumunt, 
Vitam malam semper ducun! 
In Petri navicula. 

13. Paupertatem detesamur, 
Dignitates amplexanlur 
Et honoris gloriam, 
Aurum quaerunt et argenture, 
Nullum «uran! delrimemum 
Propter horum c«)piam. 
14. Post hoc autem moriuntur, 
Ad ignotos devolvuntur 
('uncta, quae possederaot, 
Maledicunt êis mulli, 
llorum bonis errant fulli, 
Et mendicos fecêrant. 
15. Tamquam nihii suut proiecti, 
In sepulcro stan! abiecti 
leci dati acriter, 
Fluun't crines, cutis scatet, 
Frons marcêscit, visus lalet, 
Dentes cadunt pariter. 
16. lldestina computrcscunt. 
lbi ermes requies«unt 
('orr,»dentes omnia ; 
Ubi I,onor huius mundi. 
Ubi opes, ubi fundi, 
Ubi mundi gloria? 
17. Tra,,...icru,t velu! un,bra, 
Adl,u« restat mors sccunda 
Resurgente corpore ; 
lift cuncta patent CUnCtiS, 
Dura resurgct omnis culis 
Ad nlêrcedem properê, 
18. Cacli rêgnum acceptura 
Vei inferni claustra dura 
Altestante Domino: 
Vent lurba beatorum. 
Regnum accipe caelorum 
Absque ullo termino. 



285  

19. Scd damnatis dicii: Ite, 
Malcdicti, nunc abile 
Ad iuferni baratrum 
Prima vox quam lacta cri, 
Scd sccunda dura fcrit, 
Dura mittit in tartarum. 

20. Primam vocem nos audire 
Christus donet, ne in fine 
Damnemur cure impiis, 
Scd in caclis collocemur 
Angclisquc socicmur 
In actcrnis gaudiis. 

Çollect. ms. saec. 15. Clin. Mouacen. 641. -- 1, 5 1. Non iguoro? -- 
4, 4 patuut. 1 7, 3 Transit. -- 7, 5 Scito qnod. 1 12, 2 Quam scmpr, i 
14, 4 cis inulti, l 14, 5 crant nndti. -- I, 5 Ve.ni r2gllltlll. ] 19, 6 tar- 
tara. -- AuEscilrift: .,Bcr[dmrdus". 

255. Vado ni«ri. 

Vado mori, series ab initio nova non est, 
Omne vivens noseat dicere: vado mori. 
Vado mori, res certa quidem, uil certius illa, 
Hora sed incerta vel mora, vado mori. 
5. Vado mori, sed ncscio, quo vel quomodo, quando, 
Cum minus l»UO, lune dico: vado mori. 
Vado mori, vident, qu,» eurrat quisque superstês, 
Cursor habe! meumri dicere: vado mori. 
Vado mori, praesens transaclis aequiparabor, 
10. Sed non transivi, transeo, vado mori. 
Vado mori, cinis in einerem tandem rediturus, 
Ordine quo coepi, desino; vado umri. 
Vado mori, sectans alios sectandus et ipse, 
Ultiums ac primus nou ero, vado mori. 
15. Vado mori tex sum, quid honor, quid gloria regni? 
Est via mors hominis regia, vado mori. 
Vado mori pal»a; nain mors, praeparavi diu me, 
Non sinit, os eogit claudere, vado mori. 
Vado mori miles, belli eertamine victor, 
20. llorlem non didiei vineêre, vado mori. 
Vado mori, pugiles doetus supcrare duell% 
Sed morlem nequeo vincere, vado mori. 
Vado mori iudex, quia iam plures reprehendi, 
ludieimn morlis senti% vado mot4. 
25. Vado mori consul prudens prudentia mundi 
Nulla potest mortem fallere vado m«ri. 
Vado mori civis, nec opes nec deliciae nie 
Secm'um reddent de uece, vado mori. 
Vado mori eausas aliorum iuraquc lori: 
In me iura fovct mors sua, vado mori. 
Vado mori, eeteros mereator saepe fefelli, 
Sed mortcm nequeo fallere, vado mori. 
Vado mori, genilus de sauguine nobiliori, 
blee genus indutias dat mihi vado mori. 

30. 



-- 286 -- 

35. Vado mort pulcher visu, mors ipsa decori 
Vel formae ncscit parcere, vado mort. 
Yado mort medius, medicaminc non rcdimendus. 
Quidquid agat medici poio, vado mort. 
Vado mort Iogit'us, aliis cvncluderc novi. 
40. Concludet brevi mors mihi, vado mort. 
Vado mort sapiens, sed quae sapientia novit 
Astutias mortis fallere? vado mort. 
Vado mort stultus, mors stulto vel sapienti 
Non iungit pacis foedera, vado mort. 
45. Vado mort dives, aurum vel copia rerum 
Nullum respectum dant mihi, vado mort. 
Vado mon pauper, nil mecum defero, mm,lo 
Contempto uudus tmnseo, vado mort. 
Yado mort monachus, mundi morituru.,, amori, 
50. llunc spernens possum dicere, vado nori. 
Vado mon scnior, nana finis temporis instat. 
Iamque pater mortis ianua, vado mort. 
Vado mor iuvenis, quia nou valet ipsa iuventu 
Ultra metam vitam ducere, vado mort. 
55. Yado mon spcrans per longum i;ere tcmpu, 
Forte dies haec est ultima, vado mort. 
Vado mon gaudens, non gaudens tempore Iongo. 
blundi dimitto gamtia, vado mort. 
Vado mort, non me retiuet vitiosa voluptas, 
6q. Nec Inxus auget vivere, vado mort. 
Vado mon epulis variis vinoquc rcplctus, 
|Ils utens restat dicere: vado mort. 
Vado morl cernons, quod mors cunctis dominatur. 
Tensa vidcns mortis retia vado mort. 
65. Vado morl, non me tenet ornatus neque ventis 
Linea nec mollis culcita, vado nmri. 
Vado mor. quotiens mortem considcro certain. 
Mortis opus mcditor, desero, vado mort. 
Vado mort, misero sententia dura, beato 
7. Grata, mort sequitur vivere, vado mort 
Vado mon spenms vitam sine fine mauentcm, 
Spcrnens praesentem, sic bene vado mort. 
Vado mort, mierere met. rex inclite Christe, 
Omnia dimittens debita, vado mort. 
75. Vado mort, rex aime, viam vitae mihi monstra, 
Ut vitare queam devia, vado mort. 
«)rat. ms. Tegurinum anni 1500--1508. Cire. M,,nacen. 20015. -- 
52. Iamque pacis mortis. -- ,Hos versus de morte comp«»suit I)0,minus 
Helinandus, qui fuit multum egregius in «»mnibus dietis suis." 



-- 287 -- 

256. Dialogus )lortis cure Homine. 

1. Quis es tu, quem video 
hic stare sub figura? 
In visu es horribilis 
tristisquc statura, 
In toto tuo corporc 
es nlacies obscura, 
Me tua dispositio 
perterrui! imputa. 

6. Si non essem horridus, 
dcformis atque tristis, 
Non essetis pavidi; 
oportet, quod ex istis 
Discernatis exitum, 
super quo sure testis, 
Eritis consimiles, 
qui modo laeti estis. 

Ego sure, quem metuit 
omnis creatura, 
Timent me praesentia, 
praeterita, futura, 
Sum iudex de sentcntia 
strictissima censura, 
Non prodest appellatio, 
condemno poena dura. 

7. Dic ergo, quae causa est 
istius horroris ? 
Es dentatus turpitcr, 
let) labellis cares oris, 
Olent tua guttura 
plcnissima foetoris, 
Circumdatus es vermibus 
intus atque lotis. 

3. Miror, unde venias, 
non vidi tibi parem, 
Nam habes mentum horridum 
et horremlam narem, 
Si diu te inspicerem 
et approximarem, 
In terrain forte caderem 
nec tandem me levarem. 

8. (uod quaeris, per te poteris 
agnoscerc profecto. 
Nam vitales spiritus 
per meam viro reseOo 
De corporc ex quattuor 
hu,noribus collecto, 
lsti sunt vcrmiculi 
corpore tumba tecto. 

4. De regione venio 
multivariarum 
Horribilitudinum, 
dolorum et poenarum, 
Ubi mihi balneum 
Styx parat amarum, 
Ministri sunt reptilia 
liquorum et aquarum. 

9. Nunquam nos terrigenae 
resistere valemus 
Tuis potentatibus 
per artes, quas habcmua, 
Ut in terra iugiter 
viventes habitcmus, 
Nec tuas violentias 
omnino formidemus'. 

5. Quare sic horribilis 
deformis et exsistis, 
Tuusque intuitus 
exstat raide tristis? 
Capitis calvitie 
et membris inhonestis 
lam iuspeciis timeo, 
ne sequatur pestis. 

10. Stulte quaeris, quia sum 
vobis nimis fortis, 
Contra me non pracvalent, 
quae pullulant in hortis, 
Sed quodcunque naseitur 
in terra, meae sortis 
Non evadet laqueos, 
qum tissure bibat mortis. 



288 -- 

11. (uid est hoc, quod contines 
mauibusiccatis ? 
Apllaret scmicirculu» 
ab una parte satis 
Acutus, scd iii rcliqua 
est plus obtuitatis, 
Vcllem scire, cuius est 
hoc utilitatis ? 
12. Vidisti nunquam imile 
huius instlmenti, 
(uod dicitur messorium 
et aptum t meteuti? 
Hoc mitto vers occidens 
staus in oriente, 
Nunc aquiloni comnlinor. 
nunc australi genti. 
13. i c messor, ideo 
floll lll«'te8 nisi messes, 
quac maturae fuerint, 
et quandoquc cesses? 
Contrarium si faccres, 
non bonus messor csses 
Et meus advcrsarius 
nimium me lacesses. 
14. Ne, cred mihi, nfinimc 
de hoc ego cure, 
Siu mihi placucrit. 
in fructu inmaturo 
ltaec faix opcrabitur, 
in claro et obscuro, 
Non obstabunt mocnia 
dente pro praeduro. 

15. Parce, precor igitur, 
te nosco iam et vidi 
Plures, ,lUOS prostravems, 
«lui se vix elidi 
I_'ledidcrant, flcbiliter 
iii tmnulos collidi. 
Et paene motis pcdibus 
ego doutes stridi. 
16. Non noi vobis parcere, 
tamen .'diquando 
Fit spccialis gratin 
tempus prolongando 
l'ro digna paenitcntia 
pro scclcrc nefando; 
Vigilatc itaquc, 
vos nes,'itis quando. 
17. I)ui «:unctis animantibus 
sera mmrlari 
Arque mois subditi 
soles donfinari, 
Sive sit in acre, 
erra ,«1 in mari, 
Peto mea tempora 
modo prolongari. 
18. Audisti salis antea, 
quod tibi revelavi 
31c fore trictum iudicem 
nec ullam perpctrai 
Viventibus iniuriam, 
sed saepius ucgavi 
Vitam terrae dominis. 
nam crant raide pravi. 

Cod. Palat. Villdllliolilli. (o|. Luuadaceu.) kq. saee. 15. ,Exldiçit alter- 
(.aiio ;mimae et corporis" [sic!]  4, 6 parat poeuarum  llies Gedicht 
h«fiudet sich auch in Cod. I Ix»uien. Laud. Misçell..512. saee. 1.5 mit dr 
mrrkung: ,Explicit hrçvis »cqueutia facta et eompilata a S. Bernardo 

57. quod honio debet eogitare, qualis cri! iu sepulrro. 

1. 0 «lui sine viribus 
laces in tormento, 
Turpior es turpibus, 
Te datur retento 
Tua caro vermibus 
Morsu violento 
E cunl tua fraudibus 
Superbia vento. 

2. Cum te plus inspicio. 
Te hune plus ignoro, 
Fronte signum facio 
Çrucis, tremen ploro 
Diceus : iii palatio 
Stabas et in foro. 
Nupcr magno pretio. 
Nunc stas turpi choro. 



-- 289 -- 

3. Non tibi discernitur 
Naus nequc vultus 
Tu form pcrditur, 
Funa stas sepultus, 
Et os ibi panditur, 
i fuisti stultus, 
In te verns creditur 
Esse Deus ultns. 
4. Altcrnatus penitns 
E et denigratus, 
A cunctis pleteritus 
l.ces hic prostratus, 
Cure tutm intnitus 
Sum utrumquc latus, 
Epavesco territu, 
Nollem esse natus. 

5. Ubi pulchra facies, 
Ubi pul,'hri dcntes, 
Quorum superth:ies 
Fugat te videntes? 
Respondc, quid lattes, 
Si mundi potentes 
Transeuat ut glacies 
Cneta relinquentcs 
6. Denudato eapite 
Colla disiunguntur, 
Artus verrue comite 
Cuncti dissolvuntnr, 
Rupto ventris limite 
¥iseera panduntur, 
Nescio, quo semitae 
Tuae ditiguntur. 

7. Verum, qui te vidcrit 
In tare turpi lare, 
De se ipso poterit 
Idem eogitare, 
Sed si prudens fuetit, 
Hic flebit amare 
Commissa, post poterit 
Secnre eubare. 
CIm. Monaeen. 1ol. Emmeramen.) 14343. anni 1;551. -- 3, 4 I. vielleicht 
Fundo oder tumba? 6, 4 solvtmtur.- 7, 2 tam turpi Ioeo. 

258. 
1. Ad terrorem omnium 
surgam loeuturus, 
Omnis cleru audiat, 
simplex et maturus; 
Iihil est, quod timeam, 
raide sure securus, 
Noster sermo pcreutit 
velut ensis durm. 
2. Puniendi praesules 
sunt et cardinales, 
Abbates et monachi, 
sanetimoniales, 
Sa«erdotes aemuli, 
clerici venales, 
Congregantes iugiter 
opes temporMes. 
Blumo, Pia Dictmiaa. ¥1. 

Adhortntio ,ad terrorem omnium «. 
3. Quanto plus adcumu|ant, 
tanto plus mareescunt, 
Sunt velut hydropiei, 
quorum Hlembra crcscunt, 
Ctm plus bibunt, sitiuut 
magis, cxarescunt ; 
Sic avari miseri, 
nunquam requiescunt. 
4 çuid est avaritia, 
nisi vilis cultus, 
Vanitatum vanioEs, 
eordium tumultus ? 
Pereunt divitiae, 
petit homo stultus; 
Miser postquam moritur, 
statim fit sepultus. 
19 



-- 290 -- 

5. In sepulcro tegitur 
viii tegumento, 
Deputatur postea 
miser in tormcnto, 
Quatilur suppliciis 
ut arundo vcuto, 
Redirai non praevalet 
auro nec argento. 
6. In nmndanis opibus, 
quac vos possidetis, 
Cuncta transitoria 
suut, quae vos vidctis. 
Quacrite psalmigraphum 
et invenietis : 
Nihil horum proprium 
est, quae vos tenetis. 
7. Plures in hoc saeculo 
vidi praepotentes, 
Auro, gemmis, vestibus 
raide rcnitcntes, 
Demum vidi miseros 
illos et egentes, 
Suis a minoribus 
cibum expetcntes. 
8. tuid in vestris opibus, 
miscri, speratis, 
Variis induviis 
corpus adornatis ? 
Ecce, pauper postuht 
restera nuditalis, 
Qucm vidcrc, miscri, 
prorsus dcucgatis. 
9. Vos in torreumatibus, 
clerici, iacetis, 
Cortinis et palliis, 
verneis tapetis; 
Unum vobis nuntio: 
modo si gaudetis, 
In futuro saeculo 
vae, vae vae dicetis. 
10. Semper carnes carnibns 
addere curatis, 
Cure pigmentis species 
nmltas madidatis, 

Vino meracissimo 
sciphis deauratis 
Utrcm ventris sordidum 
saepe recreatis. 
11. tuarc, dura in prandio. 
pracsules, sedetis, 
Ostia pauperibus 
claudere iubetis ? 
Paupcr clamat vocibus 
admodum quietis, 
Cui vix de reliquo 
datur, quod habetis. 
12. Homo plus vult metere 
quam in agro serit 
Cui plura Dominus 
praestat, plura quaerit: 
Vitae vobis ianua 
senpcr clausa erit, 
ludicis scntentia, 
quam tulit, vos ferit. 
13. Alios, ut novimus, 
scitis admonere, 
Lacrimis ut valeant 
crimina dclere, 
lllis paeniteutiae 
pondus sustinere 
Datis, sed non digito 
vultis removere. 
14. Quid subiectis oaera 
ferre datis dura'? 
Acriter authentica 
ferit vos scriptura 
Ea, qua fueritis 
mensi, CUlll mensura 
5letietur Dominus 
vobis in tritura. 
15. llundus in discrimine 
Lacet convolutus, 
Norma rectitudinis 
totus dissolutus, 
Regni sui gloria 
rex est destitutus, 
Arbiter institiae 
lacet quasi mutus. 



16. Obfuscatur veritas, 
legis lux praeclara, 
Immolatur puritas 
peetoris in ara, 
lon perfecta iudicum 
rides, immo rara, 
Magis amat munera 
larga quam avara. 
17. 0 quam detestabilis 
res, cure nletU flenda, 
Res plena livoribus, 
res obstupescenda, 
Non est in iudicibus 
rides adhibenda, 
Suffocat iustitiam 
modica praebenda. 

18. Qui, cure ordinarii 
legum sint censores, 
ludicando populos 
magnos et minores 
Veritati detrahunt 
velu! proditores, 
[Prodi]gentes omnium 
pauperum labores. 
19. Vertor ad propositum 
his decursis ita : 
Sit vobis pontifices, 
alicna vita 
Doctrix legum omnium, 
auto redimita 
U! in caelis porfio 
uostra sit uniia. 

20. Vestra lux resplendcat 
luce claritalis, 
Ut exemplum conferat 
omnis sanctitatis, 
Nain, dura caecus sequitur 
caecum in peccatis, 
Pariter in foveam 
cadunt caecitatis. 
Collectan. ms. Voravin. saec. 13. in. Cod. Voravicn. 376 [1361. -- 2, 5 
tutuli Il. cucu|i? Die Lesart aemuli nach dem Cod. Voravien. 374 (306. -- 
4, 7 Miser quisquam. - 14, 6 mnssi. -- 16, 3 veritas. -- l,, 7 ram gentes, 
die erste Silbe ganz vrschwunden. -- Die 8trophen l, 2, 4, 5 zusammen- 
geschmo|zn mit den ,Str,phen 8 u. 9 aus ,,T e m p u s a c c e p t a b i | e" Is. die 
g|eich tblgende Numnmr) bilden in dcr Holmufurter Hs. 42 vin eigens Lid 
[s. Anal. l. Nr. 52). 
In filmlicher Weise sind in einem Collectan. ms. V,ravien. sac. 14. 
Cod. Voravicn. 374 606) die 6 ersten Str«,phen des vorstehendcn IAedcs mit 
eincr Schhffsstrophc, dcr ic|i sonst nirgends begcgnete, in ein kiirzeres Ganze 
zusammegefafst. Die Varianten der 5 ersten trophen sind: l, 5 timo.  
l, 7 8ermo meus. -- 2, 4 nigrae m«miales. -- 3, 5 Dmn.  3, 6 et ares- 
cunt. -- 4, 7 (duando dives moritur.  5, 3 sqq. Dum mutatur p-tins vilis 
in tormento [ In tormentis quatitur.  Die 6. Strophe ist aus 8tr. 6 u. 9 
unseres Liedes zusammengesetzt ; dieselbe nebst der chlufsstrophe lautet: 

6. C'uncta transitoria 
surir, quae vos videtis, 
Quaerite psalmigraphum 
et invenietis ; 
Unum vobis mmtio, 
quod percipieti. : 
In futuro saeculo 
vae, vae, vae dicetis. 

7. Artifex, qui condidit 
hominem ex luto 
Et linivit oculos 
caeci sacro sputo, 
Vestras salvet animes 
crimine soluto 
Pax sit vobis omnibus, 
ego vos saluto. 

Unmittelbar daran schliefsen sich ohne jeden Absa/z und ohne Dber- 
schrift 3 weitere Liedr, von denen das erstere bel der niichsten Nummer zu 
besprechen ist, die beiden anderen unter Nr. 261 mitgeteilt wrden.  Vgl. 
brigens die Anmerkung zu Hr. 260. 
19" 



292  

Cod. Voravien. 374 (306) bietet die Melodie: 
r- 
I: = ------- ---=-- ----- 
Ad ter-rorem o-ni - um sur - gara 1o - eu-tu - rus; 
Om-nis cle- rus au- di - ai sire - plex et ma-tu- rus, 

Ni - hil est quod ti - me--ara, val - de sum se-eu-rus 

Nos - ter ser- mo per - eu - rit ve- lut- en- sis du- rus. 

259. Adhortatio ad paenitentiam. 

1. Tempus acceptabfle 
tempus est salutis, 
Tempus est excutere 
regnum servitutis, 
Aceingamur igitur 
gladio virtutis 
Resistentes fortiter 
hostibus hirsutis. 
2. Quasi leo rugiens 
hostis investigat, 
Variis contagiis 
animos fatigat, 
Quacrit, ques dccipiat, 
et deceptos ligat, 
Ut aeternis morsibus 
miseros adfligat. 
3. Graviter offendimus 
rcgem maiestatis 
Qui nos per clementiam 
summae trinitatis 
Suam nobis gratiam 
conferendo gratis 
Sanet a languoribus, 
mundet a peccatis. 
4. Res infelicissima, 
cur non confiteris? 
Dic tuas malitias, 
ut iustificeris, 

Steriles indutias 
et inanes quaeri 
Exspectando senium, 
forte cras non eris 

Carnis pestilcntiae 
restringamus lora, 
Si quae bona facta sunt, 
fiant meliora, 
Erigamur igitur 
ad honestiora, 
Ne nos ad interitum 
trahat ista mora. 

6. Forte tamen cogitas, 
vivam decem annis, 
Tune me durioribus 
castigabo pannis 
E induar vestibus 
Pauli vel Iohannis, 
Sic exspectat rusticus, 
donec fluat amnis. 

7. Quisquis ergo paeaites, 
lacrimis abunda, 
Et corde et opere 
tua facta munda, 
Istos David lapides 
posuit in funda, 
Haec est post naufragium 
tabula secunda. 



29.'] -- 

8. Cgitate, clerici, 
«lui vel quales estis 
Et quid iu iudicio 
dicere potestis, 
Non erit alicui 
locus in digestis, 
hlem erit Dominus 
iudex, actor, testis. 
9. Iudicabit iudices 
iudex generalis, 
Nihil ibi proderit 
dignitas papalis, 
8ed foetorem sentiet 
poenae gehennalis, 
Sire sit episcopus 
sire cardinalis. 
10. lqihil ibi dabitur 
bullae vel scriptori, 
lqihil camerario 
sire ianitori, 
Sed dabuntur praesules 
pessimo tortorL 
Quibus erit vivere 
sine fine mori. 
11. Vobis ergo praecipit 
conditor caeloram, 
Ut vos sitis quilibet 
socii iustorum, 
Ut columbae simplices 
a,l exempia morum, 
Consortes si fieri 
vultis angelorum. 
12. Vestros, ait Dominus, 
renes accingatis, 
Qtxod est absque dubio 
zona castitatis, 

Ac lucernam etiam 
manibus feratis, 
Ut exemplum populo 
bonum praebeatis. 
18. Viri venerabiles, 
servientes arae, 
Vobis iubet Dominus 
plebem castigare, 
Informare moribus, 
in spe radicare, 
Ut et vos cure populo 
possil laureare. 
14. 8acerdoti convenil 
legem sacram scire, 
Plebem rira, moribus, 
verbis erudire, 
Ut, cure landem venerit 
illa dies irae, 
Piam vocem Domini 
possit banc audire: 
1. Sacri vos presbyteri, 
sacri vos prophetae, 
Quod vobis paratum est, 
regnum possidete, 
Quod vobis paratum est 
sine nlPtU metae, 
Benedieti filii, 
mecum eongaudete. 
1G. Fertur «lies Domini 
quasi fur venire, 
Hic dies miseriae 
atque dies irae, 
Ad hane quisque studeat 
sese praemuuire, 
Ut ad eaeli gaudia 
possit pêrvenire. 

(2ollect. ms. Campen. saee. 14lift. Cod. Palat. Vindob,mcn. 883. A.- 
;od. Lipsien. 271. add. saec. 13. in. B. -- B hat nur die 7 ersten 
8trophen u. z. in fo|gender Anordnung 1. 2. 5. 3. . 4. 7.  1, fS 
ietibus resutis A. -- 2, 3 Vanis eontagionibus ii. -- 3, 3 Sed nos indul- 
gentia B. -- 3, 7 Salvet B. -- 4, 8 mundet B. -- 4, 7 Exspeetas deeennium 
B.  4, 5 forte morieris A.--{, 2 refrenemus B.- .5, ,5 Erigamur 
oeius.  5, 7 Nain ad se perieulum B.  5, 8 trahir B. -- , 1 Teeum 
forte B. -- 6.  cure iam tlecem A.  , 5 Tune assumam habitum. B.  
7, 30re, corde, eorpore B. -- Iiaeh 8tr. 7 folgt in B noeh: 



-- 294 -- 

Quid dicturi miseri sumas ante thronum, 
Ante summum iudieem, ante summum bonum? 
Tune non erit aliquis ioeus hic patronum, 
C'mn [nostrarnm praemia reddet aetionum]. 
Da.q weitere fehlt. -- 10, 5 Et dabuntur A. -- 11, 6 exempla suorum 
A. -- 11, 7 fieri fehit A. -- 12, 5 Hanc iucernam A. -- 
Ira C,dlectan. ms. V,,ravien. saee. 14. Cod. Voravien. 374 {::06) be- 
gegnete ich diesem Liede in f,,Igender trophenordnung: 8, 9, 10, 12, 1, 2, 
3. 5, 4, 6. Ais Einleitung sind 2 Strophen vorgesetzt des W0rtlautes: 

Omnes modo depre¢or, 
ut me audiati., 
Magni atque minimi, 
ut inteilegatis ; 
Si non bene dixero, 
vos mihi parcatis 
Atque supcrvaeua 
verba corrigatis. 
Den Abschlufs biidet die ,Strophe: 

Reverendi domini, 
rogo vos clementer, 
Ne u,quam turbcmini 
nec elam nec patenter, 
Sed compatiemini 
mihi patienter, 
,Si quid addam earmini 
minua competenter. 

O vos otaries clerici, cito pr(,perate 
Angeiorum lominnm honorificate, 
Simui avaritiam omaem evitate 
Et diem iudicii semper cogitate. 
lin Dbrigen vgi. dit. Amnerkungen zut folgeuden Nnmmer. 

260. le Etrem,, ludicio. 

l. Antequam iudieii 
dies metuenda 
Veniat, sunt onnia 
mundi commovenda, 
Nain per dies quindecim 
modo sunt vi,lcnda 
Signa nimis aspera, 
signa perhorrenda. 
2. Relegens Ilieronymus 
iibros Hebraeorum 
lsta signa repperit 
et ad posterorum 
Scripsit haec memoriam. 
ut SUl,pliciorum 
('onvertantur impii 
metu futurorum. 
3. Namque mundi vespere 
renient portenla 
Et haec possunl equidem 
dare documenta, 
Pravis quam erudelia 
veniant tormenta, 
Semper qui dilexerant 
mundi blandimenta. 

4. Prima dies saecuio 
talc signum dabit : 
Mare surge! tumidum 
undasque ievabil, 
tduadraginta cubitis 
moules superabit, 
Terram nec operiet, 
sed ut murus stabit. 
5. Signum die postera 
talc subsequetur: 
51are petet infima 
et sic abscondetur, 
Quod vix iilud oculis 
hominum cernetur, 
Sed ad stature pristinum 
post haee revertetur. 
6. Die pisees tertia 
super fluctus stabunt 
Et mugitus maximos 
contra caeinm dabunt, 
Omgregatae volucrês 
ldangent et clamabunt. 
Nec non omnes bestiae 
planctu resonabtmt. 



295 -- 

7. Quarta lux horribile 
signum exhibebit, 
Mare cure fluminibus 
omnibus ardebit, 
Omne genus hominum 
videns hoc pavebit 
Et prae metu nimio 
pro se quisque flebit. 
8. Non minus crudelia 
quinta lux monstrabit, 
Totam terrain sanguinis 
sudor occupabit, 
Omnis herbae species 
sanguine rorabit, 
Omne genus arborum 
pariter sudabit. 
9. Sexta die moenia 
cuncta dirimentur, 
Turres, domus, oppida 
cuncta destruentur, 
Instrumentis bellicis 
non sic laberentur, 
Immo propter proximum 
finem confundentur. 
10. Die vero septima 
lapides pugnabunt, 
Et alternis ictibus 
invicem crepabunt, 
In cavernis homines 
metu latitabunt, 
Et, ut eos obruant, 
montibus clamabunt. 
11. Totam terram motui 
lux octava dabit, 
tui sic erit validus, 
quod cuneta turbabit, 
Non homo, non animal 
super pedes stabit, 
Cuncta simul stantia 
ad solum prostrabit. 
12. Idontes colles lapides 
in terrain vcrtentur 
Die nona pariter, 
cuncta ut aequentur, 

In unam planitiem 
cuncta redigentur, 
Nullaque superflua 
sub caelo linquentur. 
13. In cavernis homines 
prius delitentes 
lbunt die decima 
campos per patentes 
Et errabunt undique 
veluti dementes, 
Prae timore nimio 
loqui non valentes. 
14. Post terrorem siquidem 
talium signorum 
Die sub undecima 
claustris sepulcrorum 
Fractis foras salient 
ossa defunctorum 
Et terrorem raclent 
oculis vivorum. 
15. De supernis partibus 
postea pressurae 
Die duodccima 
mundo sunt venturae, 
Fixae caelo quoniam 
stellae suat casurae, 
Et per partes aeris 
flammae volaturae. 
16. Die terna decima 
cuncti morientur, 
Qui vivi in saeculo 
tunc reperientur, 
Cure defunctis aliis 
ut resuscitenlur 
Et secundum merita 
sua iudicentur. 
17. lgnis quarta decima 
dic succendetur, 
Ut, quod homo p«»lluit. 
in mundo purgetur, 
Ergo supcrficies 
caeli comburetur, 
Arque terrae facies 
idem patietur. 



296  

18. Dies quinta decima 
caelum renovabit 
Atque terrae pariter 
novam formam dabit, 
Et post haec angelica 
tuba mox sonabit, 
Quae defunctos insimul 
omnes suscitabit. 
19. Axis post incipiet 
CoCus rutilare, 
Nain in luce veniens 
l'hristus nubis clarae 
losaphat videbitur 
super vallem stare, 
Vivos arque mortu.s 
omnes iudicare. 
20. {'urrent ad iudicium 
omnes qui vixerunl, 
Tune videbunt reprobri, 
quem reprobaverunl, 
lllis et monstrabitur, 
in quem pupugerunt, 
lustique prospicient, 
quem concupierunt. 

21. Hinc occulta cordium 
omnium patebunl 
Opes et pecuniae 
nihil tune valebunt, 
Amatores saeculi 
flebunt e! egebunt, 
l'aelique divitias 
iusti possidebunt. 
22. Nullus ineffabilem 
gloriam sanctorum 
Vei dolorem dicere 
potest damnatorum, 
lustis erit omnium 
patens fons bon.rum, 
lllis erit omuium 
cumulus malorum. 
23. Ergo quisquis pr,peret 
reus emendari, 
Studcat criminibus 
lacrimis lavari 
Nec se per diabolum 
sinat superari, 
e,! venturum iudicem 
curer venerari. 

¢'lm. M0,nacen. (ol. Follingen.} 11601. saec. 14. A.  C-d. Carolsruhan. 
Augien. 36. saec. *h». B. -- 'olleet. ms. 'ampen. sacc. */r,. C.d. Palat. 
Viml,,bonen. $83. C.  2, 1 Perlegens B; Beatus ler,,nymus C. 
lihris C.  2, 4 et ap«,st.«»lorttm C.  2, 5 D«cribit memoriam B'. -- 3, 1 
Nam in mundi I; lam in mundi C-  3, 3 tre posmmt equidem 
uae haec possunt C.  3, 5 qu.d crmh.lia BC  :3, 7 ni nuuc tautom 
diligtmt B. -- 4, 3 turgidum B, t,rbidum I'. -- 4, 3 surgens BC. l 4, 4 
uml:« elcvabit C; sursum se leval,it B. -- 5, 1 Signum erit postera A. -- 
5, 2 tle qu scquctur A. -- 5, 5 vix ilmum B. -- 5, 7 EI  statnm A. -- 
5,  stim rcvetur IL- 6, 1 Pisces clic ia BC. fi, 4 versus caelum 
Itç'. -- 6 7 CuncLae qttoque bestiae BC.  7, 7 Et mens metu nimis 
Ac prae metu nimio B. -- 7, 8 per se quisque C; quisque tiens slupebit 
B. -- , 1 Sium nimis h,,rridum B; Non his minus horridum C. -- 8, 3 
tlerbas cum arl,oribus B. --- 8, 4 sauis occupal,it B. -- , 5 sqq. in B: 
Omne genus avium se coadunabit 
Nil sLans, sed nimium pave« fi,rmidabit. 
9, 3 Domus, turres, moenia A. -- 9, 4 castraque solventur BC.  9. fi n,,n 
ira lal,entur A.  9, ,5 q. in B: 
Nec machinis bellicis ira destruenmr, 
Igneaque flumina nbique spargentur. 
1O, 3 aiteis vicibus C; Contra se ad i»vicem B. -- 1O, 4 coliisi crepabunt 
B.  10, 7 Et ut se operiant B. -- 8tf. 11 lautet in AC: 
Totam rram tremere [nx ocLava dabit, 
8upr perles animal suos null sbit, 



297 -- 

Ctmctis terrae partihus noua lux aequahit 
Et defuuctos insimul OillltC8 suscitahit. 
Str. 12 fehlt AC. -- 13, 2 prius latitantes B. -- 13, 4 per camp.s vag:tnles 
B. -- 13, 6 sicuti B. -- 13, 8 non audeutes C. -- 14, 1 I«,rr-rem I;; ter- 
rorem ct ridera A. -- 14, 5 foris B, fossis C. 
lattet in B: 
Die duodecima stellae sunt casnrac 
Scintillas[quc] flammosas ubique sparsurae, 
Cuuctae quoque bestiae per camp«,s visurae 
Nil gu.stante8 peuitus, sed vocem daturae. 
1, 1 tertia dccinm A. -- 1, 8 Qui viventes in A. -- 16, 5 sq. Et cure 
aute mortnis mox remtseitcntur B. -- 1, 7 t tunc secundnm Ol,era B. -- 
17, 1 Die qnarta dceima BI'.  17, 2 ignis suceendehtr Bi_:. -- 17, 3 Et 
quod A; Ut si quid reliquum B. -- 17, 5 Caelum uihiloufimLq B. -- 17, 6 
simul eoml,uretnr B. -- 17, 7 Terrae quoque facies B. -- 18, 1 Dic A. -- 
18, 4 uovam fornmm B. -- 1S, 6 tuba resonabit B.  18, 7 Et defimrh, s 
C; Et sic onmes m,rtuos IL -- 19, 1 Postm,dnm im'ipiet B; Postea vide- 
hitur C. -- 19, 2 mundts rutilare BI'. -- 19, 3 Et cure unhe renier BC.- 
19, .5 sq. und  sq. umgestellt A. 
Von Str. 20 an verl/hfft jede llandschrifl attders, l)er Text fi, lgt A. -- 
20, 
fi,lgt uoch: Et aeternis [sic] cruciatus onminm tnal,»rnm.- 23, 1 Ecce «luis - 
que A. -- 23, 7 sq. fehh.n A. I Nach ,Str. 23 in A: 
Et nos dcfcMat, qui pcr omuia saecnla regnat, 
Amcu, solameu Michae| dat nfihi per Aneu. 
Verlauf des Gedichtes in B von Str. 20 an: 

20. Christus l tune] cum tnaxima 
'eniet potestate 
Mirabilisq,te gloria 
:tttl,te claritate, 
Durns patens rcprobis, 
iustis lenitate 
Placeus, [sed] ci|Iii omnibus 
ntens aequitate. 
21. Currcnt ad imlicittm 
ontlle, qui vixrrnnt; 
Hic eor»uaç lancer 
crux et elavi ernnl 
Tune 'idelmnt rrpr-bi, 
quem reprobaverunt, 
Iustique prospieient, 
qnem concupierunL 
22. Iudicis ad dexteram 
boni statuentur, 
Ma|i per oppositum 
ad laevam pOll¢dIq.llll' 
Ut ad Ineem tenebrae, 
sic hi seeernentur, 
Et quibus(euniue dabitur 
Juste, qnod merentur. 
23. Cuuetis euneta e«,rdium, 
areana patehunt, 
Cuncti conseientias 
ctmctorum videbunt, 

Puritate meutium 
iusti tuxt¢ gaudcbuut, 
8ed p,llntis mcntibus 
inapii luhutst. 
24. N,»n hic excusatio, 
Planctus, lllcltls ia«rimac, 
fltlls :te" prcc:ltus, 
vel rninsvis status. 
25. Audire vel facere 
I«ma IIf, lel;aBlS» 
Sed mala perere 
Docens salubriter 
is àeridebamus, 
ldcirco perenniter 
mala toleramus. 
2ri. {tlim non putavimus 
haec Ioca subire, 
uando vix credidim 
.os vilain finire, 
ed mox in n«,s irruit 
terror mortis dirae 
Et ad ista compulit 
tormen verre. 



"27. Ibi cum daemonibus 
sumns compntati, 
Qui nos igne cruciant 
simul cruciati, 
Et, quorum paruimui 
semper voluntati, 
Cogimur perpetuas 
cum his poenas patL 

28. Nunc ergo, carissimi, 
Deum diligamus 
Et cavendo noxia 
bona faciamus, 
Ut non post cum impiis 
maie pereamus, 
Scd cura sanctis omnibus 
semper gaudeamus. 

Verlauf des Gedichtes in C von Str. 20 an: 

20. Quid dicturi miseri 
sumtLg ante thr.num, 
Aute tantum iudicem, 
ante summum bonum ? 
Non erit alicui 
locus in patronum, 
Dura nostrarum praemia 
redde(nur) actionum. 

25. Ad terrorem omnium 
surgam locuturus, 
Omnis elerus audiat 
simplex et maturus, 
Nihil est quod timeo, 
valde sum secnrus. 
Sermo meus percutit 
velu teusis durus. 

21. Dum) ante thronum stabimus 
iudicis severi, 
Non erit distantia 
laici et cleri, 
Nulla tunc exemptio 
poterit tueri, 
Lm perventum fuert 
ad examen veri. 

2'2. Nulli erit licitum 
quidquid allegare, 
Neque fas excipere 
neque replicare 
Nec ad apostolicam 
sedem appellare, 
Reus condemnabitur. 
nec dicetur quare. 

'23. Nihil ibi dabitur 
bullae vel scriptori, 
Sive camerariis 
sire ianitori, 
• Sed dabuntur divites 
pessimo tortori, 
quibus erit vivere 
sine fine mori. 

24. ludicabit iudioes 
iudex generalis. 
Nihil ibi proderit 
dignitas papalis, 
Foetorem quaudo sentient 
igni» gehennalis, 
Sire sit episeopu« 
sire cardinalis. 

26. Puniendi praesules 
sunt et cardinales, 
Abbates et monachi, 
nigre moniales, 
aeerdotes aemuli, 
eleriei venales, 
Congregantes i:imul 
opes temporals. 

. Quanto plus adcumulant, 
tanto plus marcescunt, 
8unt velut bydropici, 
quorum membra ereseunt. 
Dura plus bibunt, sitiunt 
magis et ardescunL 
Sunt avari miseri, 
nunquam requieseunt. 

:-- Homo. postquam moritur. 
statim fit sepultus. 
uid est avaritia 
nisi vantLS cultus, 
Vanitatum vanitas, 
cordium tumultus? 
Perennt divitiae, 
perit simul stultus. 

29. Apud nostros iudiees 
iura subverttmtur I 
Et qui leges faciunL 
lege nou reguntur, 
Non attenduut miseri 
mala, quae sequuntur, 
Nain, qui damnant alios, 
primi danmabuntar. 



299  

In sepulero tegitnr 
viii tegumento 
Deportatur postea 
miser in tormento, 
Patitur supplieia 
ut arundo vento, 
Redirai non praevalet 
auro vel argento. 

31. Ergo cor aponere 
magis non debetis 
In mundanis opihus, 
quae non possidetis; 
t ;uncta transitoria 
sunt, quae vos videtis, 
Quaerite psalmigraphum 
et invenietis. 

:32. Cogitate, divites 
qui et quales estis, 
Quid in Iloe iudieio 
dicere potestis, 
Non utemur eodiee, 
lilwo vel digestis, 
Idem erit Dominus 
iudex, aetor, testis. 
:33. Semper carnem carnibus 
implere euratis, 
Cure privatis opibus 
multa devastatis, 
Vino meracissimo 
scyphos vacuatis, 
Ventrem ventis sordidum 
saepe reseratis. 
34. Ut decet presbytcrum 
sint pudici renes, 
Testis est Ieronymus, 
testis Origenes ; 
Tu quoque, qui priuceps es 
et qui mira tenes, 
Dimitte mulieres 
veluti sirenes. 

35. Vos, qui in eherucibus, 
cleriei, iaeetis 
Sericis et palliis, 
lanois tapetis, 
Unum vobis nuntio: 
qui mundo gaudefis, 
In futuro saeculo 
vae, vae, vac dicetis. 

36. Currunt ad iudicium 
onmes, qui vixerunt, 
Tunc videbunt reprobi, 
quem reprobaverunt, 
Et eis monstrabitur, 
lu quem peccaverunt, 
Iustique prospicient 
quem concupiverunt. 
;3. Tune oceuRa cordium 
omnium patebunt, 
Opes et peeuniae 
tune nihil valebunt, 
Amatores saeeuli 
flebunt et egebunt, 
Sed caeli divitias 
iusti possidebunt. 
38. Nullus ineffabilem 
gh,riam sanctorum 
Vel dolorem dicere 
posset damnatorum, 
Illud quod forts omnium 
erit his bonorum, 
Illis erit cflmhls 
omnium malorum. 

39. Ergo quisquis properet 
reus cmundari, 
8tudeat erinfinilms 
omnibus lavari 
Et venturum iudicem 
curet venerari, 
[dt iu die valeat 
mala liberari. 

Der Text von Strophe 20 an stellt sieh in B als eine Erweiterung dar, 
in (' als eine Interpollation aus versehiedenen frelllden Bestaudteilen, die 
namenflieh den Liedern ,Ad terrorem omnium" (Nf. 2.58) und ,,Tem- 
pus aeeeptabile u (Nf. 2.59) entlehnt sind, und zvar entspreehen sich die 
.Ntrophen in folgender Weise: 
F, tr. 23=259, 10; 24----259, 9; 2.5=2.58, 1; 26--2.5_, 2; 27258, 3; 
28-----258, 4; 29--?; 30=258, 5; 312258, 5; 32259, 8; 33:259, 10; 
:4------?; 35 258, 9. -- Strophe ,0,6 ff. sind die Schlnfsstr«,phen des Liedes 
in A. 
Noch krauser und Imnter ist die F«rm dieses Lied,.s oder vielmehr 
dieser Lieder in der Gestalt, wie sie Du Méril (Posies p,,pulaires latines du 
moyen àge, p. 122 sqq.) naeh der l'ariser Ils. 7011 almi 1343, und Wright 
(The latin poems eommonly alributed to Walter Mapes, p. 52 sqq.) naeh 
Flaeius Illyrieus mitteilt. Abgesehen von den Varianten und Umstellungen 



einzelner Verse ist dort die Reihenfolge oder vielmehr Vermischung der 
Strophen aus disparatel, Liedern die nacbstrhcl,d« {dic erste Zahl beeichnet 
die Nummer des Liedes ira vorliegendcn Bal,de, die .zweite Zahl die bc- 
treffcnde Strophe): 
Du lril, ,,Quid dieturi miseriU: 260 C, 20; 21; 22; 2,59, ; 
9; 10; 2611 C, 29; U 258. 1; 2; :; 4+.5 {zusalnmengezogen ,1. verderbt); 6 
{umgeindert wie 26Ct C; 31); Il 2.59, 1; ||; (dm,n eine w,hl auderswoher 
entlrhnte Strophe: Vos qui v,dtis populo); 14; lb. 
Wrihgt, ,Tempus aceeptahile: 259, 1; 1; 3; 5; 15; 4; 7; l} dann 
wie hei DuMéril: 260 C, 20; 21; 22; 259, 8; 9; 10; 260 C, 29; Il es fehlt 
:tlsdann der Passus am ,Ad terrorem omnium" Il ; darauf 259. 11 12; 
(Vos ,loi vultis populo}; 13; 14; 1.5. 
Die angezogene Strophe iantet naeh der Pariser ils: 
Vos, qui vultis populo Domini prodesse (1. praeesse 
lmmo vultis potms p,,pulo praeesse (I. prodesse), 
Eius euram agere deeet indefesse, 
Pios, largos, humiles, dignos, ittstos esse. 
VI. R. l'eiper ira Archiv air Littcraturgrsch. herausg, v. lehnorr v. Carols- 
feid, 1X, 1OEs0, 8. 177 ff'. Pciper meint ,drei verschicdcne Gedichte zu er- 
kcnnen, von denen ds riue das andere zur Voraussetzung hat" nnd zwar 
in der l{eillenfi»lge: I. Antequam iudieii dies metuenda; 11. Quid 
dietdri miseri; 111. Teml,uS acceptabile. Dem stehtindesgegeniiber, 
dafs in ilteren Hss. die drei Licder Ne. 158--160 jedes ala abgerundetes 
Ganze «,hnc nachweisbare Einschiebsel aus }terel: Liedern und .hne irgend 
cine ,trophe mit eilmnder gemeinsam zu haben {bctreffs Ne. 260 kommt hier 
sclbstredrnd mlr die ils. A in Betrachtl, sich vorfindcn. Betreffs des Liedes 
.Quid dicturi miseri" gesteht l'eiper selbst: ,,leh kelme noeh keine 
Hds., g'elehe das Gedirht selbssl2indig enthielte; es erseheint entweder in I 
(Antrquam iudieii) cingeschoben . •., oder mit 11I {Tempus aeceptabilel ver- 
buldell" {a. a. O. S. 121. Also fiir selbstndige Existenzber'htigung fehlt 
durehschlagender Grund, wihrend vielcs oder ailes dagegen spricht. -- Warum 
hingcgen ,A d ter r&rcm o m n lu m" nicht als selbstndiges Lied anzusetzen 
sel, lifst sich nicht ersehen. Scbon die Aufschrifl zum Liede .e mpus 
aeeeptabilc", die bel Wright (a. a. O.) lautet: ,Praedicatio G,,liae ad 
terrorem om ninm" weist auf einen geliufigcn Liederanfal,g hin. -- 
Nebenbei sel hemerkt, dafs Chevaliers Rcpertorium hynmologicum iiber aile 
diese echten oder zwcifelh:tften Liedcranfiil,ge i;ichts zu bt.rirhten weifs, 
trt»tz der reichen Littcratur; m,r das einzige ,Ad terrorem omniunt", 
al»er iii seiner gekfirztell und umgcmodrlten Fass,u,g, wie es Anal. I. Ne..52 
mitgeteilt ist, findct sich registrierl. -- Vgl. anfserdem S-miner, Zeitschr. 
l: deutsches Altcrtnm 11I, .532, und Mon% 8chausp. d. MA. I, 3-o0. 

261. Exh0rtati0 h«ua ad elerum. 

1. 0nmes, qui assistitis, 
senes et periti, 
ble au,lire, depreeor, 
silis expedili, 
Lingua tamquam g|adio 
minime munili ; 
Nihil enim exsequar, 
quod sit dignum liti. 

2. Sed, si audieritis 
quidquam me errate 
Sire per ambagines 
vobis iusultare, 
¥obis erit |icitum 
illud emendare 
Atque supervacuam 
quidque resecare. 



-- 301 -- 

3. Incarnato Domino 
propter peccatore8, 
Ut prophetae memorant 
nobis seuiores, 
Obtulerunt munera 
mystica pastores, 
Pacis et concordiae 
veri sectatores. 
4. Parvum in cuuabulis, 
plenum sanctitatis, 
Collaudarunt angeli 
psaLmis decantatis: 
Gloria in sedibus 
summae maiestatis 
Atque pax hominibus 
bonne voluntatis. 
5. Haec pax, dilectissimi, 
super vos quiescat 
Et ad bona opera 
ingiter lacescat, 
Si quid crevit hactenu» 
mali, nunc decrescat 
Et ad instar pulveris 
prorsus evauescat. 
6. Vestris in praccordiis 
sit voluntas bona, 
tuae virtutum omnium 
dicitur matrona, 
Ac si temporalia 
vos habetis dona, 
Date et cingimini 
caelibi corona. 
7. Non sint, qui remurmurent 
intra se dicentes: 
Quid solvemus Domino 
nihil possidentes ? 
Cum non tantum munera 
quantum puras mentes 
Cnditor respiciat 
dirigens agentes. 
8. Invicem diligite, 
sicut nos dilexit 
Cristus, qui pro populo 
mori non despexit» 

Quod, qui die tertia 
postquam resurrexit, 
Vectes rumpens inferi 
mortaa conquexit. 
9. Solvite altissimo 
hauc humilitatem, 
Qui pro nobis induit 
caruis vilitatem, 
Ehibentes omnibus 
veram caritatem 
Prout habueritis 
rerum facultatem. 
10. Hominem famelicum 
cibo recreate 
Yel, si potum sitiat, 
illum sibi date 
Lacrimanti nudulo 
vestem erogate 
Et infirmos debiles 
crebro visitate. 
11. Larga vobis tempora 
vitae non fingatis, 
Ne sub spe ambigua 
bonum neglegatis, 
Nescientes 
quando corruatis 
Aut in quali postmodnm 
sede quiescatis. 
12. Nain si bonum fuerit 
penes vos inventum. 
Ibitis ad gloriam 
et non ad tormentnm, 
Sed si patiemiui 
mali detrimentum, 
Lividis trademini 
dentibus serpentum. 
13. In caminum igneum 
impii trudentur, 
Ubi a tortoribus 
saevis puuientur, 
.Nec prece nec pretio 
mali redimentur. 
Nain clientes Satanae 
nulli miserentur. 



-- 302 -- 

14. Verum nihil comparo 
gloriac divinac, 
Ubi nil tristitiae, 
ubi nil ruinae, 
Sed percnne gaudium, 
regna sine fine; 
Felix, qui scrierit 
mMestati trinae. 

Coileet. ms. V,ravien. saec. 14 

15. Ergo bono nitite, 
fratres, insudare, 
Ut, cure princeps venerit 
terrain iudicare, 
Vestra possint opera 
iudicem placare, 
Ut vos secum faciat 
iugitcr regnare. 
Cod. Voravien. 3ï4 1306). -- 2, 3 ara- 

bagies. -- 2, 5 erat. -- 6, 6 non habetis. --6, 8 caelibicaelesti.- 15, 1 
ho, hum licite. 
Dièses Lied ist in der Hs. an 2 andere unmitteibar angefdgt, an »d 
terrorem omnium" {s. Anmerkung zu Nr. 23 u. ,Otaries modo de- 
precor  {s. Anm. zu Nr. 2.59". Bemerkenwert ist die gleichartige Einleitung 
in allen dreien. -- Ais viertes reiht sich ebeno unmittcibar an ein scharfes 
Riigelied, dessen Inhait a, die 8chmihlieder ira Band XX der Anal¢eta eri,neri. 
Hier m6ge es seinen Platz finden, da es v611ig unbekaunt zu sein seheint : 

1. Lyram. quam suspenderam 
earmine sopito 
Ritu fretus catuli 
curMbus attrito, 
Pleetro regain pristino 
canons imperito 
Et perito coetni, 
quem invitus viro. 
2. Ergo clerum deprecor 
tenerae aetatis, 
Ut sermonem audiat 
meae pravitatis, 
Nain stridente cithara 
chordis temperatis 
Audiet, quid uoverim 
loqui de praelatis. 
3. Vohis tamquam fratrihus 
referam decrta, 
uae saneivit ffentium 
pa.sbr et athleta. 
P«,ntifex I l,,norius, 
mai-r quam I,r-pheta, 
Rei tamen serie 
pertes suos spreta. 
4. Inito eoneilio 
papa praesidente 
Et asante simpliei 
plebe eompetente, 
Verius ut fatear 
ipso me vidente, 
8oivitur silentium 
papa sic dicente : 
5. Dei dilectissimi, 
sitis benedicti, 
Legem v,his tradimus 
facilis edicti, 

Quibus in subMdium 
sumus hic relicti, 
Ut soivamus vincula 
veteris delicti. 
{5. Nostris cardinalibus 
et eorum servis, 
Nostris ianitoribus 
piis, non pr.tervis, 
Hospitum res modica 
detur a eatervis, 
Ne servire desiuaut 
dissolutis nervis. 
7. Verum quidquid eedere 
nohis est consuetum, 
Amputare penitus 
nosrum est decretum, 
Ne quis fiat cupidus 
propter rerum mctum 
Locum nostrum visere 
gratia repletum. 
8. Unde ad p«mtificem 
sacrosanctae sedis 
Ite confidentius 
cruentati foedis 
Operum eontagiis 
perpetratae caedis, 
Ne vos ulla terreat 
quaestio mereedis. 
9. Hoe sermone pontifex 
clerum consolatus, 
Iolo vulpis pertldae 
intra se armatus 
Termiuat concilium 
et fit sermo gratus, 
Per quem clerus fuerat 
caute laqueatus. 



-- 303 

10. Istam indulgentiam 
vilem et obscaenam 
Trplicat, ut omnium 
congreget amenam, 
Castigare cupiens 
divitum crumenam 
Et capsellam pauperum 
raro nummis plenam. 
11. Cousulo, ne laqueos 
istos incidamus, 
Sed hanc indulgeutiam 
irritam sciamus ; 
Cette procul dubio, 
qnod, si ail fcramus, 
In Romana curia 
varie laboramus. 
12. Ibi bullae traditor, 
ibi ianit.re8 
Reddunt se difficiles 
et reeludunt fores, 
Omni plcni vitio 
palam laudatores, 
,Sed aet'epto munere 
prorsus detractores. 
13. Papa, quod reliquerit 
veritus pudorem, 
Extorquere servulum 
iubet viliorem, 
Zu vermerken sind die Varianten: 
ritos. -- 8, 3 Ut confidentius. 

Seu spadonis phalerae 
sitiens nitorem, 
Seu mantellum [cupiens] 
propter pennae florem. 
14. Cure sic papa caespitet 
caput praelatorum, 
Frmdem fraude cumulat 
propter spem lucrorum, 
Et cure per astutiam 
nactus non per tbrum, 
Nom est tutum credere 
verbis Romanorum. 
1.5. Lauguescente capite 
venter cruciatur, 
Cui individue 
semper copulatur, 
Errantem pontificem 
clcrus ilnitatur, 
Et sic doli species 
magis augmentatur. 
16, Ergo, cun ad cnriam 
istam trauseamus, 
Consulo et moneo, 
ut nos maniamus 
Vasculis argenteis, 
qalae distribuamus, 
Vel, si desint ratinera, 
domi maneamus. 
1, 5 Plectro regum. -- 1, 7 Et pe- 

262. De Novisimis. 

1. Homo, Dei creatura, 
Cur in carne moritura 
Est tare parva tibi cura 
De aeterna gloria? 
Illa quanta sit si scires, 
Praeter eam nil sitircs 
Nec post mundi sic abires 
Cito transitoria. 

3. Tot sunt gaudia sanctorum, 
Tot tormcnta miseroïum, 
tuod immanitas amborum 
llullo sensu capitur, 
Donec anima post mortem 
Aut bonorum sumat sortem, 
Aut malorum ad cohortem 
Improvise rapitur. 

2. Et si poenas infcrnales 
Cognovisses, quae et qualcs, 
Tuos urique carnales 
Appetitus frangeres, 
Et innumera peccata, 
Dicta, facta, cogitata 
lIente tota consternata 
Merito deplangeres. 

4. Quando caro sepelitur, 
Heu, de spiritu nescitur, 
Utrum gaudct vel punitur, 
Non fit magna mcntio; 
Luctus quidem simulatur, 
Sed substantia vastatur, 
In propinquis gencratur 
Zclus et contentio. 



5. Mors est bonis, mors et malis, 
$cd sor nimis inaequalis 
ubinfertur aetermdis 
Vitae vel intcritus; 
Eseqniae cclebrautur, 
Si vcl noti couvivantur, 
Xii defuncto suffragautur, 
Si tune est immeritus. 
6. Nullum tempus paenitendi, 
llora nul|a reverteudi 
Ncque locus fugiendi 
Miseris snpererit ; 
Si vis sursum, detraheris, 
De abyssis extraheris, 
ludicanti praesenteris, 
qee quidquam intererit. 
7. Si non Iesum dilexisti 
Èt Mariae servivisti 
Nec patronum qucm petisti 
Tibi in subsidium, 
Quis orabit pro delicto, 
Quis spondebit pro convicto, 
Quis iudicio tare stricto 
Fict in praesidium? 
8. l'acis angcli astabunt, 
Sicut scriptum est, plorabuut. 
Tamen flignam affirmabunt 
ludicis oententiam ; 
Et. quod sonat magis dure, 
Oiimes Dci creatnrac 
Adgravabunt iusto iure 
Malam conscientiam. 
9. Scd haec t'actis ex scelestis 
Et ipsius gravis testis 
Nu|lam iudicis in gestis 
Intuens iniuriam; 
|line horrendi mox tortore 
Tot incutiunt terrores, 
tuod iam sentienes dolore 
Vertitur in furimn. 
10. Tune a bonis reprobata, 
In seipsa desperata 
Et in toto desolata 
bi profundunl mergitnr, 

Ubi chaos hoc firmatur, 
tuod nunquam egrediatur, 
Sicut Abrldtam tctatur; 
Huc illuc non pergitur. 
11. 0 quac lingua explicare, 
Vel «luis sensus eogdtare, 
Quis audet dinumerare 
Mala multiplicia, 
Quae perversis sunt creata 
Et diversis dcputata, 
Prout singula peccata 
Exigunt et vitia? 
12. 0 peccator, vis audire 
Et de multis pauca scire, 
Quae permisit hic sentire 
Quendam Dei gratia? 
Qui, cre Deullt precaretur, 
Ut hic ita purgaretur, 
Quod post mortem duceretur 
Ad caeli palatia, 
13. q.)uamvis nimium pcceavit, 
Deus tamen hoc donavit 
Et illaesum eonservavit 
Corpus in certamine. 
Nain, cure 8atan hoc vidcret, 
quod conversus paeuiteret 
Et quod Domino ldaeerct, 
llnius pro examine 
14. Teeta miscuit tormenta, 
Quod ad ipsa temptamenta 
Supra muudi elementa 
Invisa conficeret. 
Aestum, fluxum, fltuul ta|em 
Sensit frater inaequalem, 
Ex porteutis infernaIcm 
Aperte coniceret. 
15. Ignem quendam senticbat, 
Cuius flammam non vidcbat, 
Ipum tamen exurebat 
$atis mirahiliter, 
Ignem gessit et urcntem 
Et gra+issime premeutem» 
Ve|ut lapidis urcntem (sic 
Flantem hurribiliter. 



16. Sub quo iacuit astrictus 
Et per grandes eius ictus 
Tant potenter est adflictus, 
Ut iglliS uredinem 
(duasi nullam advcrtebat, 
Quia flamma sic fremebat, 
Iduod calori praeferebat 
Plagas et gravedinem. 
17. Fratris huius et in cella 
Torrens ignis ut pmcella 
lufluendo fecit bella 
Dm'a et magnalia; 
Flamma quoque hune ob- 
struxit, 
Quae ter ira eius suxit, 
Quod mirando non eduxit, 
lllius vialia. 
18. Liquor ardens igne pluit, 
Et grando in ipsum ruit, 
Chaos talc quod non ['uit 
Vidcns ab initio. 
lta saepe dmu sentiret, 
Accidit quod ail plus sciret, 
Quam quod totus interiret 
bIundus hoc snpplicio. 
19. Ut tonitrua touabaut, 
Tanta fulgura micabant 
Et quam plura his constabant, 
(duae carent mundi nomiue ; 
Frater vero sic plagatus 
Mox fuisset conquassatus, 
Si non Dei snstentatus 
Fuisset tune munimine. 
20. ('orpus sopor ad[igavit, 
ed cor suum vigilavit, 
Deus enim dispensavit 
Hae in paenitentia, 
Nunc passurum rohorando, 
Nunc illaesnm relcvando, 
Pocnas selnpcr temperando 
Cum sua c|cmentia. 
21. Hostes saepe furientes, 
Ma|leis percutientes, 
Tamquam laminas cudentes 
ipsum fabricaverant, 
Blum, Pia Dictamiua. VI. 

Sed ad Deum sic correptus 
Cran clamaret, est ereptus 
Et inc»st pauca readeptus 
Vires, quas bi straveraut. 
2"2. Saepe frater praenotatus 
Est sub terrain transportatus 
Et in lotis malleatus 
biimis horribilibus, 
Ubi tenebme eondensae, 
Voces durae et immensae, 
Et scintil|ae sunt succeuae 
Flantes in fabrilibus. 
23. Lotus ingens et mnbrosus, 
Foetor ardens et famosus 
Rumorque tumultuosus 
Et abyssns sitiens, 
Terror illic assistenti 
Nec tormenta patienti, 
Tantum monstra hacc videnti 
Esset crux sufficiens. 
24. Ignem vidit praeinfulsum 
Velut turbine perculsum 
Aut in follibus impulsum, 
F|ammantcm foinsecus, 
Qui sic flagrans insanivit 
Quod agnosccre ncquivit, 
Si purgaudasque punivit 
Alilnas illtrillsecus. 
25. rulla$ vivens ibi grullit, 
Si quos caput sublus unit 
In abysso, sua punit 
Non flalnma motabiles, 
Sed carbolleS suut grandaevi 
Ad urendmn nimis saevi, 
Tare profnndi, ut in aevi 
Saecula durabiles. 
26. Idem raptus extra mundum 
Tartarum ad gemebundum 
Locumquc ad sitibulduln 
Et aestu plenissimum, 
Ubi quidam laborantes 
Quidam dnre ilnperantes 
hestus onera portantes 
Et iugum gravissimum. 
20 



-- 306 -- 

27. Erant autem viri lassi, 
Vultu nigri tamquam assi, 
Defluentes pice crassi, 
Nec in his contentio, 
llam laboribus attriti 
Loqucbantur vix inviti. 
Arefacti magna siti 
Sudabant silentio. 
28. Ad haec opera coactus 
Frater fuit tabefactus, 
lqam ab aestu ipse tactus 
lIox coepit destitui, 
Invocata vere dia 
lIatre Domini Maria 
Statim eius prece pia 
lIernit restitui. 
29. Locum vidit et impurum, 
Grandem nimis et obscurum 
Et ingressum valde durum 
Quasi portam inferi, 
Quem anhelans hunc allcxit 
5Ia#s magisque invexit, 
Deus tamen hunc erexit 
Flagitantem egeri. 
:0. Tot sunt loca tenebrosa, 
Tot occulta monstruosa, 
Quod haec terra spatiosa 
Et cuncta visibilia 
Quasi nul]a sun! miranda 
lec ad illa comparanda, 
Nain ista quidem narranda, 
Sed haec indicibilia. 
31. Hostes saepe de profundo 
Poenas ferunt exeundo, 
Ut praemissi in hoc mundo 
Inferant supplicia, 
Quia peccatorum multa 
In hoc mundo fiunt multa, 
Nain abyssus et oculta 
Dei sunt iudicia. 
32. Multi, qui iam migraverunt, 
lu hoc mundo mala ferunt, 
Quod peccata commiserunt 
Nobis ignorantibns. 

Plures auimae plangentes, 
Ad hunc brevi venientes, 
Assumpserunt adfligentes 
Poenas cure flammantibus, 
33. Ut sic ipse purgaretur 
Et illis compateretur 
Magisque recordaretur 
In missis et precibus; 
Unde quaedam valde gratae 
Sibi visae sunt renatae 
Evolantes ut purgatae 
Suis iam a faecibus. 
34. Flammam etiam fumantcm, 
Terrain ipsam devorantem. 
Fundamenta revelantem 
Ab imis emergere, 
Ignem nubibus condensmn, 
Ventum iguibus accensmn 
Et tremore comprehensum 
Populum dispergere ; 
35. Sacramentum ab altari 
Vidit sursum elevari 
Etin iudicem mutari 
5Iultum ineffabilem, 
(uo ad iudicandum mundum 
Fecit iustis se iucundum 
Et iniustis iracundum 
lqecnon importabilem. 
36. Haec cure frater ut videret 
Et examen hoc timeret, 
Rogavit, ut plus paeniteret, 
Vitae indulgenfiam, 
Nam commissa sic deleta 
Et omissa sic completa 
Sensit, quod iam mente laeta 
Spectasset sententiam. 
37. Sic a visu revocatus 
Adhuc multis est vexatus, 
Donec plenius purgatus 
Repleit fiduciam, 
Nain cotidie punitus 
Velut lapis est politus, 
In adversis erudi!us 
Per multam astutiam. 



307 1 

38. Semel multi convenerunt, 
In cellam eius irruerunt, 
Ipsumque operuerunt 
Daemonum tentoria, 
Fratre autem his subnixo 
Adhacrebat corde fixo 
Christo Iesu crucifixo 
Cure clara memoria. 
39. Unde simili gaudebat, 
Quia, quidquid sustinebat, 
Hoc ad crucem repellebat 
Endem recurrere, 
Illic omnibus a malis 
Christi tegebatur alis, 
Nec quibat locus hinc talis 
Tare tutus occurrere. 
40. Quaudo gessit graviora, 
Tanto plus subtiliora 
Sibique devotiora 
Solebant claresccre, 
Tuuc maligni fabuiosa 
Loquebantur vel iocosa, 
Ut a prece fructuosa 
Hunc possent compesrvre. 
41. Sacpe tubae cure clangore, 
Venti magni cure ardore, 
Hostes multo cure clamore 
Loquentes nefaria 
Cellam eius adimplebant 
Et diversis adfligcbant, 
Tamquam stipulam vertebant 
Potestate varia. 
42. Ipsum ferro pupugerunt, 
Plagis multis ceciderunt, 
Pluries flagcllaverunt 
Diri scorpionibus, 
Ut gigantes quidam stabant, 
Comminantes blasphemalmnt 
Et frendentes sic tonabant 
Comminationibus. 
43. Ila iacuit attritus, 
Quod si nullo plus punitus 
Suffecisset is auditus 
Soins improperii, 

Verbis quidem increpabant, 
Sed sic ventum agitabant, 
Quod verbis ipsum verbera- 
bant 
Zelo vituperii. 
44. uidquid vero sic ferebat, 
Hoc in spiritu fiebat, 
Nemo cnim audiebat 
lstis de rumoribus, 
Nisi Dcus occultasset, 
Fratres otaries demcntasset 
Et vicinos convocasset 
Cum remotioribus. 
45. Sed cum mentem paenitentis 
Non fregissent, a tormentis 
Aeeesserunt blaudimentis, 
Ut ipsum deieereut, 
Mundi huius vanitatem, 
luvenum iucunditatcm 
Rerumque formosi/atem 
Monstran/, ut allieereut. 
46. Eius lectulo astabant, 
Vasis musieis eantabaut, 
Chorisales simulabant 
Multiplex tripudimn, 
Multae cantu serenarum 
Adfuerunt feninarum, 
Paeniten/is ut amarum 
Permutaren/ studium. 
47. Strato saepe ingesserunt, 
Nudi se applicuerunt, 
Totum ilhun infeeerunt 
Veneno libidinis» 
qui ab eis inflammatus» 
Mox fuisset inquinatus, 
Non exsistens praearmatus 
Virtule formidinis. 
48. Sed et incubi nefandi 
Gravi eorpore tare grandi 
lp.um causa fornicandi 
Viribus nequissimis 
Oppresserunt amplexantes, 
Tamquam virginem amantes, 
Illuserunt oseulantes 
Rostris immundissimis. 
20 ° 



-- 308 -- 

49. Paul»er vero his punitus 
Valdc sustulit invitus, 
?dagnos emisit rugitus 
Ad Dei clcmcntiam, 
Qucm ex corde dum rogavit. 
Ipsum cito libcravit 
Et malignos effugavit 
Suam per potentiam. 
50. Quidam vero ut dracones. 
Rugientes ut leones, 
Non oscula, sed agones 
Attulcrant callidas, 
Sui»er ipsum incumbebant, 
Saevis dentibus frendebant, 
Sicut praedam substringebant 
Vires iuxta validas. 
51. In aures eius clamaverant, 
Guttura dilatavcrant, 
Fumum foedum spiraverunt 
Gutturis et narinm, 
Corpus vero non portabam, 
Sed ex igne, quem gestabant. 
Et aere conglufinabant 
Corpus voluntarium. 
52. Sic figuram bestiaram 
Assumpserant plurimaram 
E naturam singularum 
Scierant recfissime, 
Hominum loquacittem, 
Bratoram ferocitatem, 
Suam tamen falsitatem 
Prodentes novissime. 
53. Vocem fratris suffocabant, 
Çnm oraret, subsannabant 
Et post ipsum iterabant 
Verba sacratissima, 
Simulabant se lugere, 
Bona plurima habere, 
Pellem ovis iuduere 
3Ionstra ferocissima. 
54. Ex eius capite su_xerant 
Et virtutes extraxerant 
Et inanem reliquerant 
In semidementia ; 

Quod hos possc tunc probavit, 
Cum notoric erravit, 
Tamquam porcos illos pavit 
Sua neglcgentia. 
55. lpsum saepe permingcbant 
Et squalore perfundrbanl 
Et diversa impingcbant 
In hune latrocinia, 
hl ore eius stercosa, 
Nausida et foetorosa 
bliscuerunt et lutosa, 
PIcna ignominia. 
56. Unde propter foedum lutum 
Tota die fecit sputum. 
Seque horrcns sic pollutum. 
quod ob reverentiam 
Corpus Christi non sumpsissct 
Nequc missam tune lcgisscL 
Patris sui si audisset 
In hoc complacentiam. 
57. Scmel equus immodestus 
Gehennalis et molestus, 
Cuius non equinus gestus, 
Sed fera grandissima, 
Hic os suum dolo plenum 
Dilatavit lu egcnum, 
[psum lambens ni abcnum 
Cm lingua amplissima. 
58. Canis magnus non canino 
Latrans sono sed bovino 
Tamquam taeda de camino 
Ardeseen. interius 
Ascendebat ex inferno, 
Quem hic voto cure interno 
Praehortatus a superno 
Praevenit celerius. 
59 Canera magnum requisivit. 
Qui hunc nimium attrivit, 
Quidnam vellet, et audivit 
Famem illum gerere, 
Sil plus tantum esurire 
51isi monachos glutire 
E, quos posset invenire 
3Iagis piugues, quaerere. 



--- 309 -- 

60. Canes multi cure latratu 
Et voraci apparatu 
Sieur urrunt iu venatu 
Ad ipsum irruperant, 
tui velocem per occursum 
Stantes sursum et deorsum 
Amarissimum per morsure 
Plus semicorruperant ; 
61. Sed ad Dominum dura flevit, 
Eius gemitum non sprevit, 
Sed salvavit, ut assueivt, 
lpsum integraliter, 
Sic, quod nusquam devoratus 
¥isus est aut vulneratus, 
Sed nimirum sic p|agatus 
Erat spiritaliter. 
62. Nain et animae pollutae, 
Sine carne, sine cute 
I,acerantur iam exutae, 
Sic huius exsistentiam 
Inexperti ne miremur, 
Sed in istis recordemur, 
Quod divinam confitemur 
Plus posse potentiam. 
63. Frigus triplex hic probavit, 
(uiddam fluxit, quiddam flavit 
Et utrmnque cruciavit, 
Sed plagis attrocius 
Frigus ternum praeter motum. 
Nec in mundo tale notum, 
Ipsum congelasset totum 
Ion raptum velocius. 
64. Saepe ibi scorpiones 
Et terribiles buffones 
lmportunas toriones 
Et taedas intulerant, 
Super nudum praereptarunt. 
In aures eius coaxarunt, 
lefas suum prolongarunt, 
Quod secum aitulerant. 
65. Et serpentes venenosi 
Co|ubrique tortuosi, 
Tam igniti quam amnosi 
Erant in temptamine, 

Ab his huius incolatus 
Multum fuit prolongatus, 
Dum ad tempus desolatus 
Essel pro examine. 
66. lam et omnia flagella 
Reputavit quasi me!la 
quoad ingravata bella, 
QOEe gessit interius, 
('um a Deo dere«|itum 
Et a malo per conflictum 
Formidaret se dcvictum, 
Quo nihii est deterius. 
67. Tune cognovit, quid dv.mnari, 
Quid a Deo separari, 
(uid sit facie privari 
Et Dci cIementia; 
Cuncta sunt ad istud parure, 
Quidquid geritur poenarum, 
IiI sentitur sic amarum 
Ut Christi carentia. 
65. llam infirma spe dura fuit, 
In quamcmnque l)oenam ruit, 
Laetabatur nec quid |uit 
In gratiae prasentia; 
Si infernum quis iniret, 
lihil prorsus tune puniret, 
Si divina se sentiret 
Frui influentia. 
69. Si quocumque quis locorum 
Non haberet diinorum 
Affluentiam bonorum, 
Mox ferret tristissima, 
Sicut tempore praefato 
Fratri parum deso|ato 
Visum est Deo sublato 
Se pati gravissima. 
70. Tune terrae promissionis 
Typum, transmigrationis 
lovit et regressionis 
A terra Babylonia, 
Qaam bouum hereditare, 
Quam amarum transmigrare, 
tuam iucundum romeare 
Sit in sanctimonia. 



310 -. 

7l. Tunc in specie draconis 
¥idit regem Babyionis 
Exeuntem cura coronis 
Et suis complicibus, 
¥ias Sion dissipaban! 
Et. virtutes captiwtbant, 
Sed non diu sic regnabant 
Locis in supplicibus. 
72. Nain cure frater id sentiret, 
Quod malignus introiret 
E! interius saeviret, 
lh»iens amarissime 
Coepit angeios rogare, 
Sanctos omues invocare, 
('hristo Iesu supplicare 
Et marri piissimae, 
73. Donec virtus sanctae spei 
Parva remearet et. 
Tandem bonitatc Dei, 
Non suo luctamine, 
Seusit hostes effugad, 
Se in intimis mendari 
E celeriter iuvari 
Sacrosancto flarnine. 
74. Sic flageila peccatorum 
Partira patent miserorum 
Quae salure pro cunctorum 
Merito sufficerent, 
Si non homines caecati 
Essent et sic indurali, 
Quod in istis excitait 
Postreraa prospicerent. 
75. Ea, homo teruporalis, 
Audi, puivis et mortalis, 
ui tare vanis mundi malis 
Delectari audeas, 
Etsi seusum Saiomonis, 
Fortitudinem Samsonis 
Triumphumque Gedeonis 
Te habere gandeas, 
76. Sive formam Absaionis, 
Vel sophismata Platonis. 
lqil in rebus aut personis 
Mortis scit condicio, 

Sola merita manebnn! 
Et hnmilia placebunt, 
lusti quia vix parebnnt 
In Dei iudicio. 
77. Aeger, paul)er et leprosus 
Plus quam clives et formosus 
Apparebit gioriosus, 
Si suam inopiam 
l'roper ('hristum baiulavit, 
Crucem secum hic portavit, 
Quia Christus huic paravit 
Gaudiormn copiam. 
78. Ut a malis memoratis 
In hoc mundo iiberatis 
E in caelo coilocatis 
Aeerna suscipiunt, 
Quae nec auris ldc andivit 
Nec videre quisquam scivit, 
Nisi qui in caelis vivit, 
Iii soli conspiciunt ; 
79. Qui sint angeiorum chori, 
E. electi quam decori, 
(Juid vivere, nunquam mort, 
Iuid aeterna gloria, 
Quid perpetue gandere, 
Summo bono inbaerere, 
Malum ultra non timere, 
uo mali nec mcmoria. 
0. Sine senio iuventus, 
Nullus ibi turbulentus, 
quivis sua star contentus 
Vitae certitudine, 
l'ienus iilic interiectus 
(uia Domini conspectus, 
Implet omnium dfectus 
Sua "plenitudine. 
81. O quam felix ille, cul 
Datur conditoris sui 
Vultu tare iucundo frui 
Ut est, nou aenigmate! 
(Juique crucis hic amorem 
Cristi portant et doiorem, 
Quem videbunt tunc splen- 
dorem 
Quolibet ex stigmate! 



-- 311  

82. Nam mirandam claritatem 
Omnes et iucunditatem 
Sumunt et suavitatem 
De Christi vulneribus, 
Sed et plures hic electi, 
Quamvis carne sint despecti, 
lam ut angeli electi 
Vivunt his muneribus. 

83. Sic de corde Christi potus 
Manat, quivis ut devotus 
IIic praelibat, donec totus 
Suis commensalibus 
In perenni copuletur, 
Ut de cibo satietur, 
(uo ad horam hic laetetur 
tuasi temporalibus. 

84. 

85. 

Hos in poenis adhuc mundi 
Saepe spiritus iucundi 
Consolantur laetabundi 
Miris et obtutibus. 
Quam benigni sunt affatt h 
Quam praeclari apparatu, 
Quam de nostro sancto statu 
Gaudent et virtutibus ! 

Adiurati vix testantur, 
Qui ab ipsis visitantur, 
Nain in Christo gloriantur, 
Non plus in hoe saeeulo, 

Illi quam plures arcana 
Carne gustant in humana, 
In qua quasi sub membrana 
Vident vel in speculo. 
86. Suavem quidem organorum 
Sonmn, dulcem musicorum, 
Cantum quidem angelorum 
Atque delectabiles 
Quosdam caelicos sapores 
Ut aromatum odores, 
Quasi paradisi flores 
Carpunt adamabiles. 
87. Sed his notis sic attendunt, 
Ut aeterna comprehendunt; 
Nain praedicta ni t ranscendunt 
Cuncta mutatoria, 
Nutum quendam dura praeten- 
durit, 
Formam pulchram dura osten- 
dunt, 
Cor videntis plus incendunt, 
Quam ulla transitoria. 
88. Unde plures his acciti, 
Hoc necare hic potiti, 
Ut languentes vel sopiti 
Suspirant ad aethera. 
Quod idcirco post effamur, 
Ut post m.'da, quae testamur, 
Bona qtmeque prosequamur 
Ialn nova iam vetera, 

89. Ut utrisque partira notis 
Semper meritis et votis, 
Verbis, factis, rebus totis 
Ac iugi memoria 
Abnegemus peritura, 
Quod mens singulorum pura 
Conversetur absque cura 
In perenni gloria. 
Cod. Carolsruhan. Augien. 36. saec. lh». A. -- ,Strophe 1--11 auch in 
Thomae Saillii Thesaurus Litaniarum et orationum sacer, Parisiis 1,599. fol. 
106. sqq. B. -- 1, 5 quanti B. -- 1, 8 Varia transitoria B. -- 2,, 2 rel,ro- 
borum B. -- 4, 2 nil scitur B. -- 5, 5 ff. fehlen A. -- 6, 2, Nec tnnc I0»cus 
B. -- 6, 7 Iudici nf B. -- 6, 8 Nihil tibi proderit B. -- 7, 1 ,Si Ieum non 
B. -- 7, ,3 quaesivisti B. -- 8, ,3 lustam tamen approbabunt B. -- 9, 1 ee- 
lestis A. -- 9, 2 Est fui ipsius testis B. -- 9, 5 Tunc horrendi B. --9, 6 
incutient B. --- 9, 8 Vertatur B. -- 10, 3 Anima sic desolaLa B. -- 10, 5 
chaos ol,firmatnr B. -- 10, 6 Ut nunquam B. -- 11, 1 lingua vel narrar,: 



B. -- 11, 3 Quis vel audet numerare B. -- 11.5 Quae damnatis sunt parata 
B. -- l'/, 6. Gemein«ames Obieet. vitalia? -- 1, 4 vivens A. --- 24, '/ 
qua. A. -- 31, 3 pr«,mis«i A. -- 31, 4 Iuferunt A. -- 32, 6 Ad hune freni 
A. -- ;3,8 Poenis A- -- ;36, 6 Nec omissa A. -- 3'/, 2 Dura adhuc A. 41, 
1 elamore A. 1,4 naribus A. -- 58, 6 eum fehlt. -- .59, ,'5 pinguis A. -- 
69, 3 Afl]uentia A. -- 69, 4 ferre A. -- '/3, 7 se iuvari A. -- "/7, "/ hic 
paravit A. -- ç, 7 Quoad honorera A. -- 8-5, ,5 llii quam A. -- 8é;, "/ 
Bonae quaedam A. -- Verlanf de Liedes iL B v«m trophe 12 bis 8chluf.: 
1. Ig'nis, friffus pr«,et.llarum, 17. Nunquam attris hic audivit, 

• ulphur, foetor teuebrarum. 
lugis luctus animarum 
Pars earum calieis; 
Sempiterna mors, dracones, 
Fames, daemones bnffones 
Amarissimos agones 
Superaddunt miseris. 

Nec videre quisquam sciviL 
8,,ium, «lui lu ca«li« vivit, 
Seit experientia, 
Quid a malis liberati 
Et in gl,,ria Iocati 
lpsi possident beati 
In Christi praesentia. 

l:;. Trot sunt Ioca tenebrosa, 
Tot iamenta monstruosa, 
Quod haec terra spatiosa 
Atque visibilia 
ua.qi parure sint raira»da 
Nt ad illa comp:tranda. 
ista quippe enarrauda. 
llaec indicil,ilia. 

14. Sic iaetitia sanctorum, 
hcunditas :mgel,,rum, 
Dei gloria deotmm 
Est incnarrabilis; 
Eris clare Deum videns, 
Fruens et amor« tenens, 
Potens, sciens, placens, gaudens, 
Fulgens, liber, agilis. 

1.9. 

15. Ubi conditoris tui 
Vultu mper i,-ssis fia6: 
Feli, pr,,rsus, illa cul 
Visio conccditnr. 
A qua »unquam separatur, 
• ":,ed perpetuo iaetalur, 
Mail nihii formidatur, 
Nec quis ibi laeditur. 

20. 

16. illic angelorum chori, 
Sancti facie dec«,ri, 
Vivere et mmquam 
Mortis nec mem,,ria, 
In aeternum sed gaudere, 
Summo bono inha-rere, 
CMneta bona possidere 
In aeterna gh;ria. 

21. Ut defimcti suhlevemur. 
Cum caelitibus iaetemur 
Et in Deo læ»riemur 
.'4umm «, delectabili. 
ui se,lus g'lorific:mdus, 
Et amandus et optandus 
Laudeque magmificandu 
Est interminabili. 

Dafs da-s Gedieht nieht v«,n Dionysius Carthusianus sein kann, be- 
weist A: B schreibt es einem Dominicus Cbartusianus zu, was wohl ein 
lapsus calami tùr Dionysius sein dfirfte. Frit Merio-Hostius (Paradisus animae) 
wax sichtlich B die Quelle. 



-- 313 -- 

263. Versus de Adventu Antichrisfi. 

1. An|ichris|e, quid nmraris? 
]ara a cunclis tare avaris 
Ut Messias adoplaris 
More luo causaque. 
Nonne rides ian, se«undum 
l,egem luam h)inm mundum 
Laborare sitibundum ? 
Tibi l,raeparavit se. 
Veni super certa si,e; 
Aufer tecum lantum bona 
Et his large «uncta dona, 
Statim re.ge cure c«,rona, 
Mundus coronabit te. 

4. Times sedem tu Romana,i, 
Arque ridera chrisii,nanl ' 
Curam illam linque vanam, 
Timor est slullollinl Ill«iS. 
Times fidei i, raelal«,s 
Aique iuris literalos? 
Scias illos iani l,lacalos, 
l'«tShlUam subrogalur clos. 
Veni, rur suspendis ims? 
Clero dic, quod sim«,nia 
lusla sri et multum pia, 
Fides Chrisii vana 
Sicul vis, habelds lins. 

2. Miror n,ullum, an ignores, 
Qu«d lanl maie iRm majores 
Vivunt el regunl minores, 
Nec Chrislus curalur quid. 
Si qui verl,, t'l,risio crcdunt, 
Facl« lamen iam recedunl. 
t'lus ma,daia Dei laeduni, 
l,egeni luam firmal ici. 
Veni, cure iam /emlms sil; 
Simonia cure usurit 
lam coluntur lamquam iura. 
Si qua poena si! ventura, 
De hoc nullus limor fit. 

5. Anli«hrisie, vis venire? 
Scias iibi opus mire, 
Mundus novit superbire, 
Ad hoc debes sibi res 
l)aloç scias divinare 
Et defunclos suscilare, 
1Mullo plus te praefert dure; 
Ego vide, quid tu des. 
Veni, si venlurus es; 
Nemo tibi imlmgnal,it, 
Et si manus lua daldl, 
Tolus mundus proleslabit: 
Iluc sil libi levis pes. 

3. Praeslolaniur le magnates, 
Proleslanlurquc primales, 
Universac poleslales 
Te poscunl, ul nalus sis. 
Si ut monsirum eris nalus, 
Propler capul cris graius, 
Dando ries exallaius, 
Nec «ura, si nihil scis. 
Veni. si iam tiare vis; 
Inicr clerum princil,ales, 
t'uni his omnes laicales 
Parva pro re sunt venales 
Et tibi creduni, si dus his. 

6. Anlichrisle, huc ïeslina. 
('uni sit. «ici'us iii rilina. 
Sine omni diseiplina, 
Cuius decei esse vas. 
Evangelium ignoral 
Hec pro ovibus exorat, 
Philargyria laboral, 
Favet libi, si lu dus. 
Veni, neque differ cras ; 
Nain, si flet inler clerum, 
(uml, rit debet, nosc.al verum 
Nihil cupiatque rerum, 
Si tmm venis, maie stas. 

Clm. Monacen. 24514. ,,Modo completum sub anno Domini 1377 feria 
sexta post Vincentii Martyris." -- ri, 3 Et sine. -- ri, 6 orat. 



314  

264. 
1. 0 vos omnes «lui transitis, 
Figuram banc inspicite 
Memoresque met sitis 
Et mundum Imnc despicite ; 
Hoc considerate templum, 
(uod me mersit in profundum. 
Relictum vobis sum exemplum 
Deceptis per hunc fa|sure 
mundum. 
2. Mundus mihi repromisit 
blu|tis annis vivere, 
Nunc in poenis me collisit, 
Sic solet decipere 
lieu, quam mme sum dcceptus, 
llabens annos iuveniles 
Non sum penitus adcptus, 
Quos spcraveram seniles. 
3. Multos mme hic defellit 
Variis conatibus 
E in mortem sic eompellit 
Multis cure reatibus; 
lieu, nuncmors mesupplantavit, 
Quando minime credebam, 
Vitam mihi amputavit, 
Dum securns incedebam. 
4. Vitiorum fui cultor, 
De bonis nulla fuit eura, 
Sed hune reddit iustus ultor 
Mihi plus quam cure usura; 
Quidquid boni intellexi 
Vel ab aliis audivi, 
Plane tamen hoc neglexi. 
Quia carni deservivi. 

Lessus Damnait. 
.5. ('uram carnis scmper egi, 
Vanam gloriam amavi, 
Sic in poenam banc rcpcgi. 
Scro novi, quod erravi ; 
(uondam cram gh»riosus, 
Habens aurum et argenture. 
Nunc a vermibus corrosus. 
tnam horrendum tcstamen- 
tum ! 
6. Vorax et luxuriosus 
Semper fui in bac vita, 
Igitur sic copiosus 
lgnis me torquebit ira ; 
Nullus unquam comprehendit, 
Quanta patior tormenta, 
lqec cor bominis attendit, 
(uanta malis sunt retenta. 
7. Heu, quod unquam fui natus. 
Miser, miser miserorum, 
Sine fine qui damnatus 
Sum in poenis infernorum; 
Heu, quod unquam fui natus 
Recens labe pcccatorum, 
Qui daemouilms sure datus 
Factus socius eorum. 
8. Heu, quod unquam fui nains 
Particeps daemoniorum. 
Desperando desolatus 
In tormentis torntcntorum 
Nigriores ,luam carbones 
Sunt bi pessimi tort,»res. 
Animarum sunt praedones, 
Quas seducunt in errores. 

9. Quod damnandis est dicendum 
Magna cum severitate, 
Et a vobis sit timendum ; 
Vos iam ergo pmeparate, 
Praeparale vos instanter 
Iamiam in praesenti hora. 
Cito, statim, festinanter 
Nam veniam sine mora. 
()rat. ms. Anglicanum saec. 15. Cod. Maihingen. 1 2. 8 
quam fehlt,- 

19.--2,5 
4, 3reddat.- 7, 7 Qui de omnibus.- 9. , Nain periam sine. 



815  

265. 
1. Plange, Sion et ludaea, 
Plangant, quotquot sunt in 
Quod triumphat Idumaca, 
Et Aegypms fert tropaeal 
Amalech in aluit, 
lerusalem corruit, 
Loca sancta polluit 
Proles Cananaea. 
2. Infidelis gens et rea 
Servos Christi ul lIedea 
Istos vendi in plataea, 
lilos truncat sub romphea; 
Probitas evanuit, 
Nostra virtus aruil, 
Arcam Dei rapuit 
Procax Philistaea. 
3. Plebs pagana debacchatur, 
51omen Chrisli blasphematur, 
Rachel tristis lamentatur. 
Eam nemo consolalur; 
Christianus populus 
lIactatur ut vitulus, 
Senex, virgo, parvulus 
Ut bos immolatur. 
4. Alathia superatur 
Et a pseusti decalvatur, 
Aurum Christi concu|catur, 
51omen Dei detestatur: 
Pendet in patibulo 
Iesus sine titulo, 
Ab ignavo populo 
Item sauciatur. 
5. Eanescit in tormentis 
Multitudo nostrae gentis, 
Iacet absque vestimentis, 
Manus abest miserentis; 
Eclamant : Attendite, 
Qui tansitis, sistite, 
lIiseros inspicite 
In excessu mentis. 
Epp. ms. S. Hieronymi saec. 11. 

De Exeidio Hieresolymorttm. 
6. Lingua Chrislum confitentis 
Nunc truncatur persequenlis, 
Ecce, plaga pro pulmentis 
Et pro pane stridor deutis; 
llundi reges, currite, 
Captivos redimite 
Et caput conterite 
Christum conterentis. 
7. Rex Aegypti, maie iegis 
Flores campi summi regis, 
In despectu nostrae legis 
Nostri necas oves gr,gis; 
Surge, recIor sup,rutn, 
Fabricator siderum, 
Audi preces pauperum. 
Rex, qui cuncta regis. 
8. Pie Deus. cesser ira, 
Verberasti, iam aspira, 
Si sit manus adhuc «lira, 
Quis narrabit Christi raira? 
Interfectis fratribus, 
Capfivatis ducibus 
Pendet in salicibu. 
Organum cum lyra. 
9. Peccatorum pro offensis 
Telo cadit Ac, mensis, 
Regis pcdes et |ittensis 
In compedibus sunt densis; 
lmpii carnifices 
Sunt iniqui iudices, 
In sacros pontifices 
Debacchamr ensis. 
10. lIililibus comprehensis 
('apitur urbs Peritensis, 
lIiles, cliens et burgensis 
Absconduntur in condensis; 
Destructa sic Syria 
Suscepit Sicilia 
In misericordia 
Lacrimas Tharsensis. 
Cod. S. Ptri Salisburgen. a IX 20. 

add. saec. 13. c. nenmis. -- 9, 4 snnt conden.is. Zn vergleichen ist di 
kiirzere Fassung dieses Liedes, nm|hssend die Strophen 1, 2, 3 n. 8 (Anal. 
XXI, 165) mit dem Anfange Lngent Sion et lndaea. 



316 -- 

266. Threni cal, ris Hierosolymis. 

Indue cilicium, sedeas in pulvere, mater 
Orba, replens orbem fletibus ecch,sia, 
Dic ae, clic vue, vue, nec enim tibi talis ab Evae 
Est data temporibus materies gemitus. 
5. Filia lerusalem, lamentum sume super te, 
Te cecidisse gemas, virgo decora Sion. 
Plangite, perculsi rectores ecclesiarum, 
I.ugnbris hoc famae vos meruisse malum ; 
t'lerus, plebs, monachi, nuptae, viduae, moniaIes, 
10. Flete avem Domini vos tetigisse ,nanum. 
Ec¢e, Meus, templum, domus, atria, terra redemptrix, 
Ineola turba eadit gentibus exposita. 
Terra salutari cruee, corpore, sede sepulcri, 
Montis Oliveli dote beata fuit; 
15. Plena sacramentis, signis, fidei doeumentis 
Genre sut» ignora sunt temerata Ioea. 
Humanum si iudieium, rex Christe, subires, 
Causari de te plurima posset homo: 
bliror, ait, eut dolatam tibi sanguine terrain 
20. Caede profanarit barbara nequities, 
Teque sinente manum validam princeps tenebrarum 
Miserit in sanetos, ,lui tibi lux fuerant. 
IIos feriendo dolis, alios eircmnveniendo 
Et misero morlis illaqueando metu. 
25. Ferur enim fidei prolapsum vu|gus al» arce 
Te repulisse Deum, coneilisse deos. 
Extentas vidisse manus in deditionem 
Et dolor, est miserum p|asma petite tuum. 
Eece, deeus ligni, nostrae quo viva salutis 
30. Hostia pendebas, barbarus hostis habet; 
Dep»pulata iaeet structura monasteriorum. 
Clerus ubi, monachus, virgu sacrata fuit. 
ui,l iuga tantorum memorem deeursa laborum? 
Nocte dieque tuae vim patiuntur oves. 
35. ('ladibus his quem quando dabis, Iesu bone, tinem, 
Cure pius exsistas vel potius pietas? 
Tene preces et amara tuae suspiria sponsae 
Ad pietatis opem flectere posse negas? 
Ipse iubes tibi vota tiari, tua tlona preeari, 
40. Totus opem mundus flagitat, et refugis? 
Haec modo non audis, sed et orbi viseera elaudis? 
Hinc stupor, inde do|or, Mue pudor, inde timor. 
I,l solum resonat, Babylon rex euneta subegit. 
Opprimit Israel dextera Salathiel. 



-- 317 -- 

45. His ira respondct ratio, Deus in ratione: 
»Haud dubic nosti corde, fidclis bomo, 
Quanta Deus tulerit gratis pro te rcdimcndo 
Se,lue parti prctium morte sua dederit. 
quas super his grates, ,luae laudis nmuia solvesO 
50. Munere pro grandi grandia dcbueras. 
Sed cure praeter te nihil exquirat Dcus a te, 
Est brcvc man,latum: Dilige, salvus cris." 
Nunc secus in terris agitur respcrsa venenis 
5Ie,luitiae est mundi iata superficies. 
55. Viribus arte, minis, incestu, caedc, rapinis 
Turpia moliri sunt benefacta viri. 
Laudatur, qui nunc fraudes, periuria, furta 
Dictat, amat, peragit pectore, voce manu. 
Dic, ubi ius, ubi fas, ubi lex, ubi foedcra pacis? 
60. Esse malum decus est, dedecus esse bonum. 
Ordo monasticus, ecclesiasticus ordinis cxpcrs 
lIundo non Cristo militat ore, manu. 
Talibus, heu, studiis hominum quod vita rotatur, 
5Ios pater in virga visitat, u revocet. 
65. Utens ergo malis lu opus pietatis et usum 
Cepit ab arce Sion nec ratione vacat. 
Tcrra etenim nostrae consummativa salutis 
lIurbi communis debuit esse parens, 
Ut quibus commune malis instare, sit ipsis 
70. Et commune pati compatiendo bonis. 
Constantinopolcos Romanave moenia capta 
Sire cremata parera nunc parerent gcmilum. 
Ergo solum natale suum, loca sancta profanis 
Tradila praedari seque secundo pari 
75. blaluit in membris, ut amore Dei redimentis 
Viscera cunctorum compatiamur eis. 
At, pia si vel nuda vel est obscura voluntas, 
Luce vacans operis, |nce caret meritil 
I,uceat ergo foris interni robur amoris, 
80. Splendeat ofricium, prodeat in medium. 
Evigilate viri, consurgite, statc virili 
Pectore pro Domino proque ruentc domo! 
Unde salutis opem mundo fluxisse videmus, 
Unde suas vires sumpsit habetque rides, 
85. Primus et in primis veniat caput urbis et orbis, 
Praesul apostolicus consi|iis, precibus, 
Non armis pugnando quidem sed in arma citando, 
Hortatu monitis eliciendo viros. 
Orbis et imperii decus augustum, Fridericus, 
90. Lux, via, dux plebis emit e tenebris, 



818  

Armis, ingenio, titulo virtutis, honore 
ln«litus, exeelsus, dnrus, ubique poterie, 
Vita placcns «uius nostris servata diebus 
bluneris e caelo ereditur esse genus. 
95. Il»se facultalum redditus fabrieasque domorum 
Schemate regali eontulit imperio. 
5laiestatis apex, elaris diuturna triumphis, 
l'raelia eoncludens lassus hebet senio, 
htmque fatiseentis sunt membra fovenda quiete, 
101). 51ilitis haee ralio postulat emeriti. 
Res miranda, senex Christi iuvenesei! amore 
Tare re quam signis ora ferens aquilae, 
Non sibi, n,n partis opibus natisve paralus 
Pareere, sed laetum earpcre mortis itcr. 
105. IIic vir, hic hostiles numeroso milite fines 
Instrans innocui sanguinis ultor erit. 
tduo duce prudenti populum spes tanta sequetur, 
Partis ut adversae colla subacta putet. 
8ignifer ipse Dei eum stabit in aree tropaci, 
110. Luminis aetherei porta patebit et. 
tduae polerit vox 7 Christe, tuas reeitare cohortes, 
Reges, pontifices, cure ducibus eomites? 
Robusti cordis iuvenes, a finibus orbis 
tic, ferite reos, nil metuatis eos! 
115. hn[me]mores aetatis, opum, thalami subolisque 
Ire, subite, crucem restitucndo crucem. 
8pes veniae fructus vitae, diadema perenne 
Reddcnt tolius suave laboris onus. 
Felix mililia, oui donativa rependet 
121). Vcrax sermo Dei; laus, honor, hymnus et. 

Obsecro lcctorcm, cu,u legerit hacc mea, dicat: 
Car,ni»is auctorem Deus E r ho n e m benedicat. 

C,,llectau. ms. Gottwiceu. saec. 12. C-d. Vindobon. 9S4. A. -- Collectan. 
ms. ittcerti originis saec. 15. C«M. Vind,.,h.nen. 3358. B. -- 8 hic famae 
B. -- 10 n,,s tetigisse A. - 22 1Misera A.  26 c«msiliasse A. -- 29 n.st,-i 
A. -- 4-3 sq. ft'hll B.- 48 parti dederit toute sua pretium B. -- .52 aalua 
,.ris B. -- 54 est fehlt B. -- .56 Turpia quacqut, geri A. -- .57 qui non 
fraudis A. -- .59 nbi vis, ubi lcx, ubi fas A. -- 71 (_'onstautil.l,olis B. -- 73 
et. loea B. -- 87 in feblt B. -- 98 lassusque senio B -- 103 partis quibus 
nati.ve A. -- 10.5 numeroso limite A. -- 109 dura stahit B. -- 111 Quae 
vox Chrisle tuas p0»terit B. -- 11,'2 ducibus proeeres B. - A fiigt ara 
Sehlusse den Sehreibervers bei: 



319 -- 

Eugcnii scribae pariter, iector memorare, 
Semper ut a Christo mereatur, Amen, benedici. 

Statt dcsscn in B: ,,Explieit Erbo in dic festi Sehastiani mar.tyris anno 
Domini 1477." Leider stchcn Ilïthere l)aten liber den l)ichter Erbo n*ch 
aus. -- Aus A publizierte vorstehendes Lied R. R/ihricht in ,,Mitteil. d. Iu- 
stituts f. 5stcrreich. Geschicht«f." XII, I91. S. 485 f. 

267. Planctus pro diuturna ¢aptivilate terrae transnmrinae per 
Saladinum. 

la. 

Miror, cur lepeat, 
Cure dcbeat 
Lex planctus crcsccre, 
Querorquc lacrimas 
lustissimas 
Vix ulli flucrc ; 
Sit par causae fel dolorum, 
blam grex Babel, faex errorum, 
Nodis angustiae 
Sion, heu, ncxuit, 
Dura atrox irruit 
In solum gratiae. 

lb. 

Gemat ecclcsia, 
Quod gloria 
Tcrrarum omnium 
Diu polluitur 
Et premitur 
lugo gentilium ; 
Eubescant nostri duces, 
Quod non sumunt cursim cruces 
Pro Iesu nominc, 
Cum Ierosolynm 
Sit confusissima 
Turearum turbine. 

2a. Ha, tcmpus asperum 
Cladis tare stabilis, 
Tamcn cessabilis 
Bonorum operum 
Remedio; 
Ferveat compunctio, 
Pluat luctus fortiter, 
Sint preces humiliter, 
Donec vulgus impium 
A Iocis fidclium 
Summus pellat arbiter. 

2 b. Urbs quondam inclita 
1Multis insignibus, 
lqostris urgentibus 
Peccatis perdita, 
Diripitur, 
In praedam redigiiur, 
Sepulcrum dominicum 
Per manus carnificum ; 
(uid tantae niseriac 
Nuntiant historiae 
Vetustorum apicum ? 

3 a. 0 si threnis eiulans 
Ieremias viveret ! 
Spinas cordis panderet 
Vox lamcnla baiulans, 
Quam tiens raies promeret; 
Hic si usquam propter Deum 
Scire! novum Macchabacum, 
Contra diros ob tropaeum 
Ensem rursus teuderet. 

 b. Nomcn habet sine re 
Capta pacis visio, 
Toi. annorum spatio 
(',ernitur pestifcrac; 
Catervae possessio ; 
Traetant arcam l'hilistaei, 
Muros tenent Cananaei. 
('onsonant Madianei 
Loth utrique filio. 



-- 320 -- 

4a. Sed iam Christi polentia 
¥im paga,,«»rum coulerai, 
lam C)rus noslcr conferal 
Rcgressum chrisliani ; 
Veri David clemcnlia, 
(duac mansucte toleral, 
lam salvat a profani» 
A blata sanctuaria. 

4 b. Revertamur ad Dominum 
In sacris et ciueribus, 
UI lrusis procui imlibus 
"l'cilu. alma purgetur 
Et dono patris luminum 
Sacri dicata cultibus 
l)cvola coiiscrvclur 
Usquc ad caeli terlninum. 

Cod. "l'rccen. 1o1. C]araevallen.) 990. saec 12. add. saec. luqa. -- 3a, 6 Hi. 
Vielleicht ist zu lesen: Ilie, si US«llam, pr«»pter Deum I Çiret  Cieret i. e. 
wiirde erwecke», sich er]wl,e» lasen. 



III. 

APPENDIX. 

Blume, Pia Dictamiua. ¥I. 21 



268. Thronus Salomonis. 

1. Thronum grandem ebore 
Salomon construxit 
Aurumque purissimum 
super hoc induxit, 
Opus flli simile 
mundo non illuxit, 
Libro regum tertio 
rumor hic effluxit. 
2. Salomon pacificus 
hic interpretatur, 
Per quem Dei filius 
vere designatur, 
Nam per eum gentibus 
pax in terris datur, 
In excelsis gloria 
Deo cum cantatur. 
3. Throni retro summitas 
se curvat in gyrum; 
Ne quis homo reputet 
sermonem delirum, 
Audiat et videat, 
quod inclinat, mirum, 
Nam matrem significat, 
quae nescivit virum. 
4. Per ebur intellege 
donum castitatis, 
Elephas nain continet 
viro frigiditatis, 
Auri notat puritas 
ignem caritatis, 
Regem pacis decuit 
thronns iste satis. 
5. Opus huic consimile 
])eus non creavit, 
Cuius verbum Gabriel 
quando nuntiavit, 

Vox per aurem virginis 
nterum intravit, 
Sic in isto solio 
Dominus regnavit 
6. Quid per manus geminas 
caeli notat dira, 
Ni quod vita duplici 
fuit ipsa rira? 
In amore proximi 
nam vixit activa, 
In mandatis Domini 
semper contemplativa. 
7. Leones a latere 
quam habent naturam ? 
])uplicis custodiae 
gerunt bi figuram; 
llam Ioseph ferrarius 
matris egit curam, 
Deinde discipulus 
post crucis torturam. 
8. Per gradus inte|lege 
sex ascensionis 
Proximi sex opera 
miserationis, 
Istis quia sedula 
virgo fluit bonis, 
Thronus esse meruit 
veri Salomonis. 
9. Bis seni leunculi 
supra gradus stantes 
Totidem apostolos 
sunt repraesentantes, 
Pacem terrae finibus 
evangelizantes, 
Regem huius saeculi 
Christum praedicantes. 
21" 



-- 324 -- 

10. Huius throni summitas 
quod signum intendit? 
Ece, sanctum spiritum, 
qui dudum ascendit 
In beatam virginem 
et lumen accendit, 
Per quod liane ab impetu 
saeculi defendit. 
11. Summitatis edocet 
forma artis talis, 
tuod sit idem spiritus 
almus aeternalis 
Aeterno in circulo, 
nain initialis 
Non apparet terminus 
sic neque finalis. 
Collect. ms. Stiriacense saec. 15. 

12. Finis in principio 
rei non videtur, 
Sed cure invisilibis 
Deus adfirmetur, 
Et cran Deus spiritus 
idem adprobetur. 
Sic throni per occiput 
spiritus notc[ur. 
13. IIoc de caelo genitr 
emittat spiramen, 
Sua quoque gratia 
sacrum assit flamen, 
Cure filio genetrix 
nobis det iuvamen 
l'er gradus ad solium 
claritatis. Amen. 
Cod. 8tiriacen. L 26 [s. n.]. -- 7, 5 

rarius. -- 11, 2 durch Korrektur unleserlich. -- 11, 3 tuod .int. 

269. i)e Eleemos)na Vagis danda. 

1. 0 cleri collectio, 
quare non attendis, 
Quod honoris solium 
potenter ascendis'f 
Dona spiritalia 
gratis apprehendis 
Et misericordiam 
vagis non ostendis? 
2. Te ditavit d»tibus 
Christus eius miris, 
Tu per patrimonium 
ipsius nmriris, 
Pro quo relit varios 
dolores ut iris 
Dura ab infidelibus 
damnaretm" viris. 
3. Illud patrimonium 
commissure est tibi, 
Ut egenos nutrias, 
quos elegit sibi. 
Vagus in cenaculo 
non debet scribi, 
Si vis intellegere 
quid sit scripmm tibi. 

4. Illud evangelium 
dictum si notares, 
Verbum hoc turpissimum 
nunquam adfirmares, 
Quidquid histrionibus 
et vagis donares, 
Quod hoc daemonibus 
totum immolares. 
5. Deus nullum separat 
divitis a pane, 
Quia dicit homini 
largo semper mane: 
Non sinas, quod aliquis 
fuudat preces varie, 
Sed cunctis petentibus 
tribue te plane. 
6. Sic in largitatibus 
natus Dei ludit, 
Quod a meusa divitis 
neminem retrudit, 
Pro quo suum sanguinem 
pretiosum fudit; 
Peccat omnis igitur, 
qui vagum excludit. 

Collect. ms. 8tiriacense saec. 15. Cod. Stiriacen. L 26 [s. n.]. -- 3, 3 
nutries. -- 3 6 fehlt eine 8flbe; ebenso 4, 7 -- Ein Vaganteulied. 



-- 325 -- 

270. De Duobus Gladiis. 

1. Quondam duo gladii 
simul concordabant, 
Causas buius saeculi 
recte iudicabant ; 
lIaiores cum minimis 
Christmn invocabant, 
Angelormn homines 
panera manducabant. 

6. Nobis duos gladios 
reliquit in signum : 
Spiritalem gladium, 
iustum et benignum, 
Posuit per ordinem, 
ut esset supremus, 
aecularis gladius 
post illum extremus. 

2. Omne mundi gaudium 
versum est in luctum, 
Semen iam agricolae 
parvum praebet fructmn, 
Segetcs et gramina, 
flores et vineta; 
Nihil iam in saeculo 
mente vivit laeta. 

7. Isti duo gladii 
simul decreverunt, 
Et per cuncta saecula 
iura perierunt, 
lnnocentem sanguinem 
omnes efl'uderunl, 
Plurimas sententias 
falsas produxerunt. 

3. Deviat in ordine 
totun h quod movetur, 
Labitur, exoritur, 
viribus deletur, 
Stellae negant radios, 
aves adgravantur, 
Ferao tardant cm'sibus, 
nemora curvantur. 

8. Heii, sponsa Domini, 
quomodo nunc sedes 
Carens omni gaudio, 
nudos habens pedes? 
Tuis es sponsalibus 
omnibus exuta, 
Speciosa facies 
lacrimis polluta. 

4. Nos purgavit crimine 
Christus passione, 
Iacet sua passio 
sub oblivione, 
Dixit ad discipulos : 
tunicas vendatis, 
Calceis et vestibus 
gladios ematis. 

9. Transeuntes per iam 
colaphis te caedunt, 
Verbis et operibus 
maxime te laedunt, 
Praelati cum laicis 
iura retrocedunt. 

5. Magister et Domine, 
tunicas vendenms, 
Duos autem gladios 
nobiscum habemus. -- 
Dixit ad discipulos : 
plures non quaeratis, 
]llos sub custodia 
vos retineatis. 

10. Iura specialia 
retrocedunt ; quare 
Saeculare brachium 
facit haec errare, 
Extra fores clerici 
iam proiciuntur 
Et a cuncto populo 
nimis persequuntur. 



-- 826- 

11. Praelati, pontifices 
poens meruerunt 
]udae sub offieio 
Christum vendiderunt, 
Dona spiritalia 
gratis non dederunt 
Super ipsos scandala 
plurima venerunt. 
12. Bacnlum pontifices 
cnrvum deiecerun b 
Ad eorum brachia 
lanceas emerunt, 
Galeam pro infula 
superposuerunt, 
Casnlam sanctissimam 
loricam fecerunt. 
13. Producunt in pectore 
clipeum pro stola, 
Tempore novissimo 
gravis erit mola. 
HeU, sponsa Domini, 
modo sedes sola, 
lura spiritalia 
sordent quasi nola. 
14. Surge, pater, cC¿itus, 
igila pro dero, 
Si non snrgis citius, 
surgis nimis sero, 
Praebe tuam dexteram 
viris liteæatis, 
Sedent iam in saeculo 
linguis eonseratis. 

15. llolunt hoe attendere 
iudices terrarum, 
Soient iam eolligere 
res eeelesiarum  
Tales, quos eonstiluit 
patres animarum, 
Tenebris obtenebrant 
regna tenebrarum. 
16. Ordinant incendio 
templa sacra Dei 
Et in omni spolio 
nolunt esse rei 
Raro praebent patribus 
loca requiei, 
Nunquam solent quaerere 
.miserere mei". 
17. Iudieabit iudiees 
iudex generalis, 
Nihil ibi proderit 
dignitas papalis, 
Sed foetorem sentier 
poenae gehennalis, 
Sire sit episeopus 
sire eardinalis. 
18. Vestros, ait Dominus, 
renes aeeingatis, 
Hoe est sine dubio 
zona castitalis, 
Ae lucernam ardentem 
manibus feratis 
Et exemplum populis 
bonum praebeatis. 

19. Sacri vos presbyteri, 
sacri vos prophetae, 
Quod vobis paratum est, 
regnum possidete, 
Quod vobis paralum est, 
sine metu metae, 
Benedicli, Domino 
semper eongaudele. 
Collect. ms. Stiriacense saee. 15. Cod. Stiriaeen. L 26 [s. n.]. -- 3, 7 
tradant. -- 4, 5 discipulis. -- 5, 1 At ille Magister etc. -- 15, 7 Tenebis 
efnar. -- 16, 7 Et nunquam. -- 18, 3 sq. stehen hinter 18, 8. -- 18, 5 Lu- 
eernara ardentem in. -- Sir. 17 his .chlufs sind entlehnt aus ,Tempus 
aeceptabile" INt. 259}. 



327 -- 

271. Carmen episcopi Brunonis invehentis contra papam. 

1. Pater fili, spiritus, 
Deus septiformis, 
Regum rex altissimus, 
Iesu, numquid dormis? 
Nonne mundum prospicis, 
quam nunc est enormis, 
(uot et quantis maculis 
factus est deformis? 
2. Papa pavor pauperum 
est [iam] diffinitus, 
In eo grammaticae 
perturbatur ritus, 
Nain qui fore debuit 
gratiae dativus, 
Factus est ecclesiae 
rerum ablativus. 
3. O subtilis logica, 
quid ad haec vis fari, 
Quae nos doces speciem 
non posse mutari? 
Nonne pastor ovium 
vult lupus vocari, 
Minare de cetero 
non vult, sed minari? 
4. O dulcis rhetorica, 
dole peritura, 
Tua iam simpliciter 
infringuntur iura, 
Decimam ecclesia 
iure receptura 
Sub tributo ponitur 
decimam datura. 
Collect. ms. Stiriacense saec. 15. 
qua nunc. --2, 4 rivus. 
fehler in: Sitzungsberichte 
313 u. f. 

5. Numquid et tu pateris, 
o geometria ? 
Per papam indebite 
mensuratur via, 
Per quem in ecclesia 
fit haec simonia; 
D succursum breviter, 
o lesu lIessia. 
6. Dolet arithmetica, 
quod ipsa gravetur, 
Quod docet, per numerum 
ut res ordinetur; 
Papa clerum numerat, 
ut non conservetur, 
lmmo quod ecclesiae 
rebus spolietur. 
7. Nonne doles, musica, 
prorsus depravata, 
Per clerum antiquitus 
dulciter prolata ? 
Papa tibi nocuit 
decima rogata, 
Voce lacrimabili 
nunc es subplantata. 
8. Taceant astrologi 
amplius probare 
Solem astris ceteris 
lucem ministrare, 
Papa, sol ecclesiae, 
sludet hoc falsare, 
Qui totam ecclesiam 
vult obtenebrare. 
Cod. Stiricen. L 26 [s. n.]. -- 1, 6 
-- 6, 1 arismetica. -- licht ohne einige Lese- 
der Wiener Akademie der VTissenschaftcn LIV, 

272. 
1. Nemo valet cogruis 
verbis explicare, 
Quam sit honorabile 
studium scholare, 
Quod videtur inclitos 
viros procreare, 
Qui solent ecclesiam 
Christi gubernare. 

Laudes Studii ,«holaris. 
2. Schola primum docuit 
papam, cardinales, 
Schola saepe barbaros 
facit curiales, 
Ad honores provehit 
agrestes et rurales 
Et pagenses efficit 
gnaros et legales. 



-- 328 -- 

3. 0tium scholasticum 
est negotiosum, 
l'aie namque olium 
non est otiosum, 
blam dat suo servulo 
munus speciosum 
Quem facit industrium 
et ingeniosum. 
4. Septem artes liberales 
nuilas unquam scivit, 
Nec donum sapientiae 
quisquam acquisivit, 
Qui non scholae limina 
primitus attrivit 
Et suos didascalos 
fideliter audivit. 
5. Qui iuvenis fideliter 
ad scholas properavit 
Et suam pronus ferulae 
cervicem subiugavit, 
Hunc fortuna saepius 
ad ardua levavit 
E variis honoribus 
digne decoravit. 
6. ]Iulti, quos inglorii 
parentes genuere, 
Quia tamen fervide 
in scholis studuere, 
Cernuntur in sedibus 
altis residere 
Et honoris titulis 
splendide fulgere. 
7. Canonici, presbyteri, 
praepositi, primates, 
Clerici, diaconi, 
priores et abbates 
Deo primum et post hoc 
scholae ferre grates, 
Quae vos fecit habiles 
ad hos dignitates. 

8. Cure tot schola soleat 
viros parturire, 
Qui soient ecclesiam 
Christi redimire, 
Quis tare corde vacuus 
et tare mentis dirae 
Coetum hunc scholasticum 
poterit odire ? 
9. Coetus iste clauditur 
saeptis sire muris, 
lec vagari sinitur 
ad amoena ruris, 
Sed ibi corripitur 
flagris saepe duris. 
Tantis laeta congruit 
immiscere curis. 
10. Solet namque studium 
scholasticum gravare 
Hunc qui modum oengruum 
nescit observare, 
Quare ludis placidis 
decet inhiare 
Atque suo tempore 
solaciis vacare. 
11. Hic est dies iubili, 
quem tempore longaevo 
Statuit antiquitas, 
ut a iugo saevo 
Relaxeutur paululum 
et a virgae naevo; 
Salve, festa dies 
toto venerabilis aevo. 
12. Cure vos sitis itaque 
in statu dignitatis, 
Clara vos praeconia 
consequi sciatis ; 
Si in arta clausula 
diu fatigatis, 
Emicet aerarium 
vestrae largitatis. 

Cod. Sangallen. 656. add. saec. 15. A. -- Clin. Monacen. (ol. Emme- 
ramen.) 14529. saec. 15. B. -- Collect. ms. Henrici Sehedelii saec. 15. 
Clin. Monacen 237. C. - 2, 6 honestos agrestes et rurales A. -- 3, 5 suo 
simili A. -- 3, 6 pretiosum B. -- 6, 3 sq. fehlenB. -- 6, 4 in fehltA. -- 
6, 7 honore A. - 7, 2 und 4 vertauscht BC. -- 7, 5 post hunc C. -- 7, 6 



329 -- 

referte B. -- 8, 1 solet B. -- 8, 5 Qui tare A. -- 8, 6 dirae mentis B. -- 9, 6 saepe 
flagris saepe duris C. -- 10, 3 congruum modum A. -- 11, 4 ut fehlt A. -- 
11, 5 cholares paululura relaxentur ABC. -- 12, I itaque fehlt A.- Nach 
Str. 11 u. f. scheint das Lied fiir das Sch/ilerfest des hl. Nicolaus gedichtet 
zu sein. 

273. I)ogmatile Puerorum. 

1. Laus et honor pueris 
solet evenire, 
Qui dimittunt otia 
et se student munire 
Literis, scientiis, 
quae nequeunt perire 
Ergo tu ad studium, 
fili, debes ire. 
Laus est quid scire, 
laudem discendo require. 
2. ttaec est ars egregia, 
quae nunquam decrescit, 
Sed cure suo domino 
melius senescit, 
Sensus enim remanet, 
sefl res evanescit, 
Ars est rebus melior, 
nain amitti nescit, 
Perdere quam nescit 
aliquis, nisi dura iuvenescit. 
3. Ergo tibi iuveni 
monita ministro : 
Tu semper in omnibus 
oboedi magistro, 
Non ci tantummodo 
sed eius ministro, 
Multa bona capies 
ex eius registro, 
Si sua verba tapis 
recto, non corde sinistro. 
4. Disce, fili, literas 
et vites earum, 
Quia sine litera 
homo valet parure, 
Litera te faciet 
geuere praeclarum, 
Omnibus amabilem 
arque Deo carum, 
Hortus cunctarum 
fit litera deliciarum. 

5. Fi|ius artificis 
summi praesulatus 
Acquirit officium, 
si est literatus  
Fili, si quid scieris, 
ries memoratus, 
Scias, quod per literas 
cris sublimatus, 
Moribus ornatus 
modica fit sorte beatus. 
6. Si praeclarus subito 
nondum pores esse, 
¥ix tibi stipendium 
potest superesse, 
Multae sunt ecclesiae, 
quibus est necesse 
Literati hominis, 
his potes praeesse, 
Donec de messe 
tibi vult sors mitis adesse. 
7. Si te gravat forsitan 
regimen scholaxum, 
lqam tibi de pueris 
derivatur parure, 
Accedas ad ordines, 
si tibi sit carum 
Adligatum vivere 
curae animarum, 
Utilitas quarum 
fructum non reddit amarum. 
8. Si vero ecclesiam 
non pores habere, 
Cum praelato forsitan 
poteris manere 
Et vices presbyteri 
secum adimplere, 
Et ita te litera 
non sinet egere  
Si bene vis |egere, 
fortunae munera quaere. 



-- 330 -- 

9. Forte tu invenies 
claustrum monachorum, 
Qui cautant devotius 
et frequentant chorum; 
Si vis ita vivere, 
ut est mos eorum, 
Cran his potes facere 
bene tuum forum, 
Consilio quorum 
acquires regna polorum. 
10. Si vero non poteris 
esse sub abbate 
Prae chori frequentia 
et prae gravitate, 
Vade ad Templarios, 
hi depellent a te 
Corporis penuriam 
magna caritate ; 
Sic ab egestate 
te solvet litera, nate. 
11. Si vero non poteris 
ferre monachatum 
Propter mensam tenuem, 
propter durum stratum, 
Quaeras, ubicunque vis, 
fibi Iocum gratum, 
Ciausrum regularium, 
quod te det beatmu; 
Litera semper habet 
vestes panemque paramm. 
12. Vel si tu totaliter 
vis esse devotus 
Et a cura saeculi 
omnino remotus, 
Ad 5Iinores propera, 
ubi fluit potus 
Spiritus paracliti 
sanctis tantum notus, 
Quem bibit aegrotus 
et erit mox crimine lotus. 
13. Vel si vis corrigere 
peccatorum mores, 
Te potes adiungere 
ad praedicatores, 
Qui sunt in hoc saeculo 
clericorum flores 

Atque reconciliant 
Deo peccatores, 
lpsos qui fugiunt, 
nunquam comitantur ho- 
ll0res. 
14. Si vero non poteris 
ferre tantam curam 
Propter tuam forsitan 
debilem naturam, 
Adhuc docet litera 
artem profuturam, 
Eleganter pingere 
scilicet scripturam, 
¥iam securam 
capies scribendo figuram. 
15. Si non habes oculos, 
quod possis formare 
Literas, tunc studeas 
plenius cantare, 
Cauticis organicis 
organa parare, 
Te per hoc officium 
pores exaltare, 
E bene solfare 
discas post grammatizare. 
16. Sed si voce careas, 
non sis verecundus, 
Iura legis adeas 
et esto facundus, 
De hoc exercitio 
gaudet modo mundus 
E suis cultoribus 
reddit auri pondus, 
(uae si scire cupis, 
grammatica sit tibi fundus. 
17. Si vero grammaticam 
nequis scire plene 
Defectu ingenii, 
defectu crumenae, 
Horas et psalterium 
discas valde bene; 
Scholas, si necesse esl, 
puellarum tene. 
Corporeae poenae 
dat pondus litera lene. 



-- 331 -- 

18. Adhuc sunt officia 
fructuosa satis, 
Quae bene conveniunt 
parure literatis, 
0rare psalterium 
quia non fit gratis, 
Hoc opus exterminat 
onus paupertatis 
Litera parva satis 
fructum dat officiatis. 

19. Si tibi penuria 
forte dat gravamen 
Et in nullo poteris 
habere iuvamen, 
Aliquam custodiam 
quaeras ad solamen  
Multae sunt, quae maximum 
praestant sublevamen, 
Ubi custos dicere 
nescit plus quam »Amen". 

Cod. Guelfenbyteran. Helm. 1140 saec. 15. A. -- Cod. Vindobonen 4117. 
saec. 15. A. -- Cod. Berolinen. Arch. 8 ° 833. C. -- Collect. ms. Campen. 
saec. ]4/1.. Cod. Vindobonen. 883. D. -- Collect. ms. SS. Udalrici et Afrae 
saec. 15. Cire. Monacen. 4428. E. 
1, 3 omittunt vitia t'DE. -- 1, 4 et fehlt A ; se fehlt B; et soient se D. -- 
1, ,5 Litera, scientia D; Litcris, scientia E. -- 1, 6 quae nequit perire ADE. -- 
1, 9 sq. fehlen BC. -- 1, 9 Et laus quid A; Est laus quid D. -- 2, 1 ars œcientiae 
A. -- 2, 4 potius marcescit C. -- 2, 5 remonet E. -- 2 6 nain nos manescit 
E. -- 2, 7 sq. fehlen A. -- 2, 8 omitti E; nam dicto perdi nescit B. -- 2, 9 
sq. fehlen C. -- 2, 10 aliquis fehlt A ; aliquis dura vinescit E. --- 3, 5 sq. fehlen 
C. -- 3, 7 capia.s E. -- 3, 9 sq. fehlen C. -- 3, 9 verba tcnes E. -- 3, 10 
recte AB. -- 4, 4 valet homo DE. -- 4, 6 facie praeclarum D. -- 4, 7 omnibus 
afflnihus B. -- 4, 9 Decus cunctarum ABC. -- 5, 2 summo C; summe E. -- 
5, 3 Acquirat D. -- 5, 4 si sit CD]. -- 5, 6 ris morigeratus BC; sis mori- 
geratus DE. -- 5, 8 exaltatus D. -- 5, 10 modico E; subito fit D. -- 6, 1 
praelatus E. -- 6, 15 fehlen D. -- 6, 2 possis E  tt non potes C. -- 6, 3 sq. 
fehlen C. -- 6, 6 sunt necesse B. -- 6, 7 homines BE. -- 6, 8 personam praeesse 
D. -- 6, 9 sq. fehlen D; dafiir: Et tibi stipendium non potest deesse E. -- 
7, 3 a pueris D; Tibi non de pueris B. -- 7, 4 donatur parum E. -- 7, 5 
ordinem D. -- 7, 7 Allegatim A. -- 7, 8 Curas A; curis E. -- 7, 9 sq. 
fehlen D. -- 7, 9 Utilitas fructum AB; harum C. -- 7, 10 cunctis non red- 
dit AB. -- 8, 1 Si tamen D; Si forsan D. -- 8, 2 poteris E. -- 8, 3 Cum 
praelato poteris D. -- 8, 4 forsitan manere D. -- 8, 5 vicem A; Ad vitam 
E.  8, 7 Itaque te litera D.  8, 8 sinit BD. -- 9, 1 Forsitan invenies 
D.  9, 2 claustra A. -- 9, 3 cantas B. -- 9, 4 frequentas B. -- 9, 5 sq. 
und 9, 7 sq. umgestellt B. -- 9, 5 Et si tu vis vivere C. -- 9, 6 mos est 
E.  9, 7 sq. fehlen D. -- 9, 10 inquiris A requires E. -- 10, 1 
Quodsi tibi sit grave B; Si tibi sit grave E. -- 10, 3 Pri BE. -- 10, Æ pro 
BE. -- 10, 5 Vadas BE; ad cruciferes E; I ad hospitarios D. -- 10, 6 de- 
pellunt A; depellant B. -- 10, 15 largitate D. -- Str. 10 und 11 umgestellt 
BDE. -- 11, 1 Si taraen non B; Forte si non poteris D; Si tu non poteris 
E. -- 11, 4 et proptcr B; et oh durlm D. -- 11, 6 locum tibi BE.  11, 8 
dat A. -- 11, 10 panera quoque D. -- Str. 12 und 13 umgesielli BE. -- 12, 1 
tu fehlt B; Ut [lies At] si D. -- 12, 1 sq. tu vis totaliier E.-- 12, 4 om- 
nimode remotus B; omnino semotus C; modo semotus E. -- 12, 5 ad Nuda- 
tos DE; properes B. -- 12, 6 ubi spirat totus D. -- 12, 7 paraclitus D. -- 
12, 8 sanctis bene ne, tus D; sanctitate iotus A sanctis tanttm votis B. -- 
12, 9 Quilibei aegrotus D. -- 12, 10 et mox erit E; erit illo [1: illico] cri- 
mine lotus D. -- 13, 1 Sed si tu vis peccaiorum B; Et [1: At] si vis D; 
Si vis arguere E. -- 13, 2 corrigere mores B. -- 13, 3 Poteris adiungere 
A; Te licet adiungere Bi Debes te adiungere DE.  13, ,5 iii sunt B; in 
hoc tempore E. -- 13, 7 conciliant B. -- 13, 9 Isti qmms fugiunt E.  13, 10 
mundi comitantur D; mundanos honores E. -- 14, 1 pores B; Et [1: At] si 
tu non poteris E.  14, 2 ianiam ferre B. -- 14, 3 tuam debilem B. -- 
14, 4 forsitan naturam B -- 14, 5 solet litera D. -- 14, 6 profecturam B.- 



332 -- 

14, 7 Elemeuta pingere AE ; Elementa scribere D. -- 14, 8 fili tu scripturam 
B; solet scriptram D. -- Nach Str. 14 schlebt A folgende manke Strophe ein: 
Haec ars est egregia, quae satis decorat, 
Qui scit bene scribere, pretium implorat 
Acquirens cure pretio, quod gens hunc honorat. 
Quod petit, implorat, laene qui scribendo |aborat. 
15, I oculos fehlt D. -- 15, 2 posses tu formare B; quod pe»tes formare D. -- 
15, 3 Literas tu studeas ]; Tunc studebis cantica D. -- 15, 4 dulcissimus 
cantare ]. -- 15, 6 praeparare B. -- 15, 7 Hoc te per B. -- 15,  possis 
D. -- 15, 9 solfisare AB; solvare E; cantare D. -- 15, 10 per DE. -- 16, 1 
Et si A; Quod si D. -- 16, 3 leges D; Nain leges E; Vita lege audias B. -- 
16, 4 esto et B. -- 16, 5 sq. fehlen B. -- 16, 7 custodibus B.  16, 8 red- 
dit uni pondus B; anni pondus E. -- 16, 9 Quae fehlt E; Quod si DE; 
Quae iura si cupias A. -- 16, 10 scire sit tibi gratia fundus A. -- 17, 1 
Si vero tantam gratiam B. -- 17, 2 bene DE; scire nescis plene A; nequeas 
habere D. -- 17, 4 defectuque D. -- 17, 8 puerorum B. -- 17, 9 Corpore 
te plene D. -- 18, 3 sq. fehlen D. -- 1, 5 Legere psalterium B; Ligare 
psalterium DE. -- 18, 6 cul non fit A; quod non facis B; quod non fit E; 
quia non est gratis D. -- 1, 7 opus exercere B. -- 1, 8 pondus paupertatis 
B. -- 1, 10 multum dat AB; victum dat D. -- 19, 1 pentries E. -- 19, 2 
ferre dat D. -- 19, 3 sq. fehlen ACDE. -- 19,  sq. und 7 sq. umgestellt 
B. -- 19, 6 consolamen B. -- 19, 7 maxime AE. -- 19, 9 Ubi custos nihil 
scit C; Unde custos dicere D. -- 19, 10 nisi Amen AE. -- In D folgt noch: 
Ethica Ludolphi fine iam modesto 
Gaudet scribi, sed tamen a viro honesto. 
Moralitas {recta) praetacta scribitur in anno 
Domini millesimo ter centum, ut in panno 
Viii erat volutus Christus, Dei summi 
Filius, tricesimo nono simul [1: stilo?] plumbi 
Committebatur scripturae ethica praedicta 
(D)a nativitate(m) Christo(!) primitus depicta. 
Oh sich diese Verse auf obiges Gedicht beziehcn und dies den Titel 
Ethica Ludolphi fiihrte ? Dogmatile puerorum nennt es Cod. Guelfenbyteran. 
212 (Helm. 15). -- Nach Str. 10, 5 entstand das Lied zur Zcit des Templer- 
ordens; der leim mllndus u. p0ndus {tr. 16, 6 u. ) weist auf eilen 
franz6sishen Dichter. 

274. 
1. Vide fabrum, fili mi, 
quomodo sit pictns 
In vultu carbonibus 
viliter amictus, 
Nain de die in diem 
sudat propret ictus 
Ut sit ei modicus 
et non lautus victus. 
2. Vide carpentarium, 
qualiter intentus 
Sit labori manuum, 
prout dat iuventus; 
1Nil valet in senio, 
quia tnnc est lentus 
Et tunc lucrum deperit 
ei quasi ventns. 

Status Cleriealis aliis praeferendns. 
3. Videas pellificem 
male coloratum, 
Fere prae vigiliis 
oculis orbatum, 
Nunquam habet requiem, 
nisi super stratum, 
Dura quiescit modicum, 
dicit se beatum. 
4. Sutoremque videas, 
qualiter sit unctus, 
]lanibus et pollice 
saepe male punctus, 
Soccis atque subulis 
tota die iunctus, 
Apparet in facie 
quasi sit defunctus. 



-- 333 -- 

5. Licet satis utiles 
mundo sint textores 
Sunt tamen hominibus 
cunctis viliores, 
Quamvis lucrum habeant, 
non tamen honores, 
Nain corrupti furfures 
propinant livores. 
6. Mercatores videas, 
quali cure labore 
Vivunt, ut familiae 
praesint cure honore, 
Undas maris transvohnt 
magno cure timore, 
Ubi res et corpora 
perdunt cure dolore 
7. Piseatoras videas, 
qualiter in mari 
Et in aquis aliis 
solent naufragari, 
Arte cure laboribus 
vix queunt ditari, 
Quorum, dura nil eapiunt, 
dies sunt amari. 
8. Vide tabernarios 
nequiter viventes, 
Ipsi sunt divitias 
maie possidentes, 
Ad aeterna gaudia 
non adponunt mentes, 
Sed per muudi spatia 
sic defraudant gentes. 
Cod. Guelfenbyteran. Helmstadien. 

9. Laborare proprium 
est agricolarum, 
Quamvis bonum opus sit, 
tamen est amarum 
Faine, siti, frigore, 
aestu pluviarum, 
De quorum misefiis 
non est loqui parure. 
10. Vide, fili, comites 
et barones terrae, 
Qui semper in armis sunt, 
quod est durum ferre, 
Et semper conveniunt 
interesse guerrae, 
Hanc autem miseriam 
dolor est referre. 
1 1. Vide, fili, clericos 
purpura splendentes, 
Ipsi sunt divitias 
vere possidentes, 
Ad dolores aliquos 
non adponuul mentes, 
Ipsi cantant altius 
nummos possidentes. 
12. Dura matronae veniunt 
ad altare fientes, 
Ipsi possunt inopes 
iuvare parentes 
Ipsi saerifieia 
sunt suseipientes, 
Surir, qui fiunt eleriei, 
vere sapientes. 
1140. saee. 15. A. -- Colleet. ms. 

Calnpen. saec. 4/1. Cod. Palat. Viudobonen. 883. B. -- Cod. Palat. Vindobonen. 
Col. Lunaelacen.) 4117. saec. 15. C. -- Collect. ms. SS. Udalrici et Afrae saec. 15. 
Clin. Monacen. 4428. D. 
1, 1 fili mi i'abrum A. -- 1, 2 depictus A. -- 1, 5 In incude feriens 
A; Suadet[!] ut feriat B; Quot tu die feria D. -- 1, 6 sudat miser ictus A; 
su«let miser ictus D; in die mille ictus B. -- 1, 7 fehlt A; Ut vitae suae 
modicos B; Ut non sit modicus D. -- 1, 8 fehlt A; sibi quaerat +ict.us B; 
et plane victus D. -- Nach tr. 1 schiebt B ein: 
Pistor in ecclesia nunquam Deum orat, 
Sed in foro continue multum laborat, 
Illi rara requies, nisi sit in thoro, 
Si sic salvat animam, timidtLs ignoro, 
2, 4 prout dat eventus C; brachiis intentus B. -- 2, 5 in sereine B; ingenio 
D. -- 2, 7 fehlt A Et et tune deperit B. -- 2,  fehlt A; lucrum quasi 
ventus B. -- Nach Str. 2 schiebt B ein: 



-- 334 -- 

Lapicidam pluribus vide fafigatum 
bIanibus et crtribus, dorso incurvatum, 
Similem pecoribus vultu inclinatum, 
Caementis et pulveribus semper maculatum. 
Str. 3 und 4 umgestellt D. -- 3, 2 gloriatum D. -- 3, 4 privatum Ci tttr- 
batum B. -- 3, 5 habens B. -- 3, 7 Cure A. -- 3, 8 se dicit esse beatum 
C. -- 4, 1 Sutorem considera BD. -- 4, 3 pollicis D; Manibus et facie AB. -- 
4, 4 et licet sit functus B. -- 4, 5 fehlt B; Pici atque sotulae D; vetis at- 
que subula C. -- 4, 6 fehlt B. -- 4, 7 Apparens A ; Ipsius officio B. -- 4, 8 
tamen est defunctus B. -- 5, 1 Unde [1: vide] licet utiles C. -- 5, 5 Lu- 
crum quamvis CD. -- 5, 6 non habent honores D. -- 5, 7 Corruptis forficibus 
Ci Nain corrupto furfure B; Sed ut corrupti spurii D. -- 5, 8 propinant 
odores BD. -- 6, 6 cure dolore C. -- 6, 7 res cure corpore C. -- 6, 8 cure 
horrore C. -- tr. 6 fehlt Bi steht hinter Str. 9 CD beide habeu statt dessen 
hoc loco; 
B ." Arte de carniflcum parttm est dicendum; 
Illi quasi toti sunt (ad) prompti ad edendum, 
Cibum parant populo et dant ad emendum, 
Quod sic salvant animam, satis est timeudum. 
C: Arte [de] carniflcum parure est dicendum; 
Isti quasi famulo dant ad comedendum 
Et currunt per campos, quod bene est sciendum, 
Infecti pinguedine, cure stant ad vendendum; 
Istorum de anima valde est timendum. 
D: Arte de carnificum parure est dicendum; 
Isti quasi toti suut qui ad comedendum, 
Bene parant populo et dant ad emendum, 
Quod sic vendunt animas, satis est timendum. 
8tr. 7 fehlt B. -- 7,  Et in aquis saepius A. -- 7, 4 studes naufragari 
C. -- 7, 5 Arte et C; Arte nec labori D. -- 7, 6 nequeunt ditari CD. -- 
7, 7 nil dura A; Quorum dura meridies !). -- 7, 8 sunt satis amari D. -- 
Str. 8 und 9 umgestellt D. -- Str. 8 fehlt AB. -- 8,. 1 tribunalihus C. -- 
8, 3 conquirentes D. -- 8, 4 praemia D. -- 9, 3 Quamvis opus sereine B; 
Quod opus sit fructuum C; Licet opus b. s. D.-- 9, 4 his tamen estB. -- 
9, 5 sq. fehlen AB. -- 9, 6 aestu poenarum D.  9, 7 fehlt A; De eorum 
miseria B. -- 9, 8 fehlt A; non licet fari parure B. -- 10, 1 Videas et co- 
mites B  Videas et milites CD. -- 10, 2 militesque terrae B  nobilesque terrae 
CD. -- 10, 3 sqq. fehlen B.  10, B Quod semper A. -- 10, 4 dolor est 
referre CD. -- 10, fi Istis semper convenit C; Ipsis bene conveniunt D. -- 
10, 6 litesque et guerrae D. -- 10, 7 De quorum iniustitiis C; De quorum 
miseriis D. -- 10, B dolor est referre t'D. -- 11, 1 sq. fehleu B. -- 11, 3 
delicias B.  11, 4 recte D. -- 11, 5 Ad dolores alios A; Ad laborem ali- 
quem D.  11, 5 sqq. fehleu B. -- 11, 7 sq. Sunt, qui fiunt clerici, vere 
sapiœentes CD. -- Str. 12 fehlt BCD. -- Das Gedicht bildet in AD ein eigenes 
Stfick ; ist in C angehint an ,Laus et honor pueris" (Nr. 273) und in B mit 
letzterem zusammen an die Ethica Ludolphi. 

1. Ampulla vitrea 
Sub mole saxea 
Cito confringitur ; 
Et per convicia 
Impatientia 
Bene perpenditur. 

275. Proverbia. 

2. Si desit stimulus, 
lon vadit asinus 
Pressus pigritia; 
Cedat correctio, 
Semper in otio 
Est pueritia. 



-- 335 -- 

3. Si tuba canitur, 9. 
Cervus revertitur 
Exspectans catulos ; 
Quae mors est animae, 
Laus vera minime 
Delectat populos. 
4. 5Ius leve capitur, 10. 
Quod semper utitur 
Uno refugio ; 
Leve decipitur, 
Qui semper utitur 
Uno consilio. 
5. Ovis in frigore 11. 
Posito vellere 
Leniter moritur  
Et si post studium 
Succedit otium, 
Labor amittitur. 
6. Post mortem socii 12. 
Non nubit alii 
Turtur, sed moritur; 
Sic amicitia 
Fida per onmia 
llunquam dissolvitur. 
7. Stridor hirundinum 13. 
quietem hominum 
Turbat et somnium; 
Stulta loquacitas, 
Si frenum adimas, 
Turbat collegium. 
8. Qui pomum viride 14. 
Carpit improvide, 
Maturum neglegit; 
Carebit praemio 
Pro beneficio, 
Qui laudes diligit. 
15. Si panem sedu|o 
Dederis catulo, 

Sic pullos alios 
Nutrit ut proprios 
Columbae bonitas  
Congaudet prosperis, 
Condolet asperis 
Proximi caritas. 
Quisquis ad citharam 
Instruit asinim, 
Hostis est fidium ; 
Qui stulto praedicat, 
Hic sibi vindicat 
Risum et taedium. 
Sabulum seminat 
Fur, ut aes audiat, 
Quod nequit cernerc; 
Et per convicia 
Mordet invidia, 
Quos nequit cacderc. 
Si furem redimis 
Et mortem adimis, 
Acquiris odium ; 
Et si servieris, 
Quem nequam nvveris, 
llon dabit praemium. 
Volens evadere 
Non timet scindere 
Castor virilia ; 
llec timet tollere 
Fluxuma corpore 
Quaerens caelestia. 
Vaspo panniculis 
Fit api similis, 
Sed non mellifera 
Sic foris fertilis, 
Sed intus sterilis 
Omnis hypocrita. 

Te semper sequitur; 
Sic fur stultissimi 
Leniter proximi 
Domum ingreditur. 

Cod. Parisin. 15155. saec. 13. 



336 -- 

276. De Fraude Mulierum. 

1. Dicat nobis primus homo, 
Qui deceptus est in pomo: 
Sure eiectus Dei domo; 
2. Uxor mea me fraudavit, 
Paradiso me privavit, 
Quando pomum praesentavit. 
3. Dic tu, Loth dilecte, verum, 
Quanta fraus sit mulierum. 
Heu, deceptus sum per merum ; 
4. Me delusit nata mea, 
Nain induxit fraudis rea 
Commisceri me cum eu. 
5. Dic tu, Samson, et fatere, 
Quid sentis de muliere? 
Sum per eam lapsus vere; 

6. Tonsis pilis defraudatus, 
Sum per hostes excaecatus, 
Aede fractus et necatus. 
7. Numquid David, rex propheta, 
Castitate rupit spreta 
Leges Dei et decreta? 
8. Patet teste Salomone: 
Mulieres raro bonae 
Plenaeque deceptione. 
9. Mulierum contra tela 
Sume fugam pro medela, 
Tutior non est [cautela]. 
10. Heu, pro certo scio verum, 
Mille fraudes mulierum, 
Sumo testem totum clerum. 

1 1. lIulieres saut loquaces, 
De natura saut nugaces, 
Sed de more sunt fallaces. 
Collect. ms. Campen. saec. ]1». Cod. Palat. Vindobonen. 883. -- Viel- 
leicht ging eine einleitende Strophe voraus. 

277. De Corvo s. Vincentii. 
1. Hispalis orbe sub occiduo 
Limine vergitur exiguo, 
Obtinet haec sibi regna duo, 
Nomine sed spoliata suo 
Prodigio nitet assiduo. 
2. Urbs igitur simul et patria 
Aequivoce nova Sybilia 
Ultima dicitur Hesperia, 
Pro deitate colens varia 
Sacrilega prece daemonia. 
3. Hac tamen in regione Deus, 
Quem colimus, pater aethereus, 
Quae facit utpote basileus, 
Si taceam, reor esse reus ; 
0 placeat sibi sermo meus. 
4. Cella procul bidui spatio 
A popu|i marier hospitio, 
Sancta monastica religio 
Degit in bac velut exsilio 
Nullius indiget auxilio. 



-- 337 -- 

5. Sola Deo vacat haec eremus, 
Fert scopulos aridumque nemus, 
Mons supereminet aerius, 
Oceanum vider inferius, 
5Til monachis libet exterius. 
6. bions etiam capit ecclesiam 
Inter utrumque decus mediam, 
Claustra decoris habent faciem, 
Cuncta boni retinent speciem 
Et specietenus almifiem. 
7. Hic Vincentius armipotens 
Cui Dominus Deus omnipotens 
Vincere carnifices tribuit, 
Lipsana dura sua deposuit, 
5Tobilius caput exposuit. 
8. Post rabiem canis indomiti, 
Post diadema datum capii, 
biilitis illius emeriti 
biembra Valentia promeruit, 
Huc deitas caput applicuit. 
9. Audiat orbis et omnis homo 
De placita tibi, Christe, domo» 
Quale decus sibi contuleris, 
Quam sibi dapsilis exstiteris 
Muneris id cui praestiteris. 
10. Audiat hoc plus et stupeat, 
bloverit impius et doleat, 
Vel Dacianus id invideat, 
Quid ¥incentius exbibeat, 
Quid caput illius obtineat. 
11. ovimus hic Satanae famulus 
5Tequitiaeque suae cumulus 
Quod validum Domini pugilem 
Vincere non potuit vigilem, 
Aeris istius visibilem. 
12. Laniat hunc, cremat et perimit, 
Supplicium neque mors redimit; 
Est modicum, quia sic moritur, 
Rursus eum lupus aggreditur, 
Membra per,aequora persequitur. 
13. Mergitur altius in pe|agus, 
Erret ut amodo fluctivagus, 
Et mare praebuit officium, 
Unda fuit leve navigium, 
Litus ei parat hospitium. 
B]ume, Pia Dictamina. VI. 

22 



-- 338 -- 

14. Interea Deus eximias 
Servat ab aethere reliquias, 
Corvus adest, facit exsequia-, 
ttine abigit volucres alias 
Necne feris movet insidias. 
15. Excubat Mes et obsequitur, 
Stat lugubris, quia compatitur, 
Esse nefas putat illicitum 
Tale relinquere depositum, 
Dura foret ordine compositum. 
16. Mira referre coram videor, 
Miror et ipse, coram fateor, 
Martyris ad caput ambrosium 
Corvus adhuc regit officium 
Ut venerabile mancipium. 
17. Quodque bouum dominum sequimr 
Arque fideliter obsequitur, 
Quam bona praemia consequitur, 
Deliciis domini fruitur, 
Non senuit nec adhuc moritur. 
18. In patris ergo monasterio 
Non sedet absque ministerio, 
Credimus illius imperio, 
Qui per avem similem vario, 
Helia, te foyer edulio. 
19. Ad quod opus satis angelicum, 
Saecla per omnia glorificum, 
Ne sit ci grave, vel modicum, 
Sanctus ei levat officium, 
Namque parera dedit ac socium. 
20. Nuuc igitur, quid agat volucris, 
Audiat orbis amans alacris. 
Mane quidem seu diluculo 
Impiger excmimr loculo 
Cure pare vel potius famulo. 
21. Prodit uterque monasterio 
Veridico satis augurio, 
Sancta vacat schola psalterio, 
Iii peragrant agili studio, 
Quanta subest erend regio. 
22. Si peregrinus amore Dei 
Atque calore suae fidei 
Ad capitis thalamum rosei 
Dona fe.ra 



-- 339 -- 

23. Non altos laqueos adcunt, 
Qui loca devia praetereunt, 
Sed facies hominum fugiunt, 
Agmina perfida despiciunt 
Deque fidelibus excipiunt. 
24. Hos igitur sibi conciliant 
Hisque sagaciter adpropriant, 
Partibus ex quibus adveniant, 
Qui cruce salvifica radiant 
Marty'is ac meritis inhiant. 
25. Et quia nulla notabiliter 
Pervia semita signat iter, 
Fcrtur enim quod et in propriam 
Plurima tollit arena viam, 
quali(er am'a mo'et Lybiam, 
26. Alter ets alacris facie 
Angelica velut in specie 
Iungimr et volitans leviter 
Spon(e piger gradi(ur pariter 
Praevius aut bene dictat iter. 
27. lXIitlitur alter ad ecclesiam, 
Accelera( magis ille viam, 
Qui veniens sedet in solio 
Et facili satis indicio 
De solito monet hospitio. 
28. Ilicet ille sacer cuneus 
lIospes adest, quibus ipse Deus 
Alitis huius ad auspicium 
Non adhibent brcve scrutinium. 
29. (uisque libcns animo properat, 
Quo sua munia prima gerat, 
(ui det aquam filigidam manibus, 
Qui calidam laceris pedibus, 
Qui calices ferat hospitibus. 
30. Ad mare curritur interea, 
Gaza requiritur aequorea, 
Ut venientibus hinc agapes, 
Hinc valeant adhibere dapes 
Quomodo mellificatis apes. 
31. Nil minus abnegat oceanum, 
Fit melius super Eridanum, 
Praeda libens venir ad calamum, 
Novit amatqne replere manum 
Piscis et ipse .requirit hamum. 

22* 



-- 340 -- 

32. 0 satis et super egregia, 
0 nimis inclita prodigia, 
Quot Deus advehit huc famulos, 
Tot tribuat mare pisciculos 
Iuxta pares honfinum titulos. 
33. Non magis et minus accipiunt, 
Retia mittcre qui veniunt, 
uam venientibus eveniunt, 
Nain numerum numeri inveniunt 
Votaque consona proveniunt. 
Cod. Duacen. toi. Marchianen.) 362. saec. 12. -- Unvollstndig. 

278. Froteus. 

1. Proteiis hic sapiat, 
no quod scripto [prodo], 
Varias sentêntias 
hic quia corroo, 
Proteiis in fi,rmulas 
quo se vertat lllodo. 
Quo teneam vultus 
mutantem l'rotea nodo? 
2. Humilis cran seruli 
de statu dcponor, 
Praepotentis Domini 
gloria coronor, 
Pluris mihi pretii 
quam res constat honor, 
Et mihi res, non me 
rebus subiungere eonor. 
3. Hoc experientia 
larga doctus scivi, 
Quod cure prae stultitia 
,errant reges divi, 
Sentiunt inco,nmoda 
populi declivi ; 
Quidquid delirant 
reges, plecluntur Achivi. 
4. 1%scio, quid agere 
nos simus parati, 
Quo possimus vivere 
merito beati 
Uti prisco tempore 
viri approbati ; 
lgos numerus sumus, 
fruges consumere nati. 

5. Frequentare turpia 
qui nimis assuescit, 
Sic illius anima 
revera sordescit, 
Vert quod notilias 
subintrare nescit; 
Sinceru,n est nisi vas, 
quodcunqueinfundis, acescit. 
6. Tuus quando socius 
mms fit de primis, 
Atque tibi loculus 
rcmanet inimis, 
Inde tuus animus 
non turbetur nimis, 
lnvidus alterius 
rebus marcescit opin,is. 
7. Quando cessas agere 
commissa priora, 
Et totum te flectere 
is ad meliora, 
Noli bona linquere, 
si sors sit in mora, 
Grata superveniet, 
quae non sperabitur, hora. 
8. Aere quando loculi 
met sun! imbuti 
Nec sunt unquam patuli 
mihi uel minuti, 
Ad quid prosunt corpori 
mentisve saluti ? 
Quid mihi fortuna, 
si nod conceditur uti? 



341 -- 

9. Conspicis ut poculo 
vini me refertum, 
e mireris illico, 
os quod sit apertum 
Meure et plus solito 
se dicit exper/um; 
Fecundi calices 
quem non fecere diserlum? 
10. Cure patrem familias 
te videmus entera, 
Et monstrare cupias 
ita te prudentem, 
Ut per ullu,n nequeas 
falli scrvientem, 
Atria servantem 
postico falle clientem. 
11. Quid mirum, quod alius 
hunc tibi praeponat, 
Cuius bursa nummulis 
plus quam /ua sonat? 
Iam vulgus divitiis 
deditum coronat, 
Et genus et formam 
regina pecunia donat 
12. Qui p)ssessionibus 
nmltis est intrusus, 
Ipsis uti nescius, 
magis est illusus, 
Quam quem largum funditus 
matris nu|rit fusus 
Pauper enim non est, 
cul reram suppetit usus. 
13. Criminum qui sordibus 
est imbutus dudum, 
Ab ipsis se protinus 
nisi reddit nudum, 
Ipsum Jure possumas 
repu/are crudum, 
bIec lusisse pudet, 
sed non incidere ludum. 
14. Coronatur merito 
bonitatis flore, 
Qui abhorret ideo 
pravo frai more 

Nec virtutis nitido 
fulgeat splendore, 
Oderunt peccare boni 
virtutis amore. 
15. Cul detur gratia 
operandi bene, 
Nunquam cessct talia 
perpetrare plene, 
Ni laedentis verbera 
sentiat habere ; 
Oderunt peccare mali 
formidine poenae. 
16. Vir perfectus reputat 
numen tare seyerum, 
Pro ipso quod deserat 
protiteri verum, 
Et mortis immiueat 
si virus austerum, 
Hoc sentit ,,moriar" ; 
mors ultra limina rcrum. 
17. Nulli laudis uimimn 
impcndas honorera, 
Ne, si mutet optimum 
operum colorera, 
Per quod apud populmn 
amit/it favorem, 
Incutiant aliena tibi 
peccata pudorem. 
18. Tua cum vicinia 
foras suum lar det, 
Sic ut eius tlammula 
damnum tibi par det, 
Tua ne industria 
vigilare tarder, 
Nain tua res agituï, 
paries dura proximus ardet. 
19. Luxu cran te fervido 
accensum sentire% 
Deceret, ut ilico 
pradentem adires, 
Cuius te consilio 
emendare scires, 
lam neglecta soient 
incendia sumere vires 



20. Non concordant homines 
lurpes et formosi 
Nec prorsus ignobiles 
arque generosi 
Neque pusillamiues 
nec non animosi, 
Oderunt hilarem 
tristes trislemque iocosi. 
21. Libera|is socius 
cure dicit, propina, 
Nain dura meus slomachus 
senlit bona vina, 
Non eget alterius 
rei medicina, 
Airer rixatur 
de lana saepe caprina. 
22. Imm per loca varia 
vagantes discurrunl, 
lllis nova plufima 
in viis occurrunL 
lXleliora stu,lia 
raro sed incurrunt, 
('aelum non animum 
mulan! qui lrans mare cur- 
runt. 
23. Voce ru,lis cancre 
nililur ul gallus 
Vultque libros legere 
durus quis nec callus, 
Rusticus et quaerere, 
quid prosit eorallus, 
0ptat ephippia bos, 
piger optat arare caballus ! 
24. lqon deeet ut clericus 
sacrum tollat Marlem, 
Nec ut toiles strenuus 
libri diseat partem, 
t'ollect, ms. ('ampense saee. lah. 

Sed decet his legibus 
ambos ut coartem: 
Quam scit uterque, libens, 
censebo, exerceat artem 
25. l_'umula»t id singuli 
ut ignem vis flabri 
Artium didascali 
molu sui labri, 
Sueum quod est veluli 
curam membri scabri, 
Promittunt medici, 
lractant fabrilia fabri. 
26. Ludis, gulae vitiis 
qui sat adhaesisti 
Tempore, quo iuvenis 
recens floruisti 
lqee aetatis fragilis 
limen attigisli, 
l,u.isli satis, edisti 
salis alque bibisli. 
27. Animo te laerimis 
dare debes udum 
c aeerbis virgulis 
caedere le nudum 
Pro peceatis singulis, 
quae gessisti dudum, 
Et tempestivum 
pueris coneedere iu,lum. 
28. Ex dictis Horatii 
possent ampliora 
Paradoxa eolligi, 
si daretur hora, 
8ed quia fastidii 
mater exstat mora 
Ergo legas grana, 
quae noveris utiliora. 
Cod. Vindob0men. 883. -- Die 8chluas- 

hexameter der Str,,i&en sind Entlehnungen aus H,raz: 1, 7 sq. Ep. I 
1, S0. -- '2, 7 sq. Ep. 1 1, 19. -- ;_-), 7 sq. Ep. I , 14. -- 4, 7 sq. Ep. I 
2 27; 5, 7 .q. Ep. I 2, 4. -- 6, 7 sq. Ep. I , 57. -- 7, 7 sq. Ep. I 
4, 14. -- 8. 7 sq. Ep. I 5, 12. -- 9, 7 sq. Ep I 5, 19. -- 10, 7 sq. Ep. 1 
• 5, 31. -- 11, 7 sq. Ep. I 6, 137. - 1, 7 sq. El,. I 12, 4 -- 1, 7 sq. Ep. I 
14, 36. -- 14, 7 sq. Ep.l 16, 5.-- 15, 7 sq_Ep.I 16, 5.3.-- 16,7 sq. Ep.I 
1t3, 79. --- 17, 7 sq. Ep. I 18, 77.  18, 7 sq Ep. I 18, 8-t. -- 19, 7 sq. 
Ep. I 18, 85. -- 0, 7 sq. I 18, 89.  21, 7 sq. Ep. I 18, 1.5. -- 22. 7 sq. 
Ep. I 11, 7. -- 98, 7 sq. Ep I 14, 4.'3. -- 24,7 sq. Ep. I 14, 44. -- 25, 7 sq. 
Ep. II 1,116. -- 6, 7 sq. Ep. LI ,214. -- 27, 7 a .Ep. II , 14.-- 1, 1 
huic. 1 °, .5 Quam qui. 14, 5 virtutes. 19,  
-- --  Diceret. 



279. Philomels. 

1. Aurea frequenter lingua 
in sublimi aethera 
Tiuniboat atque strepat, 
agmina angelica 
Iugi voce regem laudant 
regnantem in saecula. 
2. Clara sonant circumcirca 
organa cure cantica, 
Illuc melos nova tuba 
plaudet vox harmonia, 
Civitas sancta superna, 
micant luminaria, 
8. Cre non cesser operata 
absque Dei opera 
Creans sphaera et in ipsa 
sidera lucentia, 
Separavit fundamenta 
arida ab aequora. 
4. 0mnia creavit simul 
cure summa potentia, 
Ad honorera plasma sua 
quae fecit in saccula, 
Volucres et universa 
sub caelo reptilia. 
5. Pulchcr valet ver in silva, 
florigera tempora, 
Quando humus fert herbarum 
copia titanica, 
Vernat silva frondosarum 
species virentia. 
6. Ibi cantant tunc caterva 
volucrum lustrantia, 
Ex quarum una plus manet 
corporis exigua, 
bIomeu clara ac robusta 
philomela nuncupat. 
7. Saliendo nemorosa 
petit alta haec silva, 
Dies çt,«ît titubando 
arborum cacumina, 
llocte nunquam cessat, densa 
clangit aremenia. 

8. Prolixa, non rauca, mittit 
voce saepe sibila, 
Plura canit vi cantaudo 
follium pro stipula, 
Gliscit mirabilis membra 
ludens menia carmina. 
9. ,,0zi", parva, cur non cessas 
clangere, avicula ? 
Aestimas nunc superare 
omni arte musica, 
Aut quid cum lyra contemnis 
dulciflua sonora? 
10. Ultra rires ioca cuucta 
luctas tympanistria, 
Te auscultant vigilando, 
regalis insignia 
Laudat procerum caterva 
tua plura antea. 
II. Cessa, cessa fatigando 
lassata ian buccula, 
Quia premis dormizantes 
clam iugiter nausea, 
Omni hora pro quid canis 
digna, ovas sidera! 
12. Misera, infelix illa, 
tan tenuis, viscera 
Quae nec ruines satiata 
oh prima cibaria, 
Speras cantizando cunctis 
imperare gratia. 
13. Iam cessa te laborando, 
non praemittit brachia 
De cunctis» auscultat nemo, 
nemo dat iuvamin% 
bIisi ipse, qui te finxit, 
propria spiramina. 
14. Parce vatem iam secura, 
eiularae tardita, 
Conticesce, conticesc% 
nec crepaudo clangita, 
Anxiata vires mollis, 
locmn tuum propera. 



-- 344 -- 

15. Illa veto stringens pauc 
modulorum garrita 
In aestate, stupehcta 
pro natorum gloria, 
Bruma tegit sibulosa 
corpus sua funera. 

16. Trinitas sancta superna 
nostra purget crimiua, 
Ut ad alta poli summa 
introducat limina 
Regnareque nos concedat 
per saecla in aethera. 

Trop. ms. Martialen. saec. 10. Cod. Parisien. 1118. -- 1, 1 I)ie Initiale 
A fehlt. -- 1, 2 hetera. -- 2, 2 horgana. -- 2, 4 armonia. -- 2, 6 micha 
Cfr. 7, 4 chacumila). -- 3, 3 Creans spera. -- 4, 1 creauit. -- 4, 5 huni- 
versa. -- 5, 3 erbarum.-- 5, 4 titancia. -- 6, I tunc fehlt. -- 6, 3 Ex 
ouarum huna. - - 6, 5 bac robusta. -- 7, 1 Salliendo. -- 7, 2 alte eq silva. -- 
7, 3 Dies phila. -- 7, 4 chacumina. -- 8, I mitit. -- 8, 2 voce sipesibila. -- 
8, 3 vicautando. -- 8, 4 foltuum pro stibula (1. follnum ?). -- 8, 5 Cliscit. -- 
9, 10zu. -- 9, 6 dulci.flua. -- 10, 2 thimfanistria. -- 11, 2 bucula. -- 
11, 4 iupiter nausia. -- 11, 5 ora. -- 12, 3 dumes. -- 12, 4 opprima. -- 
13, 1 cessate laborando. -- 13, 3 te cunctis. -- 13, 4 nemo fehlt.  13, 5 
fincxit. -- 14, 2 heiulare. -- 14, 3 Cunctiscesce. -- 14, 5 anexiata uires 
nollis. -- 15, 2 modol«,rum. -- 16, 5 regnarique. -- 16, 6 1. in aeterna? -- 
Aufserdem ist stets u statt v gesehrieben td durchveg laçages s, selbst- 
redend auch e statt ae. -- Wegen der abenteuerlichen Latinit ist da« in 
Analecta Vil, . 10 ff. Bemerkte zu vergleicben; stellenweise habe ich 
nderungen des gar zu Unverstindlichen gewagt. Dic Einleitung und 
namentlich die Doxologie diirften erkl?ren, warum diesem mehrfach sehr 
ivteressanlen Liede weligstens ira Alhane eil Platz geg6nnt wnrde. 



lu h alts-Ubersicht. 

A. Real-lndex. 

I. De Sanctis. 

Seite 
De omnibus Sanctis .... 9--19 
De ss. Avgelis ...... 19--21 
De s. Angelo Custode . . . 22--24 
De ss. Apostolis ........ 25 
De ss. Evangelistis ...... 25 
De ss. qttattuor Doctoribtts. . . 25 
De Sanctis privilegiatis .... 26 
De s. Aegidio ....... 27--28 
De s. Agnete ....... 29--32 
De s. Albano ......... 33 
De s. Alberto ......... 33 
De s. Ahxio ......... 34 
De s. Ambrosio ........ 35 
De s. Andrea ......... 35 
De s. Anna ........ 36--42 
De s. Antonio ......... 43 
De s. Apollonia ........ 44 
De s. Arnulpho Villariense. . . 44 
De s. Augustino ...... 45--48 
De s. Autberto ........ 48 
De s. Barbara ....... 50--58 
De s. Bartholomaeo ...... 59 
De s. Benedicto ........ 59 
De s. Bernardo ...... 60u.61 
De s. Birgitta ....... 62--65 
De s. Bonifatio ........ 65 
De s. Brigida ......... 66 
De s. Caecilia ......... 66 
De s. Christophero ..... 67u.68 
De s. Clara .......... 68 
De s. Corbiniano ..... 69 u. 70 
De ss. Cosma et Damiano . . . 71 
De s. Cuthberto ........ 72 

Seit 
De s. Dorothea ...... 72--77 
De s. Dympna ...... 78u.79 
De s. Elisabeth ........ 79 
De s. Erentrude . . . • . . . 80 
De s. Fide .......... 82 
De s. Gabriele ........ 82 
De s. Georgio ...... 83 u.84 
De s. Gertrude ........ 84 
De s. Godeleva ........ 85 
De s. Gregorio ...... 85tt.86 
De s. Guilhlmo ........ 87 
De s. Helena ........ 88 
De s. Hieronymo ..... 88--91 

De ss. Hieronymo, Augustino, 
Thoma Aquinate ...... 92 
De s. Hugone ........ 93 
De s. Iacobo Maiore . . . 94u.95 
De ss. Iacobo et Philippo . . . 96 
De ss. Innocentibus ...... 97 
De s. Iohanne Baptista . . 98--101 
De sa. Iohanne Baptista et 
Iohanne Evangelista .... 103 
De s. Iohanne Evangelista 104--106 

De s. 
De s. 
l)e s. 
De s. 
De s. 
De s. 
De s. 
De s. 
De s. 
De s. 

Ioseph ...... 106 u. 107 
Iuda .......... 107 
Ivone ......... 108 
Katharina .... 109--126 
Laurentio ....... 129 
Leonardo ....... 130 
Ludovieo Alamando 130u. 131 
lhrgareta .... 132--136 
Maria Magdahna . 137--145 
Martha ..... 146 u. 147 



346 -- 

De s. Martino ..... 149u.150 
De s. Mauritio ..... 151--156 
De s. Micbaele ........ 158 
Dc s. Nicolao ..... 159-161 
De ss. Pctro et Paulo 161u. 162 
De s. Petronella ....... 162 
De s. Regina ......... 163 
De «. Rosalia ....... 164 
De s. Sebaldo ........ 164 
De s. Sebastiano .... 166u. 167 
De s. Servatio ..... 168u. 169 

De s. Sigismundo ...... 169 
De s. Sixto ......... 169 
De ss. Sixto et Sebastiano . . 170 
De s. tanislao 'asimiritano. . 171 
De s. Steœehano ..... 171u. 172 
De s. Stephani Inventione. 172 
De s. Thoma ......... 174 
1)e ss. Thoma apostnlo et Thoma 
archiepiscopo ........ 175 
De s. Udalrico ........ 176 
De s. Ursula ...... 177u. 17 

ii. .l,ralia. 
l}e amore Christi ................ 
De amore Christi ................ 
Dialogus Papae et ]Iariae Virginis 
AIphabetum de bonis saccrdotibus 
Alphabetum de malis sacerdotibus ....... 
Dictamen de presbyteris ........... 
De statu sacerdotali ............. 
De pastore et mercenario ........... 
De malis clericis .............. 

181 
181 
.... 182 
1,6 
188 
190 
193 
.... 195 
.... 198 

De relig'ione ..................... 198 
De vita reliiosa .................. 198 
De vita reliffiosa .................... 200 
De forma vivendi monachorum ........... 201 
Exhortatio ad monachos de coutemptu saeculi ..... 208 
Speculum claustralium .......... 211 
De habitu et conversatione monachorum ...... 216 
De patientia habenda in capitulo ......... 217 
Oratio dicenda in introitu lecti .............. 218 
De bonis operibus ................ 218 
De paupere reficiendo .................. 220 
De humilitate ..................... 2'20 
De vitiis capitalibus ............... 221 
De avaritia ................... 222 
De malo exemplo ................... 223 
Lessus paeuitentis ................... 224 
Lessus paeaitentis ................... 224 
Lessus paenitentis ................... 225 
Lessus paenitentis ................... 230 
Lessus paenitentis ................ 231 
Confessio Imbriconis episcopi Wirceburg'ensis .... 2:]4 
De accusatione hominis erga Deum ............. 237 
Modus c,,nfitendi .................... 238 
De commendatione uniuscuiusque animae .......... 258 
De contemptu omnium vanitatum .............. 259 
De vanitate mundi 
................... 260 
De vanitate mnndi 
................... 266 
De vanitate mundi 
................... 267 
De contemptu mndi .................. 268 



-- 347 -- 

8oito 
Dolus mundi ..................... 
De malitia temporum .................. 
De malitia temporum ............... 
De malitia temporum ..... .- . ........... 74 
l)e malitia mundi ................... 
8tatus religiosorum moderms ............... 276 
Conflictus round| et abrenuntianti. ............. 278 
Canticum, quo incitantur servi De| ad caelestem patriam desiderandam 280 
De morte ...................... 283 
Vad,) mori ................... 285 
Dia|ogus mortis cum homine ............... 287 
Quod homo debet cogitare, qualis erit in sepulcro ........ 288 
Adhortatio ,,ad terrorem omnium « ............. 289 
Adhortatio ad paenitentiam ............... 292 
De extremo iudicio ................... 294 
Adhortatlo hona ad clerum ................ 300 
De novissimis ..................... 303 
Versus de advent« antichristi ............... 313 
Lessus damnati .................... 314 
De excidio Hierosolymorum ................ 315 
Threni captis ]|ierosolymis ................ 316 
Planctus pro diuturna captivitate terrae transmarinae per Saladinum 319 
III. Appendix. 
Thronus Sa|omonis ................... 
De eleemosyna vagis danda ................ 324 
De duobus gladiis ................... 325 
Carmen cpiscopi Brunonis invehentis contra papam ....... 
Laudes studii scholaris ................. 327 
Dognatile puerorum .................. 329 
Status clericalis aliis praeferendus ............. 332 
Proverbia ...................... 334 
De fraude mulierum .................. 336 
De corvo s. Vincentii ................. 336 
Protcus ....................... 340 
Philomela ..................... 343 

8eito 
Adeptus quisque munere .... 
Adest triumphus mdfilis .... 
Ad laudem tu| nominis .... 117 
Ad mensam res|des sumens . . 220 
Adonai Deus sis laudabilis . 164 
Ad patriam caeli suspirans 200 
Ad pereunis vitae fontem . • . 186 
Ad terrorem omnium ..... 289 
Ad vitam claustralium .... 
Age Deus causam meam . . . 258 
Alma Deum Dympna ..... 78 

Verbal-lndex. 
Se|te 
Aime Christe tex immense. . . 273 
Ampulla vitrea I Sub mole... 334 
Angele qui meus es custos . . 24 
Ante(luam iudicii dies ..... 294 
Antichriste quid moraris .... 313 
Antoni pater sanctisslme . . . 43 
Aquarum raeis quis det .... 188 
Audi mi Deus piissime .... 237 
Aurea frequenter lingua .... 343 
Autberti vita inclita ..... 48 
Are Agnes generosa ..... 31 



Seite 
Ae nna hude 
Are Anna radix Iesse ..... 39 
Ave custos mihi datus .... 24 
Ave dulcis Magdalena ..... 144 
Are dux Sebastiane ...... 166 
Are Dympna virgo ...... 79 
Are felix o Regina ...... 163 
Are flos Bosalia ....... 164 
Are gemma claritatis ..... 10 
Ave gemma sacerdotum .... 149 
Are martyr gloriosa ..... 85 
Are mater bumilis 
Ave mater virginis ...... 11 
Ave pastor et patrone ..... 
Ave Pater Augustine ..... 45 
Are pater et Domine ..... 19 
Are peregrinorum Birgitta.. . 65 
Ave rosa sanctitatis ...... 54 
Ave sacratissima  Dei creatura 12 
Ave trini lacifera ....... 57 
Ave tu virtutum tumba .... 72 
Are venerabilis ] Virgo .... 114 
Are virgo generosa I Are . . . 32 
Are virgo gloriosa [ Are rosa . 132 
Ave virgo Katharina ..... 115 
Ave virgo micans rosa .... 114 
Are virgo nobilis I Gloriosa . . 16 
Baptismale inquinavi ..... 255 
Barbara virginitatis I Decus . . 54 
Brigida n«,men habet gemino. . 66 
Caecus ego sequens caecum . . 266 
Caeli regem veneremur 
Caeli sacri principatus .... 16 
Caritate vulneratus ...... 61 
Christophori collo sedeo .... 
Cnristus nobis tradidit .... 201 
Clamat ecce supplex mea . . . 225 
Claritatis speculum ...... 113 
Claxum pater Augustine .... 46 
Coilaudemus digna laude . . . 161 
Confessoren veneremux .... 149 
Contemplator trinitatis .... 171 
Coram choris angelorum.. 19 
Corde malum coitavi ..... 251 
Cor tttmens superbia ..... 2"20 
Cure bene perpendo quid sire . 234 
Cure sire modo moriturus . . . 
De gula me reddo ream .... 245 
Deprecor ut damnes ...... 218 
Deus conditor benigne .... 244 
Deus mundi fabricator .... 241 

Seite 
Deus qui vis creaturam .... 
Dicat nobis primus homo . . . 336 
Dionysi radius Graeciae .... 26 
Duae stellae claritatis ..... 175 
Ecce mundus moritur ..... 264 
Eia qui terra premeris .... 65 
Exstas vit egregie 
Exultet caelum laudibus . . . 
Felix quae caeli solio ..... 143 
Fidei integritatem ...... 255 
Fideles buc attendite ..... 84 
Floriii quoniim tempore . . . 78 
Fulta ride Dorothea ...... 73 
Gaude Christi sponsa Agna . . 32 
Gaude felix Barbara  Virgo . . 53 
Gaude felix MagŒEalena .... 142 
Gaude felix Margarita ..... 133 
Gaude fili Zebedai ...... 94 
Gaude Martha laudabilis . . . 146 
Gaude nunc Caecilia ..... 66 
Gaude praesul sanctitatis . . . 131 
Gaude sponsa Dorothea .... 74 
Gaude sponsa gloriae ..... 62 
Gaude virgo Christi grata . . 74 
Gemma Dei pretiosa ..... 116 
Georffi mirabilis victor .... 
Gratulare are care angele . . . 24 
Guilelmus flos nobilium .... 87 
Hispalis orbe eub occiduo . . . 
Horno Dei creatura ...... 303 
Ilylnnos psaimos concinamus 91 
lacobe tu maior gaude .... 95 
Iesu bone sic dispone ..... 39 
Iesu Christi Domini I Cofessor 59 
Iesu Christi famula Barbara . 52 
Ille pastor optimus I 31crito . . 195 
Inclite caeligena Michael . • . 158 
Indue cilicium eede& in pulvere 316 
In virtute maiestatis ..... 
Iohannes Christo proximus... 104 
Iohannes vox gratiae ..... 98 
Karismalis Dei cella . . 113 
Katharina o regina ...... 121 
Kosti regis filia felix ..... 112 
Laus et honor pueris ..... 329 
Lux doctorum norma morum.. 48 
Lyram quam suspenderam, • 302 
Magne pater o Gregori .... 85 
Malum feci per sermonem . 249 
Maria spes veniae pia .... 140 
3Iartha Iesu hospita ..... 147 



Seite 
Martyr Christophore ..... 
Michaelis interventu ...... 158 
Miter cur tepeat ] Cure debeat. 19 
Multa scelera patravi ..... 253 
Multi sunt presbyteri ..... 190 
Murait rides iam frigescit . . . 275 
Mm,lus deciduus et home . . . 267 
Mundus errat ut apparet .... 223 
Nemo valet congruls verbis . . 327 
Nol,ilis Corbiniane ...... 69 
N,,I,ilis egrcdiens hospes .... 44 
N-bilis et iusta mitis ..... 77 
NoMs in IlIIlllUS se donet . . . 19 
Nunc ad pessimum accedo... 2.50 
Nunc confitoor pcccata .... 2.53 
Nunc eonal»r eontàtendo . . 
Nnnc protestor quod sure rca . 
0 Alhane Deo rate ..... 33 
O Ambrosi serve Christi . . . . 
O animarum medici ...... 71 
O Anna dulcissinm ...... 
O Ant«mi sancte pator .... 43 
O Barbara sanctis.ima .... 52 
O beata Alma elara ...... 40 
O beata Katharlna ...... 114 
O beata matcr Anna ..... 36 
O beata trinitas I Rectrix . . 9 
O beate angele I C,,mes .... 22 
O beati Innocentes ...... 9"/ 
13 hone claustralis Christi . . . 20"/ 
(I caelestis 
13 candens stella vernans . . 44 
O ChrisIi martyr pia ..... 58 
O Christi martyr Ursula . . 17)5 
O cleri collectio quare .... :324 
O Dens omnipotens rea .... 230 
O dilectrix Iesu Christi .... 139 
O doctores spiritales ..... 2.5 
O doct«»rum doctor ave .... 90 
O dux Mauriti qui clarior.. 1-52 
O fellx evangelista ...... 106 
O felix legio [ Quac sursllm . . 153 
O Gabriel laudabilis ..... 82 
O generose domine ...... 91 
O Iohannes gloriose ..... 99 
O Iobannes gloriose ..... 100 
O Iohannes gloriose ..... 
O Iohannes vir SUmlni meriti 104 
O Ire consors caeliee ..... 108 
O Katharina nobilis ...... 119 
O Katharina regia ...... 109 

Sotte 
O laudanda gl«»riosae ..... 79 
(I Laurenti martyr Christi. . . 129 
Olim nostrum ordinem .... 276 
O Margarita splendida .... 134 
O Maria Magdalena ...... 14,5 
ri Martha t'hristi hospita . 147 
O blartine res praesulum . . . 150 
O medici piissimi ...... 71 
O Michael sancte preeor . . . 1.58 
ci milites angelici ...... 21 
O miranda Dorothea ..... 77 
O miranda vanitas ...... 264 
O mi sancte pater AIberte... 33 
Omnes mode deprecor ..... 294 
(Imnes qui assistitis ...... 300 
Omues sancti dirigite. ..... 
 hnnipoten» miserere ..... 18 
Il odorlfere narde ....... 60 
) paler Deus aelerne ..... 231 
ci pater ingenite ....... 15 
Il patrone pastor bono .... 169 
(I partent venerandi ...... 170 
Il pia regita laesi cordis . . . 114 
Il piissima peceatrix ..... 138 
} praesul mitissime ...... 168 
ri quam raira refulsit ..... 167 
Il quam splendifera ...... 154 
O qui sine vlril,us ...... 288 
O redolens harde palet .... 61 
lre tue Christe benedictus.. . 218 
Il sancte 8ebastiane ..... 167 
O sanctorum splendor ..... 172 
Il si possem et vi nossem... 29 
O sugcntes hmocentcs ..... 97 
O veneranda trinltas ..... 106 
O viri apostolici ....... 25 
l virtutis infinitae ...... 20 
{I virum ineffabilem ...... 150 
O vos Iacobe Philippe .... 96 
ci vos ques antiquns ..... 
Papa beatissime nobilis .... 26 
Parce flenti et dolenti ..... 224 
Pater fili spiritus ....... 327 
Per invidiam caecata ..... 240 
Petre gregis Christi pastor . . 162 
Petre Paule congaudete .... 161 
Piange Sion et [udaea .... 315 
Pratum vidi spatiosum .... 222 
Proteus hic sapiat ...... 340 
Quamvis arguentis dure .... 248 
Quamvis cnlpa blasphemorum . 247 



350 -- 

Seite 
Qui crucis in ligno ...... 
Qui rerum considerat ..... 260 
Quis es tu qucm vid«o .... 27 
Qui tran.ifis monachi ..... 207 
Quondam duo gladii ..... 325 
Quo sine fine manes ..... 
Rea nimis coram Deo ..... 
Rea nimis et iniqua ..... 254 
Recognosco quod erravi .... 238 
Religio sine corde pio ..... 198 
Saepe malum quod patravi . . 249 
Salve decus feminarum .... 62 
Salve dulcis Magdalena .... 137 
Sa|ve felix Petronella ..... 162 
Salve flos ecclesiae ...... 
Salve Iesu generosa ...... 
Salve lumen radiosum .... 137 
Salve Magdalena mundo .... 137 
Salve norma monachorum . . . 93 
Salve pater et patrone .... 168 
Salve pater pietafis ...... 130 
Salve praesul bone ...... 176 
Salve prae.ul gloriose ..... 160 
Salve proles Zebedaei ..... 
Salve redemptor Domine . . . 
Salve rosa puritatis ...... 0 
Salve sacratissime mulierum.. 98 
Salve salve praeelecta ..... 41 
Salve sancta Anna I Vitae . . . 
Salve sancte Iohannes ..... 101 
Salve sancte martyr Dei .... 151 
Salve sancte pater Cuthberte.. 
Salvete principes omncs .... |7 
Salve virgo Katharina .... 110 
Salve virgo speciosa ..... 
Sancta Fides virgo clara . • . 
Sancte Dei flos ........ |59 
Sancte Ioseph fili David .... 107 

Sancte pater Augustine .... 47 
Sancte Thoma princeps .... 174 
Sanctum Iadam collaudemus. . 107 
Sanctus hic vit Sigismundus.. 169 
Seraphim quae sunt amanda.. 1 

Seite 
Scrtum tibi plectitur . .... 126 
Si mihi vis flrmare ...... 181 
Si quis aures habeat ..... 26J 
Si vis bonus fleri ...... 198 
.Si vis esse coenobita ..... 208 
ponsa Christi Katharina . . . 111 
Stella lucens clare ...... 75 
Stephauus Israelita ...... 172 
Sublimato laureato ...... 129 
Snrge miser quid dormitas . . 209 
Tabescentis iam immundi . . . 278 
Tempus aceeptabilc ...... 292 
Theodosii filia ........ 135 
Thronum grandem ebore .... 323 
Tota christianitas ....... 274 
Trahunt in praecipitia .... 198 
Tu Iesus es testis ...... 67 
Tu qni cor tnum furaris .... 11 
Tu qui digne vel indigne . . . 217 
Tu qui formam trinitatis . . . 171 
Turba Christi fidelium .... 156 
Unicus ob Cïaristum virus. . . 218 
Urbs gratulare nobi]is .... lO 
Url»s sancta Ierusalem .... 280 
Utinam attenderet ...... 274 
Ut inter spinas lilium ..... 34 
'ado mori series ab initio . - 285 
Vale Venus Agrippinae .... 177 
Vanitatum vanitas ...... 259 
Veni creator spiritus [ Et mentcm 23 
Verbis Deum blasphemavi . . . 252 
Verbum Dei reseravit ..... 104 
Vide fabrum fili mi ...... 332 
Virgo Deo cara rosa ..... 57 
Virgo ride sana de sfirpe . • - 51 
Virgo prudentissima Ursula . • 177 
Viri beatissimi sacerdotes . . . 193 
Viri fratres servi Di ..... 269 
Virtutibus inserendis . .... 256 
Vitae caelibis sacrator .... 24.5 
Vitae dator et plasmator . . . 224 
Vos avete admirandi ..... 92 
Votivis Christum laudibus, • • 155 

Pierer'sche Hofbuchdruckerei Stephan Geibel & Co. in Altenburg. 



v urlag von t). l. IEISLAND in Lelpzlg. 

CI. Blume und G. M. Dreves, 
ANALECTA HYMN[CA MEDII AEVI. 
I. Theil: Cantlones BoheaJ¢ae. Leiche, Liedcr und Rufo des 13., J4. und 15. Jahr- 
hunderts ,,acl Hal,dschriftcn aus Prag, Jisteluicz, Wittiugau, Hohonfrt und Tegornsoe. 
ll. Thoil: llymnarius MoJssla¢ensls. Das Hynznar der AJ,tei Moissac ira 10. Jahr- 
hundert. Nacb einvr lladschrfi't der Rossiana. lin Anange: a) Carmina scholarium 
campensiunL b) Cantiones Vissegradenses. 1$«. 11 Bogen. 1. 5,. 
III. Theil: oradan eanal¢aaJ. Konrad's von Haimburgund seinor Nachahmer 
Albert's von l'rag und Uh'ich'a von Wvasobrunn Re,n;ebeto und Leseliodor. 185. 
121/ Bogen. b. ,. 
IV Theil: Ilymni }ttedlli. Liturgische llymnen des bliitelalters aushavdschri[tichen 
Brcviaricn, Antiphoaalicn ui;d Processionalien. 15s9. i7 Bogen. bL 8.. 
V. Theil: His{oriae Rbyth;uiae. Liturgische l{einof6cien des Mitealters. Erate 
l,'olv. Ana llanda,'hriltvn und XViegendrucken. 18s 17, Bogen. M. 8,. 
VI. T h c i 1 : dlrlus %%'essolSaus. Ulrich Slcklin's von Rotiach, A}»{t s zti Wo88o- 
brunn, 143--1443 eimgcbvlv und Leselieder ni Ausschluss der Paaltcricn. 19. 
Vil. Thç, il: ottPilltt e«ieene. Die Prosen der Abtei Kt. Mrtii zu Litoges 
aus Troparien des 10. 11. und 12. Jahrhunderts. }8ll. 7/ Bogcn. $. 8,--. 
VIII./. Theil: eqnetiae iediae. Liturgische l'rosen des Mittelalters aus Hand- 
schriften und Wiegendru,'kvv. Erste t;nd zweite Folge. 19. 14 und 18/ Bogen. 
M. 7,50 und M. 8,-. 
X. Theil: eqttentle Inediie. Liturgische Prosen des itielatvrs. 
XL/XII. Theil: [tni Inediti. Lituische Hymnen des $1ittelallers. Zweitv und dritte 
Folge. 11 utid 1, J..  17 Bogen.  bi. 8,--. 
XIII. Theil: Hisoiae yltlae. Liturgische ,imclficien des blittelaltera. Zweite 
Folgv. i92. 17 Dogen 1. ,-. 
X[V. Th eil : yntain eveinlalts. Das Hymnar der Ai,tei t. Severin 
Orrlu eebttroli«l. Orto caccbrozzi's Liber Officior«mt. 1893. 17 Bogen. 
M. ,--. 
XV. Theil: Pie I;iCta;niua. eimgebete uvd Leselieder des Mitlelalters. Ete Folge. 
193. 17 ogen. bi. 
XVI. Theil: Hyinnodla Hiberlea. Spansche Hymnen des $lit{elallel'S «tus liturgischen 
Handschri{tvn und Drtckxverkon Rnischen Ordos. $ Boen. 
XVII. Theil: yint;odist Iibeia. Liturgisclte eimofflcien aua spanischen Brevieren. 
1894. 15 B¢vn. M. 7.,{ 
XVIII. Theil: Historlae RbylbmiCae. LRurgische Reinofficien ds Mittelalters. Dritte 
Folge. lp4. 17 gen. M. ,--. 
XIX. T h e i I : Hy; lneditl. Lil urgische Hymnen des blittelalters ans Hands«hriften und 
Wiegendrncken. Vielte Folge. 194. 17i/ Bogen. M. 9,--. 
XX. 'rheil: antioe et Mnteti. Lieder und Mtetten des Mitllaliers. Erste Folge. 
1595. 1/ ogen. M. 8,. 
XX[. Theil: autione et nteti. Lieder und b{otetten des blittelalters. Zweite Folge 
1895. 14,s ogev. M. 7,--. 
XXIL/XXI[I. Theil: Hymni lnediti. Litorgische ymnen des Miitelalters aus Hand- 
schriften uad Wigndruckn. Fnflv und sechste Folge. 19/9». 1' und 19]s Bogen. 
$1. 9, uud M. 9,0. 
XXIV. Theil: Historiae Rhtltuti¢ae. Liturgische Reimofficien des MittelRl(et's. Vierte 
Folge. lsgO. 1 llogen $]. 9,--. 
XXV. Theil: Hlstorlae Rbytitmiae. Lilurgische Reimofficivn des $1ittelal;ers. Ffinfte 
Folge. 187. q l:og,n. M. 
XXVL Tir e il : Hltorlae Rbythmiae. IAtuische Eeimofficien d«.s iltelalt«,rs. Sechste 
Flge. 1P7. i; liogt«, bi. 9,--. 
XXVII. Theil: Hymnodit {ioliCa. Die $1ozrabischen Hymnen des alt-spa, ischen Ritus 
Aus handscht'iltli«hvn uwl gedruckten aellen. 1897. 18/ Bogeu. M. 
XXVIII. Th eil: Historlae .{tiç@. Liturgiache Reimofficien des Mittelalte. Siebente 
Folge. 18. 1 Bogva. M. 
XXIX./XXXII. Th eil: Pla Ditstmia. Reimgebete und Leselieder des $1ittelalrs. Zweite 
bis fflnlte Folge. 1999. 15, 19;/, 13/s und 15 Bogen. M. 7,50 -- 9.50 -- 7. und 7.50. 
Als Erg$uzung erschien: 
Hymnolooische BeitrNge. Hel'ausgegebel vot Blume und Dreves. 
I. G0ttschak, Miuch von Limburg an der ardt und Propst vo 
Aachen, ein Prosator des . Jahrhunderts. 14 Bogen. Gr. 8. 



THE INSTITUI'E OF MEDIAEVAL ST 
D9 QUEEH'S pklRK CRESCEIïl 
TORONTO -- , CANA, DA 



oto